Raadsvoorstel multifunctioneel centrum de Poorterij

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

:

Nieuwbouw multifunctioneel centrum de Poorterij in de Waluwe

Kern van het raadsvoorstel In het bestuursakkoord is afgesproken dat het college werkt aan realistische en betaalbare plannen om een nieuw Sociaal Cultureel Centrum te realiseren voor Zalbommel én de hele gemeente, ter vervanging van de huidige De Poorterij. Gebruik van de Sint Maartenskerk kan daarbij worden betrokken. In 2021 heeft uw raad besloten om een multifunctioneel cultuurcentrum te laten bouwen voor Zaltbommel met een nadruk op cultuur en welzijn. Op basis van een nadere uitwerking heeft uw raad gekozen voor een hybride variant die als “buurthuisplus” is getypeerd. De financiering was daarbij afgestemd op de ontwikkeling van de Sint Maartenskerk. In 2024 heeft nog herijking van het budget plaatsgevonden en heeft uw raad € 8.98 miljoen beschikbaar gesteld. De alsmaar doorstijgende bouwkosten zijn er de oorzaak van dat herijking van het budget in 2025 weer heeft plaatsgevonden. Voor het beschikbare budget kan nieuwbouw van de Poorterij, een multifunctioneel centrum met de nadruk op cultuur en welzijn, in sterk afgeslankte vorm weliswaar plaatsvinden, maar is dan niet op de toekomst voorbereid. Het college acht de keuze voor Variant C uit de Berenschot rapportage “Beoordeling varianten voor nieuwbouw multifunctioneel sociaal-cultureel centrum De Poorterij, d.d.

15 mei 2025” het meest verstandig, omdat het inwoneraantal van de gemeente de komende jaren nog fors groeit en gelet op de voorziene sterke stijging van culturele en maatschappelijke activiteiten, bezoekend publiek en gebruikers van het cultuurcentrum. Variant C (354 stoelen, extra multifunctionele zaal) betreft een ontwerp met alomvattende mogelijkheden én is min of meer gebaseerd op de eerdere uitgangspunten en wensen. Variant C betekent een investering van € 13.85 miljoen en biedt ruimere mogelijkheden voor een gezonde exploitatie. De jaarlijkse exploitatielast voor de nieuwbouw stijgt bij Variant C van ca. € 460.000 naar € 722.000. De dekking is hiervoor voorzien. Gerelateerde raadsstukken - raadsbesluit Cultureel centrum Zaltbommel 2021 (zaaknummer 202992) - raadsbesluit MFA Brakel & Cultuurcluster Zaltbommel 2024 (zaaknummer 897216)

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Nieuwbouw multifunctioneel centrum de Poorterij in de Waluwe

Zaaknummer

: 1338068

Datum collegevergadering

: 27 mei 2025

Datum raadsbesluit

: 03 juli 2025

Datum raadsvergadering

: 03 juli 2025

Portefeuillehouder

: Wethouder E. Goossens

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Gebiedsontwikkeling ZBM

JWM Hendriks

Voorstel 1. Kennis te nemen van het bijgevoegde rapport “Beoordeling varianten voor nieuwbouw multifunctioneel sociaal-cultureel centrum De Poorterij”. 2. In te stemmen met Variant C zoals omschreven in de Berenschot rapportage “Beoordeling varianten voor nieuwbouw multifunctioneel sociaal-cultureel centrum De Poorterij”. Inleiding Uw raad van Zaltbommel heeft 11 november 2021 het besluit genomen om te komen tot een cultuurcluster met de nieuwbouw van een multifunctioneel cultuurcentrum (buurthuisplus voor de bewoners van Zaltbommel met de nadruk op cultuur en welzijn) in de gemeente Zaltbommel. Met als uitgangspunt een eerder vastgesteld globaal programma van wensen en doelstellingen is door het bureau Drijver & Partners het rapport “Toekomstvarianten de Poorterij, 2020, Drijver & Partners” samengesteld en opgeleverd. Door u is op basis van deze rapportage besloten voor de zogenaamde “Buurthuisplus variant” (hybridevariant B). Dit hield in dat een krediet beschikbaar werd gesteld van € 10,4 miljoen voor de nieuwbouw van De Poorterij én voor de St Maartenskerk gezamenlijk (€ 7,98 miljoen voor de Poorterij en € 2,4 miljoen voor de St Maartenskerk). In 2023 werd Drijvers & Partners gevraagd om de businesscase 2020 voor de hybridevariant B te actualiseren naar het prijspeil 2023/2024.

Dit vanwege het feit dat onder invloed van de Coronacrisis en een wereldwijde economische recessie het prijspeil van diensten en producten aanzienlijk toenam. De uitkomst van deze actualisatie van Drijver & Partners was dat de benodigde investering voor de Poorterij € 9,9 miljoen zou zijn in plaats van € 7,98 miljoen. Uw raad heeft op basis van de actualisatie van de rapportage van Drijver & Partners besloten om het investeringsbedrag voor de nieuwbouw van de Poorterij te verhogen van € 7,98 naar € 8,98 miljoen. Medio 2024 is door architectenbureau TenBrasWestinga (TBW) op basis van de gewenste hybridevariant B en “Artist Impressions” voor de Poorterij een schets- en voorlopig ontwerp uitgewerkt. Spoedig werd duidelijk dat de alsmaar doorstijgende bouwkosten de oorspronkelijke wensen en doelstellingen uit 2020 voor de nieuwbouw van de Poorterij op basis van het beschikbare budget volstrekt onhaalbaar waren. Op onderdelen (bijvoorbeeld bouwmaterialen, de E&W installaties en de theatertechniek) bleken prijsstijgingen van ca. 50% tot 80% op basis van het prijspeil 2020/2021 geen uitzondering.

Het voorgaande heeft geleid tot de opdracht aan TBW om begin 2025 opnieuw een drietal varianten (ontwerpen) voor de nieuwe Poorterij te schetsen. De eerste variant (A) betreft een ontwerp voor de Poorterij op basis van het eerder door de raad beschikbaar gestelde budget (€ 8,98 miljoen, 259 stoelen, geen extra multifunctionele zaal). De tweede variant (B) betreft een uitgebreider ontwerp (€ 12,40 miljoen, 298 stoelen, extra multifunctionele zaal) met verbeterde technische installaties en meer gebruiksmogelijkheden. Variant C (13,85 miljoen, 354 stoelen, extra multifunctionele zaal) betreft een ontwerp met alomvattende mogelijkheden én min of meer gebaseerd op de eerdere uitgangspunten en wensen van vóór Corona en het begin van de economische recessie.

Participatie Burgerparticipatie vindt plaats op basis van trede 2 van de participatieladder (informeren en raadplegen van belanghebbenden en betrokkenen). Met de betrokken partijen (Stichting Cultuurcluster, diverse gebruikers van de Poorterij, etc.) wordt regelmatig overleg gepleegd.

Argumenten 1. Variant C biedt de gemeente Zaltbommel voor nu en in de toekomst het meeste “Value for money”. Gezien de groei van het inwoneraantal van de gemeente Zaltbommel in de komende jaren (ca. 10.000 inwoners in 25 jaar) en de voorziene sterke stijging van culturele en maatschappelijke activiteiten, bezoekend publiek en gebruikers van de Poorterij in de nabije toekomst is de keuze voor een toekomstbestendig en goed geoutilleerd multifunctioneel centrum (buurthuisplus voor inwoners van Zaltbommel) een verstandige keuze. Voor een optimale afstemming van vraag en aanbod, de programmering en de activiteiten m.b.t. de buurthuis plusfunctie is een extra multifunctionele (kleine) zaal in het cultureel centrum min of meer noodzakelijk. 2. Variant C biedt voor de toekomst de beste garantie op een solide, optimale en uitgebreide (financiële) exploitatie. Door de betere en meer optimale gebruiksmogelijkheden van Variant C krijgt het multifunctionele centrum de mogelijkheid tot een maximalisering van het maatschappelijk effect (realiseren van meer en grotere activiteiten, meer voorstellingen, meer publiek, etc.) en het vergroten van inkomsten (met uiteindelijk een beter renderende exploitatie van het centrum). 3.

De oude Poorterij is nodig aan vervanging toe en de gemeente Zaltbommel is toe aan een moderne multifunctionele accommodatie met een goed uitgeruste grote en kleine zaal (inclusief een theater- en filmfunctie). De huidige Poorterij is niet toekomstbestendig en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd qua gebruik en veiligheid. Daarnaast is de fysieke staat van het gebouw en de onderhoud status van de oude accommodatie aan het einde van zijn latijn. Voor een optimale maatschappelijke verbinding van de kernen van Zaltbommel, het outilleren van lokale verenigingen en activiteiten en het kunnen bieden van een huiskamer/buurthuisfunctie en (professionele) theaterprogrammering is een geschikt en nieuw modern centrum met een goed uitgeruste grote en kleine multifunctionele uitvoeringszaal onontbeerlijk. De gebruiksverhouding c.q. bezoek van de Poorterij tussen specifiek professionele theateractiviteiten en cultuur/welzijn/overig is respectievelijk ca. 15% theateractiviteiten en ca. 85% cultuur/welzijn/overig.

4. Het initiëren van een aantrekkelijke, toekomstbestendige multifunctionele accommodatie past bij de uitbreiding van de kernen van Zaltbommel, de komst van de geheel nieuwe Buitenstad en het benoemen van de stad Zaltbommel als “Hanzestad” . De ontwikkeling van een modern en goed toegerust centrum voor en door de inwoners van de gehele gemeente Zaltbommel, zoals bijvoorbeeld het Spectrum in Schijndel, gelegen en verbonden met de nieuwe moderne sporthal en zwemaccommodatie aan de Hogeweg is passend voor een stad en gemeente in ontwikkeling zoals dat in Zaltbommel nu en in de komende jaren het geval is.

Kanttekeningen/risico’s 1. De huidige (geopolitieke) situatie in de wereld zorgt voor sterk wisselende prijzen van (bouw) materialen, personeel en diensten. De markt van vraag en aanbod van bouwproducten en -diensten is al enkele jaren aan sterke wisselingen onderhevig. Prijzen van bouwmaterialen en aannemers van bouwwerken zijn in de afgelopen tijd omhooggeschoten en stijgen ogenschijnlijk nog elke maand. Pas na de aanbesteding van de diverse onderdelen van de nieuwbouw van de Poorterij zal pas helder zijn voor welke aanneemsom de nieuwbouw in werkelijkheid kan plaatsvinden. 2. De eventuele opbrengsten van de ontwikkeling van (een deel van) de oude Poorterijlocatie aan de Nieuwstraat/Boschstraat zijn niet meegenomen in de onderliggende (exploitatie) berekeningen. De huidige locatie van de Poorterij biedt op termijn mogelijkheden voor een herontwikkeling (wonen). In combinatie met de tweede fase herontwikkeling van de Bossche Poort kan (een deel van) de oude Poorterij worden geamoveerd. Een gedeelte van het huidige Poorterij complex staat op de monumentenlijst en/of is verhuurd (woningen). Het is nog niet duidelijk wat een herontwikkeling ter plaatse voor (financiële) revenuen zal opleveren. 3. Het gebruik van de huidige Poorterij is voor een belangrijk deel lokaal.

Het nieuwe cultureel centrum zal ook grotendeels door inwoners van de gemeente Zaltbommel worden gebruikt (buurthuisfunctie). Echter een professioneler theaterprogramma trekt, naast de lokale bevolking, ook regionale bezoekers aan. Een grotere multifunctionele zaal met meer stoelen dan in de huidige Poorterij is, gezien de huidige vraag, heel welkom. Plaatselijke verenigingen en organisaties kunnen daarmee op een meer adequate wijze hun activiteiten organiseren. De mogelijkheden van de theaterfuntie nemen, met meer stoelen in de grote zaal, ook toe. Binnen de programmering is het wel aan te bevelen om de doelgroep grotendeels te beperken tot lokaal/bovenlokaal en enigszins regionaal. Voor de grotere artistieke producties zijn theaters in de omgeving van Zaltbommel aanwezig (Den Bosch, Oss, Utrecht, etc.). 4. Ondanks ruime mogelijkheden voor gebruik van de nieuwe Poorterij is van een aantal potentiële gebruikers nog niet zeker of zij huurder worden in het nieuwe pand. Enkele potentiële gebruikers van de nieuwe Poorterij hebben aangegeven dat zij nog geen besluit hebben genomen of zij van de nieuwe accommodatie gebruik gaan maken. Zo heeft de Evangelische Gemeente Bommelerwaard (Pand 9) nog niet besloten waar zij in de toekomst gehuisvest willen c.q. kunnen worden.

5. Het toekomstig gebruik van de nieuwe Poorterij kan niet los worden gezien van de ontwikkelingen in de St Maartenskerk en in Pand 9. De gewenste cultuur en welzijnsactiviteiten die in de nieuwe Poorterij gaan plaatsvinden zijn sterk verbonden met hetgeen nu en in de toekomst gaat plaatsvinden in de St Maartenskerk en Pand 9. Een integrale benadering c.q. programmering is dan ook aan sterk te bevelen. Inclusie Bij de nieuwbouw van de Poorterij in de Waluwe wordt rekening gehouden met inclusie. De volledige toegankelijkheid van ruimten wordt gewaarborgd. Het nieuwe pand zal een ITS Keurmerk dragen

Programma duurzaamheid De nieuwbouw van de Poorterij zal zo duurzaam mogelijk geschieden. Het programma duurzaamheid is van toepassing binnen het gehele project. Bij het ontwerp wordt door de architecten rekening gehouden met de meest actuele stand van zaken betreffende milieubescherming, circulariteit en duurzaamheid.

Financiën (incl. BTW-effect) In 2021 heeft u besloten dat de structurele exploitatielasten voor het Cultuurcluster Zaltbommel (buurthuisplus hybride variant B, inclusief St Maartenskerk) met een totaal investering van € 10.400.000, een bedrag van jaarlijks € 587.000, gedekt zal worden uit het budget beleidsvoornemens. Deze bedragen zijn reeds verantwoord in de financiele regels van de gemeente Zaltbommel. Na uw besluit van 2024 (Actualisatie Businesscase hybride variant B) met een aangepaste investering voor enkel de nieuwbouw van de Poorterij van € 8.980.000 bedragen de jaarlijkse exploitatielasten ca. € 460.000. Bij een keuze van variant C met een investering van € 13,85 miljoen bedraagt de extra jaarlijkse exploitatielast voor de nieuwbouw van de Poorterij ca. € 262.000 (€ 722.000 - € 460.000). Deze extra lasten worden gedekt vanuit de post beleidsvoornemens. Het btw-regiem en eventuele subsidiemogelijkheden voor de nieuwbouw, of onderdelen daarvan, worden nog onderzocht.

Bedrijfsvoering Voor de nieuwbouw van de Poorterij ligt de projectleiding bij het Team Gebiedsontwikkeling. De exploitatie van de nieuwe Poorterij zal bij de Stichting Cultuurcluster Zaltbommel worden ondergebracht. Vanuit die positie is het Team Samenleving (Kunst en Cultuur) betrokken.

Uitvoering Planning Indien u een positief besluit neemt is de planning dat de oplevering van de nieuwbouw van de Poorterij in 2027 zal plaatsvinden.

Handhaving Niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing

Evaluatie / controle Niet van toepassing Nota van wijzigingen Bijlagen 1. Rapport Berenschot “Beoordeling varianten voor nieuwbouw multifunctioneel sociaal-cultureel centrum De Poorterij”. (wordt nog nagezonden)