Raadsvoorstel invoer tarieven Bergsche Maasveren 2023

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Invoeren tarieven Bergsche Maasveren

Kern van het raadsvoorstel De Staat heeft in 2008 voor de overname van de verantwoordelijkheid voor de drie veerverbindingen, Bernse veer, Capelse veer en Drongelse veer aan de oevergemeenten Waalwijk, Heusden, Altena en Zaltbommel, een bedrag van € 22,6 miljoen betaald. Dit bedrag was bedoeld om met het rendement op dit vermogen voor minimaal een periode van 30 jaar de kosten voor de drie veren te dekken en in de vaart te houden. Op basis van behaalde rendementen in de afgelopen jaren en verwachtingen voor de toekomst blijkt dit niet mogelijk. Om te voorkomen dat de oevergemeenten jaarlijks bij moeten gaan dragen in de exploitatiekosten van de veren stelt het Stichtingbestuur van De Bergsche Maasveren voor om tarieven in te gaan voeren. Met dit voorstel stellen wij onze zienswijze vast.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Invoeren tarieven Bergsche Maasveren

Zaaknummer

:

Datum collegevergadering

: 07 maart 2023

Datum raadsbesluit

: 20 april 2023

Datum raadsvergadering

: 20 april 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Posthouwer

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Realisatie en Beheer, John Hendriks

Voorstel

1. In te stemmen met de zienswijze van het College op het voorstel van het bestuur van de Bergsche Maasveren om tariefheffing in te voeren. 2. Wethouder Posthouwer in zijn hoedanigheid als lid Raad van Toezicht van de Bergsche Maasveren deze zienswijze in te laten brengen bij het bestuur van de Bergsche Maasveren. Inleiding De drie veerverbindingen over de Maas in onze regio zijn van groot belang voor de ontsluiting van onze gemeente. Deze veerverbindingen waren tot 2009 in beheer van de Staat. Met de ‘Overeenkomst tot overdracht van de Bergsche Maasveren’, getekend op 31 december 2008, heeft het (toenmalige) ministerie van Verkeer en Waterstaat beheer en het onderhoud van drie veerverbindingen, te weten het Capelse veer, het Drongelense veer en het Herptse veer alsmede het eigendom van de drie veerponten en een reserveveerpont overgedragen aan de oevergemeenten Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel. Stichting De Bergsche Maasveren is opgericht in 2008. De stichting heeft het juridische eigendom van de veerponten verworven. De Staat heeft voor de overname van de verantwoordelijkheid voor de drie veerverbindingen een bruidsschat aan de vier oevergemeenten betaald.

De genoemde overeenkomst geeft aan dat dit bedrag, inclusief de vermogensopbrengsten daarvan, uitdrukkelijk en uitsluitend bestemd is om aangewend te worden ten behoeve van de exploitatie van de drie veerverbindingen. De vier oevergemeenten hebben het van de Staat verkregen vermogen ter beschikking gesteld aan de stichting. De feitelijke overdrachtsdatum van de veerverbindingen was 1 februari 2009. De stichting heeft ten doel om ten behoeve van de gemeenten Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel te zorgen voor de instandhouding van de veren. De stichting tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door het beheer en de exploitatie van de drie genoemde veren en de daarmee verband houdende infrastructurele voorzieningen. Uitgangspunt daarbij zijn de dienstverlening, het voorzieningenniveau, de exploitatiecijfers van de veren over het jaar 2005, alsmede de vaartijden. Voor het vervoer van voertuigen en personen met de veren worden geen tarieven geheven. In de uitzonderlijke omstandigheid dat de financiële toestand van de stichting daartoe noopt, kan van deze bepaling worden afgeweken na uitdrukkelijke voorafgaande goedkeuring door de Raad van Toezicht van de stichting. De oevergemeenten hebben ieder een wethouder afgevaardigd in de Raad van Toezicht van de stichting.

Aanleiding De Bergsche Maasveren zijn door Rijkswaterstaat overgedragen aan de Stichting met een bruidsschat van € 22,6 miljoen. De rente op dit kapitaal zou genoeg moeten zijn voor het onderhoud, de brandstof, de bemensing en wat verder maar nodig is om de veerponten in de vaart te houden. De lage renten en stijgende kosten maakten onafwendbaar dat de kosten en baten van Stichting De Bergsche Maasveren uit de pas zijn gaan lopen. Stichting De Bergsche Maasveren heeft vanuit haar doel gezocht naar oplossingen, hierbij is gekeken naar:

2





 

Beperking van de kosten De bedrijfsvoering is echter dusdanig efficiënt dat daar geen significante besparing te behalen valt. De kosten stijgen ondertussen wel, o.a. door de sterk gestegen brandstofprijzen. Verhogen inkomsten uit eigen kapitaal Bij de ontvangst van de bruidsschat is afgesproken dat er niet gespeculeerd zou worden met het kapitaal. Daarom is het vermogen op rente gezet. Vorig jaar verleenden de gemeenteraden toestemming om de stichting meer geld te laten beleggen, om dit potentieel te benutten. Hierbij is destijds aangegeven dat dit mogelijk niet voldoende zou zijn. Mogelijke subsidies De mogelijkheid om aanvullende subsidies te krijgen is verkend en dit blijkt niet het geval. Gemeentelijke bijdrage De mogelijkheid om structureel voldoende aanvullende gelden te krijgen van de oevergemeenten is door het bestuur van de stichting verkend bij de Raad van Toezicht en deze zien hiervoor niet de financiële ruimte.

Het maandelijks interen van tientallen duizenden euro’s op het eigen vermogen kan niet opgelost worden door de kosten te beperken, de inkomsten uit eigen vermogen te verhogen, of subsidie aan te vragen. Op de huidige wijze doorgaan betekent maand na maand tientallen duizenden euro’s interen op het eigen vermogen (gemiddeld jaarlijks verlies in de laaste jaren ca. € 700.000), waarmee het probleem alleen maar groter zal worden en uiteindelijk onafwendbaar zal leiden tot het verlies van de veerverbindingen. Het invoeren van tariefheffing is toegestaan. In de aanloop naar de overdracht van de veren aan de oevergemeenten heeft Rijkswaterstaat het voorgenomen besluiten tot een tariefheffing genomen, die toen overigens niet is ingevoerd. De tariefheffing betrof alleen auto’s en vrachtverkeer. Voetgangers, fietsers en landbouwverkeer (tractoren) waren vrijgesteld van tarief. Tegen dit voorgenomen besluit zijn bezwaar- en beroepsprocedures ingesteld. In de bezwaarprocedure heeft de rechtbank Breda uitspraak gedaan en vervolgens de Raad van State op 14 juli 2004 https://www.raadvanstate.nl/@17375/200307908-1/. De Raad van State heeft de uitspraak van de rechtbank Breda bevestigd.

Stichting De Bergsche Maasveren heeft een aanpak uitgewerkt waarin auto’s, vrachtverkeer en ander gemotoriseerd verkeer met uitzondering van landbouwverkeer een tarief gaan betalen voor het gebruik van de veren. Landbouwverkeer is uitgezonderd voor zover het lokale agrariërs betreft, dit geldt niet voor loonwerkbedrijven. Deze aanpak en onderbouwing is voorgelegd aan de Raad van Toezicht, die heeft ingestemd met deze aanpak onder voorbehoud van de zienswijzen door de gemeenteraad. Uitwerking In de planning gaat gemotoriseerd verkeer vanaf maandag 17 juli 2023 betalen voor de overtocht. Het is gelukt om de overtocht gratis te houden voor fietsers, wandelaars en landbouwvoertuigen. De registratie tijdens en betaling van de overtocht wordt zo gemakkelijk mogelijk gemaakt voor alle

3

gebruikers van de veerdienst, van inwoners die bijna dagelijks reizen tot toeristen die slechts een enkele keer de oversteek maken. Ruim voor de zomer worden de inwoners en ondernemers geïnformeerd over het inchecken, abonnementen, wijze van betalen en alles wat verder van belang is. Ook de maatschappelijke organisaties in de oevergemeenten krijgen informatie op maat. De prijs van de overtochten wordt voor alle drie de veerverbindingen vastgesteld op basis van tarieven van vergelijkbare veerverbindingen in de omgeving. Hierbij zijn fietsers, voetgangers en genoemde landbouwvoertuigen vrijgesteld van betaling. Oordeel Raad van Toezicht Zoals eerder genoemd zijn de drie veerverbindingen over de Maas in onze regio van groot belang voor de ontsluiting van onze gemeente. Het is een onmisbare schakel die we op termijn verliezen wanneer we nu niet handelen. Gezien het nut van de veerverbindingen, de noodzaak om te handelen en het eerst verkennen van de andere opties, is de Raad van Toezicht akkoord gegaan met het verkennen van de optie om de veerverbindingen voor bepaalde gebruikersgroepen te tariferen. De uitwerking van deze verkenning in financiële zin en in praktische zin is naar oordeel van de Raad van Toezicht passend. Hiermee wil de Raad van Toezicht niet voorbijgaan aan de last die het beprijzen zal brengen aan gebruikers.

Echter het in de vaart houden van ‘onze’ veerponten is van een dergelijk groot belang dat deze last toch gerechtvaardigd is. Voor inwoners bij wie deze kosten leiden tot financiële problemen zijn de gebruikelijke gemeentelijke vangnetten beschikbaar. De Raad van Toezicht hecht zeer aan gebruikersgemak en toegankelijkheid, en ziet deze voldoende gewaarborgd in de uitwerking van Stichting De Bergsche Maasveren. Zienswijzen Het voorgenomen besluit wordt hierbij aan de gemeenteraad aangeboden voor zienswijzen. Participatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1. Het invoeren van tarieven voor bepaalde gebruikersgroepen is noodzakelijk om de exploitatie kostendekkend te laten zijn. Wanneer er geen tarieven worden ingevoerd voor bepaalde gebruikersgroepen blijft er sprake van een fors jaarlijks exploitaitetekort van De Bergsche Maasveren, er vanuit gaande dat het verwacht beleggingsrendement in de toekomst zeker niet voldoende zal zijn om de kosten in zijn geheel te dekken. Dat betekent dat de ontvangen eenmalige vergoeding van € 22.6 miljoen die destijds is ontvangen op termijn onvoldoende is en dat de veerverbindingen zonder gemeentelijke bijdragen noodgedwongen dienen te stoppen. Betalen door genoemde gebruikersgroepen is daarom onvermijdelijk om de continuiteit van de drie veerverbindingen in de toekomst te waarborgen.

4

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Invoering van tarieven voor bepaalde gebruikersgroepen op een veer kan leiden tot omrijkilometers van gemotoriseerd verkeer. Door het invoeren van tarieven voor de overzettingen bestaat het risico dat een deel van de gebruikersgroepen dat moet betalen de veerponten mijdt en een andere route rijdt. Mogelijkerwijs is dat een langere route waardoor meer brandstof noodzakelijk is en dientengevolge een grotere uitstoot van CO2 plaatsvindt. Overigens kan het ook zo zijn dat een deel van de huidige gemotoriseerde verkeer over stapt op de (elektrische) fiets om op deze wijze gratis de route af te leggen. 1.2. Invoering van tarieven voor bepaalde gebruikersgroepen kan opnieuw juridische bezwaren c.q. procedures opleveren. De invoering van tarieven kan leiden naar (nieuwe) juridische procedures waarmee het invoeren van tarieven vertraagd kan worden, of in een uiterste geval ongedaan kan worden gemaakt. In dat geval zal opnieuw naar oplossingen voor een negatieve exploitatie van De Bergsche Maasveren moeten worden gezocht. Aanpak De vier colleges leggen aan hun raden het onderhavige (nagenoeg identieke) voorstel voor. Eventueel door de raden uitgesproken wensen en bedenkeningen worden teruggekoppeld naar de Raad van Toezicht die een en ander bespreekt met het Stichtingsbestuur.

Uiteindelijk besluit het Stichtingsbestuur tot invoering van tariefheffing en stemt de Raad van Toezicht daar mee in. Vervolgens wordt aan de hand van een communicatieplan de communicatie met (potentiële) gebruikers en andere belanghebbenden (onder andere onderwijsinstellingen, toeristisch-recreatieve bedrijven, detailhandel, agrarische ondernemers, etc.) opgepakt. Inclusie Niet van toepassing. Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) De hoogte van de tarieven voor de gebruikersgroepen zal zodanig worden vastgesteld dat het jaarlijkse exploitaiteresultaat van de veren, in combinatie met het rendement op de beleggingen, positief zal zijn. Dat betekent dat geen gemeentelijke bijdragen hoeven te worden betaald voor de instandhouding van de drie veerdiensten over de Bergsche Maas in de toekomst. Bedrijfsvoering Niet van toepassing.

5

Uitvoering Planning Na besluitvorming door het Stichtingbestuur worden de raden van de vier betrokken gemeenten geïnformeerd. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Aan de hand van een communicatieplan vindt de communicatie over het besluit van het Stichtingsbestuur plaats. De communicatie van de invoering van tarieven voor bepaalde gebruikersgroepen zal zorgvuldig en breed bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties geschieden. Evaluatie / controle Niet van toepassing.

Bijlagen:

-

Zienswijze invoering tarieven Bergsche Maasveren 2023 Raadsbesluit invoering tarieven Bergsche Maasveren 2023

6