Raadsvoorstel

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Biodiversiteitsplan Zaltbommel

Kern van het raadsvoorstel In het Biodiversiteitsplan geeft de gemeente aan hoe zij het behoud, herstel en de vergroting van de biodiversiteit in de gemeente Zalbommel wil aanpakken. Hiervoor is een analyse gemaakt hoe het gesteld is met de biodiversiteit in onze gemeente en verkend met welke maatregelen we deze kunnen herstellen of versterken. Verder wordt in het plan aangegeven waar de komende jaren de focus ligt en hoe ervoor wordt gezorgd dat deze maatregelen ook worden uitgevoerd. Verder hoort bij in dit Biodiversiteitsplan ook een Uitvoeringsprogramma Natuur en Landschap 2024-2027 hoe het landschapsbudget de komende jaren wordt ingezet. En een handreiking Natuurinclusief ontwikkelen en bouwen met natuurpuntensysteem met een minimaal aantal punten waar een project en/of ontwikkeling van een bepaalde omvang aan moet voldoen.

Gerelateerde raadsstukken -

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Biodiversiteitsplan Zaltbommel

Zaaknummer

: 848429

Datum collegevergadering

: 5 december 2023

Datum raadsbesluit

: 26 januari 2024

Datum raadsvergadering

: 26 januari 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Martine Kriesch

Voorstel 1. In te stemmen met bijgaande Biodiversiteitsplan Zaltbommel. 2. Bij elke ruimtelijke ontwikkeling de Handreiking Natuurinclusief bouwen en ontwikkeling toe te passen. Inleiding Natuur en biodiversiteit staan onder druk en komen daarmee steeds meer op de (politieke) agenda te staan met het besef dat ook gemeenten hierin een verantwoordelijkheid dragen. Op verschillende manieren zijn we hier binnen de gemeente ook al mee bezig, bijvoorbeeld via de Bee deals Bommelerwaard en ecologisch bermbeheer. Maar ook met de ongewenste gevolgen zoals overlast van de eikenprocessierups. Het was echter vaak nog ad hoc, het ontbrak onze gemeente aan een algemene visie hierop. We hadden de knelpunten en kansen voor biodiversiteit niet goed in beeld. Hierdoor bleven kansen voor natuur en biodiversiteit bij ruimtelijke ontwikkelingen soms onbenut. In 2020 hebben we een subsidieaanvraag gedaan voor het opstellen van een gemeentelijk Biodiversiteitsplan bij de provincie. Eind 2020 hebben we opdracht verleend voor het opstellen van een plan. De afronding van het plan kende door verschillende oorzaken een langere doorlooptijd.

Het plan wat er nu ligt, wil stevig inzetten op het behoud, herstel en de vergroting van de biodiversiteit in de gemeente Zalbommel, door te zorgen voor meer leefruimte en leefgebieden voor (wilde) planten en dieren, het verbeteren van de kwaliteit van deze leefruimtes en het verbinden van deze leefruimtes met elkaar. In dit Biodiversiteitsplan geven we aan hoe we dit willen gaan doen. Er is een analyse gemaakt hoe het gesteld is met de biodiversiteit in onze gemeente en van welke knelpunten sprake is. En er is verkend welke maatregelen goed zijn te nemen om de biodiversiteit in gemeente te versterken. Hiervoor is de gemeente verdeeld in vijf biotopen of leefgebieden (Agrarisch buitengebied, bebouwd gebeid, bedrijventerreinen en kassen, en natuurgebieden) waaraan bepaalde representatieve gidssoorten zijn verbonden. Gidssoorten zijn planten of dieren die typisch zijn voor een bepaald leefgebied en waarvan de aan- of afwezigheid iets zegt over de kwaliteit hiervan. Ten slotte geven we in het plan aan waar we de focus leggen en hoe we gaan zorgen dat deze maatregelen ook worden uitgevoerd. Verder hoort bij in dit Biodiversiteitsplan ook een Uitvoeringsprogramma Natuur en Landschap 2024-2027 hoe we het bestaande landschapsbudget de komende jaren willen inzetten.

En een handreiking Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen met natuurpuntensysteem met een minimaal aantal punten waar een project en/of ontwikkeling van een bepaalde omvang aan moet voldoen. Participatie Bij start van het plan in 2021 is op verschillende manieren input opgehaald bij onze inwoners. Onder andere via een website waarom inwoners knelpunten en wensen ten aanzien van biodiversiteit konden aangeven. Ook is er een enquête voor de raad en intern uitgezet om 2

wensen en richting op te halen. Door corona hebben we de participatie in dat jaar wel beperkter kunnen invullen. Verder is er ook een Klankbordgroep ingesteld met collega’s, maar ook de ODR en Natuurwacht. Hier zijn tussenproducten regelmatig teruggelegd en is gevraagd om input en advies. We zitten hiermee op trede drie van de participatieladder (adviseren). Argumenten 1.1. We scheppen inzicht hoe het staat met de biodiversiteit in de gemeente Met inzicht in de knelpunten en kansen kunnen we op de juiste plek de juiste dingen kunnen doen ter bescherming en versterking van de biodiversiteit 1.2. We geven richting en bieden handvatten om met biodiversiteit aan de slag te gaan. 1.3. We bieden inzicht met welke opgaven en projecten voor biodiversiteit en landschap we de komende jaren aan de slag gaan. Met deze projecten willen we bijdragen aan het doel van het Biodiversiteitsplan. Waar mogelijk we daarbij mee op projecten van anderen. Voor projecten waarvoor geen dekking is, komen we op een ander moment terug, bij voorkeur in de Perspectievennota. 2.1 We borgen hiermee dat Biodiversiteit in ruimtelijke ontwikkelingen volwaardig meegewogen en een bouwsteen wordt.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Er is nog aandacht nodig voor de verankering van het Biodiversiteitsplan in beleid en de werkprocessen en van de organisatie Veel moet de komende jaren uitgewerkt of verankerd worden, bijvoorbeeld in het omgevingsplan, maar ook het groenbeleidsplan en vervolgens op uitvoeringsniveau in een Handboek Openbare ruimte of Groenbestek. Maar ook in werkprocessen. Hier haken we zo veel mogelijk aan op lopende processen van uitwerking en herijking van beleid. 1.2 Op landelijk en provinciaal / regionaal niveau zijn momenteel veel kansrijke ontwikkelingen waarop aangehaakt kan worden. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van een Gelders Normenkader voor Groene en Klimaatadaptieve Gebouwde Omgeving, maar ook de aandacht voor het thema biodiversiteit in het VLGG en het Regio arrangement Fruitdelta. Deze zijn grotendeels nog in ontwikkeling; wat deze concreet voor onze gemeente kunnen gaan betekenen, is nog onduidelijk. Wel nemen we in het Biodiversiteitsplan hier soms een voorschot op. 1.3 Voor een aantal projecten hebben we de kosten en dekking nog niet beeld en zijn daarom financieel niet meegenomen in het Uitvoeringsprogramma. Bijvoorbeeld voor het op stellen van een Soortenmanagementplan of Kansenkaart GroenBlauwe dooradering. Dit zijn projecten die momenteel binnen het huidige landschapsbudget niet mogelijk zijn.

Hiervoor wachten we ook de ontwikkelingen vanuit de provincie en rijk af voor aanvullende subsidies of bijdragen. 2.1 We moeten nog ervaring opdoen met de Handreiking en natuurpuntensysteem. Hiervoor nemen we drie jaar de tijd. Zo kunnen we hierin ook landelijke ontwikkelingen hierin meenemen. Inclusie Er is op bij het opstellen van het plan op verschillende manieren geprobeerd inwoners te betrekken en input op te halen bij inwoners, onder meer via een digitale kaart waar inwoners knelpunten en wensen konden aangeven. Inclusiviteit moet in de uitwerking nog meer aandacht krijgen. Zo ook de leesbaarheid. Binnen projecten die in het kader van dit plan gaan worden uitgevoerd, is dit het wel de bedoeling hier meer aandacht aan te besteden. Voor het project Vergroenen speeltuinen hebben we bijvoorbeeld specifiek aandacht voor inclusiviteit gevraagd zoals de toegankelijkheid van speeltuinen voor rolstoelen. Ook bij het opstellen van een digitale maatregelkansenkaart voor bewoners zullen we hier aandacht voor moeten hebben. Programma duurzaamheid Biodiversiteit gaat over thema 4) van het programma Duurzaamheid: een prettige leefomgeving. Tegelijk raakt het ook andere duurzaamheidsthema’s zoals ruimtelijke adaptatie (een biodiverse 3

omgeving is een klimaatrobuuste omgeving). Het plan draagt daarom bij aan het Programma Duurzaamheid. Financiën (incl. BTW-effect) Het voorstel heeft op dit moment geen directe financiële consequenties. Het uitvoeringsprogramma wordt gefinancierd uit de jaarlijkse budgetten voor landschap of andere beleidsbudgetten of is vooralsnog alleen ureninzet opgenomen. Voor niet alle voorgestelde projecten in het plan is momenteel budget. Voor een aantal projecten moeten nog voorstellen worden uitgewerkt om inzicht te krijgen in de kosten. Voor sommige projecten wachten we op meekoppelkansen of ontwikkelingen van derden. Uitvoeringsprogramma Landschap en Biodiversiteit 2024-2027 2024 2025 2026 24.00 NME centrum de Grote Rivieren 0 24.000 24.000 Beheerkosten Kloosterwiel 2.000 2.000 2.000 10.00 Biodiversiteitsmeetnetwerk 0 10.000 10.000 10.00 Vergroenen speeltuinen 0 10.000 10.000 Nestkastenproject / Natuur in wijk 6.000 6.000 6.000 Vlinderidylles stads- en 10.00 dorpsentrees 0 10.000 10.000 Totaal Niet opgenomen: Kansenkaart Groen-blauwe dooradering Digitale maatregelenkaart Biodiversiteit Soortenmanagementplan Transitie landelijk gebied / gebiedsfonds Bewustwording en opleidingen (intern)

62.00 0 62.000 62.000

2027 Totaal 24.00 0 jaarlijks 2.000 jaarlijks 30.000 30.000 18.000

10.00 0 40.000 36.00 0

2024 2025 2026 2027 Totaal toelichting: 10.00 0 10.000 10.000 30.000 afwachten koppelkansen regio 12.00 0 12.000 afwachten rijks-/prov. beleid 10.00 10.000 10.000 0 30.000 eerst verkennen kansrrijkheid 5.000

5.000

5.000

500 500 500 27.50 0 25.500 25.500

5.000 20.000 afwachten koppelkansen regio 500 2.000 meekoppelen met LAP 15.50 0 94.000

Bedrijfsvoering Voor veel maatregelen en projecten werken we samen met andere beleidsvelden zoals groenbeheer en klimaatadaptatie. Ook zijn we afhankelijk van trajecten die momenteel lopen op regionaal/provinciaal niveau. We zoeken hierin actief de samenwerking. Uitvoering Planning Zodra het Biodiversiteitsplan is vastgesteld, gaan we verder met de opgaven in het plan. We dragen daarbij de Handreiking natuurinclusief bouwen en ontwikkelen actief uit naar ontwikkelaars en binnen de eigen organisatie. Handhaving Bij de verankering van het biodiversiteitsplan en Handreiking natuurinclusief ontwikkelen en bouwen in het omgevingsplan, nemen we mee hoe we de naleving hiervan voldoende borgen. Communicatie 4

Naar aanleiding van de vaststelling van het Biodviversiteitsplan zullen we het plan publiceren en een persbericht verzenden. In de projecten die in het plan zijn opgenomen, nemen we communicatie mee. Evaluatie / controle Het uitwerken van een biodiversiteitsmeetnetwerk waarin we kunnen monitoren op de gestelde doelen van ons biodiversiteitsplan maakt onderdeel van het plan uit. We zullen via het programma duurzaamheid regelmatig de raad informeren over de stand van zaken van de projecten in het voorstel. Nota van wijzigingen

Bijlagen Biodiversiteitsplan Zaltbommel; Samen voor behoud, herstel en vergroten van de biodiversiteit. Bijlage A Uitvoeringsprogramma Natuur en Landschap 2024-2027 Zaltbommel Bijlage B Overzicht van maatregelen Bijlage C Handreiking Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen

5