Raadsvoorstel cultuurcluster

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Cultuurcluster Zaltbommel

Kern van het raadsvoorstel In dit raadsvoorstel stemt de gemeenteraad in met het proces voor het majeure project Cultuurcluster Zaltbommel (verder te noemen: CCZ) conform het bijgevoegde procesvoorstel en tot de herbevestiging van het besluit van november 2021. Voor dit project geldt dat er naar aanleiding van eerdere behandeling in de gemeenteraad (carrousel van september 2023 en de carrouselvergadering van 4 april 2024), aan de raad was toegezegd dat het college het advies nader uitwerkt en terugkomt naar de gemeenteraad voor een definitief besluit. Voor nu is voor het CCZ een voorstel voor het vervolg opgesteld. Het college legt het voorstel voor aan de gemeenteraad voor instemming.

Gerelateerde raadsstukken Niet van toepassing

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Cultuurcluster Zaltbommel

Zaaknummer

: 948140

Datum collegevergadering

: 21 mei 2024

Datum raadsbesluit

: 13 juni 2024

Datum raadsvergadering

: 13 juni 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder Zondag

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Realisatie en Beheer ZBM, Jos van Hout

Voorstel 1. In te stemmen met het proces voor het majeure project Cultuurcluster Zaltbommel conform het procesvoorstel met dien verstande dat het volgende wordt voorgesteld: a. Herbevestiging van de besluitvorming van november 2021 waarin de raad heeft ingestemd; b. de nieuwbouw van een Cultureel Centrum in de Waluwe en de overname van de Sint Maartenskerk op basis van de hybride variant en het daartoe bestemde krediet vooralsnog te handhaven op een bedrag van € 10.400.000,00; c. De verdeling van dit krediet over de nieuwbouw cultureel centrum en benodigde bouwkundige werkzaamheden aan de Sint Maartenskerk en Het Anker wordt flexibel ingevuld (tot maximaal €1 mln in verband met loon- en prijsstijgingen t.o.v. prijspeil 2021) waarbij eventuele financiële herverdeling van middelen extern aangevuld wordt, voor te leggen bij de perspectiefnota. d.

De overname van de Sint Maartenskerk vindt plaats in combinatie met de overname van het Anker waarbij een nadere nuancering plaats kan vinden als volgt:  vooralsnog de exploitatie van de Sint Maartenskerk in handen laten van de Stichting Sint Maarten, een en ander in afstemming met de PGZ;  de aanpassingen van de kerk beperkt uit te voeren en vooralsnog geen aanbouw te realiseren;  in samenspraak met stichting cultuurcluster Zaltbommel, de PGZ en de Stichting Sint Maarten afspraken te maken over de exploitatie van de kerk in de toekomst en de onderlinge ondersteuning daarin;  verdere invulling geven aan het begrip “Kerk van de Stad” op basis van een te doorlopen breed participatieprogramma waarbij ook de betrokkenheid van andere overheden wordt betrokken zodat de instandhouding van de kerk voor de komende decennia kan worden gewaarborgd. Inleiding Het plan voor het Cultuurcluster gaat al enkele jaren terug en is meerdere malen besproken met de gemeenteraad. Dit heeft er in geresulteerd dat de ontwikkeling van het Cultuurcluster een van de drie majeure projecten is geworden binnen het bestuursakkoord 2022 – 2026 “Blijven bouwen 2022 – 2024”.

2

Voor wat betreft het Cultuurcluster is tijdens de carrouselvergadering van september 2023 gevraagd om de financiële invulling van de businesscase van november 2021 (raadsbesluit inzake hybride model invoering Cultuurcluster Zaltbommel) te actualiseren naar het niveau van 2023/2024. Dit is uitgevoerd en de cijfers zijn op 18 januari 2024 tijdens een informatieavond uitgewisseld met de gemeenteraad en opgenomen in het procesvoorstel wat is bijgevoegd bij dit voorstel. Het afgelopen jaar (2023) hebben zich ook nog andere ontwikkelingen voorgedaan. De relatie tussen de PGZ (Protestantse Gemeente Zaltbommel) en de Stichting Sint Maarten enerzijds en de nieuwe Stichting Cultuurcluster anderzijds is, door onvolkomenheden verstoord. De Stichting Sint Maarten heeft de exploitatie van de Sint Maartenskerk op zich genomen en tijdens de carrouselvergadering van 30 november 2023 heeft de penningmeester van de stichting medegedeeld dat de exploitatie 2023 sluitend zal worden afgesloten, uiteraard wel zonder daarbij de onderhoudskosten van de kerk te betrekken. Ook is inmiddels duidelijk dat de Stichting Sint Maarten de exploitatie nog een aantal jaren voor haar rekening wil nemen. Dit biedt in de huidige situatie ook kansen. Deze zijn nader uitgewerkt in een procesvoorstel voor het cultuurcluster.

Enerzijds wordt voorgesteld het besluit van november 2021 te herbevestigen en anderzijds ten aanzien van het beheer en de exploitatie voor de komende periode het hybride model los te laten en dit over te laten aan de Stichting Sint Maarten. In de plannen van de gemeente staat de overname van de kerk en het Anker niet ter discussie. De gemeente kan als eigenaar van de desbetreffende gebouwen als verhuurder optreden richting de PGZ. Daarbij is het mogelijk om bijvoorbeeld het Anker voorlopig nog in beeld te houden voor het kerken tijdens de winterperiode. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het procesvoorstel dat als bijlage is toegevoegd. Participatie Ten aanzien van het Cultuurcluster kan worden vermeld dat met betrokken partijen (PGZ, Stichting Sint Maarten en Stichting Cultuurcluster) diverse overlegmomenten zijn geweest om betrokkenheid bij ontwikkelingen te waarborgen. Argumenten 1.1 Herbevestiging van het besluit van 4 november 2021 inzake het cultuurcluster. Uitgangspunt voor het college is en blijft het uitvoering geven aan het raadsbesluit van november 2021. Insteek voor de komende jaren kan naar de mening van het college zijn dat vooralsnog de kerk beperkt in gebruik genomen wordt en dat voor de verdere toekomst de plannen nader worden uitgewerkt. Daarbij moet men denken aan een uitwerkingstermijn van 5 tot 10 jaar.

Met andere woorden: nu de kerk in eigendom overnemen en beperkt aanpassen en de exploitatie vooralsnog voortzetten op het huidige niveau. Met de overname van de kerk kan ook de overname van Het Anker een gegeven worden. Denkbaar is dat een gedeelte van het voorgenomen krediet voor de aanpassing van de Sint Maartenskerk besteed wordt aan de instandhouding van Het Anker zodat een combinatie van activiteiten over de beide gebouwen gewaarborgd blijft. Ook is denkbaar dat het beschikbare krediet van € 10.400.000,00 flexibel wordt besteed, is er bij het ene onderdeel ruimte dan kan dit bij het andere onderdeel worden ingezet. Het voorliggende bedrag is gebaseerd op prijspeil 2021. Door loon- en prijsstijgingen is de verwachting dat het bedrag met maximaal €1 miljoen verhoogd zal moeten worden. Het bedrag zal in eerste instantie ten laste van het cultuurcluster worden gebracht. Nadat het exacte bedrag helder zal u via de p&c cyclus een voorstel krijgen om het bedrag vanuit de algemene reserve aan te vullen. 1.2 Voorlopige voortzetting van de huidige exploitatie door de Stichting Sint Maarten biedt kansen. De huidige situatie is ook een kans. De Stichting Sint Maarten inschakelen voor de voorlopige voortzetting van het beheer en de exploitatie van de kerk biedt alle partijen de ruimte om zich te oriënteren op de toekomst.

Met andere woorden: voortzetting van de huidige exploitatie biedt ruimte om ons te oriënteren op de toekomst zonder dat daar direct claims op gelegd worden. 3

Kortom: het is de moeite waard om de investeringsbedragen uit 2021 als uitgangspunt te nemen voor de verdere ontwikkeling van een cultureel centrum in de Waluwe en de overname en aanpassing van de Sint Maartenskerk (in combinatie met het in eigendom verkrijgen en aanpassing van Het Anker). Het krediet kan, zoals eerder opgemerkt, flexibel worden ingezet. Na de inkleuring van de toekomst van de kerk de balans opnieuw moet worden opgemaakt over de toekomst van de kerk en in dat kader zullen wellicht nieuwe financiële afwegingen moeten worden genaakt. Toekomstige perspectiefnota’s bieden daartoe de gelegenheid. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Niets doen is geen optie. Als geen uitvoering wordt gegeven aan het raadsbesluit van 4 november 2021 (Cultuurcluster) dan betekent dit enerzijds dat de huidige Poorterij toe is aan een stevige renovatie. Het huidige gebouw is aan het einde van zijn levenscyclus en zal volledig gestript moeten worden en opnieuw moeten worden opgebouwd en ingedeeld. Deze investering is verder niet onderzocht en uitgewerkt maar het mag duidelijk zijn dat ook dit een forse investering zal vragen. 1.2 Het hybride model als “blok aan het been”. Samenwerking binnen het voorgestane hybride model vraagt van alle partijen dat men de bereidheid tot samenwerking onvoorwaardelijk ondersteund.

Momenteel is hiervan geen sprake en dit betekent dat wellicht het hybride model in de gegeven omstandigheden eerder ervaren wordt als “een blok aan het been” dan als kans. Tijd voor een heroverweging. 1.3 In de toekomst zal het beheer en de exploitatie van de kerk overgedragen moeten worden aan een nieuwe entiteit. De toekomst van de kerk en het inkleuren van het begrip “Kerk van de Stad” betekent dat de kerk op termijn (5 tot 10 jaar) gepositioneerd zal worden voor de komende decennia. Dit vraagt ook om te zijner tijd het eigendom van de kerk te heroverwegen en een andere entiteit in beeld te brengen. Met andere woorden: het vooruitzicht is dat op termijn een stichting het eigendom, beheer en de exploitatie zal moeten overnemen. Uiteraard wordt bij de uitwerking van het Cultuurcluster rekening gehouden met inclusie. Wel is een kanttekening op zijn plaats: omgaan met een monumentaal gebouw kan betekenen dat er concessies aan inclusie moeten worden gedaan, immers binnen de invulling van het monumentale karakter van de kerk kunnen obstakels blijven bestaan. Denk daarbij onder andere aan de onvolkomenheden in de vloer van de kerk.. Programma duurzaamheid Duurzaamheid bij de verdere uitwerking van het overnemen van de kerk kan stevig kostenverhogend werken, immers een gebouw uit de 15 e eeuw is niet gebouwd volgens de normen van nu. Dit vraagt extra onderzoek.

Een ding is zeker: voortzetting van het huidige gebruik is niet per definitie in strijd met het programma duurzaamheid. Financiën (incl. BTW-effect) Voor het cultuurcluster gaan we uit van de cijfers uit 2021. Deze zijn al verantwoordt in de financiële cijfers van de gemeente. Uiteraard moet het voorbehoud (winstwaarschuwing) worden gemaakt dat de exploitatie van het totale cultuurcluster aan verandering onderhevig is. Het blijft een inschatting die zowel positief als negatief kan uitpakken. Mocht in de toekomst extra geld nodig zijn dan is in elk geval de toezegging op zijn plaats dat tenminste de financiële ruimte die eventueel ten koste van de aanpassingen aan de kerk flexibel wordt ingezet voor het cultureel centrum in de toekomst volgens de reguliere p&c-cyclus wordt gecompenseerd. In de perspectiefnota 2025 is in de jaarschijf daarvoor al een bedrag van € 1 miljoen opgenomen. 4

Bedrijfsvoering De projectleiding voor dit project ligt bij afdeling Realisatie & Beheer. Uitvoering Planning Nu niet van toepassing. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie / controle Niet van toepassing. Nota van wijzigingen Niet van toepassing Bijlagen - Procesvoorstel CCZ

5