Raadsvoorstel Bestemmingsreserve Thuis in de wijk

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Bestemmingsreserve Thuis in de wijk

Kern van het raadsvoorstel Gemeenten krijgen steeds meer taken op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, verslavingszorg en aanverwante taken. We hebben de komende jaren middelen nodig om de basisondersteuning verder op orde te krijgen voor de psychisch kwetsbare doelgroep. Uw toestemming is nodig voor het vormen van een bestemmingsreserve en om het college de bevoegdheid te geven om inkomsten en uitgaven in relatie tot de aard en het doel van de bestemmingsreserve te storten c.q. te onttrekken uit de bestemmingsreserve. Gerelateerde raadsstukken  Uitvoeringsplan Thuis in de wijk 2023 – 2024 (bijgevoegd als bijlage aan dit stuk)

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Bestemmingsreserve Thuis in de wijk

Zaaknummer

: 831741

Datum collegevergadering

: 26 september 2023

Datum raadsbesluit

: 9 november 2023

Datum raadsvergadering

: 9 november 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Bouchtaoui

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Samenleving ZBM, Sten van Loenen

Voorstel 1. In te stemmen met het vormen van een bestemmingsreserve Thuis in de wijk en gelden die vanuit de centrumregeling ‘Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en aanverwante taken’ van de gemeente ’s-Hertogenbosch worden ontvangen te storten in deze bestemmingsreserve; 2. Het college de bevoegdheid te geven om uitgaven in relatie tot de aard en het doel van de bestemmingsreserve te onttrekken uit de bestemmingsreserve Thuis in de wijk. Inleiding Gemeenten krijgen steeds meer eigen verantwoordelijkheden voor de doelgroep Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). Dit vraagt de komende jaren om investeringen in de beweging naar Thuis in de wijk, om een goede basis te bieden voor psychisch kwetsbare inwoners. Om deze beweging mogelijk te maken ontvangt de gemeente Zaltbommel ook middelen. Op 15 juni jl. heeft de gemeenteraad ingestemd met de wijziging van de centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en aanverwante taken. Na instemming van de gemeente ’sHertogenbosch om tot het uitkeren over te gaan ontvangt de gemeente Zaltbommel €640.420,-. De inkomsten lopen echter voor de kosten uit en de middelen die de gemeente Zaltbommel gaat ontvangen zijn niet gelabeld. Dit is de reden waarom er nu een voorstel voorligt om de inkomende middelen in een bestemmingsreserve te storten. Burgerparticipatie Niet van Toepassing.

Argumenten 1.1 Gemeenten krijgen steeds meer verantwoordelijkheden voor de doelgroep die gebruik maakt van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang voorzieningen. De meeste BW/MO voorzieningen zijn gesitueerd in de gemeente ’sHertogenbosch. Er is echter een groeiende beweging om het aantal voorzieningen meer over de regio (Meierij-Bommelerwaard) te gaan verspreiden. Dit heeft te maken met de gedachte dat inwoners beter herstellen in de eigen omgeving waar men vaak ook een steunend netwerk heeft.

Landelijk wordt deze beweging aangejaagd door de ‘doordecentralisatie’ Beschermd Wonen, waarbij de financiële stromen vanaf 2025 niet meer via de centrumgemeente loopt, maar de lokale gemeenten. Vanaf 2026 volgt er mogelijk ook een doordecentralisatie voor Maatschappelijke Opvang. Deze beweging naar ‘Thuis in de wijk’ vraagt de komende tijd om investeringen. De uitgangspunten zijn weergegeven in de bijgevoegde uitvoeringsprogramma Thuis in de Wijk. In het regionale POHO MZ van 7 juli jl. is ingestemd met het aanscherpen van de bestuurlijke opdracht om Beschermd Wonen voorzieningen meer in de regio te spreiden. Concreet is er afgesproken dat er in de Bommelerwaard een kleinschalige Beschermd Wonen voorziening moet komen. Daarnaast bepalen we in 2023 aan de hand van twee onderzoeken die worden opgeleverd (ETHOS telonderzoek en het Woonbehoefteonderzoek) welke BW/MO voorzieningen er nog meer moeten worden gerealiseerd in Zaltbommel de komende jaren. Dit ter illustratie van de projecten die er op de gemeente af gaan komen en de middelen die daar voor gereserveerd moeten worden. 1.2 De gemeente Zaltbommel ontvangt in het najaar van 2023 een grote som aan niet gelabelde middelen. Op 15 juni jl. heeft de gemeenteraad ingestemd met de wijziging van de centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.

Deze wijziging maakt het mogelijk om een tussentijdse uitkering te doen uit de regionale reserve. Wanneer centrumgemeente ’s-Hertogenbosch ook heeft ingestemd om tot uitkeren over te gaan ontvangt de gemeente Zaltbommel €640.420,-. Deze middelen zijn niet gelabeld, maar wel nodig om de investeringen te kunnen doen die nodig zijn om de beweging naar Thuis in de wijk mogelijk te maken. 1.3 De inkomsten lopen voor de kosten uit. Het opzetten van diverse voorzieningen, zoals o.a. een Kleinschalige Beschermd Wonen locatie, heeft tijd nodig. Een belangrijk deel van kosten zullen pas in 2024, 2025 en 2026 hun effect krijgen. De middelen om deze voorzieningen mee op te zetten ontvangt de gemeente echter al in 2023. Door de middelen nu in een bestemmingsreserve te stoppen is er de komende jaren voldoende ruimte om de beweging naar Thuis in de wijk mogelijk te maken in Zaltbommel. 2.1 De middelen in de regionale reserve zijn bedoeld om risico’s mee af te dekken voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Hoewel de middelen die de gemeente Zaltbommel gaat ontvangen niet gelabeld zijn is de reserve waar de middelen uit komen wel altijd bedoeld geweest voor de doelgroep BW/MO. Door de middelen in een bestemmingsreserve Thuis in de wijk stoppen komt het alsnog ten goede van de doelgroep BW/MO.

2.2 Uitgaven doen uit een bestemmingsreserve is alleen mogelijk met toestemming van de gemeenteraad. Om de komende jaren te kunnen investeren in de beweging naar Thuis in de wijk moet het college uitgaven kunnen doen uit de bestemmingsreserve. Om dit mogelijk te maken vraagt het college de gemeenteraad om hen te mandateren deze uitgaven te kunnen doen. Sinds 2019 wordt er in Zaltbommel met een uitvoeringsagenda ‘Thuis in de wijk’ gewerkt. Recent is dit uitvoeringsprogramma bijgesteld voor de jaren 2023-2024. De woonzorgvisie 2020-2024 vormt het onderliggende kader.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 De landelijke opgave voor de doordecentralisatie BW/MO kan worden uitgesteld. De doordecentralisatie van Beschermd Wonen zou aanvankelijk al in 2024 plaats vinden, maar is uitgesteld naar 2025. Het is niet uit te sluiten dat de doordecentralisatie nog verder opgeschoven wordt. De regio Meierij-Bommelerwaard loopt echter voor op de landelijke beweging naar Thuis in de wijk. Zo is onze regio de eerste die een ETHOS 1 telling naar dak- en thuislozen heeft gedaan, is er in iedere deelnemende gemeente een Urgentie Plus tafel opgezet en is (of wordt er op korte termijn) er in iedere deelnemende gemeente een eigen kleinschalige Maatschappelijke Opvang gerealiseerd. Een eventueel verder uitstel van de doordecentralisatie heeft dus ook geen invloed op de ambities in de regio. 1.2 Hoeveel middelen er precies nodig zijn voor de beweging naar Thuis in de wijk is nog niet duidelijk. Medio 2023 lopen er twee onderzoeken om meer zicht te krijgen op de behoefte die er is aan o.a. aanvullende BW/MO voorzieningen in Zaltbommel. Op basis van deze input kunnen we in gesprek gaan met onze partners zoals de woningcorporaties om een beter beeld te krijgen van de kosten en de tijdsplanning. De verwachting is echter dat we alle middelen in de reserve nodig zullen gaan hebben.

In de bijgevoegde ‘uitvoeringsagenda Thuis in de wijk 2023-2024’ geven we een schatting van de kosten voor 2023 en 2024. 1.3 Alle gemeenten moeten instemmen met de wijziging van de centrumregeling. Alle gemeenten moeten akkoord geven voor de wijziging van de centrumregeling, anders kan de centrum regeling niet worden aangepast en kan er ook geen tussentijdse uitkering plaatsvinden. De verwachting is echter dat alle gemeenten zullen instemmen met de wijziging. Inclusie Niet van toepassing. Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) Op 15 juni jl. heeft de gemeenteraad ingestemd met de wijziging van de centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Na instemming van de gemeente ’s-Hertogenbosch om tot het uitkeren over te gaan ontvangt de gemeente Zaltbommel €640.420,-. Deze middelen hebben we de komende jaren nodig om de basisondersteuning op orde te krijgen voor de doelgroep beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Het vormen van een bestemmingsreserve en het storten van het ontvangen bedrag, zorgt ervoor dat deze middelen de komende jaren zijn gereserveerd. Bedrijfsvoering European Typology of Homelessness and Housing Exclusion (ETHOS). De afgelopen decennia is de groep dak- en thuisloze mensen veranderd. Nieuwe groepen zijn bijvoorbeeld jongeren, vrouwen, arbeidsmigranten of economisch dakloze mensen.

Deze groepen worden in de huidige monitoring niet of onvoldoende meegeteld. Door toepassing van de ETHOS telling hopen we een beter beeld te krijgen van het aantal dak- en thuislozen in de regio. 1

Dit voorstel is afgestemd met de afdeling: - Financiën Uitvoering In 2023 en 2024 gaat de gemeente Zaltbommel aan de slag met het uitvoeringsprogramma Thuis in de wijk. Nota van wijzigingen Bijlagen 

Document nr.: 885604 Uitvoeringsplan Thuis in de wijk 2023 - 2024