Raadsvoorstel Beleidsplan De Zaltbommelse weg, Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Beleidsplan De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035

Kern van het raadsvoorstel De gemeenteraad wordt voorgesteld de meerjarenstrategie Welzijn: ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ vast te stellen als het strategisch kader voor het welzijnsbeleid in de gemeente Zaltbommel voor de komende tien jaar. Met deze meerjarenstrategie voor welzijn wordt invulling gegeven aan een toekomstbestendige visie op welzijn, waarbij de focus ligt op inclusie, participatie, preventie en samenwerking binnen een waardenetwerk. De uitvoering vindt plaats binnen een tweejaarlijkse uitvoeringsagenda, die concrete acties en meetbare resultaten koppelt aan de strategische doelen. Daarnaast kiest de gemeente voor een waardenetwerk als samenwerkingsvorm, waarin inwoners, maatschappelijke organisaties samen met de gemeente op basis van gedeelde waarden en wederzijds vertrouwen werken aan een sterke sociale basis. Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Meerjarenstrategie Welzijn: De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035

Zaaknummer

: 1234285

Datum collegevergadering

: 25 maart 2025

Datum raadsbesluit

: 22 mei 2025

Datum raadsvergadering

: 22 mei 2025

Portefeuillehouder

: Wethouder Bouchtaoui , Wethouder de Graaff

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Samenleving ZBM

Voorstel 1. De meerjarenstrategie Welzijn: ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ vast te stellen als strategisch kader voor het welzijnsbeleid; 2. In te stemmen met de ontwikkeling van een tweejarige Uitvoeringsagenda, die na vaststelling van de meerjarenstrategie Welzijn wordt opgesteld en separaat aan het college wordt voorgelegd. Inleiding De meerjarenstrategie Welzijn: ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ biedt een toekomstbestendig strategisch kader dat inspeelt op zowel landelijke als lokale ontwikkelingen. Dit omvat onder meer de groeiende rol van preventieve gezondheidszorg, de effecten van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA), evenals de veranderende behoeften van inwoners en de toenemende vraag naar maatwerk in welzijnsvoorzieningen. Daarnaast sluit het plan aan op de verschuiving naar een meer gebiedsgerichte werkwijze en houdt het rekening met de effecten van de woningbouwopgave. Het plan geeft richting aan hoe de gemeente, samen met maatschappelijke partners, het welzijn in Zaltbommel versterkt en inwoners ondersteunt om actief en gezond mee te doen. Dit gebeurt aan de hand van vijf centrale pijlers: inclusie, participatie, preventie, samenwerking binnen een waardenetwerk en datagedreven beleidsvorming.

Positionering welzijnsbeleid Het welzijnsbeleid wordt onderdeel van het bredere Leefbaarheidsprogramma van Zaltbommel. Dit betekent dat welzijn integraal wordt benaderd en in samenhang met andere leefbaarheidsvraagstukken wordt ontwikkeld en uitgevoerd. Deze meerjarenstrategie voor welzijn sluit daarom aan bij andere strategische documenten, zoals de Lokale Inclusieagenda, het Sportbeleid, de aanpak Gebiedsgericht werken en de Woonzorgvisie. Uitvoeringsagenda Welzijn Na vaststelling door de gemeenteraad wordt een tweejarige Uitvoeringsagenda Welzijn opgesteld, waarin de lange termijn strategische doelen worden vertaalt naar concrete strategieën en acties op de korte en middellange termijn. Hieraan worden haalbare en maatbare Key Performance Indicatoren (KPI’s) verbonden. Deze uitvoeringsagenda wordt elke twee jaar met de partners binnen het waardenetwerk geëvalueerd en bijgesteld, zodat het welzijnsbeleid flexibel en effectief blijft inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen

2

Participatie Voor de totstandkoming van de meerjarenstrategie Welzijn zijn maatschappelijke organisaties actief betrokken via bijeenkomsten en consultaties. Op 27 augustus en 3 december 2024 zijn strategische uitgangspunten opgehaald en getoetst. Partners hebben input geleverd over de gewenste samenwerking. Er is met grote meerderheid gekozen voor een waardenetwerk als samenwerkingsvorm, waarin partners op basis van gedeelde waarden en wederzijds vertrouwen samenwerken, en voor een gebiedsgerichte aanpak, zodat het welzijnsbeleid aansluit bij de specifieke behoeften en kenmerken van wijken en dorpen. Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein op 29 februari jl. advies uitgebracht over de meerjarenstrategie Welzijn. De adviesraad heeft waardering uitgesproken voor de langjarige aanpak en de keuze voor een tweejarige uitvoeringsagenda. Tegelijkertijd heeft de Adviesraad aandachtspunten benoemd. Deze punten zijn grotendeels verwerkt in de definitieve versie van het plan. Het college heeft dit in een schriftelijke reactie aan de Adviesraad nader toegelicht. De implementatie van de meerjarenstrategie voor welzijn blijft een participatief proces. Via de tweejaarlijkse uitvoeringsagenda worden de partners in het waardenetwerk actief betrokken bij de prioriteiten en evaluaties.

Argumenten 1.1 De gemeenteraad stelt het beleidskader vast en bepaalt daarmee de strategische koers voor welzijn Het vaststellen van beleidskaders is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Door dit plan vast te stellen, geeft de raad kaders mee voor de uitvoering, financiering en samenwerking binnen het welzijnsbeleid. 1.2 Een meerjarenstrategie voor welzijn: biedt stabiliteit en richting in een veranderende samenleving Een periode van tien jaar zorgt voor continuïteit en voorkomt fragmentatie van het welzijnsbeleid. Tegelijkertijd biedt de tweejarige Uitvoeringsagenda flexibiliteit om tussentijds bij te sturen en in te spelen op actuele behoeften en nieuwe ontwikkelingen. 1.3 De meerjarenstrategie Welzijn is opgesteld in samenwerking met maatschappelijke partners en sluit aan op hun input Via bijeenkomsten met maatschappelijke partners en adviezen van maatschappelijke organisaties en de Adviesraad Sociaal Domein is gewerkt aan een gedragen beleidsvisie. 1.4 De meerjarenstrategie Welzijn sluit aan bij de bredere beleidsontwikkelingen binnen de gemeente Zaltbommel Het welzijnsbeleid wordt onderdeel van het Leefbaarheidsprogramma, dat onder de Omgevingsvisie valt. Dit zorgt voor samenhang tussen welzijn, wonen, sport en gebiedsgericht werken. 2.1

2.2

Een Uitvoeringsagenda zorgt voor concrete vertaling van het strategische beleid naar de praktijk De Uitvoeringsagenda Welzijn biedt een operationeel kader waarin concrete acties, tijdspaden en verantwoordelijke partijen worden vastgelegd. Dit borgt een effectieve implementatie van het welzijnsbeleid. In de eerste uitvoeringsagenda ligt de focus op de vorming van het waardenetwerk. Een tweejarige cyclus biedt flexibiliteit en ruimte voor bijsturing op basis van monitoring en evaluatie Door de uitvoeringsagenda periodiek te evalueren en bij te stellen, kan het welzijnsbeleid inspelen op actuele ontwikkelingen en veranderende 3

behoeften. Kanttekeningen/risico’s 1.1 De effectiviteit van de meerjarenstrategie Welzijn is afhankelijk van de bereidheid van partners om in een waardenetwerk samen te werken Risico: acceptabel De betrokkenheid van partners bij de voorbereiding vergroot het draagvlak, maar succes is mede afhankelijk van de praktische uitvoering. Dit vraagt om een cultuurverandering en een lange adem, wat uitdagingen met zich mee kan brengen. 1.2 Het waardenetwerk vraagt om een passend financieringsmodel dat nog verder ontwikkeld moet worden Risico: beheersbaar De keuze voor een waardenetwerk betekent dat de financiering niet gebaseerd is op traditionele subsidieverlening of contractuele afspraken, maar op gedeelde waarden en doelstellingen. Dit vraagt om een financieringsmodel dat recht doet aan flexibiliteit en samenwerking, terwijl het tegelijkertijd voldoende zekerheid biedt voor partners. Binnen de komende beleidsperiode wordt onderzocht hoe dit model het beste kan worden ingericht, met aandacht voor meerjarige afspraken en ruimte voor innovatie. Inclusie De meerjarenstrategie Welzijn: ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ draagt in de kern bij aan een inclusieve en toegankelijke gemeente. Het sluit aan bij de bredere beleidsdoelen van de gemeente Zaltbommel op het gebied van inclusie, onder andere via de Lokale Inclusieagenda en het Leefbaarheidsprogramma.

In de uitvoering wordt verder gewerkt aan het concretiseren van inclusieve maatregelen binnen de tweejarige Uitvoeringsagenda. Hoe het beleidsplan specifiek bijdraagt aan inclusie:  Inclusie als centrale pijler: Eén van de vijf kernpijlers van het beleidsplan is inclusie. Dit betekent dat er actief wordt gewerkt aan het wegnemen van drempels voor deelname aan de samenleving, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen.  Toegankelijkheid van voorzieningen: Het beleid zet in op zowel fysieke als digitale toegankelijkheid van welzijnsvoorzieningen, in lijn met de Lokale Inclusieagenda en de verplichtingen vanuit het VN-verdrag Handicap.  Gebiedsgericht werken en maatwerk: Door welzijn lokaal en gebiedsgericht vorm te geven, wordt beter aangesloten op de specifieke behoeften van verschillende groepen inwoners. Dit draagt bij aan een laagdrempelige en toegankelijke ondersteuning.  Participatie en ervaringsdeskundigheid: In de uitvoering wordt ruimte geboden aan ervaringsdeskundigen, zodat beleid en praktijk beter aansluiten bij de behoeften van inwoners die belemmeringen ervaren. Dit past bij de bredere ontwikkeling binnen de gemeente Zaltbommel om ervaringsdeskundigheid structureel te borgen.

Programma duurzaamheid De meerjarenstrategie Welzijn: De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035 richt zich primair op welzijn, maar heeft enkele raakvlakken met de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Zaltbommel, met name op het gebied van prettige leefomgeving en sociale duurzaamheid. 1. Gezonde leefomgeving: Een leefbare en toegankelijke omgeving draagt bij aan welzijn en gezondheid. Deze meerjarenstrategie voor welzijn benadrukt het belang van gebiedsgericht werken, waarbij voorzieningen aansluiten op de behoeften van inwoners in wijken en dorpen. 4

Binnen dat kader kan aandacht zijn voor het versterken van sociale netwerken en gemeenschapszin, wat bijdraagt aan een transitie naar een duurzame sociale infrastructuur die inclusief en rechtvaardig is. 2. Verbinding met bestaand duurzaamheidsbeleid: Deze meerjarenstrategie Welzijn verwijst niet expliciet naar de energietransitie, circulaire economie of ruimtelijke adaptatie, omdat deze thema’s binnen andere beleidskaders, zoals het Leefbaarheidsprogramma en de Omgevingsvisie, worden uitgewerkt. Wel is er indirecte samenhang met inclusie en toegankelijkheid, bijvoorbeeld bij het inpassen van welzijnsvoorzieningen in de bredere ruimtelijke ontwikkeling. Financiën (incl. BTW-effect) Dit voorstel heeft geen directe financiële gevolgen, aangezien de meerjarenstrategie Welzijn ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ een strategisch kader betreft en geen specifieke uitvoeringsmaatregelen bevat. Eventuele financiële consequenties worden pas inzichtelijk bij de uitwerking van de tweejarige Uitvoeringsagenda, waarin concrete acties en bijbehorende budgetten worden opgenomen. Bedrijfsvoering 1. Personeel en organisatie De meerjarenstrategie Welzijn ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ heeft geen directe gevolgen voor de ambtelijke organisatie, omdat het een strategisch kader betreft.

De uitvoering van het welzijnsbeleid valt binnen de reguliere taken van het sociaal domein en gebiedsgericht werken. Wel vraagt de verdere uitwerking van het beleid, met name via de tweejarige uitvoeringsagenda’s, om een efficiënte inzet van capaciteit en expertise, waaronder:  Ondersteuning bij de vorming van het waardenetwerk, waarbij een regisserende rol voor de gemeente is weggelegd.  Versterking van datagedreven beleidsvorming, wat vraagt om monitoring en analyse van ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Eventuele aanpassingen in de capaciteit en organisatie worden meegenomen bij de uitwerking van de uitvoeringsagenda. 2. Samenwerking De meerjarenstrategie Welzijn is opgesteld in samenwerking met maatschappelijke partners en welzijnsorganisaties in Zaltbommel. De overgang naar een waardenetwerk betekent dat (welzijns-)partners meer ruimte krijgen om vanuit hun expertise invulling te geven aan de uitvoering. Dit vraagt om nauwe afstemming over rollen, verwachtingen en subsidiestromen, wat verder wordt uitgewerkt in de uitvoeringsagenda. 3. Juridische zaken De meerjarenstrategie Welzijn heeft geen directe juridische consequenties, omdat het een strategisch kader betreft binnen de bestaande (wettelijke) kaders en er geen nieuwe wettelijke verplichtingen geïntroduceerd worden.

Eventuele latere juridische implicaties worden per casus beoordeeld en meegenomen in de uitvoeringsagenda. Uitvoering Planning Na vaststelling van De meerjarenstrategie Welzijn door de gemeenteraad in mei 2025 wordt gestart met de ontwikkeling van de eerste tweejarige uitvoeringsagenda. De planning houdt rekening met het zomerreces en de periode rond december, waarin de capaciteit beperkt is. 5

Planningsoverzicht uitvoering na vaststelling: Periode Fase Mei 2025 Behandeling raadsvoorstel meerjarenstrategie Welzijn door de gemeenteraad Juni – september 2025 Opstart en voorbereiding van de eerste tweejarige uitvoeringsagenda Inventarisatie van prioriteiten in overleg met maatschappelijke partners Oktober – november Uitwerking van de concept2025 uitvoeringsagenda en interne afstemming binnen de gemeente December 2025 – Afstemming met maatschappelijke januari 2026 partners en formele besluitvorming binnen het college Februari – maart 2026 Definitieve vaststelling van de eerste tweejarige uitvoeringsagenda door het college April 2026 Start uitvoering van de eerste uitvoeringsagenda (periode 2026-2027) 2027 Evaluatie en herziening van de uitvoeringsagenda voor de volgende periode (2028-2029) Handhaving n.v.t. Communicatie Na vaststelling van de meerjarenstrategie Welzijn wordt zorg gedragen voor brede communicatie richting maatschappelijke partners en inwoners. Dit gebeurt op de volgende manieren:  Publicatie van de meerjarenstrategie Welzijn en de publieksversie op de gemeentelijke website.  Gerichte informatievoorziening aan welzijnspartners, zorgaanbieders en adviesorganen, zodat zij inzicht krijgen in de strategische koers.  Berichtgeving via gemeentelijke communicatiekanalen, zoals sociale media en lokale nieuwsplatforms.

 Gerichte werksessies met het netwerk voor de ontwikkeling van het waardenetwerk  Informatiebijeenkomst voor partners bij de start van de eerste uitvoeringsagenda, om betrokkenheid en samenwerking te stimuleren. De communicatie wordt afgestemd op de doelgroepen en blijft gedurende de uitvoering doorlopen. Evaluatie / controle Dit beleid sluit aan op de bredere ontwikkeling van data-gestuurde beleidsinstrumenten, zoals het Dashboard Sociaal Domein en KernenCV, die helpen om ontwikkelingen in welzijn, leefbaarheid en sociale samenhang inzichtelijk te maken en te vertalen naar beleid. De samenwerking binnen het waardenetwerk biedt ruimte om knelpunten en successen vroegtijdig te signaleren en mee te nemen in beleidsaanpassingen. 6

De gemeenteraad kan de voortgang en effectiviteit van het welzijnsbeleid op meerdere momenten toetsen:  Tweejaarlijkse evaluatie van de uitvoeringsagenda: Voorafgaand aan een nieuwe uitvoeringsagenda wordt een evaluatie uitgevoerd van de vorige periode. De gemeenteraad ontvangt een rapportage over de behaalde resultaten en eventuele bijstellingen.  Datagedreven monitoring van het welzijnsbeleid: De gemeente verzamelt en analyseert gegevens over het gebruik van voorzieningen, bereik van welzijnsinitiatieven en maatschappelijke trends. Beleidsmonitoring wordt meegenomen in reguliere rapportages aan de raad. Nota van wijzigingen

Bijlagen 1. Meerjarenstrategie Welzijn ‘De Zaltbommelse Weg: Welzijn, Gemeenschap en Waarden 2025-2035’ 2. Brief aan Adviesraad SD beleidsplan Welzijn

7