Raadsvoorstel actualisatie beleid huisvesting internationale werknemers

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Actualisatie beleid huisvesting internationale werknemers

Kern van het raadsvoorstel De raad wordt gevraagd de “Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025” vast te stellen en het “Beleid huisvesting internationale werknemers wijziging 2022” in te trekken.

Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Actualisatie beleid huisvesting internationale werknemers.

Zaaknummer

: 1283124

Datum collegevergadering

: 27 mei 2025

Datum raadsbesluit

: 3 juli 2025

Datum raadsvergadering

: 3 juli 2025

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Planvorming & Beleid ZBM

Voorstel 1. Het “Beleid huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel wijziging 2022” in te trekken. 2. De “Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025” vast te stellen.

Actualisatie beleid huisvesting internationale werknemers Op 20 juni 2019 heeft uw raad het beleid “Huisvesting arbeidsmigranten gemeente Zaltbommel 2019” vastgesteld. Met dit beleid werd ingezet op de huisvesting van internationale werknemers in het buitengebied en in grootschalige locaties voor geconcentreerde huisvesting. Huisvesting in de woonkernen zou, na een overgangstermijn van maximaal 5 jaar, worden beëindigd. Op 23 april 2020 wijzigde uw raad het beleid op enkele onderdelen. Hierbij ging het om de landschappelijke inpassing van permanente huisvestingslocaties en over de vorm van de bouwwerken bij een locatie voor geconcentreerde huisvesting. Vervolgens vond op 10 juni 2021 een tweede wijziging plaats. De aanleiding was een motie die op 24 september 2020 werd aangenomen. Deze zag toe op het beperken van het aantal locaties voor geconcentreerde huisvesting tot maximaal twee per kern en het opnemen van een helder tijdspad met betrekking tot het komen tot een concrete aanvraag en het realiseren van de bebouwing bij initiatieven voor de huisvesting van meer dan 40 personen. Ook heeft toen een beknopte evaluatie van het beleid plaatsgevonden. Het doel hiervan was het beleid beter te laten aansluiten op de behoeften uit de samenleving en de markt. Raadsmoties van 10 juni 2021 en 16 december 2021 waren aanleiding om het beleid opnieuw op enkele onderdelen aan te passen.

Deze moties zagen toe op het beleid rond de vijf locaties voor geconcentreerde huisvesting en het toestaan van het huisvesten voor collega telers uitsluitend wanneer deze bedrijven in de Bommelerwaard gevestigd zijn. Ook is op dat moment de terminologie aangepast. Sinds medio 2021 spreekt de gemeente niet langer over ‘arbeidsmigranten', maar over ‘internationale werknemers’. Deze wijzigingen hebben geleid tot het huidige “Beleid huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel wijziging 2022". De huisvesting van internationale werknemers is een dynamisch thema. Sinds 2022 hebben verschillende ontwikkelingen ervoor gezorgd dat het huidige beleid aan actualisatie toe is. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap op 1 juli 2023 en de Omgevingswet op 1 januari 2024. 2

De beleidskeuzes die in 2019 en 2022 zijn gemaakt voor de huisvesting van internationale werknemers hoeven voor de actualisatie niet inhoudelijk aangepast te worden. De actualisatie betreft het vervangen van in het verleden gebruikte termen door de termen die aansluiten bij de Omgevingswet en het verwerken van tussentijds vastgesteld beleid en landelijke wetgeving. In die gevallen wordt daarnaar verwezen in voetnoten. Teksten die gericht waren op de situatie van 2022 en momenteel niet meer actueel zijn, zijn aangepast of verwijderd. Ook de eerder gemaakte keuzes met betrekking tot geconcentreerde huisvesting van internationale werknemers blijven ongewijzigd. Dit geldt zowel voor de omvang van de locaties (maximaal 150 personen, waarvan 10% “golden mix”), als voor de vijf locaties die hiervoor zijn aangewezen (MaasWaalweg 15 in Zuilichem; Middelkampseweg in Gameren tussen huisnummers 1 en 3; Molenstraat 24 in Bruchem; Veilingweg 2 en het terrein naast de Witte Watertoren in Zaltbommel). De Omgevingswet kent een aantal wijzigingen in de manier van werken en in de relatie tussen de gemeenteraad en het college. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn ook deze wijzigingen in werking getreden, waarmee deze ook van toepassing zijn op het beleid omtrent de huisvesting van internationale werknemers.

Kort samengevat stelt de gemeenteraad de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan vast en voert het college die visie uit binnen de gestelde kaders en de regels van het Omgevingsplan. De gemeenteraad controleert of het college haar taken binnen de afgesproken kaders uitvoert. Het college heeft, waar nodig, de bevoegdheid om nadere uitwerkingen te maken in de vorm van Programma’s of Uitvoeringsregels. Het college overweegt of de gemeenteraad daarbij betrokken wordt en op welke wijze dan. Volgen we de werkwijze onder de Omgevingswet zoals hierboven beschreven, dan zijn de beleidsregels voor de huisvesting van internationale werknemers nu uitvoeringsregels geworden. In dit geval is het echter wel noodzakelijk dat deze worden vastgesteld door de gemeenteraad. Dit heeft te maken met de ruimtelijke doorvertaling die deze uitvoeringsregels dienen te krijgen.

Participatie door initiatiefnemers In het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers uit 2019 en 2022 waren regels over verplichte participatie door initiatiefnemers opgenomen. Dit beleid is vastgesteld vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De Omgevingswet gaat uit van het vertrouwen dat de initiatiefnemer zorgdraagt voor draagvlak voor zijn initiatief en dus een zorgvuldig participatieproces doorloopt. Het is daarbij aan de initiatiefnemer om te bepalen wanneer en op welke manier vorm wordt gegeven aan participatie. Participatie is onder de Omgevingswet niet verplicht. Uitzondering hierop zijn de gevallen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit die door de gemeenteraad worden aangewezen als gevallen waarin participatie verplicht is. In 2023 is door uw raad het “aanwijzingsbesluit bindend advies-gevallen en participatiegevallen in Omgevingsplan” vastgesteld. Hierin is besloten geen lijst van bindend advies-gevallen en participatiegevallen vast te stellen. Dit betekent dat hiermee ook de verplichte participatie uit het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers is komen te vervallen, tenzij uw Raad besluit om deze gevallen op te nemen in de lijst van gevallen van een BOPA waarbij participatie door de initiatiefnemer verplicht is.

3

Participatie De “Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025” bouwen voort op het oorspronkelijke beleid uit 2019. In 2022 is dit beleid aangepast naar aanleiding van twee raadsmoties. Bij het opstellen van het beleid in 2019 is een intensief participatietraject doorlopen. Gezien het feit dat de hoofdkeuzes voor het beleid niet wijzigen ten opzichte van de gemaakte keuzes in 2019 is voor deze actualisatie geen participatietraject doorlopen.

Argumenten 1.1 Landelijke wetgeving en tussentijds vastgesteld beleid geven aanleiding voor actualisatie van het beleid. Sinds de vaststelling van het huidige beleid huisvesting internationale werknemers in 2022 hebben er verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden die aanleiding geven voor actualisatie van het beleid. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap op 1 juli 2023 en de Omgevingswet op 1 januari 2024. De actualisatie betreft het vervangen van in het verleden gebruikte termen door de termen van de Omgevingswet en het opnemen van tussentijds vastgesteld beleid en landelijke wetgeving. Teksten die niet meer actueel zijn, zijn aangepast of verwijderd.

1.2 Met het actualiseren van het beleid wordt aangesloten bij de meest actuele wet- en regelgeving Zoals hierboven aangegeven geven landelijke wetgeving en tussentijds vastgesteld beleid aanleiding voor de actualisatie van het beleid. Concreet houdt dit in dat aansluiting wordt gezocht bij de terminologie van de Omgevingswet. Zo is het Bouwbesluit vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en is “goede ruimtelijke ordening” vervangen door “evenwichtige toedeling van functies aan locaties”. Ook wordt op het gebied van participatie aangesloten bij de Omgevingswet (zie argument 1.4). Daarnaast is ook de Wet goed verhuurderschap in de uitvoeringsregels verwerkt. Deze wet heeft als doel om ongewenste verhuurpraktijken te voorkomen en tegen te gaan bij alle groepen huurders, dus ook bij internationale werknemers. Het is een taak van de gemeente om toe te zien op de naleving van de Wet goed verhuurderschap.

1.3 De actualisatie van het beleid biedt meer duidelijkheid ter ondersteuning van de uitvoering In de actualisatie van het beleid is bij bepaalde uitgangspunten gezorgd voor een nadere en helderdere formulering. Zoals al eerder aangegeven betreft dit geen inhoudelijke wijzigingen, maar een tekstuele verduidelijking van de reeds geldende beleidsuitgangspunten. Hiermee wordt beter inzichtelijk welke beleidsuitgangspunten van toepassing zijn op welke vorm van huisvesting voor internationale werknemers. Deze verduidelijkingen zorgen ervoor dat initiatiefnemers beter kunnen inschatten aan welke eisen hun plannen moeten voldoen. Tegelijkertijd wordt het hiermee voor de gemeente makkelijker om aanvragen op een eenduidige en transparante manier te beoordelen. Dit komt zowel de kwaliteit als de snelheid en zorgvuldigheid van de besluitvorming ten goede. 1.4 De in 2019 en 2022 gemaakte beleidskeuzes voor de huisvesting van internationale werknemers hoeven niet aangepast te worden. Voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het beleid “huisvesting internationale werknemers wijziging 2022” door de gemeenteraad vastgesteld. De beleidskeuzes die hierin gemaakt zijn hoeven niet aangepast te worden. De 4

inhoudelijke hoofdkeuzes blijven daarmee onveranderd. Het doorlopen van een participatietraject is daarom dan ook niet noodzakelijk.

1.5 De Omgevingswet stelt participatie door initiatiefnemers niet verplicht De Omgevingswet gaat meer dan de voorgaande wetten uit van terugtreden van de overheid en vertrouwen in initiatiefnemers. In dit geval betreft dat het vertrouwen dat de initiatiefnemer zorgdraagt voor draagvlak voor zijn initiatief en dus een zorgvuldig participatieproces doorloopt. Het is daarbij aan de initiatiefnemer om te bepalen wanneer en op welke manier vorm wordt gegeven aan participatie. Participatie is onder de Omgevingswet niet verplicht. Het is aan de gemeente om de initiatiefnemer te wijzen op het belang en de meerwaarde van een goed participatieproces, maar initiatiefnemers wordt dit niet verplicht gesteld. Uitzondering hierop zijn de gevallen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit die door de gemeenteraad worden aangewezen als gevallen waarin participatie verplicht is. Aangezien uw raad in 2023 heeft besloten om geen gevallen van verplichte participatie aan te wijzen is verplichte participatie in de uitvoeringsregels komen te vervallen, tenzij uw Raad besluit om deze gevallen op te nemen in de lijst van gevallen van een BOPA waarbij participatie door de initiatiefnemer verplicht is.

1.6 Vaststelling van de uitvoeringsregels door de gemeenteraad is noodzakelijk vanwege de ruimtelijke doorvertaling hiervan Zoals eerder aangegeven is het vaststellen van uitvoeringsregels onder de Omgevingswet een bevoegdheid van het college. Het college bepaalt daarbij of en zo ja, hoe ze de gemeenteraad hierbij betrekt. In dit geval is het noodzakelijk dat de uitvoeringsregels worden vastgesteld door de gemeenteraad. Dit heeft te maken met de ruimtelijke doorvertaling die deze uitvoeringsregels dienen te krijgen. Deze doorvertaling vindt plaats op basis van het “paraplubestemmingsplan verkamering woningen integrale herziening”, dat is vastgesteld op 28 september 2023. Hierin is geregeld dat kan worden afgeweken voor huisvesting van internationale werknemers indien wordt voldaan aan het “Beleid huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel wijziging 2022” of de rechtsopvolgers van deze beleidsregel. Omdat het beleid uit 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld, vereist het vaststellen van de uitvoeringsregels (de rechtsopvolger) eveneens een besluit van uw raad.

2.1 Het intrekken van het huidige beleid is noodzakelijk Voordat het geactualiseerde beleid kan worden vastgesteld en daarmee in werking kan treden, dient het huidige beleid te worden ingetrokken.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Het niet actualiseren van het beleid leidt ertoe dat dit niet meer voldoet aan de actuele wet- en regelgeving. Zoals eerder aangegeven geven tussentijds vastgesteld beleid en landelijke wetgeving de belangrijkste aanleiding voor het actualiseren van het beleid huisvesting internationale werknemers. Indien het beleid nu niet wordt geactualiseerd wordt het risico gelopen dat het beleid achterhaald raakt en niet meer voldoet aan de actuele wet- en regelgeving. In de uitvoering van het beleid kan dit tot onduidelijkheid in de beleidsuitleg leiden. Daarnaast kan dit leiden tot juridische procedures of problemen bij de (juridische) uitvoering.

5

1.2 Het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers uit 2019 en 2022 stelt participatie verplicht In het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers uit 2019 en 2022 zijn regels opgenomen over verplichte participatie. Dit beleid is vastgesteld vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Sinds de invoering van de Omgevingswet wordt voor een omgevingsvergunning voor afwijken van het Omgevingsplan altijd de BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) gebruikt. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet dient de gemeenteraad gevallen waarin participatie bij een BOPA verplicht is een wettelijke grondslag te geven. De gemeenteraad dient deze gevallen dan op te nemen in de lijst van gevallen van een BOPA waarbij participatie door de initiatiefnemer verplicht is. Wordt dit niet gedaan, dan is er geen wettelijke grondslag om participatie door initiatiefnemers te eisen. In 2023 is door uw raad het “aanwijzingsbesluit bindend advies-gevallen en participatiegevallen in Omgevingsplan” vastgesteld. Hierin is besloten geen lijst van bindend advies-gevallen en participatiegevallen vast te stellen.

Dit betekent dat hiermee ook de verplichte participatie uit het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers is komen te vervallen, tenzij uw Raad besluit om deze gevallen op te nemen in de lijst van gevallen van een BOPA waarbij participatie door de initiatiefnemer verplicht is.

1.3 Het niet verplicht stellen van participatie kan ertoe leiden dat de druk op de bezwaar- en beroepsprocedure van de gemeente toeneemt Wanneer er geen gevallen worden aangewezen waarbij participatie door initiatiefnemers verplicht is, bestaat de kans dat er helemaal geen participatieproces wordt doorlopen door initiatiefnemers. Een gevolg hiervan kan zijn dat de druk op de bezwaar- en beroepsprocedure bij de gemeente toeneemt aangezien omwonenden en andere belanghebbenden hun zorgen en/of bezwaren pas kunnen uiten via formele procedures, zoals bezwaarschriften of beroepszaken.

2.1 Indien het huidige beleid niet wordt ingetrokken kunnen de uitvoeringsregels niet in werking treden. Indien het huidige beleid niet wordt ingetrokken, kunnen de uitvoeringsregels niet in werking treden. Om te zorgen voor een eenduidig en werkbaar beleid is het noodzakelijk dat het huidige beleid formeel wordt ingetrokken.

Inclusie De gemeente wil dat iedere inwoner gedegen en verantwoord wordt gehuisvest. Dat geldt zodoende ook voor internationale werknemers. De aanwezigheid van internationale werknemers in de gemeente Zaltbommel is blijvend en het aantal zal naar waarschijnlijkheid voorlopig nog blijven toenemen. Werkgevers hebben werknemers nodig voor werkzaamheden waarvoor hier de capaciteit ontbreekt. Hiermee blijft ook de behoefte aan huisvestingslocaties in de gemeente aanwezig. Met de actualisatie van het beleid beoogt de gemeente te stimuleren en te borgen dat kwalitatief goede huisvesting aan internationale werknemers wordt geboden. Daarmee draagt de gemeente eraan bij dat de leefbaarheid voor internationale werknemers gewaarborgd blijft.

Programma duurzaamheid N.v.t.

Financiën (incl. BTW-effect) 6

N.v.t.

Bedrijfsvoering N.v.t. Uitvoering Planning Na het vaststellen van de uitvoeringsregels en het intrekken van het “Beleid huisvesting internationale werknemers wijziging 2022” door uw raad zullen de “Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025” gepubliceerd worden, waarna deze in werking treden.

Handhaving Er vindt actief toezicht plaats op situaties die in strijd zijn met het beleid huisvesting internationale werknemers. Waar mogelijk worden strijdige situaties opgeheven door in te zetten op legalisatie van kwalitatief goede huisvestingslocaties. Wanneer legalisatie niet mogelijk blijkt wordt een handhavingstraject opgestart. Ook vinden er controles plaats op het op een juiste manier bijhouden van het nachtregister door verblijfsbieders aan internationale werknemers. Het nachtregister geeft inzicht in wie op welk moment waar verblijft. Hiermee vormt het een belangrijke basis voor de toezicht op verblijfslocaties. Daarnaast biedt de Wet goed verhuurderschap een betere bescherming voor internationale werknemers door middel van het stellen van algemene regels voor goed verhuurderschap. Hieronder valt onder andere het scheiden van het huurcontract en het arbeidscontract en het verstrekken van informatie aan internationale werknemers in een taal waaraan zij de voorkeur geven. Internationale werknemers kunnen via het gemeentelijke meldpunt een melding maken wanneer verhuurders zich niet aan deze regels houden. De gemeente heeft de mogelijkheid om handhavend op te treden bij overtredingen van deze wet.

Communicatie Na vaststelling van de uitvoeringsregels zal de communicatie op de gebruikelijke wijzen plaatsvinden. De uitvoeringsregels zullen worden gepubliceerd op www.lokaleregelgeving.overheid.nl en de relevante informatie op de website van de gemeente wordt aangepast.

Evaluatie/ controle N.v.t.

Nota van wijzigingen

Bijlagen 1. Beleid huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel wijziging 2022. 2. Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025.

7