Raadsvoorstel

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Definitief ontwerp lokaal energiebedrijf

Kern van het raadsvoorstel In juli 2020 hebben wij een eerste verkenning uitgevoerd naar een lokaal energiebedrijf. Op basis van deze verkenning is een verdiepingsslag gemaakt. Dit heeft geresulteerd in een voorlopig ontwerp, dat door uw raad is vastgesteld op 30 september 2021. Bij de vaststelling van het voorlopig ontwerp heeft u ook besloten om in te stemmen met de vervolgstap, het maken van een definitief ontwerp. Dit definitief ontwerp is inmiddels afgerond en ligt aan u voor. Wij vragen u hiermee in te stemmen en het oprichten van een lokaal energiebedrijf voor te bereiden. Gerelateerde raadsstukken -

Motie Lokaal Energiebedrijf, 12 december 2019 Informatienota Voortgang onderzoek lokaal energiebedrijf, 7 juli 2020 Voorlopig ontwerp Lokaal energiebedrijf en Raadsvoorstel Voorlopig ontwerp Lokaal energiebedrijf, 30 september 2021

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Definitief ontwerp lokaal energiebedrijf

Zaaknummer

: 310860

Datum collegevergadering

: 13 september 2022

Datum raadsbesluit

: 20 oktober 2022

Datum raadsvergadering

: 20 oktober 2022

Portefeuillehouder

: Wethouder Posthouwer

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Franzel Bergevoet en Mirna van Steenbergen

Voorstel 1. In te stemmen met het definitief ontwerp van het lokaal energiebedrijf. 2. In te stemmen met het treffen van de voorbereidingen tot het oprichten van een BV Lokaal Energiebedrijf. Inleiding De uitstoot van CO2 moet in de komende jaren omlaag. Dit vraagt om energiebesparing en een toename van duurzame energie opwek. Ook is een doortastende aanpak in de warmtetransitie nodig. Door als gemeente een actieve en ondernemende rol te pakken komt de energietransitie sneller op gang en kan de hele gemeenschap hiervan profiteren (zowel door de beschikbaarheid van duurzame energie als financieel). Deze ondernemende rol kan goed worden ingevuld door het oprichten van een eigen energiebedrijf. Het lokaal energiebedrijf wordt een afzonderlijke BV. De eventuele winst laten we ten goede komen aan onze gemeenschap.

Het lokaal energiebedrijf is een middel om ons doel, het terugbrengen van de CO 2uitstoot, te bereiken. Daarnaast draagt het bij om duurzame, betrouwbare en betaalbare warmte, ook op de langere termijn, voor onze inwoners te realiseren. U heeft op 30 september 2021 ingestemd met het voorlopig ontwerp lokaal energiebedrijf. In het voorstel is aangegeven dat in de fase na het voorlopig ontwerp een aantal zaken nog uitgezocht zou worden waarmee het ontwerp van het lokaal energiebedrijf verder kon worden vormgegeven. Dit ontwerp is nu gereed en treft u hierbij aan. Participatie Bij het opstellen van een definitief ontwerp hebben we verschillende partijen benaderd en om advies gevraagd. Dit zijn vooral de marktpartijen die eventueel samen met ons kunnen investeren in de verschillende projecten en kunnen uitvoeren. Bewoners hebben we in deze fase nog niet betrokken; dit gebeurt als er concrete projecten worden ontwikkeld. Argumenten 1.1. Na het voorlopig ontwerp is een definitief ontwerp opgesteld. In het voorlopig ontwerp is aangegeven dat nog een aantal zaken uitgezocht zou moeten worden zoals het verwachte aantal en type projecten, hoe het lokaal energiebedrijf gefinancierd kan worden en welke partijen een rol kunnen spelen. Deze 2

zaken zijn in de afgelopen tijd verder in beeld gebracht, met medewerking van het bureau Fakton. In het definitief ontwerp staan de conclusies. Op een aantal onderdelen heeft het onderzoek dat wij in de afgelopen tijd hebben gedaan ook geleid tot een bevestiging van eerdere conclusies. 1.2. Met het instemmen met het definitief ontwerp onderschrijft u de volgende conclusies: 1.2.1. Met een lokaal energiebedrijf kan de CO2-uitstoot worden teruggebracht en zorgen we waar mogelijk voor duurzame, betrouwbare en blijvend betaalbare warmte voor onze inwoners Het lokaal energiebedrijf is een middel om de hierboven genoemde doelen te bereiken. Met een eigen energiebedrijf vult de gemeente haar rol als regievoerder in. Hiermee zorgt ze voor projecten die anders niet worden uitgevoerd (zon) en voor een stabiel en betrouwbaar warmtenet (warmte). 1.2.2. De oprichting van een lokaal energiebedrijf is haalbaar In het definitief ontwerp wordt in hoofdstuk 7 de business case toegelicht. Het grootste deel van de investeringen vindt plaats in jaar 1 t/m 6. Vanaf jaar 6 wordt een positief exploitatieresultaat verwacht. Vanaf jaar 11 is er een stabiel positief resultaat van circa 4 miljoen euro. Op basis van de prognose van het exploitatieresultaat kan geconcludeerd worden dat het lokaal energiebedrijf levensvatbaar is. De cashflow is vanaf jaar 7 positief.

Er komt dan meer geld binnen dan wordt uitgegeven. Vanaf jaar 15 is de cumulatieve cashflow positief. Er is dan over de totale periode meer geld ontvangen dan uitgegeven. Het risico is dan nog maar zeer beperkt. Uiteindelijk gaat het lokaal energiebedrijf winst maken die ten goede komt aan de lokale gemeenschap. 1.2.3. Met een lokaal energiebedrijf kunnen zon- en warmteprojecten worden opgezet en uitgevoerd Voor zonprojecten kiezen we de rol van ontwikkelaar, beperkt tot de ontwikkeling van meerdere kleinere projecten in het middensegment, maximaal 2 à 3 hectare. Deze projecten voeren we uit op stukjes restgronden. Dit zijn gebieden die, zowel nu als in de toekomst, niet geschikt zijn voor agrarisch gebruik. Kleinere projecten worden door bedrijven en coöperaties opgepakt en grotere projecten pakken ontwikkelaars op. Daarnaast gaat het lokaal energiebedrijf strategisch deelnemen in warmteprojecten, te verkennen in het geothermieproject in Brakel/Zuilichem. Het lokaal energiebedrijf richt zich daarbij op de aanleg en het beheer van het benodigde netwerk en de levering aan huishoudens. De bronnen worden opgepakt door de marktpartijen. We kiezen voor dit segment omdat we hiermee (voor inwoners en andere partijen zoals de glastuinbouwsector) continuïteit borgen en we alle mogelijke warmtebronnen willen benutten.

Op termijn kunnen lokale alternatieve en innovatieve projecten en groengas projecten ook worden opgepakt. Ook kan het lokaal energiebedrijf een rol spelen bij andere warmtenetten (zoals op het bedrijventerrein de Wildeman). 1.2.4. Voor de financieringsvraag en -mogelijkheden zien we twee opties Een mogelijkheid is financiering via de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Een andere mogelijkheid is een samenwerking tussen de gemeente en het Gelders warmte infrabedrijf (GWIB)1. Uitgangspunt bij beide opties is dat we als gemeente zeggenschap blijven behouden over het lokaal energiebedrijf. In de komende fase wordt verkend wat de best passende optie is.

1

Het GWIB heeft als doel om gemeenten te begeleiden en ondersteunen in de ontwikkeling, realisatie, exploitatie en financiering van warmtenetten. Via lokale warmte infrabedrijven gaat zij warmtenetten ontwikkelen, aanleggen en exploiteren. Ook brengt het GWIB samen met de gemeente de financiële haalbaarheid van een warmtenetproject in beeld.

3

1.2.5.

Op een aantal onderdelen heeft het onderzoek dat we de afgelopen maanden hebben uitgevoerd geleid tot een bevestiging van conclusies uit het voorlopig ontwerp Het blijkt nog steeds dat: o Een lokaal energiebedrijf met een aparte juridische status voordelen heeft; o Het oprichten van een energiebedrijf mogelijk is, rekening houdend met wet- en regelgeving; o Het idee van een energiebedrijf niet uniek is. De verwachting is zelfs dat dit steeds vaker voor gaat komen; o Er een goede balans gevonden kan worden tussen voldoende capaciteit in huis hebben en uitbesteden.

1.3. Windenergie maakt geen deel uit van het definitief ontwerp lokaal energiebedrijf In de afgelopen maanden hebben we onderzocht of het onderdeel wind deel kan uitmaken van een lokaal energiebedrijf. De conclusies hebben wij samengevat in de bijgevoegde memo afweging windprojecten. Er zijn verschillende voordelen om windenergie wel op te nemen, zoals dat de gemeente regie heeft en daarmee de transparantie groter is en het draagvlak onder inwoners toeneemt. Een ander voordeel is dat de liquiditeit van het bedrijf groter wordt. Er zijn echter ook nadelen: de gemeente concurreert met andere partijen in een goed functionerende markt en de gemeente heeft nog geen kennis en ervaring met dergelijke projecten. Ook kan er belangenverstrengeling plaatsvinden. Alles overwegende stellen we voor om windprojecten niet uit te laten voeren door het lokaal energiebedrijf. De rol van kaderstellend regievoerder is het meest passend voor de gemeente. Met het door u vastgestelde zon- en windbeleid en de tendermethodiek zijn duidelijke kaders geschetst. 2.1. Het Definitief ontwerp is het startpunt om de BV Lokaal Energiebedrijf op te gaan richten In de vervolgstap worden de voorbereidingen getroffen om de BV Lokaal Energiebedrijf op te richten. Aan het eind van deze fase staan alle seinen op groen om de BV te laten starten. In deze fase wordt tevens de business case verder uitgediept.

Dit houdt in dat de volgende onderdelen worden uitgewerkt: - De concept-statuten; - Profielschets van de directeur (en andere in te zetten deskundigen); - Uitgewerkte projectideeën voor warmte en elektriciteit; - De keuze van financiering en de belangrijkste voorwaarden voor de financiering. We verwachten dat deze fase ongeveer een jaar gaat duren. Het resultaat van deze fase wordt aan uw raad voorgelegd. Dan kan een definitief besluit worden genomen tot het al dan niet oprichten van de BV Lokaal Energiebedrijf. Kanttekeningen/risico’s 1.1. Een lokaal energiebedrijf brengt risico’s met zich mee. In hoofdstuk 9 van het definitief ontwerp wordt specifiek ingegaan op de verwachte risico’s. Deze zijn onderverdeeld in de mate van impact (laag, gemiddeld, hoog) en de kans dat zich een risico voordoet (laag, gemiddeld, hoog). In het definitief ontwerp staan ook de bijbehorende (mitigerende) maatregelen geschetst. Geen enkel risico heeft een dermate grote kans en impact dat dit het oprichten van een lokaal energiebedrijf in de weg staat. Inclusie We maken geen onderscheid in welke wijken of woningen wel of niet aangesloten kunnen worden op een warmtenet. Als er een warmtenet wordt aangelegd dan kunnen alle woningen (huur of eigendom) hierop aansluiten. 4

Programma duurzaamheid De oprichting van een eigen energiebedrijf is één van de instrumenten om de energietransitie te versnellen, de CO2-uitstoot naar beneden te brengen en de winsten ten goede te laten komen aan onze gemeenschap. Financiën (incl. BTW-effect) De werkzaamheden voor de volgende fase (voorbereidingen tot het oprichten van een BV) vallen deels binnen het IBP duurzaamheidsbudget. De kosten die in deze fase al namens de BV worden gemaakt worden ingebracht bij de oprichting van de BV. Deze kosten komen dan ook ten laste van de BV (in oprichting) en komen niet ten laste van de gemeentelijke begroting. Het risico is dat als de BV uiteindelijk niet wordt opgericht deze kosten alsnog voor rekening van de gemeente komen. Het bedrag dat hiermee gemoeid gaat schatten we nu in op maximaal € 100.000,-. Bedrijfsvoering We gaan de volgende fase uitvoeren en stellen hiervoor een kwartiermaker aan. Uitvoering Planning We verwachten dat de volgende fase (voorbereiding van het oprichten van de BV) een klein jaar gaat duren. Het definitieve voorstel, inclusief uitgewerkt business case, wordt na dat jaar (naar verwachting eind 2023) aan u voorgelegd. Op dat moment besluit u of het bedrijf daadwerkelijk wordt opgericht of niet. Dan vragen we u ook om akkoord te gaan met de wijze van financiering.

Handhaving Niet van toepassing Communicatie Voor inwoners heeft dit besluit nog geen directe gevolgen en communiceren we niet actief. Onze partners, zoals de woningbouwcorporaties en de energie coöperaties houden we op de hoogte. Evaluatie / controle Niet van toepassing Nota van wijzigingen Bijlagen - Definitief ontwerp lokaal energiebedrijf - Memo afweging windprojecten

5