Raadsvoorstel

Onderwerp

: Congestiebreker

Kern van het raadsvoorstel In dit raadsvoorstel stemt de gemeenteraad in met het naar voren halen van de vorming van een in de Perspectiefnota 2025 -2028 aangekondigde Reserve Noodmaatregelen netcongestie met dien verstande dat deze reserve al per 2024 wordt ingesteld. De reserve biedt de mogelijkheid om daar waar nodig noodmaatregelen te treffen om de nadelige gevolgen van de netcongestie te doorbreken.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Congestie Breker

Zaaknummer

: 940632

Datum collegevergadering

: 20 augustus 2024

Datum raadsbesluit

: 19 september 2024

Datum raadsvergadering

: 19 september 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder Goossens en wethouder Zondag

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Mario Berends

Voorstel het in tijd naar voren halen van de in de Perspectiefnota 2025 aangekondigde Reserve Noodmaatregelen netcongestie ad 2.5 mln€. De simpele vertaling: Er moet per omgaande budget beschikbaar komen. We willen niet wachten met het nemen van maatregelen en doen van onderzoeken tot 2025. Zeker omdat er nu een concrete casus ligt om op te lossen. Er wordt op dit moment al gewerkt aan een oplossing, die al dit jaar gerealiseerd zou moeten worden. Ook moet er ruimte zijn om andere maatregelen zo snel mogelijk in de steigers te zetten. Op basis van de financiële spelregels moet de raad dit formeel ook besluiten. Financieel betekent dit alleen een verschuiving in de tijd. Door de reserve al per heden (datum raadsbesluit) in te stellen kunnen we meteen aan de gang. Samenvatting Tal van nieuwe activiteiten, zowel op gebied van wonen als werken, ondervinden hinder of vertraging wegens netcongestie. Inmiddels is voldoende kennis verzameld voor het treffen van maatregelen. Gemeente Zaltbommel kiest, mede vanuit maatschappelijk oogpunt, voor een actieve aanpak en voert steeds vaker de regie op weg naar modernisering van ons energiesysteem. Normaliter gebeurt dit in samenspraak met partners maar soms is het gepast echt het voortouw te nemen en aansprekende voorbeelden te stellen, bijvoorbeeld waar het gaat om het plaatsen van buurtaccu’s en het aansluiten van gebouwen.

De casuïstiek van de American Roadhouse Locatie (ARL) als eerste toepassing, is als voorbeeldcasus opgenomen in dit voorstel zodat de context van waaruit de gemeente (mede) initiatief neemt duidelijk wordt. Er moet per omgaande budget beschikbaar komen. We willen niet wachten met het nemen van maatregelen en doen van onderzoeken tot 2025. Zeker omdat er nu een concrete casus ligt om op te lossen. Er wordt op dit moment al gewerkt aan een oplossing, die al dit jaar gerealiseerd zou moeten worden. Ook moet er ruimte zijn om andere maatregelen zo snel mogelijk in de steigers te zetten. Op basis van de financiële spelregels moet de raad dit formeel ook besluiten. Financieel betekent dit alleen een verschuiving in de tijd. Door de reserve al per heden (datum raadsbesluit) in te stellen kunnen we meteen aan de gang. Inleiding In eerdere informatie die met uw raad gedeeld werd al voorzien dat in Q3-2024 waarschijnlijk noodmaatregelen wegens netcongestie zouden moeten worden getroffen om het woonzorg cluster op de ARL in gebruik te kunnen nemen. Hoe dat er precies uit zou komen te zien was toen nog niet bekend. Als terugvalscenario gold dat er een aantal jaren een dieselaggregaat geplaatst zou moeten

worden, nog even afgezien van de vervuiling en 24/7 (geluids)overlast die dat zou geven midden tussen de gebouwen. Aansluitend op eerdere informatie-uitwisselingen zijn partners aangetrokken en zijn de contouren geschetst van een modern energiesysteem voor Zaltbommel. Tegen die achtergrond is gekeken of er duurzame maatregelen denkbaar zijn tegen netcongestie op de ARL anders dan een dure noodmaatregel als een dieselaggregaat. In de technische uitwerking is dat uiteindelijk gelukt in de combinatie van een aantal standaard aansluitingen, die voor kleinverbruik nog wel beschikbaar waren, met een vrij grote buurtaccu. Verder is nog extra bekabeling nodig om die apparatuur met de gebouwen te verbinden. Anders dan een dieselaggregaat dat zo kort mogelijk zou worden ingezet, kan een buurtbatterij veel langer van dienst zijn omdat dit een element is dat ook op langere termijn past bij de manier waarop binnen de gemeente Zaltbommel het energiesysteem in de toekomst zal worden georganiseerd. Als duurzame maatregel krijgt dit element het karakter van een nutsvoorziening. Vanuit dat perspectief zijn er ook andere vormen van exploitatie denkbaar: - in alle gevallen zijn er opbrengsten omdat nieuwe activiteiten niet uitgesteld hoeven te worden. - soms kan door langere exploitatie op dezelfde plek een congestieprobleem worden voorkomen even verderop in hetzelfde circuit.

- hergebruik van dit soort assets op een volgende plek in de gemeente of nog iets meer verderop in een buurgemeente. - regionale uitwisseling van dit soort assets, bijvoorbeeld in een pool met Avri-solar. Burgerparticipatie De inhoudelijke uitwerking van het plan is tot stand gekomen in samenwerking met diverse partners, te weten: Groendus (congestie service provider), ESR en Bazalt Wonen. Zij zijn ook betrokken in de verkenning van toekomstige exploitatievormen en innovatieve contractvormen richting Liander. Er is Rijkssubsidie aangevraagd voor die verkenning. Wat op ARL kan ontstaan is een Local4Local community in een woonomgeving. Waarmee vervolgens ervaring wordt opgedaan, bijvoorbeeld in de ambitie voor een vrijwel autonome nieuwbouwwijk als Spellewaard. Argumenten 1.1 Netcongestie is een toestand waar we nog heel lang mee moeten omgaan. Wegens de verwachting van gebruik voor langere tijd en diverse vormen voor exploitatie gedurende de hele levensduur, overstijgen bepaalde congestiemaatregelen het projectniveau en daarom is bij de Perspectiefnota 2025 een fonds geïntroduceerd voor noodmaatregelen als gevolg van de netcongestie. 1.2 Acute problemen bij de ontwikkeling van de ARL vraagt om versnelde inzet van de Reserve Noodmaatregelen netcongestie.

Hoewel de Perspectiefnota 2025 betrekking heeft op de periode 2025 – 2028 realiseren wij ons dat de ontwikkelingen rondom de ARL investering vraagt in het najaar van 2024. Dit betekent dat de gemeenteraad wordt voorgesteld om het doen van uitgaven vanuit de genoemde reserve naar voren te halen. Met name de inrichting van een dependance van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (verder te noemen: JBZ) met een afdeling radiologie vraagt om versneld handelen. Het maatschappelijk doel wat daarmee wordt beoogd, wordt van harte ondersteund door het gemeentebestuur. 2.1 De timing voor het daadwerkelijk nemen van congestiemaatregelen zou niet gekoppeld moeten zijn aan de agenda voor raadsbesluiten. Liander kan vooralsnog niet garanderen of en zo ja wanneer nieuwe ontwikkelingen voldoende capaciteit geleverd krijgen. De aanvraagprocedures hiervoor zijn ook nog steeds niet aangepast op

de situatie van congestie. Vandaar dat we pas op een laat moment geconfronteerd worden met de gevolgen van de netcongestie en dan start er een race tegen de klok. Dat zet interne procedures zwaar onder druk. Dit vraagt om de nodige handelingsruimte om snel op ontwikkelingen te kunnen inspelen zodat projecten niet onnodig in het gedrang komen. 2.2 Het treffen van maatregelen bij de ARL vraagt een gezamenlijke aanpak van de ontwikkelaar (Bazalt Wonen) en de gemeente. De samenwerking met Bazalt Wonen verloopt op basis van gelijkwaardigheid. We trekken samen op omdat we een gemeenschappelijk belang onderkennen. Uiteraard is het belang voor de gemeente ingegeven vanuit een maatschappelijke doel: het instandhouden en zo nodig uitbreiden van maatschappelijke functies binnen de leefgemeenschap van de gemeente Zaltbommel. De realisatie van een dependance van het JBZ is daarvan een duidelijk voorbeeld. De gezamenlijkheid van de aanpak betekent ook dat wij als gemeente een financiële bijdrage leveren in de aanschaf of huur van de noodvoorziening. Zodra hierover duidelijkheid bestaat wordt u daarover nader geïnformeerd. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Vanuit de energieleverancier wordt aangegeven dat de netcongestie tot en met 2029 zal aanhouden De door de energieleverancier geschetste horizon van tenminste 5 jaar vraagt nu om noodmaatregelen.

Het roept tevens de vraag op of gekozen moet worden voor huur of voor koop. Bazalt Wonen oriënteert zich momenteel op de verschillende mogelijkheden en doet dit in nauw overleg met de gemeente. Zodra hierover duidelijkheid bestaat wordt een en ander gedeeld met uw raad. 1.2 De afronding van de ARL vraagt om snel handelen. De ontwikkeling van de ARL kent een lange voorgeschiedenis. Pas in een laat stadium is de ontwikkelaar (Bazalt Wonen) geconfronteerd met de gevolgen van de netcongestie. In samenspraak met Bazalt Wonen onderkennen wij het maatschappelijk belang van de afronding van dit project. Enerzijds omdat het mogelijkheden voor huisvesting biedt op de al krappe woningmarkt en anderzijds omdat een maatschappelijk belang wordt gediend met de inrichting van een dependance van het JBZ. Voorzien wordt dat de energieleverancier niet in staat is om voorlopig te leveren vandaar dat Bazalt Wonen en de gemeente Zaltbommel het initiatief hebben genomen om bij de ARL een alternatief te ontwikkelen. De inzet is er op gericht om voor 1 januari 2025 een noodvoorziening te realiseren. 2.1 Betrokkenheid gemeenteraad moet geborgd zijn. Het college realiseert zich dat de betrokkenheid van de gemeenteraad bij ontwikkelingen en aanpak van de netcongestie geborgd moet zijn.

Het doen van uitgaven vanuit de Reserve Noodmaatregelen netcongestie vraagt dan ook van het college dat de raad geïnformeerd wordt. Niet alleen over de besteding van de gelden maar ook over de voorwaarden waaronder en de voordelen die dit voor de Zaltbommelse samenleving heeft. Daarnaast is het van belang alert te blijven op de ontwikkelingen rondom het oplossen van de netcongestie. 2.2 Het initiatief voor de realisering van een noodvoorziening vraagt om een gemeenschappelijke inzet van Bazalt Wonen en de gemeente Zaltbommel. Uiteraard ligt het zwaartepunt in de casus van de ARL bij Bazalt Wonen. Vanuit maatschappelijk oogpunt is een rol van de gemeente zeker verdedigbaar. Voorkomen moet worden dat door bureaucratische belemmeringen de schuldvraag telkens verschoven wordt. Immers de energieleverancier verschuilt zich soms achter het argument van het ontbreken van een huisnummer waarop de aanvraag kan worden gedaan terwijl de toekenning van een huisnummers een verantwoordelijkheid is van de gemeente. Het resultaat is dan dat de initiatiefnemer met “lege handen” staat: dat kan en mag niet de bedoeling zijn.

2.3 Aangezien het zwaartepunt van de inzet ligt bij Bazalt Wonen nemen zij het initiatief in de aankoop c.q. huur. In eerste instantie is overwogen om als gemeente het initiatief volledig naar ons toe te trekken. Aangezien echter de ontwikkelaar (Bazalt Wonen) in de ontwikkeling en straks ook in het beheer van het complex een prominente rol voor haar rekening neemt ligt ook daar het initiatief voor het treffen van de nodige voorzieningen. Voor de toekomst moet worden bezien of er op enig moment een kantelpunt is waarop de gemeente de prominente rol overneemt. Zo’n moment kan zijn als de ARL wordt aangesloten op het energienetwerk en de noodvoorziening elders in de gemeente kan c.q. moet worden ingezet. 2.4 Zowel Bazalt Wonen als de gemeente Zaltbommel ambiëren niet de rol van energieleverancier. Het zijn van energieleverancier vraagt weer om bepaalde deskundigheden en verantwoordelijkheden die niet geambieerd worden door Bazalt Wonen en de gemeente Zaltbommel. Er is een oplossing gevonden door de inschakeling van een congestie service provider: Groendus. De aansluitingen van Bazalt Wonen en JBZ worden onderdeel van het zogenoemde energiemanagementplatform (EMP) van Groendus. Dat platform beheert de energiestromen.

Inclusie Op dit moment niet van toepassing Programma duurzaamheid Dit voorstel is mede gebaseerd op inzichten uit het conceptprogramma Duurzaam Zaltbommel 2030, onderdeel Energiezekerheid en loopt hierop vooruit. Financiën (incl. BTW-effect) Bij de Perspectiefnota 2025 heeft de raad € 2,5 miljoen beschikbaar voor het instellen van een bestemmingsreserve voor noodmaatregelen netcongestie per 1 januari, ten laste van de algemene reserve. Door akkoord te gaan met voorliggend voorstel, wordt de reserve per direct ingesteld. Dat betekent ook, dat er al in 2024 € 2,5 miljoen aan de algemene reserve wordt onttrokken. De onttrekking aan de algemene reserve vind dan ook niet in 2025 plaats, maar in 2024. De gemaakte kosten in 2024 kunnen hiermee dan ook gedekt worden. Afhankelijk van de te nemen maatregelen en gekozen oplossingen zal bij een investeringskrediet ook nog aanvullende raadsbesluiten worden gevraagd. Immers, de raad is bevoegd tot het verlenen van investeringskredieten. Uitvoering De noodzakelijke bekabeling voor de noodvoorziening is ondergebracht in de kosten bouw- en woonrijp maken en maakt als zodanig onderdeel uit van de betreffende grondexploitatie. Aangezien de ARL per 1 januari 2025 operationeel moet zijn is nadere besluitvorming op korte termijn te verwachten.

Planning Wordt nader bepaalt in overleg met Bazalt Wonen Handhaving Niet van toepassing Communicatie Zodra nadere besluitvorming bekend is zal in afstemming met Bazalt Wonen aandacht worden besteed aan de communicatie hieromtrent.

Evaluatie / control Niet van toepassing