Programmabegroting 2026 GGD GZ concept
Tekst van het document
Realisatie
Gewijzigde begroting
Begroting
Raming
Raming
Raming
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Lasten
4.496
6.023
5.974
5.777
5.579
5.382
Baten
-4.533
-6.023
-5.974
-5.777
-5.579
-5.382
-37
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
Programmabegroting 2026
pagina 25 van 112
3.2.3
Gezond Leven: Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School
Wat houdt het in? Gezondheidsbevordering Het productenboek Gezondheidsbevordering beschrijft de basistaken die worden uitgevoerd door de gezondheidsmakelaars School en Jeugd en de gezondheidsmakelaars Volwassenen. De uren uit het basispakket van de uniforme begroting worden door gezondheidsmakelaars volwassenen en school/jeugd o.a. gebruikt voor het op peil houden van de minimale preventie-en kennisinfrastructuur. Deze infrastructuur vormt het fundament van het gemeentelijk gezondheidsbeleid. Gezondheidsmakelaars voeren in dit kader de volgende taken/werkzaamheden uit: • Adviseren over gezondheidsbeleid gemeenten en scholen o.a. aangaande de invulling van het IZA en GALA. • Netwerk onderhouden in gemeente/wijk/school met sport-, zorg- en welzijnspartners o (mede zorgdragen voor versterken sociale basis). • Dragen zorg voor vertaling van gezondheidsdata naar gemeenten en scholen en de evaluatie op effectiviteit van interventies en aanpakken. • Borging van kennis over gezondheidsbevordering en specifieke thema’s. • Uitvoeren/coördineren van 1 lokaal project. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente.
Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale gezondheidsmakelaars op maat zijn. Daarom gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale en regionale inzet te bepalen. Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Daar waar dat de effectiviteit en/of efficiency ten goede komt, wordt gezocht naar mogelijkheden om regionaal tot synergie te komen. Gezonde Kennis Team Gezonde Kennis is verantwoordelijk voor de epidemiologische taak, zoals beschreven in de Wet publieke gezondheid (art. 2). Zij verwerven, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking in Gelderland-Zuid. Zij signaleren trends/ontwikkelingen in kansen en bedreigingen voor de gezondheid van onze inwoners en voeren periodiek GGDgezondheidsmonitors uit. Deze onderzoeksgegevens geven een beeld van de (ontwikkeling van) gezondheid van de inwoners in ons werkgebied. Het vormt de basis van preventieve acties, beleidsadvisering en gezondheidsbevordering. Het team Gezonde Kennis werkt nauw samen met gezondheidsmakelaars (zie boven) en draagt bij aan het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) van de GGD. De monitors worden in samenwerking met het RIVM, het CBS en andere GGD ’en uitgevoerd.
Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid. Zoals in de meerjarenstrategie staat beschreven, heeft de GGD meerdere taken en rollen welke samenkomen in wijk, buurten, dorpskernen, gemeenten of regionaal. Dit product sluit naadloos aan op de meerjarenstrategie, waarbij zorg en ondersteuning dicht bij de burger worden georganiseerd. Hierbij gaat extra aandacht naar kwetsbare groepen. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak). Daarnaast vult Gezond Leven grotendeels het strategisch thema ‘Adviseren over
Programmabegroting 2026
pagina 26 van 112
preventie en vormgeven van collectieve preventie’ in. Daartoe heeft de afdeling Gezond Leven een belangrijke rol in het GGD brede programma “Samen impact maken voor gezonde inwoners”. Dit programma heeft tot doel alle bij preventie betrokken GGD-medewerkers domein overstijgend te laten samenwerken om zo meer impact te hebben op de gezondheid van inwoners. Om preventie zo te organiseren dat het daadwerkelijk effect heeft, werkt de GGD aan een preventieve infrastructuur. Hieronder verstaan we de structuur waarin partijen in een regio, gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen. Ontwikkelingen Gezond en Actief Leven Akkoord Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bouwen gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het Ministerie van VWS aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Dit door schotten te doorbreken en domein overstijgend te werken vanuit samenhang, om zo bij te dragen aan de beweging naar ‘de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. De gezondheidsmakelaars ondersteunen gemeenten bij deze ontwikkelingen.
Integraal Zorg- en WelzijnsAkkoord De opvolger van het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Integraal Zorg- en WelzijnsAkkoord (IZWA) beoogt de samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein verder te versterken om zodoende zorg te voorkomen. Daarbij wordt ingezet op preventie en demedicalisering. Hiertoe zijn inmiddels regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken gemaakt op basis van de bestaande werkstructuur tussen zorgverzekeraars en gemeenten. De GGD zet zich in om een positieve bijdrage te leveren aan de totstandkoming en uitvoering van deze verschillende regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken. De precieze financiële en inhoudelijk afspraken uit het IZWA zijn op dit moment onbekend. Meer duidelijkheid wordt verwacht in april 2025. De verwachting is dat IZWA zal voorzien in het beschikbaar houden/komen van middelen voor gemeenten om de ingezette beweging van zorg naar gezondheid en welzijn te ondersteunen. Zodat de verdere implementatie kan plaatsvinden van de 5 ketenaanpakken (Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) volwassenen, Kind naar Gezond Gewicht, Valpreventie ouderen, Welzijn op recept en Kansrijke start) en dat er aanvullende inzet komt op thema’s als mentale gezondheid, stoppen met roken/vapen en gezond ouder worden. Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie / Resultaat 2026
Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).
De aanpak en het beleid van volksgezondheidsproblemen wordt versterkt.
Per gemeente: (uitvoering en evaluatie van) een uitvoeringsplan op maat op basis van de lokale en regionale prioritering. Per gemeente: een verantwoordingsverslag ter evaluatie, waarin wordt beschreven welke resultaten in het uitvoeringsplan zijn behaald en op welke punten gezondheidsaanpakken zijn versterkt.
Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school
Het krijgen van inzicht in de gezondheid van kinderen, jongvolwassenen en 18+.
Dataverzameling van de kindermonitor in 2026. Analyse, rapportage over en presentatie van de resultaten van de monitor.
Programmabegroting 2026
pagina 27 van 112
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Prestatie / Resultaat 2026
Operationeel doel
(Wpg).
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Realisatie
Gezond Leven
2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
1.989
2.124
2.212
2.212
2.212
2.212
Baten
-2.043
-2.124
-2.212
-2.212
-2.212
-2.212
-54
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.2.4
Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •
JGZ voor -9 mnd-18 jaar JGZ voor 4-18 jaar
Wat houdt het in? Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ zet in op een gezonde, kansrijke start en ontwikkeling voor de jeugd van Gelderland-Zuid, de ondersteuning bij het gezond en veilig opgroeien, het bieden van ondersteuning aan ouders bij de opvoeding en het stimuleren van een gezonde omgeving voor de jeugd. De doelgroep Jeugd De JGZ monitort de gezondheid van alle kinderen in Gelderland-Zuid. Dit doet zij door alle kinderen op gezette leeftijden te screenen op risico’s en aandoeningen en uit te nodigen bij de logopedist, de doktersassistente, de jeugdverpleegkundige dan wel de jeugdarts. Deze professionals zijn bekwaam in het normaliseren; ze stellen gerust, geven informatie, bieden ondersteuning of verwijzen indien nodig door. De doelgroep Jeugd valt in te delen in drie categorieën: • Veerkrachtige kinderen. • Kwetsbare kinderen. • Beschadigde kinderen. Veerkrachtige kinderen De veerkrachtige kinderen omvatten 80% van het totaal; zij hebben beperkt ondersteuning nodig. Het is met name van belang om ervoor te zorgen dat het met de 80% jeugd waarmee het goed gaat, ook goed blijft gaan. De JGZ verliest dan ook geen enkel kind uit beeld, wel zet zij lichtere monitoringsvormen in bij veerkrachtige kinderen dan bij de overige twee categorieën.
Kwetsbare en beschadigde kinderen 20% van de jeugd vergt meer aandacht van met name de jeugdhulpverlening (15%) en zeer intensieve hulpverlening (5%). Bij deze categorieën zet de JGZ zwaardere monitoringsvormen in en blijft zij actiever in beeld om ervoor te zorgen dat de juiste, effectieve ondersteuning geboden wordt.
Programmabegroting 2026
pagina 28 van 112
Bij alle drie de categorieën bezien we samen met de gemeente of er extra aandacht besteed dient te worden aan specifieke kwetsbare doelgroepen. Veelal worden dan collectieve oplossingen gevonden op school. Tevens wordt op wijkniveau samengewerkt met netwerkpartners uit bijvoorbeeld het welzijnswerk. Preventie Zowel bij veerkrachtige kinderen als kwetsbare kinderen als bij beschadigde kinderen dient oog te zijn voor preventie. Per categorie verschilt echter de toepassing. Bij de veerkrachtige kinderen ken je enkel preventie ter voorkoming van zorg; hulpverlening vindt daar nog niet plaats. Bij kwetsbare kinderen en beschadigde kinderen is hulpverlening veelal al aanwezig en dient preventie gericht te zijn op het voorkomen van een verergering van de klachten. De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en (gezondheidsklachten door) armoede) te lijf te gaan. Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat. 2.
Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet, waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren en expliciet aandacht te besteden aan mentale gezondheid en (vroegtijdig) schoolverzuim. Om dit te bereiken is het zichtbaar en aanwezig zijn op scholen een voorwaarde. De GGD draagt zo bij aan de preventieve basis van de gezondheid van kinderen. Bij de inzet van preventie beoordeelt de GGD steeds wat de meest effectieve wijze is om de gezondheidswinst te bereiken. Sommige preventiedoelstellingen lenen zich uitstekend om via collectieve interventies te bereiken en bij andere onderwerpen is individuele aandacht of een combinatie vereist.
Op deze manier wordt gezondheidswinst bereikt waardoor inwoners beter kunnen participeren in de maatschappij en meer zelfredzaam zijn. Vormgeven aan preventie doet de GGD vanzelfsprekend niet alleen; we werken onder meer samen met de afdeling Gezond Leven, het lokale jeugdnetwerk, de gemeenten, de 1 e en 2e lijnszorg en de jeugdhulpverlening. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt vanuit de leidende principes genoemd in de Meerjarenstrategie 2024-2027. En de JGZ is belangrijk bij de invulling van de strategische thema’s ‘Adviseren over preventie en vormgeven van groepsgerichte preventie’ en ‘gezondheidsbescherming en-bevordering in het sociale en fysieke domein’. Daarnaast is JGZ actief betrokken bij meerdere onderwerpen, die in de Meerjarenstrategie 2024-2027 genoemd staan. Zo werkt de JGZ mee aan Kansrijke Start, een landelijk actieprogramma, waarin gemeenten en het Rijk samen met medewerkers van wijkteams, welzijnswerk, volwassen-ggz, geboortezorg en GGD’en werken aan een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Ook voor de nieuwkomers doet de JGZ veel: kinderen van nieuwkomers worden gescreend en voorzien van publieke gezondheidszorg (zie hoofdstuk 3.4 Werkveld specifiek
Programmabegroting 2026
pagina 29 van 112
(facultatief)). JGZ werkt en denkt actief mee in de IZA- en GALA-activiteiten, zoals mentale gezondheid en kansengelijkheid. En als laatste is de JGZ, als uitvoerder van het landelijk Rijksvaccinatie-programma (RVP), vanzelfsprekend betrokken bij het bundelen van vaccinatiewerkzaamheden voor jeugd en volwassenen. Ontwikkelingen In het speelveld van de JGZ is een aantal relevante ontwikkelingen en trends waarneembaar. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Om infectieziekten en de gevolgen hiervan terug te dringen, worden regelmatig nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering en de monitoring wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Er staan meerdere wijzigingen voor het RVP op de rol om, mede n.a.v. het advies van de Gezondheidsraad om het Nederlandse RVP meer in lijn te brengen met het vaccinatieprogramma van de World Health Organisation. Het implementeren van de wijzigingen gebeurt over een periode van 5 jaar. Per 2028 zal het nieuwe RVP-schema volledig in werking zijn getreden.
Het landelijk professioneel kader Jeugdgezondheidszorg De kern van het basispakket Jeugdgezondheidszorg bestaat uit het: • systematisch volgen en beoordelen van de ontwikkeling van jeugdigen • tijdig signaleren van problemen en vroegtijdig opsporen van specifieke stoornissen • geven van preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding; ontzorgen en normaliseren • beoordelen of extra ondersteuning, hulp of zorg nodig is en direct de juiste zorg of hulp erbij halen, samenwerken en adviseren. Binnen het basispakket JGZ beschrijft het landelijk professioneel kader (LPK) de JGZ-contacten voor de verschillende ontwikkelingsfasen van een jeugdige, zoals die het beste aangeboden kunnen worden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toetst op een correcte uitvoering van het LPK. We weten dat de huidige invulling van JGZ Gelderland-Zuid niet geheel voldoet aan het LPK Gezien de financiële situatie van gemeenten kiest het Dagelijks Bestuur om de huidige situatie van 'niet voldoen aan het LPK' te laten bestaan. De geactualiseerde versie van het LPK uit september 2022 legt vooral de nadruk op het bieden van passende zorg: aansluiten bij waar behoefte aan is en doen wat nodig is. Binnen JGZ gaan we de focus aanbrengen op zorg op maat.
Dit betekent dat per kind de juiste afweging gemaakt wordt op basis van weerbaarheid en kwetsbaarheid, beschikbare (wetenschappelijke) kennis en praktijkervaringen van de professionals. Dit wordt gecombineerd met de ervaringen, wensen en behoeften van de jeugdige en de ouder zelf. Zo wordt er samen beslist. Nieuwe aanbesteding digitaal kinddossier De JGZ gaat het digitaal kinddossier aanbesteden. In het digitaal kinddossier staan gegevens over de gezondheid en ontwikkeling van het kind, waaronder lengte, gewicht, ziekten, medicijngebruik, maar ook veranderingen in gezinssituatie, verstandelijke en motorische ontwikkeling en gedrag. We vermoeden dat we hiermee aan kwaliteit kunnen winnen en kosten kunnen besparen. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) -9 mnd - 4 jaar in Rivierenland De gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Tiel, West-Betuwe en Zaltbommel hebben de GGD gevraagd om een verkenning te doen om met ingang van 1 januari 2026 de -9mnd tot 4jarigenzorg uit te voeren voor deze gemeenten en te integreren in de overige JGZ-activiteiten van de GGD. De JGZ 4- voor deze gemeenten wordt nu geleverd door Santé Partners.
Programmabegroting 2026
pagina 30 van 112
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie / Resultaat 2026
Een bijdrage leveren aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd (Wpg).
Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.
•
Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.
•
• •
• • •
Samenwerken met interne en externe ketenpartners
• • • •
Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.
•
•
Uitvoering Basispakket -9 maanden tot 18 jaar. Risicosignalering -9 maanden tot 18 jaar. Uitvoering RVP. Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangere. Ondersteuning bij opvoeding en ouderschap -9 maanden tot 18 jaar. Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl 4-18. Interne GGD-brede samenwerking. Netwerkversterking met ketenpartners 0-4. Netwerkversterking op en rond scholen. Samenwerking met en binnen gemeenten op het terrein jeugd. Monitoring en oplevering bruikbare gegevens t.b.v. advisering en verantwoording. Advisering.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,-
Jeugdgezondheidszorg
Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie Begroting begroting 2024 2025 2026
Raming
Raming
Raming
2027
2028
2029
Lasten
14.957
15.413
15.403
15.403
15.403
15.403
Baten Resultaat na belasting
-14.679 278
-15.413 0
-15.403 0
-15.403 0
-15.403 0
-15.403 0
Programmabegroting 2026
pagina 31 van 112
3.3
Uniforme taken die door de gemeenten vanwege beleidsmatige keuzes zijn belegd bij de GGD
3.3.1.1 Forensische geneeskunde Wat houdt het in? De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rol ondersteunt de GGD gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde. Er is een groot tekort aan forensisch geneeskundigen ontstaan door hoge uitstroom wegens pensionering en lage instroom van nieuwe artsen. Om de taken van de GGD toekomstbestendig te maken, werkt GGD Gelderland-Zuid bovenregionaal samen met andere GGD'en in de regio OostNederland en met name met de Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-20272020-2023 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn en dat er continuïteit is in de dienstverlening van Forensische Geneeskunde. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen: • Er is een grote schaarste aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensisch geneeskundigen rond te krijgen. De IGJ, OM en Politie zijn in eerdere jaren gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). Ook in 2026 blijft dit risico aanwezig. • De samenwerking op forensisch gebied wordt in 2025 verder vormgegeven.
De samenwerking (in een SLA vastgelegd) met Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) is geïntensiveerd en deze samenwerking is verder geoptimaliseerd, zodat de het risico op discontinuïteit afneemt en de kosten voor Forensische Geneeskunde met ongeveer € 50.000 dalen in 2026. • Daarnaast zal er worden gewerkt aan een intensieve bestuurlijke samenwerking binnen de regio Oost-Nederland. Dit zal moeten leiden tot een uniforme aanpak van onze dienstverlening aan gemeenten met als doel het ondervangen van kwetsbaarheden in de beschikbaarheid van deskundig personeel en het verder beheersbaar maken van de kosten. Aan het uitwerken van deze (bestuurlijke) samenwerking zijn incidentele kosten verbonden. • De schaarste aan forensisch artsen zorgt net als in 2025 voor een aanzienlijk financieel risico. Vooral de opdrijvende werking die deze schaarste op de tarieven voor ZZP’ers heeft, speelt hierin een grote rol. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan Bieden van continue kwaliteitsborging foren- beschikbaarheid en sische opsporing. inzet van forensisch geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026 • Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie. • Versterkte samenwerking binnen werkgebied 1, met VGGM, met als doel de kwetsbaarheid van personeel te ondervangen en ‘code zwart’ te voorkomen.
• Versterkte samenwerking in de KONregio met als doel werkwijzen op elkaar afstemmen om te komen tot een integrale aanpak op gebied van
Programmabegroting 2026
pagina 32 van 112
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026 forensische geneeskunde.
3.3.1.2 Toezicht Wmo Wat houdt het in? De gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geboden ondersteuning in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Voor de uitvoering van het toezicht hierop hebben de gemeenten van de regio Gelderland-Zuid (inclusief Mook en Middelaar) GGD Gelderland-Zuid aangewezen. Wmo-toezicht is daarmee een onderdeel in een bredere keten gericht op kwaliteit, rechtmatigheid en handhaving. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Mensen met een kwetsbaarheid krijgen onze extra aandacht. Het goed uitvoeren van Wmo-toezicht heeft daarin een belangrijke rol. Iedere inwoner die afhankelijk is van Wmo-ondersteuning, heeft het recht op veilige en kwalitatief goede ondersteuning. Wij zien erop toe dat zorgaanbieders de kwaliteitsnormen die in de Wmo en door de gemeenten zijn gesteld, naleven zodat kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Daarnaast stimuleren we aanbieders om optimaal te leren van calamiteiten en geweldsincidenten. Hiermee draagt Wmo-toezicht bij aan het versterken van samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning. Door de ontwikkeling van een monitor sluit Wmo-toezicht aan bij het strategische thema ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering'.
Op basis van de informatie in de monitor kan Wmo-toezicht een stevigere signalerende rol richting de gemeenten innemen en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten. Ontwikkelingen Wmo-toezicht heeft een registratie/archiveringssysteem nodig. Momenteel doet het team Wmotoezicht onderzoek naar een passend registratiesysteem. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan veilige Erop toezien dat en kwalitatieve zorgaanbieders de ondersteuning in het kwaliteitsnormen die in de kader van de Wet Wmo en door de gemeenten maatschappelijke zijn gesteld naleven, zodat ondersteuning (Wmo kwetsbare inwoners de 2015). ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie/ Resultaat 2026 • Toezicht naar aanleiding van meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten.
•
Programmabegroting 2026
Signaalgestuurd toezicht.
pagina 33 van 112
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Algemene Gezondheidszorg
Realisatie 2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
937
1.347
1.355
1.355
1.355
1.355
Baten
-1.001
-1.347
-1.355
-1.355
-1.355
-1.355
-63
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.3.2
Bijzondere Zorg
Wat houdt het in? De afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit twee onderdelen: 1. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ), inclusief het Interventieteam, biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen, die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben: De zogenaamde Oggz-doelgroep (Openbare geestelijke gezondheidszorg). Het werkgebied is de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Dit betreft een uniforme taak van de GGD. MBZ heeft daarnaast meerdere facultatieve taken. Deze worden beschreven bij de werkveld specifieke taken. 2. De Centrale toegang voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO). Dit betreft een facultatieve taak voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid en de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep (Gennep alleen maatschappelijke opvang), behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Deze wordt beschreven bij de werkveld specifieke taken. De wettelijke grondslag voor de taken van Bijzondere Zorg is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en voor een klein deel de Wet verplichte GGZ (Wvggz). In het productenboek Bijzondere Zorg wordt nader toegelicht wat de werkzaamheden inhouden.
Samenhang met meerjarenstrategie 2024-2027 De afdeling Bijzondere Zorg werkt (conform GGD-breed beleid) voor de uitvoering van de taken vanuit de twee leidende principes uit de meerjarenstrategie: aansluiting bij de gemeenten en de netwerkaanpak. Daarnaast geeft de afdeling Bijzondere Zorg uitvoering aan de strategische thema’s: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering; 2. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonerondersteuning. Voor MBZ en Centrale toegang BW/MO betekent dat het volgende: • MBZ en de Centrale toegang BW/MO hebben per gemeente of wijk (voor gemeente Nijmegen) een aandacht functionaris die de verbinding maakt met het lokale netwerk. • MBZ opereert op het snijvlak van zorg en openbare orde en veiligheid: o Extern: door samenwerking met lokale netwerken en zorg- en veiligheidspartners kunnen sociale veiligheidsproblemen van inwoners vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. o Intern door de samenwerking tussen MBZ en Veilig Thuis te intensiveren. We noemen Bijzondere Zorg en Veilig Thuis ‘geëscaleerde zorg’ binnen de GGD. Het uitgangspunt is dat elke aanmelding, traject of onderzoek bij deze afdelingen één traject te veel is. Onveilige en geëscaleerde situaties willen we te allen tijde zien te voorkomen.
• MBZ investeert in een goede aansluiting tussen de geestelijke gezondheidszorg en het sociaal domein, waaronder de openbare geestelijke gezondheidszorg.
Programmabegroting 2026
pagina 34 van 112
•
De monitors van MBZ en de Centrale toegang BW/MO bieden informatie over de doelgroep en de trajecten van de afdeling Bijzondere Zorg (zie ook het Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA)). Op basis van de informatie in de monitors heeft Bijzondere Zorg een signalerende rol richting de gemeenten en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten. Ontwikkelingen Stijging aantal trajecten bij Meldpunt Bijzondere Zorg In de afgelopen jaren is het aantal trajecten dat MBZ uitvoert fors toegenomen. Tabel Aantal trajecten MBZ uniform Uniforme trajecten MBZ
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Consultatie en advies
245
229
325
787
948
1021
1009
Bijzondere Zorg-trajecten incl. trajectregie
497
810
1.117
624
569
508
529
Totaal
742 1.039 1.442 1.411 1.517 1.529
1.538
Sinds 2021 is melding gemaakt van de stijging van de werkzaamheden van MBZ. De hiermee gepaard gaande gestegen kosten zorgden voor een tekort van circa € 500K. Met de structurele bijdrage van € 300K met ingang van 2025 is het tekort gedaald tot € 200K. Hiervoor is nog geen structurele oplossing; dit blijft een risico voor de gemeenten. MBZ heeft in maart 2023 regionale samenwerkingsafspraken gemaakt met de gemeenten, met als doel om een afname van trajecten bij MBZ te bewerkstelligen. De afspraken leiden tot korte lijnen en betere samenwerking tussen de gemeentelijke sociale teams en MBZ. Het aantal uniforme trajecten is tot dusver gestabiliseerd, maar niet substantieel verminderd. Uitbreiding opdracht Toegang beschermd wonen Met ingang van 2025 heeft centrumgemeente Nijmegen aan Toegang beschermd wonen de opdracht gegeven voor een aantal nieuwe taken: Het uitvoeren van de toegang voor beschermd wonen voor de doelgroep LVB 18+ (Licht verstandelijke beperking, per 1 april 2025); Het uitvoeren van plaatsingsregie gedurende het onderzoek naar een passende nietgecontracteerde zorgaanbieder (per 1 juli 2025); Het intercollegiaal toetsen van de adviezen voor het afgeven van een maatwerkovereenkomst, de zogenaamde ‘poortwachtersfunctie’ (per 1 januari 2025). Een aantal kleinere nieuwe taken dat samenhangt met de nieuwe contractering beschermd wonen (per 1 januari 2025).
In 2026 worden deze nieuwe taken geëvalueerd. Pilot ‘Verbreden doelgroep beschermd wonen’ Een van de voorwaarden voor beschermd wonen is het beschikken over aantoonbare en/of recente diagnostiek. Medio 2025 start een regionale pilot waarbij inwoners die onplanbare zorg nodig hebben, maar niet beschikken over aantoonbare en/of recente diagnostiek, toegang kunnen krijgen tot Beschermd Wonen. Door middel van de pilot wil centrumgemeente Nijmegen onderzoeken in hoeverre beschermd wonen een passende oplossing is voor deze doelgroep en wat de omvang en kenmerken van deze doelgroep zijn. In de pilot kunnen maximaal 30 cliënten tegelijkertijd aanspraak maken op beschermd wonen. De pilot duurt tot medio 2027. Aan het einde van de pilot wordt op basis van een evaluatie het vervolg bepaald. Recht op maatschappelijke opvang voor EU-burgers Er is al lange tijd veel onduidelijkheid over het recht op opvang voor EU-burgers, zowel landelijk als regionaal. Daarom heeft de Rijksoverheid in afstemming met de VNG een checklist ontwikkeld, die
Programmabegroting 2026
pagina 35 van 112
helpt te bepalen of er sprake is van recht op gelijke behandeling en of een EU-burger dus mogelijk voor een Wmo-voorziening in aanmerking komt. Centrumgemeente Nijmegen heeft de Centrale toegang BW/MO gevraagd om uitvoering te geven aan een pilot. Het doel is om te onderzoeken of de Centrale toegang door het gebruik van de checklist helder krijgt welke rechten een EU-burger heeft opgebouwd, om vervolgens te kijken of iemand recht heeft op maatschappelijke opvang. De pilot moet ook inzicht geven in de consequenties van deze beleidswijziging voor bijvoorbeeld het perspectief van herstel van de cliënt, de werkzaamheden van de Centrale toegang BW/MO en voor het aantal opvangplekken. Nationaal en regionaal actieplan dakloosheid-Eerst een thuis In het Nationaal actieplan dakloosheid word de focus verlegd van opvang naar wonen (met begeleiding). Dakloosheid voorkomen en oplossen gaat naast huisvesting ook over bestaanszekerheid, preventie en een toegankelijke overheid. In 2024 is een start gemaakt met de regionale uitwerking van de landelijke actielijnen in een regionaal actieplan. Afhankelijk van de invulling kan dit actieplan consequenties hebben voor de werkzaamheden van de afdeling Bijzondere Zorg. Pilot ‘Politie en Meldpunt Bijzondere Zorg samen erop af’ In maart 2025 start in de stad Nijmegen de pilot ‘Politie en Meldpunt Bijzondere Zorg samen erop af’.
De pilot houdt in dat de politie en MBZ gezamenlijk op pad gaan als er bij de politie een melding wordt gedaan van een persoon met verward of onbegrepen gedrag. Zo kan bij het eerste contact met de persoon direct een inschatting worden gemaakt of er inzet nodig is vanuit veiligheid of zorg, of beide. Voor de persoon over wie een melding wordt gedaan is het prettig dat direct de juiste partij betrokken is en dat er in het eerste contact breed bekeken wordt wat er aan de hand is en wat deze persoon nodig heeft. De pilot duurt een jaar en wordt gefinancierd met subsidie van ZonMw. Buitenslapers zoeken bij erg koude gevoelstemperatuur Het in de avond zoeken van buitenslapers bij een erg koude gevoelstemperatuur was altijd (volgens het protocol winteropvang) een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle netwerkpartners. Maar de netwerkpartners kunnen dit in de praktijk niet goed samen organiseren. Met ingang van winterperiode 2024-2025 heeft MBZ daarom een formele opdracht gekregen van de centrumgemeente Nijmegen. MBZ voert de zoekrondes in Nijmegen samen met het Rode Kruis uit. Ze bieden mensen die buitenslapen eten, drinken en warme/droge kleren of sheltersuits. Ook wijzen ze hen op de opvangplekken in de regio. Wijk GGD Sinds april 2022 voeren Ixta Noa en MBZ de Wijk GGD uit in de gemeenten Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar.
Door de Wijk GGD sluit MBZ intensiever en laagdrempeliger aan op de vragen en zorgen van inwoners en het lokale netwerk. De drie gemeenten hebben de dienstverleningsovereenkomst verlengd voor de jaren 2025 tot en met 2027. Doordecentralisatie beschermd wonen Onderdeel van de doordecentralisatie van beschermd wonen van centrumgemeenten naar alle gemeenten is de invoering van het woonplaatsbeginsel. Deze ontwikkeling heeft een flinke impact op de werkwijze van de Centrale Toegang BW/MO. Het wetsvoorstel is ingediend, maar het is onduidelijk wanneer de Wet woonplaatsbeginsel ingaat. Netwerk Sluitende Aanpak In het najaar 2023 is de Samenwerkplaats Sluitende Aanpak gestart. Het betreft een leerprogramma van 4 jaar voor heel Gelderland-Zuid over thema’s in de netwerksamenwerking tussen de GGZ, de eerste lijn en het sociaal domein. Er wordt o.a. een transformatieplan opgesteld voor de inrichting van een mentaal gezondheidsnetwerk om de toegang tot de GGZ goed te organiseren. MBZ is partner in het netwerk Sluitende Aanpak en neemt actief deel aan verschillende leeractiviteiten in de Samenwerkplaats. Financiering van de Samenwerkplaats is geborgd met ZonMw gelden,
Programmabegroting 2026
pagina 36 van 112
cofinanciering door gemeenten en zorgverzekeraars en door in kind-deelname van de I-GGZ partners.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de Oggz-taken (Wmo).
Operationeel doel Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen, die vaak meervoudige problemen hebben (Oggz), door vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren (Wmo).
Sluitend netwerk organiseren voor kwetsbare mensen.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026 • Aanname van meldingen (meldpunt). • Consultatie en Advies. • Triage van de melding: beoordelen van de gezondheids-, zorg- en overlastsituatie.
•
Uitvoering van trajecten en toeleiding naar reguliere zorg.
•
Coördinatie Interventieteams (IVT). Deelname medewerkers Bijzondere Zorg aan IVT.
•
Dakloze mensen gedurende de winterperiode op een verantwoorde wijze opvangen.
•
•
•
•
Systematisch volgen van kwetsbare groepen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren en bijstellen. Het in kaart brengen van de omvang van kwetsbare groepen.
•
•
Monitoring van de gevoelstemperatuur in de periode van 1 november tot 1 mei. Start en beëindiging van de winteropvang op basis van de gevoelstemperatuur en communicatie met ketenpartners hierover. Stimulering van het samenstellen en bijhouden van de buitenslaperslijst. Het zoeken van buitenslapers bij erg koude gevoelstemperatuur (fase 2 protocol winteropvang). Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling van de BZ-monitor. Informatie en advies over kwetsbare groepen aan de gemeenten.
Het verstevigen van de signalerende en adviserende rol van MBZ aan gemeenten zodat gemeenten meer/beter kunnen inzetten op preventie.
Programmabegroting 2026
pagina 37 van 112
Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de taken in het kader van de Wvggz
Het bieden van een hoorfunctie voor personen bij wie het voornemen is om een crisismaatregel te nemen.
•
24/7 bereikbaarheid t.b.v. het horen.
Gemeenten met een Verkennend Onderzoek adviseren over het al dan niet aanvragen van de zorgmachtiging.
•
Aanname en triage van meldingen Wvggz. Uitvoering van Verkennende Onderzoeken en advisering gemeenten binnen de wettelijke termijn.
•
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Bijzondere Zorg
Realisatie 2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
2.813
2.941
3.069
3.069
3.069
3.069
Baten
-2.781
-2.941
-3.069
-3.069
-3.069
-3.069
32
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.3.3
Veilig Thuis
Wat houdt het in? Veilig Thuis Gelderland-Zuid is het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Huiselijk geweld, zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Als er sprake is van (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld, dan is Veilig Thuis er 24/7 om meldingen aan te nemen of adviezen te geven. Dit kan via het landelijk telefoonnummer (0800-2000) overdag, dan wel buiten kantoortijden via een bereikbaarheidsdienst die op Gelders niveau is vormgegeven door de drie Veilig Thuis-organisaties. Veilig Thuis richt zich op het snel stoppen van het huiselijk geweld, de kindermishandeling of ouderenmishandeling en het bijdragen aan duurzame oplossingen. Veilig Thuis biedt zelf geen hulp. Veilig Thuis neemt de melding aan, beoordeelt deze en organiseert vervolgens de hulp die nodig is. Soms is snel duidelijk welke problemen er zijn en welke hulp nodig is. Dan wordt advies gegeven aan de melder over te nemen stappen of er wordt geadviseerd om de situatie bij het wijkteam onder de aandacht te brengen. Samenhang met Meerjarenstrategie 2024-2027 Veilig Thuis werkt vanuit het Inspirerend Kader, de besturingsfilosofie en de twee leidende principes van de GGD, zoals genoemd in de Meerjarenstrategie 2024-2027.
Daarnaast vult Veilig Thuis, samen met Bijzondere Zorg, voor een groot deel het strategisch thema ‘Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning’ in. Bij Veilig Thuis en Bijzondere Zorg komen de politiemeldingen van de regio Gelderland-Zuid binnen. Veilig Thuis zal zich de komende jaren richten op verdere samenwerking tussen het zorg en veiligheids-domein binnen de GGD. We geloven dat dit verbeteringen oplevert voor de inwoners van onze gemeenten. Om structurele onveiligheid zoveel mogelijk te voorkomen is blijvende investering nodig in de samenwerking en afspraken met netwerkpartners in de zorg-straf keten, met politie, justitie, jeugdzorg, veiligheidshuis, reclassering en gemeentelijke sociale wijkteams.
Programmabegroting 2026
pagina 38 van 112
Via ons dashboard, beschikbaar gesteld voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid, dragen we bij aan informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering. Ontwikkelingen Toekomstscenario voor de Gezins- en Jeugdbeschermingsketen In opdracht van de VNG, de Ministeries van J&V en VWS is in 2021 een toekomstscenario voor een nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd- en gezinsbescherming ontwikkeld. Het plan was dat vanaf 2026-2031 een Regionaal Veiligheidsteam hulp verleent aan kind en gezin. In dit regionale veiligheidsteam worden de functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming samengebracht. Uitgangspunt is dat er een vaste vertrouwde professional is die de gezinnen helpt. Er zijn verschillende varianten beschreven voor de inrichting van het Regionaal Veiligheidsteam. In 2025 komt hier meer duidelijkheid over. In Gelderland-Zuid wordt in de proeftuinen in Nijmegen Dukenburg en Zaltbommel ervaring opgedaan met het werken volgens het Toekomstscenario. Deze proeftuinen laten zien dat een andere manier van samenwerken vruchten afwerpt. Er ontstaat in de uitvoering een vroegtijdige collectieve verantwoordelijkheid voor inwoners en gezinnen. Beide proeftuinen worden ook in 2025 gecontinueerd en in Nijmegen wordt uitgebreid naar twee andere Nijmeegse wijken.
De uitgangspunten en realisatie van het Toekomstscenario en het Regionaal Veiligheidsteam zullen organisatorische consequenties hebben voor GGD/Veilig Thuis (en de andere deelnemende partijen). Verder is er ook nog geen zicht op de impact van het toekomstscenario t.a.v. kwaliteit van dienstverlening, transitieperiode en kosten. Ook de invloed van het toekomstscenario op de Programmabegroting GGD 2026 is op dit moment niet bekend. Continu tevredenheidsonderzoek Sinds 2024 voert Veilig Thuis een jaarlijks terugkerend tevredenheidsonderzoek uit: onder ketenpartners, direct betrokkenen en medewerkers. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken zijn in 2024 drie thema’s geselecteerd waarop verbeterprojecten zijn gestart, te weten: Verwachtingen bij ketenpartners, Aanspreekcultuur en Veiligheid bij huisbezoeken en op kantoor. Per thema is een groepje medewerkers aan de slag gegaan met concrete verbeterpunten. Op deze manier blijft Veilig Thuis zijn dienstverlening continue verbeteren. Continue aanpak werkvoorraad In 2024 is Veilig Thuis van start gegaan met de 3-fasen aanpak van de werkvoorraad. Succesvolle bestanddelen, zoals de versnelde afsluiting bij niet-urgente casussen zal continu worden ingezet. Met de voor de regio nieuwe triagetafel wordt in 2025 proef gedraaid.
Gezocht wordt naar die werkwijze en maatregelen waardoor de werkvoorraad op een acceptabel laag niveau komt en ook blijft. 1. Structureel sneller behandelen en afsluiten van laag complexe casussen. Veilig Thuis pakt alle eenmalige meldingen uit de werkvoorraad op, voert de veiligheidsbeoordeling uit en stuurt een brief naar de direct betrokkenen. Het triagebesluit is dat er geen vervolgstappen bij VT nodig zijn, óf dat VT overdracht naar het gezin/huishouden. 2. In een multidisciplinaire overleg structureel sneller behandelen en afsluiten van casussen die langer dan een bepaalde tijd op de werkvoorraad staan, uitgevoerd door de zogenaamde Taskforce. Op deze manier kan Veilig Thuis beter doseren, het reguliere proces wordt niet verstoord en indien nodig kan bij worden gestuurd. 3. De Triagetafel is een werkwijze die bij VT Zuid-Limburg met veel succes wordt beproefd. Veilig Thuis gaat met deze werkwijze in 2 gemeenten proefdraaien, en indien succesvol uitbreiden naar andere gemeenten.
Programmabegroting 2026
pagina 39 van 112
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Een veilig thuis voor iedereen, jong en oud
Operationeel doel Veilig Thuis is goed bereikbaar en goed te vinden, ook op social media.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / resultaat 2026 • Up-to-date informatie op de website van Veilig Thuis Gelderland-Zuid en op de socials.
Versterken lokaal veld door meer expertise over (on)veiligheid; daardoor minder druk op Veilig Thuis.
•
Optimale samenwerking met het lokale veld, door zoveel mogelijk samen op te trekken, en te werken met vaste contactpersonen.
Verminderen handelingsverlegenheid in wijkteams en onderwijs.
•
Voorlichting aan sociale wijkteams en onderwijs. Prolongeren van de leerbijeenkomsten met de uitvoerend medewerkers van Veilig Thuis en het lokaal veld. Samen optrekken in de Triagetafels.
•
•
Kwalitatief goede en effectieve dienstverlening in samenwerking met de keten
Uitwerking van het Toekomstscenario en leren van het beproefde in de twee huidige Toekomsttuinen Nijmegen en Zaltbommel: welke bestanddelen zijn helpend om echt het verschil te maken vanuit meer eenvoud en intensievere samenwerking.
•
Focus op de lange termijn en duurzaamheid. Door middel van heldere doelen die periodiek geëvalueerd zullen worden.
•
•
•
Sturen op doorstroom en uitstroom.
• • •
Programmabegroting 2026
Kennis hoe we problemen gezinsgericht en vanuit het teammodel met alle betrokken veiligheidspartners en wijkteams beter en efficiënter kunnen oppakken, en met herkenbare regie. Aansluiting bij nieuwe proeftuinen in onze regio.
We houden vinger aan de pols door middel van kernindicatoren, zoals instroom meldingen en adviezen, wachtlijst en wettelijke termijnen. Het ziekteverzuim bij VT is op een acceptabel niveau (7%). Wachtlijst, bestaande uit max. 150 casussen. Uitvoering diensten 70% binnen wettelijke termijn. Via ons dashboard dragen we bij aan informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering.
pagina 40 van 112
Zicht op tevredenheid van de medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners.
•
Uitvoering structureel tevredenheidsonderzoek onder medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners. De resultaten leveren input t.b.v. de strategische speerpunten voor Veilig Thuis.
Verder uitbouwen van onze deskundigheid en expertisegroepen. Meer aandacht voor de vijf gezinsprofielen achter het geweld (Bron: Verwey-Jonker Instituut).
•
Er is landelijk al veel aandacht voor het onderwerp ‘Intieme terreur’; dit valt onder één van de vijf gezinsprofielen. Dit zal in de toekomst verder uitgerold worden binnen de VTorganisaties.
Versterkte samenwerking in de keten van zorg en veiligheid in het Regionaal Netwerk Zorgen straf.
•
Onderzoek naar verbreding van de pilot ‘Samen Op In Acuut’ van de regio Noordoost-Gelderland naar Gelderland-Midden en -Zuid en indien mogelijk voorbereiding van deze verbreding in nauw overleg met de politie. Het gaat om een samenwerking tussen Veilig Thuis, Jeugdbescherming en de politie in het geval van acuut onveilige crisissituaties voor inwoners van 0-100 jaar.
Programmabegroting 2026
pagina 41 van 112
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Veilig Thuis
Realisatie 2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
8.488
8.260
7.976
7.976
7.976
7.976
Baten
-8.577
-8.260
-7.976
-7.976
-7.976
-7.976
Reserve Resultaat na belasting
18
0
0
0
0
0
-72
0
0
0
0
0
Vanaf 2024 werkt Veilig Thuis met een formatie-begroting. Dat is besloten door het Algemeen Bestuur op 15 maart 2023, conform het advies van de ‘Werkgroep begrotingssystematiek VT’. Voor de begroting 2025 is conform de gemaakte afspraken gerekend met de gemiddelden van de afgelopen drie jaar (2022-2024 zie onderstaande tabel).
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Normtijd per dienst
Benodigde fte
Adviezen & Ondersteuning
7.523
6.939
6.359
Meldingen met veiligheidsbeoordeling
2.901
2.500
2.853
6.940
2,00
10,29
2.751
4,00
Overdracht na veiligheidsbeoordeling/ actieve betrokkenheid
2.247
2.105
8,14
2.079
2.144
4,55
7,23
Onderzoek
197
Voorwaarden en vervolg**
325
215
220
211
40,30
6,30
281
234
280
33,30
Monitoren
435
6,91
397
320
384
15,00
4,27
Huisverboden uitvoering
54
40,00
1,60
Huisverboden screenings
76
10,00
0,56
Voorlichting
40
5,00
0,15
VTO naar RVDK
23
6,70
0,11
VTB
43
13,40
0,43
Deelname aan expertise beraad op verzoek van gemeente
240
6,00
Diensten
Realisatie Gem. 3 jaar 2024 *
Bemoeienis VT
Overige diensten
1,07 47,06
*Berekening gemiddelden geldt alleen voor de diensten Veilig Thuis die onder het handelingsprotocol van Veilig Thuis horen. De overige diensten zijn vastgestelde aantallen. **in de diensten Voorwaarden en Vervolg 2024 zijn 45 casussen opgenomen voor de niet gefinancierde werkzaamheden in de proeftuinen.
Programmabegroting 2026
pagina 42 van 112
Programmabegroting 2026
pagina 43 van 112
3.4
Werkveldspecifieke opdrachten (facultatief)
In deze paragraaf worden de facultatieve werkvelden van de GGD nader toegelicht. Deze bestaan voor een groot deel uit facultatieve taken voor gemeenten waarbij er een keuzemogelijkheid bestaat om werkvelden af te nemen. Daarnaast worden in deze paragraaf diensten aan derden nader toegelicht. De facultatieve taken zijn opgenomen in de conceptbegroting 2026 voor zover we er nu (dd. 31 maart 2025) zicht op hebben; dit kan nog wijzigen.
3.4.1
Algemene gezondheidszorg
Wat houdt het in? Algemene gezondheidszorg (AGZ) heeft onder andere gezondheidsbescherming ten doel. Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheid). Aanvullende seksuele gezondheidszorg, reizigersadvisering en -vaccinatie, ondersteuning bij de Omgevingswet zijn facultatieve producten die bijdragen aan gezondheidsbescherming in GelderlandZuid. Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) is een taak die op basis van een landelijke specifieke uitkering (SPUK) wordt uitgevoerd. De financiering loopt (vooralsnog) via een SPUK-regeling vanuit het Ministerie van VWS onder aansturing van het RIVM naar de GGD-regio’s. Het plan is om deze SPUK via de gemeente te laten verlopen met een korting van 10%. GGD Gelderland-Zuid blijft de coördinerende GGD voor de ASG voor Oost-Nederland. Met financiering van het Rijk en gemeenten worden in het kader van seksuele gezondheidszorg extra facultatieve taken uitgevoerd, zoals de coördinatie van het Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit en de coördinatie van de regionale netwerkaanpak seksueel geweld.
Reizigersadvisering en -vaccinatie is een markttaak. Deze taak wordt uitgevoerd in samenhang met markttaken t.a.v. beroepsvaccinaties en vaccinaties op maat. De GGD organiseert de uitvoering van deze vaccinaties in toenemende mate in samenhang met de uitvoering van de RVP-vaccinaties, zoals de vaccinatie tegen maternale kinkhoest (22-wekenprik) en HPV voor 18-26-jarigen en met de uitvoering van de coronavaccinaties. Ook ontwikkelt de GGD relevante externe netwerken in dit kader. Doelstelling is om te komen tot het bundelen van vaccinatiewerkzaamheden voor jeugd en volwassenen. Gemeenten kunnen taken ten aanzien van ‘registratie en lichte handhaving’ kinderopvang aan de GGD overdragen, in de vorm van een opdracht per gemeente. Vooralsnog hebben 6 gemeenten dit gedaan. Forensisch medisch onderzoek is een deeltaak van de Forensische geneeskunde, dat in opdracht van de politie wordt uitgevoerd. Er is een intensieve samenwerking met VGGM gestart op dit gebied. Afdeling AGZ verzorgt tevens de uitvoering van de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) die in opdracht van het COA wordt geboden. Daarbij wordt een verbinding gemaakt met de ondersteuningsbehoefte van gemeenten op gezondheidsgebied in het kader van de nieuwe Wet Inburgering die per 1.1.2022 van kracht is. Tenslotte is Psychosociale Hulpverlening bij incidenten (PSHi) een facultatieve taak.
De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Indien gedurende het jaar GGD-inzet wordt gevraagd, zal deze op factuurbasis bij de betreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht. Programmabegroting 2026
pagina 44 van 112
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel GezondheidsBevorderen van de bescherming van seksuele gezondheid en inwoners tegen beschermen tegen infectieziekten in risico’s op dit gebied. binnen- en buitenland, seksuele gezondheidsrisico’s en ongunstige milieufactoren.
Beperking van gezondheidsrisico’s van reizigers en specifieke groepen en infectierisico’s van inwoners in Gelderland-Zuid.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026 • Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) voor Gelderland-Zuid: o Preventie en bevordering seksuele gezondheid. o Voorkomen van verdere verspreiding van Soa’s gericht op risicogroepen. o Continuering van de inzet op ‘outreach’ om risicogroepen buiten de GGD te bereiken. • Coördinatie organisatie ASG voor regio Oost-Nederland. • Uitvoering PrEP-regeling: voorkomen van HIV-verspreiding gericht op risicogroepen. • Coördinatie PrEP-regeling regio Oost. • Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering seksuele gezondheidszorg Gelderland-Zuid. • Ondersteuning van onderwijs met uitvoering stimuleringsregeling gezonde relaties en seksualiteit (i.s.m. GGDafdeling Gezond Leven). • Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: o Keuzehulp en nazorg bij onbedoelde zwangerschap. o Kennisnetwerk in sekswerk en seksualiteit (KiSS). o Netwerkaanpak Seksueel Geweld. •
• • • •
• •
Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van blootstelling aan ongunstige milieufactoren. Gezondheid is onderdeel van
•
Advisering en vaccinatie van reizigers ter voorkoming van infectieziekten en andere gezondheidsproblemen tijdens (verre) reizen. Het voorkomen van ‘import’ van infectieziekten. Vaccinatie van cliënten met een beroepsrisico en medisch risico. Uitvoering van vaccinaties op maat. Vaccinatie van inwoners tegen overige gezondheidsrisico’s (22-wekenprik zwangere, etc.). Bundelen van vaccinatiewerkzaamheden met afdeling JGZ. Onderzoek naar de mogelijkheden om het aanbod voor mensen met prikangst te vergroten. In opdracht van (individuele) gemeenten of Omgevingsdienst, bijdrage aan de invulling van de Omgevingswet op het gebied van Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving.
Programmabegroting 2026
pagina 45 van 112
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel toepassing van de bevoegdheden van gemeenten op grond van de Omgevingswet.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026
Bijdragen aan kwaliteitsborging kinderopvang.
Uitvoeren van registratie en lichte handhaving bij kinderopvang.
•
Uitgevoerde registraties en lichte handhaving voor 6 gemeenten.
Bijdragen aan forensische opsporing.
Bieden van continue beschikbaarheid en inzet van forensisch geneeskundige expertise voor forensisch medisch onderzoek.
•
Forensisch medisch onderzoek (FMO) in opdracht van de politie door forensische teams van de GGD’en in Regio Oost. Forensisch medische expertise voor kinderen (FMEK) door forensische teams van de GGD’en in Regio Oost.
Borgen van gezonde opvang van asielzoekers in een AZC en hen ondersteunen bij inburgering t.a.v. gezondheid.
•
Het, onder regie van gemeente(n), inzetten van hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen, zodat maatschappelijke onrust zo klein mogelijk blijft en herstel wordt bevorderd.
Indien gevraagd (op factuurbasis): • Hulpverlening bij ernstige gebeurtenissen. • Consultatie en advies aan netwerkpartners met GGD-brede expertise.
Gezonde opvang van vluchtelingen en asielzoekers.
PSHi: voorkomen en beperken van gezondheidsschade van burgers als gevolg van ingrijpende gebeurtenissen.
•
•
Publieke gezondheidzorg aan vluchtelingen, zodat de gezondheidsrisico’s voor deze doelgroep afnemen. Publieke gezondheidszorg aan asielzoekers (PGA) in AZC’s in opdracht van het COA en GGD GHOR Nederland, exclusief PGA-JGZ (is sinds 2023 apart product binnen begroting JGZ).
Adviseren gemeenten, lokale teams, scholen en (zorg)partners bij ernstige incidenten.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld specifiek (facultatief) Algemene Gezondheidszorg
Realisatie 2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
10.166
8.413
8.399
8.399
8.399
8.399
Baten
-10.228
-8.413
-8.399
-8.399
-8.399
-8.399
-62
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
Programmabegroting 2026
pagina 46 van 112
3.4.2
Bijzondere Zorg
Wat houdt het in? Het facultatieve deel van de afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit de Centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO) en een aantal specifieke producten van het Meldpunt Bijzondere Zorg. Deze facultatieve producten worden op verschillende wijzen gefinancierd. In het productenboek Bijzondere Zorg wordt nader toegelicht wat de werkzaamheden inhouden. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Het doelmatig en Adviseren over passende doeltreffend uitvoeren ondersteuning, opvang en/of een van de taak Centrale woonvoorziening, die de cliënt met toegang beschermd psychische problematiek en/of LVB wonen en de hoogst haalbare vorm van maatschappelijke herstel/participatie/zelfredzaamheid opvang (Wmo) biedt.
Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkelingen en tijdig signaleren en adviseren.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2026 • Consultatie en advies. • Screening ontvangen meldingen. • Uitvoering van onderzoek. • Advies. • Aanvraag beschikking. • Selectie van de kandidaten voor de zorgwoningen, Housing First en andere bijzondere woonvormen. • Organisatie ketenoverleg en deelname plaatsingsoverleg beschermd wonen. • Uitvoering plaatsingsregie beschermd wonen. • Poortwachter maatwerkovereenkomsten beschermd wonen. • Deelname pilot Verbreden doelgroep beschermd wonen. •
•
Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de Oggz-taak door het bieden van
Afstemming met aanbieders van onder andere beschermd wonen, GGZ en maatschappelijke opvang en samenwerking met (lokale) organisaties zoals sociale (wijk)teams.
•
Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen, die vaak meervoudige problemen hebben, door vroegtijdig
•
Programmabegroting 2026
•
•
Advies aan gemeenten op basis van de monitor, analyses en signalen. Structureel overleg met centrumgemeente Nijmegen (Structureel) overleg met zorgaanbieders. Afstemming met- en overdracht casuïstiek aan sociale (wijk)teams en zorgaanbieders. Housing First: Coördinatie. Praktijk Buitenzorg: consulten. pagina 47 van 112
aanvullende dienstverlening in opdracht van gemeenten en derden (Wmo).
signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren.
•
Nazorg exgedetineerden: Re-integratietrajecten en aansluiting overleg Zorgen Veiligheidshuis.
Vergroten zelfredzaamheid, verminderen van overlast en aanbieden van laagdrempelige medische zorg aan kwetsbare inwoners.
•
Begeleide Herkansing: Trajectregie.
Het mogelijk maken van een doorbraak in vastgelopen casussen.
•
Inzet doorbraakbudget
Het voorkomen dat mensen die verward of onbegrepen gedrag vertonen in de problemen komen, dat de situatie escaleert of er maatschappelijke onrust ontstaat.
•
Uitvoering Wijk GGD in de gemeenten Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld specifiek (facultatief) Bijzondere Zorg
Realisatie 2024
Gewijzigde begroting 2025
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Lasten
2.209
2.222
2.714
2.714
2.714
2.714
Baten
-2.198
-2.222
-2.714
-2.714
-2.714
-2.714
11
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
Programmabegroting 2026
pagina 48 van 112
3.4.3
Gezond Leven
Gezond Leven voert ook in 2026 voor de gemeenten een aantal extra taken uit boven op de uniforme taken die uit de inwonerbijdrage worden betaald. Voor ieder van deze taken is een aparte subsidieaanvraag ingediend waarin de doelen en de werkzaamheden uitgebreid zijn beschreven. Op basis daarvan hebben gemeenten een beschikking afgegeven. Voor de meeste van deze taken betreft het een uitbreiding van de werkzaamheden die vanuit de uniforme taken per gemeente worden geleverd, zoals de inzet van gezondheidsmakelaars of aandacht voor specifieke thema’s als aanvulling op de werkzaamheden in een gemeente. In 2026 staat de financiering van het facultatieve takenpakket op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie onder druk als gevolg van de krappe financiële situatie van gemeenten. In de facultatieve begroting van de afdeling Gezond Leven voor 2026 zal het niveau van de facultatieve begroting 2025 - als basis - worden aangehouden. Op deze manier wordt gezorgd voor: Het continueren van de regionale implementatie van de 5 ketenaanpakken waarvoor in 2024 en 2025 de basisvoorwaarden zijn gecreëerd. Het behouden van de opgebouwde preventieve kennis- en infrastructuur in relatie tot IZA en GALA doelstellingen. Het anticiperen op de introductie van het IZWA.
Hierbij is de verwachting dat geld beschikbaar blijft/komt voor het verder (regionaal) implementeren van de 5 ketenaanpakken en aanvullende inzet op thema’s als mentale gezondheid, stoppen met roken/ vapen, gezond ouder worden en een gezonde leefomgeving. Het anticiperen op geld dat in de loop van 2025/2026 beschikbaar komt in het kader van het introduceren van de wet suïcidepreventie (en mentale gezondheid), de ZonMw aanvraag voor het opschalen effectieve preventieve aanpakken en de VEZN aanvraag voor leefstijlloketten. Het maken van keuzes voor de lange termijn, zodat de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn ook in de jaren na 2026 kan worden gecontinueerd en bemenst. Wat is meegenomen in de facultatieve begroting Gezond Leven 2026? De afdeling Gezond Leven heeft in de facultatieve begroting van 2026 rekening gehouden met: Een heroriëntatie op het al dan niet uitvoeren van administratieve taken voor gemeenten door de GGD in het kader van facturatie bij ketenpartners en zorgaanbieders (de zogenaamde materiele component). Het maken van de afweging om als gemeente minder maatwerk-projecten af te nemen. Daarnaast kunnen door het slimmer/efficiënter organiseren van projecten mogelijkheden ontstaan om facultatieve middelen slimmer in te zetten. Concreet wil dat zeggen: regionaliseren en standaardiseren (minder op maat).