Perspectiefnota 2025
Tekst van het document
Perspectiefnota 2025 - 2028
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding / 3 2. Leeswijzer / 4 3. Financieel meerjarenperspectief / 5 3.1. Totaal financieel beeld / 5 3.2. Reserves / 7 3.3. Reeds genomen besluiten na Programmabegroting 2024 / 7 3.4. Gemeentefonds - Meicirculaire 2024 / 8 4. Ontwikkelingen / 11 4.1. Duurzaamheid / 11 4.2. Organisatieontwikkeling / 11 5. Structurele lasten per programma / 13 5.1. Totaaloverzicht structurele lasten / 13 5.2. Programma Verkeer en vervoer / 14 5.3. Programma Sociaal domein / 14 5.4. Programma Volksgezondheid en milieu / 15 5.5. Overhead / 15 6. Incidentele lasten per programma / 16 6.1. Totaaloverzicht incidentele lasten / 16 6.2. Programma Verkeer en vervoer / 17 6.3. Programma Sport, cultuur en recreatie / 17 6.4. Programma Sociaal domein / 18 6.5. Programma Volksgezondheid en milieu / 19 6.6. Overhead / 20 7. Investeringen per programma / 21 7.1. Totaaloverzicht investeringen / 21 7.2. Programma Verkeer en vervoer / 22 7.3. Programma Onderwijs / 24 7.4. Programma Sport, cultuur en recreatie / 25 7.5. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / 25 7.6. Programma Overhead / 26 8. Richtlijnen Programmabegroting 2025-2028 / 27
2
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
1. Inleiding U leest de Perspectiefnota 2025 van Zaltbommel. De koers en prioritering voor onze gemeente die straks de basis vormt voor de begroting. In tijden van financiële onrust voor gemeenten is het ons gelukt een stabiel, robuust en kansrijk perspectief te schetsen. De perspectiefnota vormt de aftrap van de jaarlijkse planning & control-cyclus van de gemeente Zaltbommel. De perspectiefnota is daarmee primair het document waarin strategische keuzes worden gemaakt voor de toekomst en de integrale afweging van beleid vorm krijgt. Met de Perspectiefnota 2025 doet het college voorstellen aan de gemeenteraad voor de meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. Daarnaast kan de gemeenteraad het college bij de behandeling van de perspectiefnota specifieke beleidsopdrachten geven die dienen te worden uitgewerkt ter voorbereiding op de Programmabegroting 2025-2028. Wij constateren dat de afgelopen jaren bij de jaarstukken budgetten worden overgeheveld naar volgende jaren. Dit komt doordat de ambities, financiële mogelijkheden en capaciteit van de ambtelijke organisaties onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. We hebben hier in de perspectiefnota rekening mee gehouden door budget beschikbaar te stellen voor de organisatieontwikkeling, inclusief het op peil brengen van de benodigde personele capaciteit. In de perspectiefnota is dit jaar gekozen voor een iets gewijzigde opzet.
Middelen zijn minder toegekend aan individuele projecten, maar meer aan ambities per beleidsveld. Hiermee wordt beoogd dat: • We meer vanuit de te bereiken doelstellingen kunnen werken; • We meer flexibiliteit inbouwen; • We de organisatie het vertrouwen geven om de wijze waarop doelstellingen en ambities worden gerealiseerd zelf in het vullen, passend bij de doelstellingen van de lopende organisatieontwikkeling. De gemeente Zaltbommel is financieel gezond en dat biedt het college de ruimte om u deze Perspectiefnota 2025 aan te bieden. Daarmee blijven we investeren in de samenleving van de gemeente Zaltbommel.
3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
2. Leeswijzer Financieel meerjarenperspectief In het financieel meerjarenperspectief geven wij de financiële uitgangspositie weer, gevolgd door de effecten van de gekozen beleidsprioriteiten in deze perspectiefnota. In dit hoofdstuk wordt ook het effecten op onze reserves weergegeven. Daarnaast is er een aparte paragraaf geschreven om de effecten van de Meicirculaire 2024 te beschrijven. Structurele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn de beleidsprioriteiten opgenomen met een structureel effect. Aan het begin van het hoofdstuk is een totaaloverzicht van deze beleidsprioriteiten opgenomen. Incidentele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn de beleidsprioriteiten opgenomen met een incidenteel effect. Aan het begin van het hoofdstuk is een totaaloverzicht van deze beleidsprioriteiten opgenomen. Investeringen per programma In dit hoofdstuk zijn de investeringen opgenomen inclusief de bijbehorende structurele kapitaallasten. Aan het begin van dit hoofdstuk is een totaaloverzicht van deze investeringen opgenomen. Richtlijnen programmabegroting 2025 In dit hoofdstuk staan de gehanteerde uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2025-2028. Presentatie financiële gegevens In de Perspectiefnota 2025 staan alle bedragen in duizenden euro's.
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
3. Financieel meerjarenperspectief In dit hoofdstuk wordt het totaal financieel beeld van de Perspectiefnota 2025 gepresenteerd gevolgd door de effecten van deze perspectiefnota op onze reserves. Daarnaast zijn de reeds genomen besluiten na het vaststellen van de Programmabegroting 2024-2027 opgenomen. Tot slot worden de gevolgen van de Meicirculaire 2024 toegelicht.
3.1. Totaal financieel beeld Deze paragraaf geeft de totale financiële effecten weer van de Perspectiefnota 2025. In de tabel is het meerjarenperspectief van de exploitatie gepresenteerd. Hierin is het structureel begrotingssaldo, na vaststelling van deze perspectiefnota, zichtbaar. Meerjarenperspectief 2025-2028 2025 Saldo Programmabegroting 2024 Meicirculaire 2024 Effect Bestuursrapportage 2024* Effect Gemeenschappelijke Regelingen Inzet Stelpost Beleidsvoornemens Terugdraaien storting in Algemene reserve
43 1.162 -2.142 -1.288 50 4.200
2026 45 3.384 -1.823 -1.277 250 225
2027 317 3.580 -2.065 -1.276 1.000 0
2028 496 4.030 -2.009 -1.190 450 0
Financiële uitgangspositie Perspectiefnota 2025
2.025
804
1.555
1.778
Structurele effecten perspectiefnota Incidentele effecten perspectiefnota Effecten investeringen perspectiefnota
-175 -1.567 -60
-475 0 -115
-475 0 -875
-675 0 -875
223
214
205
228
Begrotingssaldo na vaststellen Perspectiefnota 2025
* Nog niet vastgesteld door gemeenteraad.
Het meerjarenperspectief 2025-2028 is voor Zaltbommel alle jaren positief. Dit biedt een financieel gezond uitgangspunt richting de Programmabegroting 2025. Meicirculaire 2024 Een toelichting op de Meicirculaire 2024 staat in paragraaf 3.4. Effect Bestuursrapportage 2024 Dit is het effect van de Bestuursrapportage 2024. Deze is nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. De behandeling staat gepland voor de raadsvergadering van 19 september 2024. Effect Gemeenschappelijke Regelingen In de raadsvergadering van 13 juni 2024 zijn de begrotingen 2025 van onze gemeenschappelijke regelingen behandeld en vastgesteld. Al deze begrotingen tezamen hebben een financieel effect van € 1.288.000 in 2025. Inzet stelpost Beleidsvoornemens De afgelopen jaren hebben we in onze begroting een stelpost beleidsvoornemens gecreëerd om nieuwe beleidsprioriteiten mogelijk te maken en de kapitaallasten van toekomstige investeringen te kunnen dekken. Bij deze perspectiefnota zetten we deze dekking deels in. De stand van deze stelpost is als volgt: Stelpost beleidsvoornemens Stand voor Perspectiefnota 2025 Inzet bij perspectiefnota
2025 273 50
2026 523 250
2027 1.083 1.000
2028 1.583 450
Stand na Perspectiefnota 2025
223
273
83
1.133
5
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
In de tabel is te zien dat de ruimte voor beleidsvoornemens vanaf 2028 ruim € 1,1 miljoen structureel is. Terugdraaien storting in Algemene reserve De effecten van het ravijnjaar in het gemeentefonds heeft Zaltbommel anders aangepakt dan andere gemeenten. We hebben er voor gekozen om de extra incidentele middelen uit (voornamelijk) de Meicirculaire 2022 tot en met 2025 te storten in de Algemene reserve en niet structureel in te zetten. Deze storting hebben we begroot voor een bedrag van € 4,45 miljoen in 2025 en € 225.000 in 2026. Deze storting wordt nu grotendeels teruggedraaid voor de inzet van beleidsprioriteiten in deze perspectiefnota. Structurele effecten perspectiefnota Zie hoofdstuk 5. Incidentele effecten perspectiefnota Zie hoofdstuk 6. Effecten investeringen perspectiefnota Zie hoofdstuk 7.
6
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
3.2. Reserves In dit hoofdstuk wordt het effect van deze perspectiefnota op de verschillende reserves gepresenteerd. Zo wordt de stand van de Algemene reserve weergegeven met daarbij het verloopoverzicht met de effecten van deze perspectiefnota. Daarnaast worden ook de nieuw te vormen reserves gepresenteerd. Algemene reserve Hieronder is het verloopoverzicht van de Algemene reserve gepresenteerd met de effecten van de Perspectiefnota 2025: Verloop overzicht Algemene reserve Stand 1 januari Storting in Algemene reserve Terugdraaien storting in Algemene reserve Storting in reserve Bergsche Maasdijk Storting in reserve Noodmaatregelen netcongestie Storting in reserve Klimaatakkoord
2025 17.280 4.450 -4.200 -3.000 -2.500 -750
2026 11.280 225 -225 0 0 0
2027 11.280 0 0 0 0 0
2028 11.280 0 0 0 0 0
Stand 31 december
11.280
11.280
11.280
11.280
Reserve Bovenwijkse voorzieningen In onderstaande tabel is het effect van deze perspectiefnota op de reserve Bovenwijkse voorzieningen inzichtelijk: Effect op reserve Bovenwijkse voorzieningen Storting in afschrijvingsreserve Voetpad De Tol
2025 -300
Reserve Klimaatakkoord Hieronder is het effect op de reserve Klimaatakkoord gepresenteerd: Effect op reserve Klimaatakkoord Storting uit Algemene reserve
2025 750
Nieuw te vormen reserves In onderstaande tabel zijn de nieuw te vormen reserves weergegeven conform de voorliggende perspectiefnota: Nieuw te vormen reserves: Reserve Bergsche Maasdijk Reserve Noodmaatregelen netcongestie Afschrijvingsreserve Voetpad De Tol
3.3. Reeds genomen besluiten na Programmabegroting 2024 Er zijn geen tussentijdse besluiten genomen met financiële impact op het begrotingssaldo.
7
2025 3.000 2.500 300
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
3.4. Gemeentefonds - Meicirculaire 2024 De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. Er verschijnen drie circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Meicirculaire 2024 verschenen. Die is gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. Algemeen Op 27 mei 2024 is de meicirculaire verschenen. Deze is aangeboden door het demissionair kabinet Rutte IV. Vanwege de demissionaire status is deze circulaire beleidsarm. Deze meicirculaire geeft de update voor het lopende jaar en de nieuwe indexeringen voor het nieuwe jaar, op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk. Het is de basis voor de berekening van het effect in de Perspectiefnota. We vergelijken deze circulaire met de uitkomsten van de Decembercirculaire 2023, die in ons meerjarenperspectief 2024-2027 is opgenomen. De uitkomsten van de Decembercirculaire 2023 zijn door de raad vastgesteld bij de Slotwijziging 2023. Nieuwe methode van accresberekening + compensatie In de Meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. Het betekent dat de koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) per 2024 al is ingevoerd. Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp.
Door het toepassen van de ontwikkeling van het bbp vanaf 2024 zijn de tranches voor de jaren 2024 en 2025 lager dan in de Miljoenennota 2024. Verder worden de tranches voor de jaren 2024 en 2025 structureel opgenomen in plaats van incidenteel. Hierdoor is het volume accres voor de jaren 2024 en 2025 lager dan in de Septembercirculaire 2023 en vanaf 2026 en verder hoger. In verband met het vervroegen van de gewijzigde bbp-indexatie van 2027 naar 2024 compenseert het Rijk hiervoor. Voor 2024 wordt dit volledig gecompenseerd en voor 2025 voor ongeveer 50%. Voor de jaren 2026 tot en met 2029 vindt weer volledige compensatie plaats. Opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. In de Meicirculaire 2024 is de oploop van de opschalingskorting (€ 675 miljoen landelijk) vanaf 2026 geschrapt. Mutatie uitkering Gemeentefonds We ontvangen bij deze meicirculaire meer dan bij de Decembercirculaire 2023. De bedragen vanaf 2025 zijn nu berekend tegen prijspeil 2025. Bij de Decembercirculaire 2023 was dat nog prijspeil 2024. Dat verklaart al het grootste deel van het verschil. Van de extra middelen is een deel bestemd voor taakmutaties.
Taakmutaties zijn wijzigingen in de algemene uitkering voor een specifiek doel, waarvoor het Rijk extra middelen toekent (of terugneemt). Uitgangspunt is dat we deze middelen, voor zover dit substantiële bedragen zijn, oormerken voor dit doel. Na het toewijzen van deze taakmutaties resteert het vrij besteedbare saldo. De uitkomsten van de Meicirculaire 2024 staan in de volgende tabel. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2024 zijn ter kennisname, deze worden namelijk opgenomen in de Bestuursrapportage 2024. De bedragen voor 2025 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2025 in deze perspectiefnota.
8
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
Bedragen x € 1.000 Meicirculaire 2024 Decembercirculaire 2023
2024 60.010 58.511
2025 61.440 58.612
2026 58.405 54.093
2027 58.965 54.456
2028 59.957 54.996
0. Mutatie gemeentefonds totaal
1.499
2.828
4.312
4.509
4.961
39
41
39
40
41
45
46
43
44
44
0
735
0
0
0
Taakmutaties 1. Aanpak armoede en schulden (centrumregeling) 2. Werkdrukverlaging jeugdbescherming 3. Terugdraaien extra bezuiniging hervormingsagenda Jeugd 4. Omgevingswet
146
0
0
0
0
Totaal taakmutaties
230
821
83
84
86
Totaal na taakmutaties 5. Mutaties achterliggende jaren
1.269 136
2.007 0
4.229 0
4.425 0
4.875 0
6. Totaal Vrij besteedbaar
1.404
2.007
4.229
4.425
4.875
Eigen begroting: 7. Indexeringen eigen budgetten Saldo gerelateerd aan het gemeentefonds
0
-845
-845
-845
-845
1.404
1.162
3.384
3.580
4.030
Toelichting op de mutaties 0. Mutatie gemeentefonds totaal Dit is het totaal dat we nu meer verwachten te krijgen dan dat we bij de decembercirculaire berekenden (raadsbesluit Slotwijziging 2023). Hiermee zijn de inkomsten uit het gemeentefonds op prijspeil 2025 gebracht. Bij de vorige circulaire was dat nog prijspeil 2024. 1. Aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaatsvinden om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden. 2. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s).
Het bestuurlijk akkoord is van kracht, tot het moment dat een wettelijke regeling voor het Toekomstscenario of een wettelijke regeling voor een landelijk tarief voor maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering in werking treedt, al dan niet als onderdeel van een wettelijke regeling ter implementatie van de Hervormingsagenda. Met het bestuurlijk akkoord zijn afspraken gemaakt hoe gemeenten en GI’s aan de hand van het inlooppad stapsgewijs toewerken naar het landelijk tarief. Met dit inlooppad wordt het landelijk tarief en de daarbij passende werkdruk zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk 1 januari 2026 gerealiseerd. 3. Terugdraaien extra bezuiniging hervormingsagenda Jeugd In de Meicirculaire 2024 is opgenomen dat de geraamde extra besparing van het Rijk van € 500 miljoen voor 2025 komt te vervallen, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Uitgangspunt is dat het vervallen van de extra korting geen budgettair effect heeft. Het verloopt budgettair neutraal, omdat gemeenten in de begroting voor Jeugdzorg rekening mochten houden met de voorgenomen besparing en een lagere raming van de uitgaven. Dit wordt voor 2025 nu teruggedraaid. In de budgettaire bijlage bij het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen is opgenomen dat de besparing van € 511 miljoen op jeugdzorg ook voor 2026 en verder vervalt.
Dit is uiteraard nog niet definitief en dus ook niet in de meicirculaire opgenomen. Voor het overige is er binnen de hervormingsagenda Jeugd nog niets gewijzigd.
9
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
4. Omgevingswet Voor de invoeringskosten van de omgevingswet heeft het Rijk nu de tranche 2024 vrijgegeven. Voor 2025 is er nog een tranche gereserveerd bij het Rijk van ongeveer gelijke omvang. De bedragen die we voor de omgevingswet krijgen van het Rijk blijven binnen Zaltbommel geoormerkt hiervoor . 5. Mutaties achterliggende jaren. Dit betreffen afrekeningen van 2022 en 2023 die betrekking hebben op definitief vastgestelde maatstaven en verdelingen van bestaande regelingen die we nog niet konden voorzien bij de decembercirculaire. 6. Indexering voor lonen en prijzen De inkomsten uit het gemeentefonds ramen we nu op het prijspeil 2024. Om ook de overige posten in onze begroting uit te kunnen voeren tegen het juiste prijspeil vullen we de stelpost indexering aan. Voor lonen houden we rekening met 4,4%, voor prijzen met 2,3%. Bij de begroting zullen we dit bedrag nog herijken op basis van de Septembercirculaire 2023. In het saldo van de perspectiefnota zijn de bijdragen aan GR-en een groot deel van de budgetten voor het sociaal domein al tegen het prijspeil 2025 opgenomen. Ontwikkelingen Indexatie Wmo voor stijgende zorgkosten Het rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten in relatie tot de wettelijke zorgtaken Wmo.
De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van de) Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Hiervoor wordt gekeken naar de opties van een Bijzondere Fonds Uitkering of een constructie als de BUIG (bijstand). Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm wordt onderzoek gedaan naar een passende geobjectiveerde indexering, die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Het Rijk heeft in de Voorjaarsnota alvast een reservering opgenomen voor een aanvullende indexering voor demografie boven op de bbp-systematiek. Vanaf 2026 is een reservering opgenomen van € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029. Het streven is dat er met ingang van 2026 nadere afspraken zijn. In de meicirculaire 2024 is deze reservering nog niet verwerkt. Hoofdlijnenakkoord kabinetsformatie 2024 In de financiële bijlage bij het hoofdlijnenakkoord (punt 29) staat het plan om Specifieke Uitkeringen (SPUK's) voortaan via het gemeentefonds (en dus vrij besteedbaar en zonder afzonderlijke financiële verantwoording) te verstrekken. De adder onder het gras is, dat ze dit doen met een generieke korting van 10%. Dit leidt uiteraard tot minder verantwoordingslasten. Of er dan voldoende uitvoeringsmiddelen overblijven zal moeten blijken. BUIG-budgetten vallen hier niet onder.
10
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
4. Ontwikkelingen 4.1. Duurzaamheid Urgente maatschappelijke opgaven klimaat, natuurherstel en energie: Uitvoering Werkprogramma duurzaamheid We hebben momenteel te maken met een aantal grote maatschappelijke opgaven: het verduurzamen van onze economie, klimaat- & energieopgaven (energieleveringszekerheid) en het aanpassen van onze leefomgeving aan het veranderende weer. In het herijkte Programma duurzaamheid dat in de tweede helft van 2024 wordt vastgesteld, geven we hier invulling aan. Hierin willen we concreet gaan werken aan oplossingen voor netcongestie, zorgdragen voor voldoende betaalbare duurzame energie voor iedereen en energieleveringszekerheid voor alle bedrijven en inwoners. Daarnaast gaan we verder aan de slag met klimaatadaptatie om beter op de negatieve gevolgen van de klimaatverandering, zoals hitte, waterbeschikbaarheid en wateroverlast voorbereid te zijn voor een toekomstbestendige en gezonde leefomgeving. Ook willen we verder doorpakken het herstel van biodiversiteit, de groenblauwe dooradering van stad en ons buitengebied en een meer toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw. Deze grote opgaven samen vergen een grote inspanningen die we samen met onze maatschappelijke partners gaan oppakken. Daarmee geven we invulling aan ons bestuursakkoord en ook aan de bestaande wettelijke overheidstaken – bestuurlijke afspraken.
Zodoende nemen we onze verantwoordelijkheid. Het werkprogramma bestaat uit verschillende sporen en onder andere de volgende projecten: 1. Doorzetten Energietransitie energie-zekerheid: warmteprogramma voor huizen & gebouwen; netcongestie & SEH en isoleren en besparen en inwonersparticipatie; 2. Aanpassen van onze wijken en straten aan veranderd klimaat; 3. Verbeteren van onze lucht – water en bodemkwaliteit; 4. Herstel van onze natuur en kwaliteit van onze leefomgeving. Het werkbudget zetten we in om deze zaken voor elkaar te krijgen.
4.2. Organisatieontwikkeling Eind 2023 is het traject van organisatieontwikkeling gestart om antwoorden te vinden en te bieden op de uitdagingen waar de gemeente en de ambtelijke organisatie voor staat. Deze uitdagingen betreffen het ontwikkelen en leveren van werk en diensten aan een steeds mondiger en veeleisender lokale samenleving, met als doel snel en efficiënt bij te dragen aan een beter woon-, werk- en leefklimaat in de gemeente Zaltbommel. De ambtelijke organisatie speelt een belangrijke rol door haar ondersteunende en adviserende rol aan het college en haar rol als uitvoerder van bestuurlijke besluiten en wettelijke taken. De uitkomsten van het Medewerkersonderzoek en de daaropvolgende dialoogsessies zijn mede richtinggevend geweest bij het opzetten van een nieuwe organisatiestructuur en het lopende cultuurtraject. Daarnaast wordt opgavegericht werken ingevoerd om antwoord te geven op de grote maatschappelijke opgaven waar we voor staan en waarbij integraal werken verder zal verbeteren. In het vierde kwartaal 2024 staat de ingangsdatum van de wijziging van de organisatiestructuur gepland. De voorbereidingen worden hiervoor getroffen. Organisatiecultuur Uit de cultuuranalyse eind 2023 en de naar aanleiding daarvan gehouden dialoogsessies met de medewerkers, is naar voren gekomen dat onze organisatie de kenmerken heeft van een familiecultuur.
Een familiecultuur kan omschreven worden als een cultuur waarin men aandacht heeft voor elkaar, zorgzaam is voor elkaar en waar het behouden van goede relaties centraal staat. De minder positieve kenmerken zijn: beperkte communicatie onderling over zaken die er toe doen, roddelen, elkaar aanspreken en interne gerichtheid.
11
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
Uit de dialoogsessies kwam naar voren dat de ‘professionele familiecultuur’ het beste bij onze organisatie past. Hiermee behouden we het goede van de huidige cultuur en maken we nieuwe afspraken over gewenste manieren van professionele omgang en samenwerking. Inmiddels zijn we gestart met een vertegenwoordiging vanuit de afdelingen om hier concreet invulling aan te geven. Dit wordt de komende periode vervolgd en daarnaast wordt ook per team bekeken wat er nodig is om aan die professionele familiecultuur te bouwen. De professionele familiecultuur zal bijdragen aan meer verbinding en meer integraal werken als vanzelfsprekendheid. Organisatiestructuur Er is een nieuwe organisatiestructuur ontworpen die bijdraagt aan meer resultaatgerichtheid, meer integraal werken, meer autonomie bij teams en medewerkers en meer aandacht voor ontwikkeling van individuele medewerkers en teams. Er worden enkele functies opgeheven en er komen een aantal nieuwe functies terug in de nieuwe structuur. Van 4 afdelingen gaan we naar 14 teams. 5 teammanagers gaan de teams aansturen en vanuit een driehoofdige directie wordt de strategische kant van de organisatie en de integrale aansturing versterkt. Opgavegericht werken Onderdeel van de nieuwe manier van werken is opgavegericht werken. In dit kader lopen er momenteel drie pilots (rustige jaarwisseling, aantrekkelijke werkgever en iedereen gezond en fit.
De tussenevaluatie van opgavegericht werken vindt plaats in oktober van dit jaar. Binnen opgavegericht werken gaan meerdere disciplines aan de slag met grote maatschappelijke opgaven. Er zijn meerdere rollen in het team vertegenwoordigd. Denk aan een opgavegever, een opgaveregisseur en een opgavecoach. Het gehele opgaveteam is verantwoordelijk voor het eindresultaat. In kortcyclische processen wordt snel en efficiënt in samenwerking met inwoners en partners resultaat geboekt.
12
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
5. Structurele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn per programma beleidsprioriteiten opgenomen met een structureel effect. In de volgende programma's zijn geen mutaties: Bestuur en burgerzaken, Veiligheid, Economie, Onderwijs, Sport, cultuur en recreatie, Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing en Algemene dekkingsmiddelen.
5.1. Totaaloverzicht structurele lasten Hieronder ziet u een samenvatting van de structurele lasten per programma. 2025
2026
2027
2028
Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Verenfonds
100
100
100
100
Programma Sociaal domein Stichting Kompas Bommelerwaard
25
25
25
25
Programma Volksgezondheid en milieu Legen openbare afvalbakken
50
50
50
50
Overhead Formatie Totaal
13
0
300
300
500
175
475
475
675
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
5.2. Programma Verkeer en vervoer Verenfonds Verenfonds
2025 100
2026 100
2027 100
2028 100
In de gemeente Zaltbommel kennen we, naast de Bergsche Maasveren, een tweetal veer-exploitaties: 1. Brakel-Herwijnen en Aalst-Veen 2. Nederhemert Noord/Zuid Het Verenfonds Gelderland wordt per 1 januari 2025 opgeheven. De Provincie Gelderland heeft een vervangende subsidieregeling in voorbereiding maar die zal naar verwachting minder ondersteuning bieden dan de huidige Verenfonds-regeling. Er zijn signalen die aangeven dat de ondersteuning van circa 80% van het jaarlijks exploitatietekort (momenteel ongeveer € 550.000 per jaar) zal afnemen naar minder dan 50%. In het meest negatieve scenario leidt dit tot een extra (structurele) last voor de veren (lees: gemeente) van circa € 150.000. Echter wij gaan er van uit dat andere overheden ook hun verantwoordelijkheid nemen en gaan vooralsnog uit van een extra bijdrage van de gemeente Zaltbommel van € 80.000. De oevergemeenten West Betuwe en Altena worden overigens verantwoordelijk gesteld voor de helft van het toekomstige jaarlijkse structurele exploitatietekort bij de veren Brakel en Aalst. Voor Nederhemert Noord/Zuid geldt met betrekking tot het verenfonds hetzelfde als voor Brakel en Aalst. Met de Stichting Veer Nederhemert is afgesproken dat zij door exploitatieverbeteringen (tarief verhoging e.d.) een substantieel deel van de wegvallende subsidie voor eigen rekening nemen.
Vanuit de gemeente zal voor dit veer structureel een maximum van € 20.000 per jaar worden bijgedragen.
5.3. Programma Sociaal domein Stichting Kompas Bommelerwaard Stichting Kompas Bommelerwaard
2025 25
2026 25
2027 25
2028 25
Stichting Kompas heeft op het gebied van taal, vrijwilligers en inburgering een grote professionaliseringsstap gemaakt de afgelopen jaren. Stichting Kompas komt tegemoet aan de vraag die er vanuit inwoners is: meer hulp op het gebied van voorkomen van schulden en armoede; vergroten van participatie van inwoners (Formulierenbrigade), taalontwikkeling (NT1 en NT2), zinvolle daginvulling/sociale contacten/ inzet samenleving (activiteiten die toe leiden naar werk). Om de doelen die de gemeente aan Stichting Kompas vraagt te realiseren is het belangrijk om de subsidie structureel te verhogen.
14
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
5.4. Programma Volksgezondheid en milieu Legen van openbare afvalbakken Legen openbare afvalbakken
2025 50
2026 50
2027 50
2028 50
In 2021 is het werk van de medewerkers van de buitendienst veranderd doordat we invulling hebben gegeven aan het gebiedsgerichte werken. In plaats van enkel het fysieke werk in de buitenruimte kregen de collega’s van de buitendienst de rol van gebiedsconciërge, het aanspreekpunt voor bewoners en bedrijven over alles wat zich afspeelt in de buitenruimte. Deze aanpassing vroeg om een herschikking van werkzaamheden met als gevolg dat het legen van afvalbakken is uitbesteed. Voor de jaren 2023 en 2024 is de bekostiging van deze uitbesteding incidenteel bijgeraamd. Voor 2025 en volgende jaren is structurele bekostiging een feit. Momenteel loopt er een proces van aanbesteding voor deze activiteit. Op basis van de cijfers van voorgaande jaren verwachten wij een structurele toename van de kosten met € 100.000. Voorgesteld wordt om 50% van deze kosten te verdisconteren in het tarief afvalstoffenheffing en 50% structureel extra op te nemen in de begroting via deze perspectiefnota.
5.5. Overhead Formatie Formatie
2025 0
2026 300
2027 300
2028 500
Vanaf 2026 is structureel een bedrag van € 300.000 oplopend naar € 500.000 in 2028 en volgende jaren beschikbaar voor het formatief op orde brengen en houden van onze ambtelijke organisatie. Hiermee moet de formatie van onze gemeente op orde zijn gebracht en de structurele gevolgen van de organisatieontwikkeling zijn afgedekt. Met het beschikbaar stellen van deze middelen verwachten we dat de organisatie toekomstbestendig en kwalitatief en kwantitatief op orde is. Dit moet leiden tot het kunnen uitvoeren van de ambities die in de begroting zijn opgenomen.
15
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
6. Incidentele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn per programma beleidsprioriteiten opgenomen met een incidenteel financieel effect. In de volgende programma's zijn geen mutaties: Bestuur en burgerzaken, Veiligheid, Economie, Onderwijs, Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing en Algemene dekkingsmiddelen.
6.1. Totaaloverzicht incidentele lasten Hieronder ziet u een samenvatting van de incidentele lasten per programma. 2025
2026
2027
2028
100 3.000 -3.000
0 0 0
0 0 0
0 0 0
Programma Sport, cultuur en recreatie Impuls inclusiviteit speelplaatsen Natuurinclusief isoleren
150 167
0 0
0 0
0 0
Programma Sociaal domein Incidenteel budget Sociaal domein
200
0
0
0
100 750 -750 2.500 -2.500
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
750 100
0 0
0 0
0 0
1.567
0
0
0
Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeerskundige maatregelen Vrijliggend fietspad Bergsche Maasdijk Dekking uit Algemene reserve
Programma Volksgezondheid en milieu Inmeten en koppelen begraafplaatsen Duurzaamheid Dekking uit Algemene reserve Noodmaatregelen netcongestie Dekking uit Algemene reserve Programma Overhead Organisatie impuls Opstellen plannen en visies Totaal
16
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
6.2. Programma Verkeer en vervoer Vrijliggend fietspad Bergsche Maasdijk Vrijliggend fietspad Bergsche Maasdijk Dekking uit Algemene reserve
2025 3.000 -3.000
2026 0 0
2027 0 0
2028 0 0
Conform het bestuursakkoord zijn wij voornemens om samen met de provincie Gelderland een vrijliggend fietspad aan te leggen naast de Bergsche Maasdijk (N831). Dit fietspad zal in verbinding staan met het aangrenzende vrijliggende fietsnetwerk. Uitvoering van het vrijliggende fietspad is afhankelijk van prioritering en besluitvorming van de provincie. De financiering van de werkzaamheden vindt plaats in cofinanciering met de provincie. Door nu al de financiële ruimte op te nemen in de perspectiefnota versterken wij onze positie richting provincie bij de nadere prioritering van de infrastructurele projecten op provinciaal niveau. We zullen nu dus € 3 miljoen vanuit de Algemene reserve storten in een nieuwe reserve Bergsche Maasdijk.
Verkeerskundige maatregelen Verkeerskundige maatregelen
2025 100
2026 0
2027 0
2028 0
Het implementeren van verkeersmaatregelen is van cruciaal belang om de veiligheid, doorstroming, toegankelijkheid en leefbaarheid in onze gemeente te bevorderen. Onze inwoners worden dagelijks hierdoor beïnvloed. Regelmatig zijn kleine aanpassingen in het verkeer nodig. Het is daarom essentieel dat we als gemeente flexibel zijn en reageren op de behoeften van onze inwoners, evenals op veranderende ontwikkelingen en trends. Momenteel is hiervoor structureel een beperkte ruimte van € 25.000 opgenomen in de begroting. Met een eenmalige impuls € 100.000 kunnen we meerdere kleine verkeersmaatregelen implementeren of onderzoeken uit (laten) voeren. Daarnaast zijn wij voornemens om met ingang van het jaar 2026 structureel ruimte binnen het wegenbeheerplan op te nemen voor verkeerskundige maatregelen.
6.3. Programma Sport, cultuur en recreatie Impuls inclusiviteit speelplaatsen Impuls inclusiviteit speelplaatsen
2025 150
2026 0
2027 0
2028 0
In 2022 is door de gemeenteraad een motie ingediend om speelplaatsen inclusiever te maken. Er is toen geen budget beschikbaar gesteld. Met de huidige middelen kunnen slechts een beperkt aantal speelplaatsen over een reeks van jaren inclusiever gemaakt worden. Door een eenmalige impuls van € 150.000 kunnen we de komende jaren prioriteit geven aan extra investeren in inclusiviteit en toegankelijkheid van speelplaatsen. Daartoe zal een plan van aanpak worden opgesteld wat te zijner tijd informatief met de raad kan worden gedeeld.
17
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
Natuurinclusief isoleren Natuurinclusief isoleren Bijdrage via provincie
2025 300 -133
2026 0 0
2027 0 0
2028 0 0
Effect gemeente Natuurinclusief isoleren
167
0
0
0
De gemeente kent een aanzienlijk opgave van verduurzaming van woningen door onder meer isoleren. Bij isoleren kunnen dieren die beschermd zijn onder de Wet Natuurbescherming zoals vleermuizen of gebouwbewonende vogels in gedrang komen. De onderzoeklast en het nemen van maatregelen voor particulieren staan niet in verhouding tot de kosten (en opbrengsten) van het isoleren. Hiervoor kan de gemeente via het opstellen en uitvoeren van een (pre)Soorten managementplan (SMP) particulieren hierin ontlasten en begeleiden. Een SMP is een gebiedsgerichte ontheffing voor gebouwbewonende beschermde diersoorten. Het rijk heeft hiervoor € 133.000 bij de provincie voor Zaltbommel gereserveerd voor het opstellen van een dergelijk SMP. Dit bedrag is echter niet toereikend, verwachting is dat minimaal het dubbele nodig is en daarna structureel jaarlijks voor monitoring/afhandeling (opgenomen in formatieplan).
6.4. Programma Sociaal domein Incidenteel budget voor Sociaal Domein Incidenteel budget Sociaal domein
2025 200
2026 0
2027 0
2028 0
Binnen het sociaal domein zijn verschillende trends en ontwikkelingen die vragen om innovatie en andere benaderingswijzen. Dit volgt onder meer uit de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario en maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing en de wens om zorg en welzijn laagdrempeliger te organiseren. Om hier op te anticiperen wordt geïnvesteerd in projecten die hieraan bijdragen. Voorbeelden hiervan zijn: Proeftuin Samen Verder Project Toekomstscenario proeftuin Samen Verder loopt af in 2024. Evaluatie en voortgang laat zien dat de gehanteerde werkwijze structurele verbetering geeft op de kwaliteit van de zorg in veiligheidscasuïstiek en het voorkomen van escalatie van zorgvragen. Dit maakt het raadzaam het ingezette traject voort te zetten. Er ligt een sterke relatie met de ontwikkelingen in de Hervormingsagenda Jeugd en nieuwe werkwijzen die worden voorgeschreven zoals de inrichting van een regionaal veiligheidsteam. Door lagere inzet op jeugdwetmaatregelen (ondertoezichtstelling) en zwaardere zorg zit hier ook een inverdieneffect op langere termijn op. Echtscheidingsaanpak Echtscheiding heeft een grote impact op ouders en kinderen. Het aantal scheidingen waarbij kinderen betrokken zijn is in onze gemeente hoog en groeit gestaag. De druk op de jeugdzorg neemt toe doordat deze gezinnen een groot beroep doen op de jeugdzorg.
Dit gaat ten kosten van het (tijdig) inzetten van zorg bij andere gezinnen en preventieve interventies. We willen investeren in een effectievere scheidingsaanpak en de komende jaren expertise inkopen, mede ter ondersteuning en het toerusten van Buurtzorg Jong. Fiets en techniek De pilot Fiets en Techniek door Elliz in Company is geëvalueerd en een succes gebleken. Daarom wordt de continuering van dit project onderzocht. Hierbij wordt ook gekeken naar andere inkomstenbronnen (Werkzaak, verkoop fietsen etc.). Dorpshuizen Naar aanleiding van het vastgestelde accommodatiebeleid is het van belang te gaan onderzoeken wat inwoners nodig hebben en verwachten van dorpshuizen. In Poederoijen is in 2023/2024 onderzoek gedaan. Gewenst is om dit bij de overige dorpshuizen ook uit te voeren.
18
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
6.5. Programma Volksgezondheid en milieu Projectfinanciering Duurzaamheid Duurzaamheid Dekking uit Algemene reserve
2025 750 -750
2026 0 0
2027 0 0
2028 0 0
In de tweede helft van 2024 wordt het duurzaamheidsprogramma vastgesteld. Voor de uitvoering hiervan en benodigde versnelling zijn middelen nodig. Dit budget wordt beschikbaar gesteld om ervoor te zorgen dat we de eerste tijd hier zonder vertraging uitvoering aan kunnen geven. Het budget blijft meerjarig beschikbaar door een bedrag van € 750.000 vanuit de Algemene reserve te storten in de reeds bestaande reserve Klimaatakkoord.
Inmeten en koppelen begraafplaatsen Inmeten en koppelen begraafplaatsen
2025 100
2026 0
2027 0
2028 0
Als gemeente hechten wij groot belang aan het beheer van de begraafplaatsen. Ook is van belang dat de registraties van de graven in orde is en dat toekomstige wensen van inwoners worden gerespecteerd en zoveel als mogelijk worden gehonoreerd. Om die reden is het van belang dat fouten worden voorkomen. Door het laten inmeten van de begraafplaatsen en deze gegevens te koppelen aan het begraafplaatsensysteem Key2Begraven zijn we in staat fouten tot een minimum te beperken c.q. uit te sluiten. Momenteel wordt er gewerkt met papieren kaarten die handmatig worden aangepast. Dat is niet meer van deze tijd. Met de thans voorgenome inmeting worden bezette en beschikbare graven in beeld gebracht en kan duidelijker gecommuniceerd worden met de mensen die de graven prepareren voorafgaand aan een begraving. Dit voorkomt onduidelijkheden en onzekerheden bij inwoners bij emotioneel ingrijpende gebeurtenissen.
Noodmaatregelen netcongestie Noodmaatregelen netcongestie Dekking uit Algemene reserve
2025 2.500 -2.500
2026
2027
2028
Netcongestie is een toestand waar we nog heel lang mee moeten omgaan. Daarvoor moeten we op sommige locaties noodmaatregelen treffen. Maatregelen die we nu treffen zien we als noodmaatregelen omdat het ons heeft overvallen. Maar we zullen ze langdurig nodig hebben, Daarom wordt het snel voordelig om er in te investeren. De kosten die we daarvoor maken betreffen, naast de noodmaatregelen zelf, onder andere kosten van onderzoek en overleg met verschillende stakeholders. Het budget blijft meerjarig beschikbaar. We stellen hiervoor de reserve Noodmaatregelen Netcongestie in, en storten eenmalig € 2,5 miljoen vanuit de Algemene reserve in deze nieuwe reserve. Uitgaven komen ten laste van deze reserve en eventuele toekomstige inkomsten storten we weer terug.
19
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
6.6. Overhead Organisatie impuls Organisatie impuls
2025 750
2026 0
2027 0
2028 0
Voor organisatieontwikkeling is incidenteel in 2025 een bedrag van € 750.000 beschikbaar. Hiermee kan de implementatie van het organisatieplan worden uitgevoerd. Ook kan hiermee de personele capaciteit op orde worden gebracht.
Opstellen plannen en visies Opstellen plannen en visies
2025 100
2026
2027
2028
Afgelopen jaren is gebleken dat wanneer nieuw beleid geformuleerd moet worden of bestaand beleid moet worden geactualiseerd, hiervoor beperkte middelen beschikbaar zijn. Om voortgang te behouden en in te kunnen springen op actuele ontwikkelingen is € 100.000 hiervoor beschikbaar.
20
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
7. Investeringen per programma In dit hoofdstuk zijn per programma investeringen opgenomen met een incidenteel financieel effect. In de volgende programma's zijn geen mutaties: Bestuur en burgerzaken, Veiligheid, Economie, Sociaal domein, Volksgezondheid en milieu en Algemene dekkingsmiddelen.
7.1. Totaaloverzicht investeringen Hieronder ziet u een samenvatting van de investeringen per programma. Investering Bedrag Jaar Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Inhaalslag 60 km-zones Parkeerterrein Nederhemert-Zuid Delwijnsestraat Delwijnen Ridderstraat Gameren
2025
Kapitaallasten 2026 2027
2028
100 100 325 625
2026 2025 2025 2026
0 0 0 0
0 10 25 0
10 10 25 50
10 10 25 50
Programma Onderwijs Kapitaallasten IHP Onderwijs
12.200
2026
0
0
610
610
Programma Sport, cultuur en recreatie Ophogen investeringskrediet Sociaal Cultureel Centrum
1.500
2026
0
0
90
90
Programma Volkshuisvesting Rentelasten grondaankoop Brakel
NB
2025
60
60
60
60
Overhead Vervangen keuken kantine Uitbreiden overkapping Gemeentewerf
100 150
2025 2025
0 0
10 10
10 10
10 10
60
115
875
875
Totaal
21
15.100
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
7.2. Programma Verkeer en vervoer Inhaalslag 60 km-zones
Inhaalslag 60 km-zones
Investering Bedrag 100
Jaar 2026
2025 0
Kapitaallasten 2026 0
2027 10
2028 10
Binnen het GVVP zijn diverse projecten gepland met betrekking tot zone 60 km voor de uitvoeringsjaren 2024 en 2025. Deels zijn deze projecten inmiddels opgepakt. Door deze projecten op een efficiënte manier te bundelen en sober uit te voeren is niet het destijds geraamde bedrag van € 280.000 nodig, maar kan het gerealiseerd worden voor een bedrag van € 100.000. Dit stelt ons in staat om boven op de geplande projecten een inhaalslag te realiseren en een meer consistente uitstraling te creëren, wat overigens de herkenbaarheid en verkeersveiligheid ten goede komt.
Parkeerterrein Nederhemert-Zuid Investering Bedrag Parkeerterrein Nederhemert-Zuid
100
Jaar
2025
2025
0
Kapitaallasten 2026 10
2027
2028
10
10
Het parkeerterrein is een onderdeel van het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Met dit parkeerterrein streven we ernaar om recreatieverkeer op een georganiseerde manier te laten parkeren. Hiermee creëren we een ordelijke parkeersituatie, om wild parkeren aan de Kasteellaan te voorkomen. In overleg met grondeigenaren zien we mogelijkheden om dit te realiseren nabij de toeristische trekpleisters van Nederhemert-Zuid.
Delwijnsestraat Delwijnen
Delwijnsestraat Delwijnen
Investering Bedrag 325
Jaar 2025
2025 0
Kapitaallasten 2026 25
2027 25
2028 25
Het wegdek op de Delwijnensestraat is aan vervanging toe. Het is ons voornemen om de verkeersveiligheid zowel binnen de bebouwde kom van Delwijnen als binnen de bebouwde kom van Kerkwijk te verbeteren. Dit voornemen is met name ingegeven door het frequente fietsverkeer van jongeren op deze locatie. De aandachtsgroep jongeren (leerlingen) is binnen het GVVP aangemerkt als prioritaire aandachtsgroep. Door asfalt te vervangen door klinkers neemt de verkeersveiligheid toe. Deze aanpassing in de wegverharding is in lijn met het GVVP, dat stelt dat binnen de bebouwde kom in 30 km-zones klinkerverharding wordt toegepast. Wij zijn verder voornemens te onderzoeken of de beleidslijn van klinkerverharding binnen de bebouwde kom ook vertaald kan worden in het wegenbeheerplan. Dit betekent dat we gaan bezien welk financieel effect het heeft als alle asfaltverharding binnen de bebouwde kom op termijn wordt vervangen door elementverharding (klinkers). Het bedrag van € 325.000 is inclusief het noodzakelijk verwijderen van de schadelijk hoogovenslakken voor € 95.000.
22
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
Ridderstraat Gameren
Ridderstraat Gameren
Investering Bedrag 625
Jaar 2026
2025 0
Kapitaallasten 2026 0
2027 50
2028 50
De Ridderstraat in Gameren is een hoofdroute op dorpsniveau. Het asfalt is aan groot onderhoud toe. Door dit onderhoud ontstaat nu een natuurlijk moment om te investeren in de ruimtelijke kwaliteit, verkeersveiligheid en leefbaarheid van het gebied door de weg opnieuw in te richten en te voorzien van gebakken klinkers. In overleg met de dorpsraad, omwonenden en gebruikers wordt bezien waar de veiligheid, bruikbaarheid en leefbaarheid verbeterd kan worden. Dit project laten we aansluiten bij de plannen voor woningbouw aan de Hendrikstraat en de geplande herinrichting van de Hendrikstraat.
Toevoegen voetpad aan fietstunnel nabij De Tol Investering Bedrag Toevoegen voetpad aan fietstunnel nabij De Tol Dekking uit Bovenwijkse voorzieningen
Jaar
2025
Kapitaallasten 2026
2027
2028
300
2025
12
12
12
-300
2025
-12
-12
-12
Vanwege de ontwikkeling van het flexwoningenproject 'De Tol' is de verwachting dat voetgangers de kortste route naar het centrum nemen. Momenteel is er geen voetpad voorzien in de fietstunnel wat leidt tot ongewenst gebruik van het (snel)fietspad. Om gevaarlijke situaties te voorkomen is het noodzakelijk de tunnel te verbreden en van een voetpad te voorzien. Het bieden van een alternatieve (en langere) looproute om de tunnel heen wordt als onwenselijk beschouwd, gezien de ongunstige verkeerssituatie nabij De Tol en het feit dat mensen doorgaans toch de kortste route zullen kiezen. De totale kosten (€ 600.000) zullen door betrokken opdrachtgevers (Provincie Gelderland en Gemeente Zaltbommel) gedeeld worden. Dit project wordt opgenomen bij de herijking van de Nota Fonds Bovenwijks.
23
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
7.3. Programma Onderwijs Kapitaallasten IHP Onderwijs
Kapitaallasten IHP Onderwijs
Investering Bedrag
Jaar
2025
12.200
2026
0
Kapitaallasten 2026 0
2027
2028
610
610
Vanuit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) zijn er voor verschillende scholen investeringen noodzakelijk voor het toekomstbestendig maken of vervangende huisvesting. Met deze perspectiefnota wordt de stelpost voor kapitaallasten voor het integraal huisvestingsplan gevoed binnen de planperiode. Het aanvragen van een krediet wordt gedaan met een separaat raadsvoorstel. In het huidige IHP en de destijds berekende kapitaallasten is alleen rekening gehouden met het onderwijsgedeelte. Eventuele ontwikkelingen van vervanging van gymzalen in combinatie met het onderwijsgedeelte zijn dus nog niet opgenomen. Daar wordt in deze perspectiefnota rekening mee gehouden. Daarnaast zijn sinds de vaststelling van het IHP de bouwkosten enorm gestegen. De ontwikkelingen per kern zijn als volgt: Nederhemert De gemeenteraad heeft op 25 mei 2023 besloten om het college de opdracht te geven om de locatiebepaling voor een nieuwe school met een voorschool en gymzaal verder uit te werken. De gymzaal heeft als bouwjaar 1978 en is aan vervanging toe. Gameren Het schoolbestuur van de basisschool te Gameren heeft een aanvraag voor vervangende huisvesting ingediend voor het huisvestingsprogramma 2025. Vervangende huisvesting van de basisschool Gameren lijkt verstandig om te combineren met de gymzaal en voorschool.
Brakel Op dit moment is nog niet geheel duidelijk of dat gezamenlijke huisvesting op een alternatieve locatie betreft of vervangende huisvesting op de huidige plaats. Hier wordt alvast de te verwachte investeringen voor de basisscholen opgenomen. In het IHP is een voorbereidingskrediet opgenomen in 2026 en uitvoering in 2027. Vervangende huisvesting van de scholen in Brakel lijkt verstandig om te combineren met de gymzaal (bouwjaar 1971 en aan vervanging toe)
24
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
7.4. Programma Sport, cultuur en recreatie Ophogen investeringskrediet Sociaal Cultureel Centrum
Ophogen investeringskrediet Sociaal Cultureel Centrum
Investering Bedrag
Jaar
2025
1.500
2026
0
Kapitaallasten 2026
0
2027
2028
90
90
Sinds de besluitvorming in 2021 zijn de investeringskosten door diverse omstandigheden fors zijn gestegen. We hebben daartoe de cijfers laten actualiseren en hebben de raad daarover geïnformeerd tijdens een informatiebijeenkomst op donderdag 18 januari 2024. Deze kostenstijgingen waren voor het college aanleiding om in het raadsvoorstel de besteding van het beschikbare krediet uit 2021, zijnde € 10.400.000, vooralsnog met enige flexibiliteit, tot maximaal € 1.000.000, te besteden in die zin dat de realisering van het cultureel centrum in de Waluwe tot dat bedrag hoger uit kan vallen. Het college heeft daarbij aangegeven dat bij de Perspectiefnota 2025 een raming zou worden opgenomen om nieuwe financiële ruimte te creëren om het oorspronkelijke krediet uit 2021 met € 1.000.000 te verhogen. Inmiddels heeft het college geconcludeerd dat het eerder genoemde bedrag te beperkt is en stelt daarom in deze perspectiefnota voor om een bedrag van € 1.500.000 op te nemen.
7.5. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Rentelasten grondaankoop Brakel
Rentelasten grondaankoop Brakel
Investering Bedrag
Jaar
2025
NB
2025
60
Kapitaallasten 2026 60
2027
2028
60
60
Zoals bekend zijn we al jaren intensief bezig om een geschikte locatie te vinden voor de realisatie van de MultiFunctionele Accommodatie Brakel. Onlangs (13 juni 2024) heeft de raad daarin qua besluitvorming nog stappen gezet. Momenteel zijn wij in gesprek met een grondeigenaar. De onderhandelingen zijn nog niet afgerond en er is dus ook nog geen zicht op de aankoopkosten. We willen echter voorkomen dat bij afronding van de onderhandelingen de financiële ruimte binnen het financieel perspectief van de gemeente ontbreekt om tot verwerving over te gaan. Gelet op de huidige markt en de ervaringen van de afgelopen jaren wordt thans rekening gehouden met een structurele rentelast voor de grond.
25
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
7.6. Programma Overhead Vervangen keuken kantine
Vervangen keuken kantine
Investering Bedrag 100
Jaar 2025
2025 0
Kapitaallasten 2026 10
2027 10
2028 10
De keuken, inclusief apparatuur, in de kantine is versleten en aan vervanging toe. Daarnaast willen we met deze investering ook direct rolluiken monteren om de keuken af te sluiten ten behoeve van vergaderingen en bijeenkomsten in de kantine.
Uitbreiden overkapping gemeentewerf Investering Bedrag Uitbreiden overkapping Gemeentewerf
150
Jaar
2025
2025
0
Kapitaallasten 2026 10
2027
2028
10
10
Momenteel staat het rijdend materieel van de buitendienst binnen opgesteld in de hal op de werf in Gameren. Daar staat ook het materieel opgesteld wat wordt gebruikt bij het zout strooien in de wintermaanden. Alhoewel dit materiaal grondig wordt gereinigd zien we dat resten van het strooizout de vloer van de hal aantast. Deze situatie is onwenselijk en leidt tot vervroegd ingrijpend onderhoud van de hal. Er is sprake van een relatief goedkope oplossing. Voorgesteld wordt financiële ruimte binnen de begroting te creëren die het mogelijk maakt om de overkapping op het buitenterrein uit te breiden zodat het rijdend materieel, weliswaar onder een afdak, buiten de hal kan worden opgesteld. De voorgenomen uitbreiding van de overkapping wordt voorzien van een vloeistofdichte vloer, zoals die ook bij de overige overkapping is aangebracht.
26
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
8. Richtlijnen Programmabegroting 2025-2028 Voor het opstellen van de begroting is het belangrijk om de uitgangspunten te benoemen. Hieronder staan de gehanteerde uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2025-2028. Deze zijn van invloed op de lengte van de financiële polsstok. Aanleiding De eerste stap voor de begroting 2025-2028 is het vaststellen van de uitgangspunten voor de begroting. We stellen de begroting 2025-2028 op basis van het bestaande beleid op, aangevuld met de effecten in deze perspectiefnota. Het bestaande beleid bestaat uit de meerjarige effecten van de Programmabegroting 2024-2027 en de tot nu toe genomen raadsbesluiten. Wijzigingen die zich voordoen in de tijd tussen het opstellen van de begroting en de aanbieding hiervan, worden toegelicht bij de aanbieding van de Programmabegroting 2025-2028. Financiële overwegingen De basis voor de begroting 2025 is de meerjarenbegroting 2024 voor de jaarschijf 2025. Op dit moment is het financiële beeld nog niet geheel compleet.
Met name mutaties op de volgende onderdelen zullen nog wijzigingen opleveren: • Doorrekening salariskosten 2025 • Doorrekening financieringskosten 2025 • Besluitvorming begrotingen 2025 gemeenschappelijke regelingen (effect voor besluitvorming reeds opgenomen) • Septembercirculaire 2024 • Uitkomsten Bestuursrapportage 2024 (effect voor besluitvorming reeds opgenomen) • Ontwikkelingen belastingen en heffingen Indexering We hanteren voor de indexering van salariskosten en materiële budgetten de ontwikkeling zoals genoemd in de laatst bekende circulaire van het Gemeentefonds. Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2024. De salariskosten berekenen we op basis van het maximale salarisniveau van de toegestane formatie. Voor de loonindexatie houden we rekening met een index van 4,4% voor 2025, op basis van de Meicirculaire 2024. Voor de indexering van de materiële budgetten hanteren we een index van 2,3% en binnen het sociaal domein wordt geïndexeerd met 3,7%. Doorrekening financieringskosten De uitgangspunten voor het toerekenen van de rente vloeit voort vanuit de daarvoor geldende regelgeving. Daarbij houden we rekening met de actuele renteontwikkeling. Ten opzichte van de begroting 2024 is de rente gestegen. Bij het opstellen van de begroting 2025 actualiseren we dit op basis van de dan bekende marktontwikkelingen.
Op dit moment leidt deze berekening tot een door te belaste rente aan de grondexploitatie en voor de overige investeringen van 0,75%. Besluitvorming gemeenschappelijke regelingen Binnen de gemeente Zaltbommel kennen we de volgende gemeenschappelijke regelingen: • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland -Zuid (VRGZ) • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Werkzaak Rivierenland • Regionaal Archief Rivierenland (RAR) • Regio Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR)
27
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2025
Deze partijen hebben hun begroting opgesteld en aan ons een zienswijze gevraagd. De uitkomsten van onze zienswijzes zijn opgenomen in deze perspectiefnota. Als het algemeen bestuur van een GR afwijkend besluit ten opzichte van onze zienswijze, nemen we de afwijking mee in de begroting. Circulaires gemeentefonds Jaarlijks publiceert het ministerie een drietal documenten waarin de ontwikkelingen van de rijksinkomsten worden weergegeven. De meicirculaire is gebaseerd op de voorjaarsnota en kijkt vooral naar het komend begrotingsjaar. Ook vindt er een actualisering plaats voor het lopende jaar. De septembercirculaire kijkt naar het lopende begrotingsjaar en geeft een bijstelling voor het komende jaar. De decembercirculaire is gebaseerd op de najaarsnota van het Rijk en kijkt terug op het afgelopen jaar. Voor de perspectiefnota nemen wij de meicirculaire op. De septembercirculaire nemen we mee in de begroting en de decembercirculaire betrekken we bij de jaarrekening. Uitkomsten Bestuursrapportage 2024 De Bestuursrapportage 2024 geeft inzicht in de financiële ontwikkelingen van het bestaande beleid. Deze kunnen meerjarige gevolgen hebben. Op dit moment is dit effect in concept gereed en meegenomen in het financieel meerjarenperspectief van deze perspectiefnota. De definitieve meerjarige gevolgen nemen we op in de Programmabegroting 2025.
Ontwikkelingen belastingen en heffingen In het Bestuursakkoord 2023-2027 is opgenomen, dat de belastingen slechts met de inflatie worden verhoogd. De Meicirculaire 2024 geeft voor 2025 een prognose van 2,3%. Dit is in het saldo van deze perspectiefnota verwerkt. Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2024. Indeling programmabegroting Sinds de Programmabegroting 2023 ziet de indeling van de programma's er als volgt uit: Wat willen we bereiken? (bullitsgewijs) • Doelstelling 1 • Doelstelling 2 • Etc. Wat gaan we daarvoor doen? (onderwerp in de kop en daaronder een toelichting op het onderwerp) Onderwerp 1 (toelichting op onderwerp 1) Onderwerp 2 (toelichting op onderwerp 2) Etc. Wat mag het kosten? (tabel) Financiële tabel van de baten en lasten van het programma.
28
Gemeente Zaltbommel Postbus 10.002 5300 DA Zaltbommel Hogeweg 11 5301 LB Zaltbommel Telefoon: 0418 - 68 16 81 Fax: 0418 - 68 16 45 www.zaltbommel.nl