Perspectiefnota 2024 - Raad 6 juli 2023
Tekst van het document
Perspectiefnota 2024
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
INHOUDSOPGAVE Inleiding / 3 Leeswijzer / 4 Financieel meerjarenperspectief / 5 Totaal financieel beeld / 5 Reeds genomen besluiten na Programmabegroting 2023 / 5 Gemeentefonds - Meicirculaire 2023 / 5 Toekomstige investeringen en ontwikkelingen / 9 MFA Brakel / 9 Bossche Poort / 9 Cultuur Cluster / 10 Structurele lasten per programma / 11 Totaaloverzicht structurele lasten / 11 Programma Bestuur en ondersteuning / 12 Overhead / 12 Incidentele lasten per programma / 13 Totaaloverzicht incidentele lasten / 13 Programma Bestuur en ondersteuning / 14 Programma Economie / 14 Programma Onderwijs / 14 Programma Sport, cultuur en recreatie / 15 Programma Sociaal domein / 15 Programma Volksgezondheid en milieu / 16 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / 16 Overhead / 17 Investeringen per programma / 18 Richtlijnen Programmabegroting 2024-2027 / 19
2
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Inleiding Hierbij bieden wij u de Perspectiefnota 2024 aan. Wij zijn trots u een evenwichtig pakket met ambities en noodzakelijke uitgaven voor te leggen. De perspectiefnota vormt de aftrap van de jaarlijkse planning & control cyclus van de gemeente Zaltbommel. De perspectiefnota is daarmee primair het document waarin strategische keuzes worden gemaakt voor de toekomst en de integrale afweging van beleid vorm krijgt. Met de Perspectiefnota 2024 doet het college voorstellen aan de gemeenteraad voor de meerjarenprogrammabegroting 2024-2027. Daarnaast kan de gemeenteraad het college bij de behandeling van de perspectiefnota specifieke beleidsopdrachten geven die dienen te worden uitgewerkt ter voorbereiding op de Programmabegroting 2024-2027. Wij constateren dat de afgelopen jaren bij de jaarstukken budgetten worden overgeheveld naar volgende jaren. Dit komt doordat de ambities, financiële mogelijkheden en capaciteit van de ambtelijke organisaties onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. Daarom zijn we in deze perspectiefnota terughoudend geweest in het opnemen van initiatieven. De gemeente Zaltbommel is financieel gezond en dat biedt het college de ruimte om u deze Perspectiefnota 2024 aan te bieden. Daarmee blijven we investeren in de samenleving van Zaltbommel.
3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Leeswijzer Financieel meerjarenperspectief In het financieel meerjarenperspectief geven wij de financiële uitgangspositie weer, gevolgd door de effecten van de gekozen beleidsprioriteiten in deze perspectiefnota. Daarnaast is er een aparte paragraaf geschreven om de effecten van de Meicirculaire 2023 uit te leggen. Structurele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn de beleidsprioriteiten opgenomen met structurele effecten. Aan het begin van het hoofdstuk is een totaaloverzicht van deze beleidsprioriteiten opgenomen. Incidentele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn de beleidsprioriteiten opgenomen met een incidenteel effect. Aan het begin van het hoofdstuk is een totaaloverzicht van deze beleidsprioriteiten opgenomen. Investeringen per programma In deze perspectiefnota zijn geen investeringen opgenomen. Richtlijnen programmabegroting 2024 In dit hoofdstuk staan de gehanteerde uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2024-2027. Presentatie financiële gegevens In de Perspectiefnota 2024 staan alle bedragen in duizenden euro's.
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Financieel meerjarenperspectief In dit hoofdstuk wordt het totaal financieel beeld van de Perspectiefnota 2024 gepresenteerd. Daarnaast zijn de reeds genomen besluiten na het vaststellen van de Programmabegroting 2023-2026 opgenomen. Ten slotte worden de gevolgen van de Meicirculaire 2023 toegelicht.
Totaal financieel beeld Deze paragraaf geeft de totale financiële effecten weer van de Perspectiefnota 2024. In de tabel is het meerjarenperspectief van de exploitatie gepresenteerd. Hierin is het structureel begrotingssaldo, na vaststelling van deze perspectiefnota, zichtbaar. Meerjarenperspectief 2024-2027 2024 Saldo Programmabegroting 2023 Meicirculaire 2023 Effect Bestuursrapportage 2023* Effect Gemeenschappelijke Regelingen Efficiency Gemeenschappelijke Regelingen Leges Omgevingsvergunningen
294 3.558 -1.851 -2.294 0 0
2025 295 3.558 -1.244 -2.657 250 100
2026 307 3.033 -1.339 -2.790 350 150
2027 -283 4.512 -1.691 -2.686 350 300
Inzet Stelpost Beleidsvoornemens Terugdraaien storting in Algemene Reserve
300 2.300
0 200
0 800
0 0
Financiële uitgangspositie Perspectiefnota 2024
2.308
502
510
502
Structurele effecten perspectiefnota Incidentele effecten perspectiefnota
-215 -1.840
-215 -10
-215 0
-215 0
253
277
295
287
Begrotingssaldo na vaststellen Perspectiefnota 2024
* Nog niet vastgesteld door gemeenteraad. Het meerjarenperspectief 2024-2027 is voor Zaltbommel alle jaren positief. Dit biedt een financieel gezond uitgangspunt richting de Programmabegroting 2024-2027.
Reeds genomen besluiten na Programmabegroting 2023 Er zijn geen tussentijdse besluiten genomen met financiële impact op het begrotingssaldo.
Gemeentefonds - Meicirculaire 2023 De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. Er verschijnen drie circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Meicirculaire 2023 verschenen. Die is gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. In de Programmabegroting 2023 zijn de gegevens uit de Septembercirculaire 2022 opgenomen. De Decembercirculaire 2022, die in de tussentijd verscheen, hebben we voor kennisgeving aangenomen. Bij deze Perspectiefnota 2024 maken we de integrale afweging van beleid op basis van de beschikbare middelen. Bij de Programmabegroting 2024 betrekken we de informatie uit de Septembercirculaire 2023. We ontvangen bij deze meicirculaire meer dan bij de Septembercirculaire 2022. De bedragen vanaf 2024 zijn nu berekend tegen prijspeil 2024. Bij de Septembercirculaire 2022 was dat nog prijspeil 2023. Dat verklaart al het grootste deel van het verschil. Van de extra middelen is een deel bestemd voor taakmutaties. Taakmutaties zijn wijzigingen in de algemene uitkering voor een specifiek doel, waarvoor het Rijk extra
5
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
middelen toekent (of terugneemt). Uitgangspunt is dat we deze middelen, voorzover dit substantiële bedragen zijn, oormerken voor dit doel. Na het toewijzen van deze taakmutaties resteert het vrij besteedbare saldo. De uitkomsten van de Meicirculaire 2023 staan in onderstaande tabel. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2023 zijn ter kennisname, deze worden namelijk opgenomen in de Bestuursrapportage 2023. De bedragen voor 2024 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2024 in deze perspectiefnota. Bedragen x € 1.000 Meicirculaire 2023 Septembercirculaire 2022
2023 54.745 53.563
2024 58.189 54.229
2025 58.467 54.863
2026 54.137 51.400
2027 53.742 49.638
0. Mutatie gemeentefonds totaal
1.182
3.960
3.604
2.737
4.104
0 0 0 -131 35 48
0 0 -115 -131 25 0
0 248 -720 -131 26 0
0 -25 -787 -131 24 0
0 -25 -899 -131 23 0
38
0
0
0
0
69 18 11 38
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
127
-221
-577
-919
-1.032
12. Totaal na taakmutaties 13. Mutaties achterliggende jaren
1.055 101
4.181 0
4.181 0
3.656 0
5.135 0
14. Totaal Vrij besteedbaar
1.156
4.181
4.181
3.656
5.135
-623
-623
-623
-623
1.156
3.558
3.558
3.033
4.512
Taakmutaties 1. Sociaal domein 2. Abonnementstarief Wmo 3. Hervormingsagenda Jeugd 4. Combinatiefuncties 5. Wet Goed Verhuurderschap 6. Flankerend beleid energiearmoede 7. Dienstverlening aanpak armoede en schulden 8. Suppletie-uitkering Bommenregeling 9. Leerlingenvervoer Oekraïne 10. Taal voor ontheemden uit Oekraïne 11. Maatschappelijke begeleiding Totaal taakmutaties
Eigen begroting: 15. Indexeringen eigen budgetten Saldo gerelateerd aan het gemeentefonds
Toelichting op de mutaties 0. Mutatie gemeentefonds totaal Dit is het totaal dat we nu meer verwachten te krijgen dan dat we bij de Septembercirculaire 2022 berekenden. Het grote verschil in 2024 zit hem vooral in de prijscompensatie van 2023 naar 2024. Hiermee zijn de inkomsten uit het gemeentefonds op prijspeil 2024 gebracht. Bij de septembercirculaire was dat nog prijspeil 2023. 1. Sociaal Domein Volgens bestaand beleid voegen we de gelden voor het sociaal domein tot en met 2022 nog toe aan de reserve sociaal domein. Vanaf 2023 doen we dit niet meer en ramen we de werkelijk verwachte kosten. Loon- en prijsstijgingen moeten we vanaf 2023 opvangen vanuit de organisatiebrede stelpost voor indexeringen. 2. Abonnementstarief Wmo Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd vanaf 2026. Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid.
Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp (waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien) wordt ingetrokken.
6
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
3. Hervormingsagenda Jeugd Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Onderstaande tekst over de beschikbaarstelling van extra middelen en de verdeling is onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord op het geheel van de Hervormingsagenda. De bedragen voor 2024 en 2025 zijn nu definitief toegekend, waarbij de ingeboekte besparing door het Rijk is bevroren op het niveau 2023. Vanaf 2026 komt de bezuiniging weer volledig in de berekeningen naar boven. Het is zaak dat Zaltbommel de hervormingsagenda inhoudelijk en financieel gaat vertalen naar onze eigen situatie zodra deze definitief is vastgesteld. Het grote verschil met de cijfers uit de septembercirculaire is met name te verklaren doordat er in onze berekening onterecht geen rekening was gehouden met het herverdeeleffect van het gemeentefonds. 4. Combinatiefuncties De combinatiefuncties maken met ingang van 2023 geen onderdeel meer uit van het gemeentefonds, maar is opgenomen in een specifieke uitkering buiten het gemeentefonds om. 5. Wet goed Verhuurderschap In het Coalitieakkoord Rutte IV is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel goed Verhuurderschap.
Het wetsvoorstel introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels, waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld in de Miljoenennota 2023, de verdeling van de middelen is nu bekend. We krijgen geld ter dekking van kosten voor invoering en handhaving van de landelijke regels en het instellen van een meldpunt. 6. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt incidenteel geld beschikbaar voor de jaren 2022 tot en met 2024 om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 een deel via het gemeentefonds beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Een eventueel bedrag voor 2024 is nog niet bekend. 7. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden In juli 2022 is de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden aan de Tweede Kamer gepresenteerd.
Een deel van de bijbehorende middelen wordt via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. 8. Bommenregeling We hebben - op basis van het raadsbesluit van 16 maart 2023 -een bijdrage gevraagd en gekregen voor het opsporen en opruimen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. De bijdrage is 68% van de gemaakte kosten. 9. Leerlingenvervoer Oekraïne Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. De bedragen voor het 2e deel van het schooljaar 2022/2023 zijn gebaseerd op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 23 januari 2023. 10.
Taal voor ontheemden uit Oekraïne Deze middelen hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel.
7
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
11. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 zijn we verplicht om te voorzien in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. We krijgen hiervoor in het gemeentefonds een compensatie. 13. Mutaties achterliggende jaren Dit betreffen afrekeningen van 2021 en 2022 die betrekking hebben op definitief vastgestelde maatstaven en verdelingen van bestaande regelingen die we nog niet konden voorzien bij de decembercirculaire. 15. Indexering voor lonen en prijzen De inkomsten uit het gemeentefonds ramen we nu op het prijspijl 2024. Om ook de overige posten in onze begroting uit te kunnen voeren tegen het juiste prijspeil vullen we de stelpost indexering aan. Voor lonen houden we rekening met 5,2%, voor prijzen met 3,9%. Bij de begroting zullen we dit bedrag nog herijken op basis van de Septembercirculaire 2023. In het saldo van de perspectiefnota zijn de bijdragen aan GR-en al tegen het prijspeil 2024 opgenomen. Overige ontwikkelingen Afscheid van trap-op-trap-af Tot en met 2025 was de trap-op-trap-af systematiek al bevroren, om gemeenten zo meer stabiliteit en zekerheid te geven over de inkomsten uit het gemeentefonds gedurende deze kabinetsperiode.
Nu heeft het kabinet besloten om de trap-op-trap-af-methodiek helemaal los te laten vanaf 2027 en de hoogte van het gemeentefonds mee te laten bewegen met de ontwikkeling van het 8-jaarsgemiddelde van het BBP. De impact hiervan wordt voor het eerst duidelijk bij de Septembercirculaire 2023 in de jaarschijf 2027. Opschalingskorting tot en met 2025 bevroren In 2025 is de laatste tranche van de mutatie "lagere apparaatskosten", beter bekend onder de naam opschalingskorting. Tot en met 2025 is deze korting bevroren op het niveau van 2022, maar komt in 2026 in de volle omvang terug.
8
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Toekomstige investeringen en ontwikkelingen MFA Brakel Omschrijving De gemeente Zaltbommel is van plan om een Multifunctionele Accommodatie (MFA) te ontwikkelen in Brakel. Dit plan is bedoeld om de verschillende faciliteiten die momenteel verspreid zijn over het dorp samen te brengen in één gebouw. De ontwikkeling van de MFA Brakel is bedoeld om de leefbaarheid en de sociale samenhang in het dorp te vergroten. De gemeenteraad van Zaltbommel heeft een bedrag van 10 miljoen euro als richtbedrag genoemd voor de totaalontwikkeling van de MFA Brakel. Dit bedrag omvat niet alleen de bouwkosten, maar ook de kosten voor de inrichting van het gebouw en de kosten voor het verplaatsen van de verschillende faciliteiten naar de nieuwe locatie. In het verleden is een locatie in Brakel besproken en uiteindelijk afgevallen. Op dit moment onderzoekt de gemeente Zaltbommel of een nieuwe potentiële locatie in Brakel geschikt is voor de ontwikkeling van de MFA. Het gaat hierbij niet alleen om de ruimtelijke haalbaarheid, maar ook om aspecten zoals bereikbaarheid, parkeermogelijkheden en de invloed op de omgeving. Daarnaast moet het verwerven van deze locatie financieel haalbaar zijn. Zodra de gemeente Zaltbommel meer duidelijkheid heeft over de haalbaarheid van de MFA Brakel op de potentiële locatie en de financiële gevolgen daarvan, zal zij met een separaat raadsvoorstel komen.
Dit raadsvoorstel zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd ter besluitvorming. Dit zal uiterlijk in de eerste raadsvergadering na de zomervakantie zijn.
Bossche Poort Omschrijving De entree van de binnenstad vanaf het station kan beter en vooral mooier. We zetten in op het realiseren van de plannen bij de Bossche Poort. Met daarin opgenomen de woningbouw en de parkeergarage. Dit alles binnen de financiële armslag die we als gemeente hebben. Begin 2022 heeft u het stedenbouwkundig plan Bossche Poort vastgesteld. Op basis van dit stedenbouwkundig plan zijn wij, samen met Bazalt Wonen, verder gegaan met de gebiedsontwikkeling. Voor de gebiedsontwikkeling is reeds een (voorbereidings)krediet van € 500.000 beschikbaar gesteld. De totale kosten van de gebiedsontwikkeling zijn evenwel hoger. Wij adviseren rekening te houden met een aanvullende budgetreservering van circa 4 miljoen voor de uitvoering van de visie. Het daadwerkelijke benodigde budget is afhankelijk van de verdere uitwerking van de plannen en de definitieve keuze met betrekking tot de parkeeroplossing in het gebied. Momenteel wordt onderzocht of een parkeergarage een haalbare oplossing is voor parkeren in het gebied. Dit onderzoek heeft tijd nodig. Om vertraging te beperken, wordt daarom de planontwikkeling in twee fasen opgedeeld. De eerste fase betreft de herontwikkeling van de bebouwing aan de Boschstraat. Deze grond is in eigendom van Bazalt wonen en particulieren. Deze fase is niet afhankelijk van het parkeeronderzoek.
De tweede fase zal de herontwikkeling van het achterliggende terrein (huidige park & ride) betreffen. Deze grond is in eigendom van de gemeente en hiervoor moet een parkeeronderzoek uitgevoerd worden.
9
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Cultuur Cluster Omschrijving Onder het programma cultuurcluster vallen de volgende hoofdopgaven: 1. Operationalisering van de Stichting Cultuurcluster Zaltbommel (SCZ); 2. Nieuwbouw van een cultureel centrum in de Waluwe; 3. Aankoop en herbestemming van de Sint Maartenskerk, als ‘kerk voor de stad’. De kerk moet een deel van het cultuurprogramma van de SCZ huisvesten. Herontwikkeling van de oude Poorterij locatie en de locatie van het Anker gebouw zijn vooralsnog geen onderdeel van dit project Per opgave het volgende: 1. Operationalisering Cultuurcluster Zaltbommel (CCZ) In december is de Stichting Cultuurcluster Zaltbommel (SCZ) opgericht, als rechtsopvolger van de Stichting Poorterij. De gemeente is in gesprek met de betrokken partijen om uitvoering te geven aan het door de raad gekozen Hybride model voor het Cultuurcluster , waarin de SCZ een spilfunctie vervult. De belangrijkste gesprekspartners voor de Gemeente zijn de PGZ en de nieuwe Stichting Cultuurcluster Zaltbommel (SCZ). De gesprekken moeten leiden tot samenwerking op basis van een nota van gezamenlijke uitgangspunten. De planning is om dit traject in Q3 2023 af te ronden. Verder wordt gewerkt aan een nieuwe exploitatie- en beheer overeenkomst tussen de Gemeente en de CCZ. Een nieuwe stichting vereist immers nieuwe afspraken met de Gemeente. Deze is einde 2023 gereed.
De inhoud en opleveringsdatum van de overeenkomst is afhankelijk van de voortgang van de Herbestemming van de Sint Maartenskerk en de nieuwbouw in de Waluwe. 2. Nieuwbouw cultureel centrum Aan de hand van het gekozen voorkeursmodel wordt er een nieuw cultureel centrum binnen de afgesproken omvang, kwaliteit en prestaties gerealiseerd. Op basis van een Wenseninventarisatie, een Programma van Eisen en een Plan van Aanpak wordt een architectenselectie uitgevoerd. Het geselecteerde architectenbureau zal een schetsontwerp voor de nieuwbouw Poorterij presenteren waarna een voorlopig- en definitief ontwerp kunnen worden opgesteld. 3. Aankoop en herbestemming van de Sint Maarten De aankoop van de kerk was gepland in Q1 2023. Omdat de consequenties (programmering, financiën) nog onvoldoende helder in beeld waren en tussen de drie projecten nog afstemming plaats moest vinden, is besloten de koop uit te stellen. Voor de aankoop is een gedegen programmaplan en een verder uitgewerkte businesscase noodzakelijk, waarin alle verschillende onderdelen van het CCZ zijn opgenomen. Op basis hiervan kan de raad een besluit tot overname nemen in Q4 van dit jaar. Om te komen tot een breed gedragen plan voor de herbestemming van de kerk als huis van de stad is in Q2 gestart met stakeholdersgesprekken.
Dat zal leiden tot een conceptontwerp en een raadsbesluit in Q4 op basis van een Programmaplan en businesscase. Het definitieve ontwerp en de bouw zullen in 2025-2026 plaatsvinden.
10
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Structurele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn per programma beleidsprioriteiten opgenomen met een structureel effect. In de volgende programma's zijn geen mutaties: Veiligheid, Verkeer, vervoer en waterstaat, Economie, Onderwijs, Sport, cultuur en recreatie, Sociaal domein, Volksgezondheid en milieu en Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing.
Totaaloverzicht structurele lasten Hieronder ziet u een samenvatting van de structurele lasten per programma.
Programma Bestuur en burgerzaken Jeugd en Politiek
2024
2025
2026
2027
15
15
15
15
Overhead Flexibele kern
200
200
200
200
Totaal
215
215
215
215
11
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Programma Bestuur en ondersteuning Jeugd en Politiek Op 4 juli 2019 is de motie Kinderburgemeester door uw raad aangenomen en werd verzocht de mogelijkheden voor het benoemen van een kinderburgemeester nader uit te werken. De Werkgroep een Goede Raad heeft middels memo Kinderburgermeester de stand van zaken gedeeld met het Presidium op 13 maart 2023. Via deze perspectiefnota wordt structureel € 15.000 beschikbaar gesteld voor de pilot Kinderburgemeester (ceremoniële variant) en de voortzetting van het project Democracity. Binnen het programma Jeugd en Politiek zullen we de pilot kinderburgemeester en het programma Democracity als twee verschillende activiteiten behandelen, die gezamenlijk bijdragen aan dezelfde doelen: • Aansluiting burgerschapsonderwijs • Kennismaking met werking van de democratie
Jeugd en Politiek
2024 15
2025 15
2026 15
2027 15
Overhead Flexibele kern Door de krapte op de arbeidsmarkt worden we steeds vaker gedwongen om (bijvoorbeeld bij vertrek van medewerkers) gebruik te maken van dure inhuurkrachten. Ook missen we vaak de gelegenheid van een gedegen kennisoverdracht bij het vertrek van ervaren medewerkers. Door een flexibele kern in te richten willen we deze kwetsbaarheid (en deze extra kosten) zoveel mogelijk vermijden. De flexibele kern bestaat uit circa 5 fte ambitieuze starters op de arbeidsmarkt. Die leren op de diverse beleidsterreinen het vak van onze (beleids)medewerkers, terwijl ze al direct een bijdrage kunnen leveren aan onze opgaven.
Flexibele kern
12
2024 200
2025 200
2026 200
2027 200
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Incidentele lasten per programma In dit hoofdstuk zijn per programma beleidsprioriteiten opgenomen met een incidenteel financieel effect. In de volgende programma's zijn geen mutaties: Veiligheid, Verkeer, vervoer en waterstaat en Sport, cultuur en recreatie.
Totaaloverzicht incidentele lasten Hieronder ziet u een samenvatting van de incidentele lasten per programma. 2024
2025
2026
2027
Programma Bestuur en ondersteuning 25 jaar Zaltbommel
100
0
0
0
Programma Economie Hanzestad
50
0
0
0
Programma Onderwijs Onderzoek schoolkeuze ouders
15
0
0
0
Programma Sport, cultuur en recreatie Impuls onderhoud bomen
500
0
0
0
Programma Sociaal domein Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming MKB toegankelijke route
40 10
0 10
0 0
0 0
Programma Volksgezondheid en milieu Legen afvalbakken
100
0
0
0
Programma Volkshuisvestig, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onderzoek uitdiepen Kloosterwiel 25
0
0
0
Programma Overhead Organisatie ontwikkeling
1.000
0
0
0
Totaal
1.840
10
0
0
13
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Programma Bestuur en ondersteuning 25 jaar Zaltbommel Op 1 januari 2024 is de gemeente Zaltbommel jarig en bestaan we 25 jaar. Samen met onze inwoners, ondernemers en collega’s willen we in 2024 ons jubileum vieren! Dit doen we in de stad en in onze kernen. We zullen incidenteel budget beschikbaar stellen voor viering initiatieven vanuit de samenleving. Ook zullen we activiteiten organiseren om stil te staan bij dit moment.
25 jaar Zaltbommel
2024 100
2025
2026
2027
Programma Economie Hanzestad In 2022 hebben wij het predicaat Hanzestad verkregen. Hanzestad heeft een grote aantrekkingskracht voor nationale maar ook internationale (Duitse en Belgische) toeristen. We staan nu nog aan het begin van hoe wij Zaltbommel als Hanzestad op de kaart willen zetten. Hiervoor gaan we een extern marketing en communicatiebureau inhuren om het plan van aanpak te schrijven en daar uitvoering aan te geven. De eerste oriënterende gesprekken zijn geweest. Een plan van aanpak wordt opgesteld en na goedkeuring willen we hier uitvoering aangeven. Ook willen we onderzoeken hoe we met Maasbommel en Tiel een groter gebied op de kaart kunnen zetten. Voor de samenwerking met Maasbommel en Tiel zijn de eerste stappen gezet. Zie het voorbeeld van de Hanzesteden gelegen aan de IJssel. Door de steden met elkaar te verbinden en gezamenlijke activiteiten / fietsroutes etc. te organiseren kweken we een grotere bekendheid.
Hanzestad
2024 50
2025
2026
2027
Programma Onderwijs Onderzoek schoolkeuze ouders Voor de ontwikkeling van kinderen is het goed als kinderen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten, samen naar school- en de kinderopvang gaan. Dit draagt (positief) bij aan de ontwikkeling van hun identiteit, welbevinden en het gevoel van ‘erbij horen’. Dit zorgt ervoor dat alle kinderen in de toekomst deel kunnen nemen als actieve burgers aan de samenleving. Beleid maken we in verbinding met onze inwoners en daarom doen we kwalitatief onderzoek naar de beweegredenen van ouders met kinderen van 2-4 jaar binnen gemeente Zaltbommel t.a.v. de schoolkeuze voor hun kinderen en de behoefte aan een evenwichtige afspiegeling van de samenleving in de leerlingenpopulatie. Het beeld dat het kwalitatieve ouderonderzoek oplevert zal richting geven om samen te werken aan een inclusief, kindgericht klimaat, betrokkenheid van ouders en een sterke verbinding tussen de wereld van kinderen thuis en de school/kinderopvang. We stimuleren de ontmoeting tussen kinderen met verschillende achtergronden.
Onderzoek schoolkeuze ouders
14
2024 15
2025
2026
2027
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Programma Sport, cultuur en recreatie Impuls onderhoud bomen In de afgelopen jaren heeft er beperkt structureel bomenonderhoud plaatsgevonden en was dit vooral reactief. Daarnaast is met een beheerprogramma gewerkt, dat niet voldeed en een onvolledig beeld geeft van het bomenbestand zowel als de bomentoestand. Tot slot is er geen actief vervangingsbeleid toegepast (einde levensduur bomen), waardoor onvoldoende geanticipeerd is op instandhouding van de kwaliteit van ons bomenbestand. Op dit moment voldoen wij niet aan onze wettelijke zorgplicht en lopen daarmee een significant veiligheidsrisico voor inwoners en iedereen die in onze openbare ruimte verblijft. Door een totale controle op het hele bomenareaal uit te voeren en het hele areaal te snoeien, en waar nodig te vellen (inclusief herplant), bereiken we voor nu dat we ons gemeentelijk bomenareaal volledig in beeld hebben en de grootste risico’s hebben uitgesloten.
Impuls onderhoud bomen
2024 500
2025
2026
2027
Programma Sociaal domein Toekomstscenario kind en gezinsbescherming In het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming loopt in Zaltbommel een pilot als onderdeel van de proeftuin in de regio Gelderland Zuid. Hiervoor is in Zaltbommel een veiligheidsteam actief tot eind 2024, die werken aan veiligheidsproblematiek in gezinnen. De begroting van deze pilot is voor 2003 gedekt uit een landelijke subsidie. De begroting voor 2024 is nog onzeker. Er is mogelijke dekking uit regionale middelen of alsnog landelijke subsidie. De omvang hiervan is nu nog niet duidelijk. Het risico bestaat dat er nog deels extra lokale middelen ingezet moeten worden voor de extra capaciteit in het veiligheidsteam.
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
2024 40
2025
2026
2027
MKB toegankelijke route Ongehinderd is een organisatie die ondersteunt bij toegankelijkheid van ondernemers en maatschappelijke partners. Met de MKB toegankelijk route brengen zij knelpunten in beeld en geven adviezen over verbetermogelijkheden. Deze adviezen geeft Ongehinderd aan eigenaren en beheerders. Dit kan gaan over fysieke toegankelijkheid van panden, maar ook digitale toegankelijkheid voor inwoners en de mogelijkheid voor arbeids- / vrijwilligers participatie voor mensen met een beperking. De komende jaren gaat Ongehinderd in alle kernen ondernemers en maatschappelijke partners benaderen.
MKB toegankelijke route
15
2024 10
2025 10
2026
2027
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Programma Volksgezondheid en milieu Legen afvalbakken In 2021 is het werk van de medewerkers van de buitendienst veranderd doordat we invulling hebben gegeven aan het gebiedsgericht werken. In plaats van enkel het fysieke werk in de buitenruimte kreeg een aantal collega’s van de buitendienst de rol van gebiedsconciërge; het aanspreekpunt voor bewoners en bedrijven over alles wat zich afspeelt in de buitenruimte. Deze aanpassing vroeg om een herschikking van werkzaamheden met als gevolg dat het legen van afvalbakken is uitbesteed aan een externe partij die al een gedeelte van deze werkzaamheden voor de gemeente verrichtte. Inmiddels is via de Berap 2023 voorgesteld om deze oplossing ook voor 2023 toe te passen. Het jaar 2023 is daarmee een overgangsjaar. Alhoewel een structurele duurzame oplossing voor de toekomst wenselijk is realiseren wij ons dat de financiële ruimte voor 2024 en volgende jaren momenteel beperkt is. Vandaar dat wij voorstellen om voor het jaar 2024 incidenteel dezelfde financiële ruimte te scheppen als voor 2023. In de uitwerking van verdere voorstellen geven wij aan welke ruimte noodzakelijk is voor de toekomst en dit wordt vervolgens vertaald in de perspectiefnota 2025 en volgende jaren, in de hoop dat het perspectief op dat moment meer ruimte biedt.
Legen afvalbakken
2024 100
2025
2026
2027
Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onderzoek uitdiepen Kloosterwiel Door de droogte van de afgelopen jaren is de Kloosterwiel in hoog tempo aan het verlanden. Voor het behoud van de ecologische en cultuurhistorische waarden en verbeteren van de waterkwaliteit is het nodig de wiel opnieuw uit te diepen. In het beheerplan 2017 voor de Kloosterwiel is als langetermijn maatregel opgenomen om de haalbaarheid hiervan nader te onderzoeken. Het Kloosterwiel is een natuurgebied in eigendom van de gemeente gelegen in de Spellerwaard onder de Gamerenschedijk. Het gebied wordt al ruim 25 jaar onderhouden door de Natuurwacht waarmee de gemeente ook een beheerovereenkomst heeft afgesloten. In een eerder herstelplan van de Kloosterwiel in 2011 is ook al naar de mogelijkheden voor baggeren gekeken, maar waren de kosten te hoog om dit hierin mee te nemen. Om de opgave in beeld te krijgen en de voorbereidende onderzoeken te kunnen doen, vragen we een budget van € 25.000. Het gaat daarbij om het uitwerken van een baggerplan inclusief de benodigde onderzoeken voor waterbodem, flora en fauna, niet gesprongen explosieven, etcetera. Op basis van het haalbaarheidsplan kan worden besloten of tot uitvoering kan worden overgegaan en hoeveel aanvullend budget voor eventuele uitvoering moet worden aangevraagd.
Onderzoek uitdiepen Kloosterwiel
16
2024 25
2025
2026
2027
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Overhead Organisatie ontwikkeling Het zijn uitdagende tijden voor onze gemeentelijke organisatie. Het komende jaar gaat de omgevingswet van kracht, zijn we aan de slag met duurzaamheidsambities en zijn er de nodige ontwikkelingen op het gebied van het Sociaal Domein. Gelijktijdig gaan we aan de slag met het doorontwikkelen van onze organisatie om deze slagvaardiger en wendbaarder te maken. Ook de relatie met de gemeenschap willen we verder versterken door middel van opgavegericht werken, als onderdeel van de doorontwikkeling van de organisatie. Gelijktijdig zien we de gevolgen van de overspannen arbeidsmarkt op onze organisatie. Het wordt steeds lastiger om vacatures vervuld te krijgen waardoor de druk op de overige medewerkers verder toeneemt. Het budget organisatieontwikkeling wordt benut voor: • Het oplossen van acute knelpunten in de formatie • Intensivering van wervingscampagnes • Doorontwikkeling van de organisatie • Inzet externe deskundigen, het gaat dan om specialismen die we nodig hebben binnen tijdelijke projecten (bijvoorbeeld implementatie omgevingswet) • Inhuur medewerkers ter overbrugging van perioden dat vacatures niet ingevuld zijn
Organisatie ontwikkeling
17
2024 1.000
2025
2026
2027
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Investeringen per programma We voeren bij deze perspectiefnota geen nieuwe investeringen op. We focussen ons de komende periode op de nog lopende investeringen en de investeringen genoemd onder "Toekomstige investeringen en ontwikkelingen".
18
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Richtlijnen Programmabegroting 2024-2027 Voor het opstellen van de begroting is het belangrijk om de uitgangspunten te realiseren. Hieronder staan de gehanteerde uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2024-2027. Deze zijn van invloed op de lengte van de financiële polsstok. Aanleiding De eerste stap voor de begroting 2024-2027 is het vaststellen van de uitgangspunten voor de begroting. We stellen de begroting 2024-2027 op basis van het bestaande beleid op, aangevuld met de effecten in deze perspectiefnota. Het bestaande beleid bestaat uit de meerjarige effecten van de Programmabegroting 2023-2026 en de tot nu toe genomen raadsbesluiten. Wijzigingen die zich voordoen in de tijd tussen het opstellen van de begroting en de aanbieding hiervan, worden toegelicht bij de aanbieding van de programmabegroting 2024-2027. Financiële overwegingen De basis voor de begroting 2024 is de meerjarenbegroting 2023 voor de jaarschijf 2024. Op dit moment is het financiële beeld nog niet geheel compleet.
Met name mutaties op de volgende onderdelen zullen nog wijzigingen opleveren: • Doorrekening salariskosten 2024 • Doorrekening financieringskosten 2024 • Besluitvorming begrotingen 2024 gemeenschappelijke regelingen (effect voor besluitvorming reeds opgenomen) • Septembercirculaire 2023 gemeentefonds • Uitkomsten Bestuursrapportage 2023 (effect voor besluitvorming reeds opgenomen) • Ontwikkelingen belastingen en heffingen Indexering We hanteren voor de salariskosten de ontwikkeling zoals genoemd in de laatst bekende circulaire van het Gemeentefonds. Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2023. De salariskosten berekenen we op basis van de maximale salarisniveau van de toegestane formatie. Voor de loonindexatie houden we rekening met een index van 5,2%, op basis van de Meicirculaire 2023. Doorrekening financieringskosten De uitgangspunten voor het toerekenen van de rente vloeit voort vanuit de daarvoor geldende regelgeving. Daarbij houden we rekening met de actuele renteontwikkeling. Ten opzichte van de begroting 2023 is de rente gestegen. Bij het opstellen van de begroting 2024 actualiseren we dit op basis van de dan bekende marktontwikkelingen. Op dit moment leidt deze berekening tot een door te belaste rente aan de grondexploitatie van 1,00% en voor de overige investeringen van 1,00%.
Besluitvorming gemeenschappelijke regelingen Binnen de gemeente Zaltbommel kennen we de volgende gemeenschappelijke regelingen: • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland -Zuid (VRGZ) • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Werkzaak Rivierenland • Regionaal Archief Rivierenland (RAR) • Regio Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) Deze partijen hebben hun begroting opgesteld en aan ons een zienswijze gevraagd. De uitkomsten van onze zienswijzes zijn opgenomen in deze perspectiefnota. Als het algemeen bestuur van een GR afwijkend besluit ten opzichte van onze zienswijze, nemen we de afwijking mee in de begroting.
19
GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2024
Circulaires gemeentefonds Jaarlijks publiceert het ministerie een drietal documenten waarin de ontwikkelingen van de rijksinkomsten worden weergegeven. De meicirculaire is gebaseerd op de voorjaarsnota en kijkt vooral naar het komend begrotingsjaar. Ook vindt er een actualisering plaats voor het lopende jaar. De septembercirculaire kijkt naar het lopende begrotingsjaar en geeft een bijstelling voor het komende jaar. De decembercirculaire is gebaseerd op de najaarsnota van het Rijk en kijkt terug op het afgelopen jaar. Voor de perspectiefnota nemen wij de meicirculaire op. De septembercirculaire nemen we mee in de begroting en de decembercirculaire betrekken we bij de jaarrekening. Uitkomsten Bestuursrapportage 2023 De Bestuursrapportage 2023 geeft inzicht in de financiële ontwikkelingen van het bestaande beleid. Deze kunnen meerjarige gevolgen hebben. Op dit moment is dit effect in concept gereed en meegenmoen in het financieel meerjarenperspectief van deze perspectiefnota. De definitieve meerjarige gevolgen nemen we op in de Programmabegroting 2024. Ontwikkelingen belastingen en heffingen In het Bestuursakkoord 2022-2026 is opgenomen, dat de belastingen slechts met de inflatie worden verhoogd. De meicirculaire van het gemeentefonds geeft voor 2024 een prognose van 7,0% (inclusief inhaalindexatie). Dit is in het saldo van deze perspectiefnota verwerkt.
Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2023. Indeling programmabegroting Sinds de Programmabegroting 2023 ziet de indeling van de programma's er als volgt uit: Wat willen we bereiken? (bullitsgewijs) • Doelstelling 1 • Doelstelling 2 • Etc. Wat gaan we daarvoor doen? (onderwerp in de kop en daaronder een toelichting op het onderwerp) Onderwerp 1 (toelichting op onderwerp 1) Onderwerp 2 (toelichting op onderwerp 2) Etc. Wat mag het kosten? (tabel) Financiële tabel van de baten en lasten van het programma.
20
Gemeente Zaltbommel Postbus 10.002 5300 DA Zaltbommel Hogeweg 11 5301 LB Zaltbommel Telefoon: 0418 - 68 16 81 Fax: 0418 - 68 16 45 www.zaltbommel.nl