Jaarstukken 2025 Zaltbommel

Status financiën:

Elliz in Company: Fiets en Techniek Bij de perspectiefnota is er niet voor gekozen de subsidie voor Elliz in Company structureel te verhogen. In plaats daarvan is incidenteel aanvullende subsidie beschikbaar gesteld. Daarnaast is een onderzoek gedaan naar de maatschappelijke waarde van Elliz in Company. Dit onderzoek is in 2025 opgeleverd en vormt de basis voor toekomstige besluitvorming over de structurele subsidiering van Elliz in Company. Status tijd:

Status financiën:

Dorpshuizen In 2025 is het onderzoek van De Kleine Kernen (DKK) naar het dorpshuis in Aalst voorbereid. De uitvoering heeft nog niet plaatsgevonden en vindt naar alle waarschijnlijkheid plaats in 2026. Status tijd:

Status financiën:

Doorontwikkeling gebiedsgericht werken en kernenvisie Vanaf 2023 zijn de eerste verbeterstappen gezet van het gebiedsgericht werken door de uitbreiding van de capaciteit en het versterken van de werkprocessen met andere teams. In 2025 is deze doorontwikkeling voortgezet onder andere door vanaf 2026 het leefbaarheidsbudget waarmee de dorps- en wijkplatforms leefbaarheid in hun wijk en dorp kunnen vergroten te indexeren. We blijven inzetten op een dorps- en wijkplatform voor elke kern, sinds eind 2024/ begin 2025 is ook in Delwijnen een dorpsraad actief. We hebben hiermee voor dertien dorpen en wijken een dorps- of wijkraad. Ook de rol van de dorps- en wijkplatforms is verder uitgewerkt in de Verordening en beleidstoelichting inwoners- en overheidsparticipatie gemeente Zaltbommel 2025. Er is gekozen om in plaats van een kernenvisie aan de slag te gaan met een kernenCV. In 2025 is er in Kerkwijk, Nederhemert en De Waluwe hard gewerkt aan de werkwijze van de kernenCV en de eerste drie kernenCV's. Hiermee is een eerste stap gezet naar nog meer kennis over de kenmerken van de dorpen en wijken en hoe hiermee rekening gehouden kan worden. Status tijd:

Status financiën:

Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans (PwiB) is op 30 september 2025 aangenomen en versoepelt de Participatiewet. Zo komt er een verkorte aanvraagprocedure (tot 12 maanden na beëindiging van de bijstand) en meer ruimte voor mantelzorg zonder gevolgen voor het recht op bijstand. De maatregelen worden gefaseerd ingevoerd vanaf 1 januari 2026. De invoering vraagt veel van Werkzaak, vooral in het poortproces. Per 1 januari 2026 voldoet de dienstverlening van Werkzaak grotendeels aan de nieuwe PwiB. Het direct kunnen indienen van een aanvraag bij melding is nog niet volledig ingericht. Dit wordt in 2026 gerealiseerd. Werkzaak wil dit grondig voorbereiden. Alle andere wijzigingen uit fase 1 zijn per 1 januari 2026 volledig geïmplementeerd. Status tijd:

Status financiën:

Regionaal Werkcentrum De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur leidt tot een Wijziging van de Wet SUWI. De beoogde inwerkingtreding is uitgesteld naar 1 januari 2027. Het is wel de bedoeling dat met ingang van 2026 alle arbeidsmarktregio’s een Werkcentrum hebben. In Arbeidsmarktregio Rivierenland is het Werkcentrum sinds

29

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

1 januari 2025 operationeel. Het Werkcentrum helpt inwoners fysiek, digitaal en telefonisch met vragen over werk, loopbaan en opleiding. In 2025 lag de focus op opbouw, doorontwikkeling en zichtbaarheid. Daarnaast hebben alle partners van de arbeidsmarktregio in 2025 een meerjaren- en uitvoeringsagenda (2026–2030) en een samenwerkingsconvenant voor de nieuwe governance structuur ondertekend. We liggen binnen onze arbeidsmarktregio dus goed op schema. Status tijd:

Status financiën:

Welzijnsbeleid Het nieuwe welzijnsbeleid is in 2025 vastgesteld door de raad. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? SOCIAAL DOMEIN

Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (WMO) Huishoudelijke hulp (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf regionaal PGB WMO PGB Jeugd Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coordinatie en beleid WMO Coordinatie en beleid Jeugd Totaal lasten Baten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

30

Rekening 2024

Begroting Begroting 2025 Rekening 2025 2025 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

6.885 3.962 -

2.654 1.079 2.291

6.789 1.229 3.131

5.470 1.216 3.042

1.319 V 12 V 89 V

7.300 3.036 2.358 1.725 3.034 2.139 559 3.176 1.225 389 122 616 1.954 632 247

85 7.289 2.753 3.362 1.841 3.231 2.058 506 4.980 388 1.521 304 100 307

120 7.396 2.699 3.549 1.676 3.558 2.458 465 5.231 125 390 2.645 304 100 357

62 7.122 2.792 3.271 1.616 3.394 2.127 460 6.032 308 406 3.058 365 90 363

58 V 274 V -93 N 278 V 61 V 164 V 331 V 6V -801 N -183 N -16 N -413 N -61 N 10 V -5 N

170

169

195

218

-23 N

379 63 -

427 29 23 270

459 65 23 270

506 73 23 270

-47 N -8 N -

39.971

35.667

43.235

42.283

952 V

3.985 653 -

147 -

4.248 38

2.995 25

-1.253 N -13 N

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

SOCIAAL DOMEIN

Rekening 2024

Begroting Begroting 2025 Rekening 2025 2025 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen

6.115

85 6.334

85 6.307

85 6.356

49 V

Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal Beschermd wonen (WMO)

43 246 1.009

275 82 24 404

255 3 924

248 7 939

-7 N 4V 15 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

12.050 -27.921 N 832 -

7.351 -28.316 N 4

11.860 -31.375 N 515 4

10.656 -31.627 N 670 -

-1.204 N -252 N -155 N -4 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

-832 N -28.753 N

4V -28.313 N

-511 N -31.886 N

-670 N -32.297 N

-159 N -411 N

31

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleving 2021-2025 • Verordening sociaal domein 2020 • Gezondheidsnota gemeente Zaltbommel 2022-2025 • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Minimabeleid Bommelerwaard 2021-2024 • Lokale inclusie agenda Bommelerwaard 2021 • Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en aanverwante taken 2020 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Centrumregeling Bommelerwaard 2019 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 • Programmaplan Participatiewet in Balans • Samenwerkingsovereenkomst Sociaal Domein Regio Rivierenland • Woonzorgvisie Bommelerwaard 2024 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Regio Rivierenland • Gemeente Maasdriel • Gemeente 's-Hertogenbosch • Dorps- en wijkplatforms • RW-POA Rivierenland • Stichting Kompas • Stichting Welzijn Bommelerwaard Beleidsindicatoren Indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter

2023

1%

1% CBS

Kinderen in uitkeringsgezin

2024

3%

6% CBS

Werkloze jongeren

2024

1%

2% CBS

Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering Lopende reïntegratievoorzieningen

2024

76%

73% CBS

Omschrijving per 1.000 inwoners van 15-64 jaar % jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen % van kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen % personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de bevolking

2025

134,8

281,2 CBS

Per 10.000 inwoners

2024

77,6

203,1 CBS

Per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming

2024

15,6

14 CBS

% van alle jongeren tot 18 jaar

2024

0,70%

1% CBS

% van alle jongeren tot 18 jaar

Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

2024

0,20%

0,40% CBS

% van alle jongeren tot 18 jaar

2025

610

660 CBS

32

Periode Zaltbommel Nederland Bron 2024 929,0 850,2 CBS

per 10.000 inwoners

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

3.8. Programma Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen.

Wat wilden we bereiken? • Met de inzet van gezondheidsbeschermende en -bevorderende interventies streven we naar gezondheidswinst voor álle inwoners en onze meest kwetsbare inwoners in het bijzonder. • We willen dat alle relevante beleidsdomeinen bijdragen aan de gezondheid van inwoners en dat gezondheid integraal onderdeel wordt van andere beleidsplannen. • We willen dat inwoners zo lang mogelijk in goed ervaren gezondheid leven. • Vanuit het perspectief van Positieve Gezondheid streven we ernaar dat inwoners zoveel mogelijk regie kunnen voeren op hun leven, ook op momenten dat het even wat minder gaat. • Een klimaatrobuuste en veilige leefomgeving voor onze inwoners. • Een goed werkend en toekomstbestendig rioolstelsel en een veilig watersysteem. • Een toekomstbestendige warmte- en energievoorziening voor onze inwoners.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Legen van openbare afvalbakken In 2021 is het werk van de medewerkers van de buitendienst veranderd doordat we invulling hebben gegeven aan het gebiedsgerichte werken. In plaats van enkel het fysieke werk in de buitenruimte kregen de collega’s van de buitendienst de rol van gebiedsconciërge, het aanspreekpunt voor bewoners en bedrijven over alles wat zich afspeelt in de buitenruimte. Deze aanpassing vroeg om een herschikking van werkzaamheden met als gevolg dat het legen van afvalbakken is uitbesteed. Voor 2025 en volgende jaren is structurele bekostiging een feit. Status tijd:

Status financiën:

Werkprogramma Duurzaamheid Begin 2025 is het werkprogramma Duurzaam Zaltbommel 2030 door het college vastgesteld. De uitvoering is gestart en de borging van duurzaamheidsdoelstellingen in omgevingsvisie en omgevingsplan loopt. Status tijd:

Status financiën:

Inmeten en koppelen begraafplaatsen Als gemeente hechten wij groot belang aan het beheer van onze begraafplaatsen. Momenteel wordt er gewerkt met papieren kaarten die handmatig worden aangepast. Door het laten inmeten van de begraafplaatsen en deze gegevens te koppelen aan het begraafplaatsensysteem, koppelen we de fysieke werkelijkheid één op één aan de achterliggende administratieve vastlegging met alle specifieke kenmerken per graf en zijn we hiermee in staat een gedegen en toekomstbestendige administratie in te richten. De start van dit project heeft plaatsgevonden in het jaar 2025 en wordt in 2026 afgerond. Status tijd:

Status financiën:

Noodmaatregelen netcongestie Vanuit de reserve Noodmaatregelen Netcongestie is een subsidie verleend waarmee een batterij is geplaatst bij de nieuwe JBZ-Dichtbij locatie van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Deze batterij overbrugt de periode totdat het ziekenhuis kan worden voorzien van een zwaardere stroomaansluiting, omdat de huidige capaciteit van de stroomaansluiting onvoldoende is. Dankzij de inzet van de reserve Noodmaatregelen Netcongestie heeft deze belangrijke maatschappelijke ontwikkeling door kunnen gaan. We hebben het afwegingskader vastgesteld waarmee wordt onderbouwd of initiatieven met een maatschappelijk belang in aanmerking komen voor een subsidie uit de reserve Noodmaatregelen Netcongestie. Status tijd:

Status financiën:

33

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Energietransitie In overleg met Liander zijn in 2025 geen fysieke voorbereidingen voor Smart Energy Hubs getroffen. De haalbaarheidsstudie voor Wildeman III is gestart. Hierin wordt onderzocht hoe de realisatie van het bedrijventerrein door kan gaan, ondanks het feit dat geen stroomaansluitingen beschikbaar zijn door de toegenomen problematiek rondom netcongestie. De inzichten daaruit zijn noodzakelijk voordat fysieke uitvoering van start gaat. Daarnaast is gestart met het opzetten van de procedure om windenergie te kunnen realiseren, en daarmee de resterende Regionale Energie Strategie doelstelling voor windenergie te behalen. Windenergie draagt bij aan meer balans in het energiesysteem. Status tijd:

Status financiën:

Warmtetransitie Voor 2050 moeten alle gemeenten verplicht naar aardgasloze verwarming zijn omgeschakeld. In 2025 zijn we daarom gestart met de verkenning die leidt tot het warmteprogramma dat in 2026 zal worden vastgesteld. Daarnaast hebben we kansrijke bronnen in de gemeente voor duurzame verwarming onderzocht. De nieuwbouwlocaties Buitenstad en Spellewaard-West zijn meegenomen in businesscase berekeningen binnen project Waalkracht. Met het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie zijn we nog niet gestart. Dat doen we nadat het warmteprogramma is vastgesteld. Status tijd:

Status financiën:

Natuurinclusief isoleren Omdat de provincie geen duidelijke richtlijnen bood waaraan een Soorten Managementplan (SMP) moet voldoen, is het afgelopen jaar nog niet gestart met de aanbesteding voor een SMP. In de tussentijd is er gewerkt aan de Aanpak Natuurvriendelijk Isoleren (NVI), waardoor wel de mogelijkheid bleef voor bewoners om huizen te isoleren. Hiervoor zijn op diverse plekken in in gemeentelijk vastgoed kraamverblijfplaatsen gerealiseerd voor vleermuizen. Verder is er met diverse buurgemeenten samen met de Omgevingsdienst Rivierenland kennis gedeeld en een aanpak voorbereid om gezamenlijk het SMP traject te gaan besteden zodra de provincie met richtlijnen voor een SMP komt. Deze werden begin 2026 verwacht. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Rekening 2024

Lasten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

1.510 3.452 3.729 2.388 694

2.456 3.882 3.731 2.313 596

2.750 3.850 3.731 5.612 583

2.581 3.669 3.874 3.545 747

169 V 181 V -143 N 2.067 V -163 N

11.774

12.978

16.526

14.416

2.111 V

261 4.682 4.087 800 717

224 5.307 4.257 567 614

378 5.590 4.307 3.544 614

305 5.619 4.220 1.383 673

-72 N 29 V -87 N -2.161 N 59 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

10.547 -1.227 N 288 258

10.969 -2.009 N -

14.433 -2.094 N 148

12.201 -2.215 N 17 178

-2.232 N -122 N -17 N 30 V

Saldo reservemutaties Resultaat

-30 N -1.257 N

-2.009 N

148 V -1.946 N

161 V -2.055 N

13 V -109 N

Totaal lasten Baten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

34

Begroting Begroting 2025 Rekening 2025 2025 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan 2022-2026 • Gezondheidsnota Zaltbommel 2022-2025 • Preventieakkoord Zaltbommel • Regionale Visie Afval en Grondstoffen 2017-2020 • Inspiratiedocument voor toekomstige externe veiligheidsinstrumenten omgevingswet (2023-2027) • Programma Duurzaamheid (2019) • Transitievisie Warmte (2021) • Laadvisie en plaatsingsbeleid laadinfrastructuur (2021) • Zon- en windbeleid en Tendermethodiek grootschalige windenergie (2021) • RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) (2021) • Paraplubestemmingsplan en -verordening kleinschalige opwekking windenergie (2021) • Lokaal Adaptatieprogramma (2022-2026) • Plan van aanpak GALA • Regionaal Programma IZA Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Periode

Zaltbommel 2024 2022

68 21,50%

Nederland

Bron 148 CBS 32,50% berekening

Omschrijving kg per inwoner %

35

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimtelijke Ordening & Leefomgeving, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen en Beheer overige gebouwen en gronden.

Wat wilden we bereiken? • Voldoende woningen voor de huidige inwoners van de gemeente en die economische of sociaal verbonden zijn. • Voldoende en de juiste woningen in alle kernen versneld realiseren. • Plezierig wonen, werken, winkelen en recreëren samen laten gaan. • Verbinding tussen inwoners. • Aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. • Aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor internationale werknemers en de omgeving. • Voldoende huisvestingslocaties voor internationale werknemers. • Verdere ontwikkeling van de instrumenten van de Omgevingswet en het werken volgens de doelstellingen van deze wet.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wet Versterking regie volkshuisvesting Het wetsvoorstel versterking regie op de volkshuisvesting is nog niet vastgesteld door de eerste kamer. Hierdoor is het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma vertraagd. De Woonvisie is daarom verlengd middels een addendum. De Huisvestingsverordening is in overleg met de regio in voorbereiding en in het derde kwartaal beeldvormend met de raad besproken. In 2025 is het aantal nieuwe initiatieven om voldoende woningen te realiseren toegenomen en voldoende, mits alle woningen werkelijk gerealiseerd worden. In juli 2025 is het vernieuwde beleid huisvesting internationale werknemers vastgesteld door de gemeenteraad. Het uitgangspunt van dit beleid is dat iedere internationale werknemer gedegen en verantwoord wordt gehuisvest. In het beleid worden hiervoor de kaders geschetst, waarbij internationale werknemers door middel van huisvesting in reguliere woningen in het buitengebied, op het terrein bij de werkgever en in grootschalige locaties voor geconcentreerde huisvesting (waarvoor vier locaties zijn aangewezen, in de raad van 26 februari 2026 is locatie Witte Watertoren afgevallen) worden gehuisvest. In 2025 hebben we het gemeentelijk meldpunt Wet goed verhuurderschap verbeterd op het gebied van toegankelijkheid en vindbaarheid.

Bij dit meldpunt kunnen huurders terecht met klachten over het gedrag van hun verhuurder. Op basis van deze meldingen kan de gemeente handhavend optreden tegen malafide verhuurders. Door middel van een formulier op de gemeentelijke website is het voor melders eenvoudiger om een melding te maken. Bovendien is de vindbaarheid van het meldpunt op de website verhoogd. Dit heeft geleid tot een toename in het aanmeldingen ten opzichte van andere jaren. Van handhaving is vooralsnog geen sprake. Status tijd:

Status financiën:

Omgevingswet In 2025 zijn we gaan werken met de diverse instrumenten van de Omgevingswet. De acties lopen door in de komende jaren en inventariseren meerdere sporen. Zo zijn wij gestart met de herijking van de omgevingsvisie middels de inventarisatie en analyse van alle doelen en ambities binnen de gemeente Zaltbommel. Voor ons omgevingsplan is de basisregeling wonen ter visie gelegd en verschillende wijzigingen zijn doorgevoerd via de TAM-IMRO methode. We werken daarnaast met intaketafels voor de behandeling van gebiedsontwikkelingen en initiatieven. We hebben stappen gezet in de inrichting van de commissie fysieke leefomgeving. Tot slot onderzoeken we de mogelijkheden van het programma onder de Omgevingswet. In het programma werken we uit hoe we de ambities uit de omgevingsvisie gaan realiseren.

36

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Spreidingswet In de raad is het proces- en participatieaanpak besproken. Daarna is participatieblok A uitgevoerd. Verschillende locaties worden onderzocht op beschikbaarheid en geschiktheid en daarna vervolgen we het participatieproces. De locatiekeuze wordt voorgesteld aan de gemeenteraad. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? VOLKSHUISVESTING

Rekening 2024

Lasten Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden

Begroting Begroting 2025 Rekening 2025 2025 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.520 2.861 3.081 1.259

956 2.897 2.946 970

1.610 3.092 3.947 931

1.672 3.840 3.453 1.471

-63 N -748 N 494 V -540 N

8.721

7.769

9.580

10.436

-856 N

457 3.328 2.138 723

107 2.829 1.385 465

107 3.268 2.292 465

376 4.166 3.745 761

269 V 897 V 1.453 V 296 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

6.645 -2.075 N 1.571 351

4.785 -2.983 N 250 341

6.132 -3.448 N 460 291

9.048 -1.388 N 1.155 123

2.916 V 2.059 V -695 N -167 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

-1.221 N -3.296 N

91 V -2.892 N

-170 N -3.618 N

-1.032 N -2.421 N

-862 N 1.197 V

Totaal lasten Baten Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Omgevingsvisie Bommelerwaard • Woonvisie • Fonds Bovenwijkse Voorzieningen • Beleid Huisvesting internationale werknemers • Beleidsregel risicoanalyse en weerstandsvermogen grondexploitaties Betrokken verbonden partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Regio Rivierenland • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Waterschap Rivierenland • Provincie Gelderland

37

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Beleidsindicatoren Indicator Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

38

Periode Zaltbommel Nederland Bron 2025 404 398 CBS 2024

12,3

8,4 BAG/ABF

2025

75,80%

2025

1.164

957 COELO

2025

1.189

1.050 COELO

70,70% ABF

Omschrijving x €1.000 per 1.000 woningen Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4. Paragrafen In deze paragrafen schetsen wij de beleidslijnen voor de beheersmatige aspecten. De paragrafen beogen -steeds vanuit een ander perspectief- het inzicht in de financiële positie te verhogen en geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken. Achtereenvolgens komen de volgende paragrafen aan bod: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Wet Open Overheid

39

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.1. Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid.

4.1.1. Beleid In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven golden de volgende uitgangspunten: • We streven continu naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven, waar concrete dienstverlening van de gemeente tegenover staat; • De overige belastingen en tarieven mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie. Uitgangspunt voor 2025 is een inflatiecijfer van 2,7%; • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie is gecorrigeerd in het tarief OZB. Het beleid van de lokale lasten is opgenomen in de diverse belastingverordeningen: • Verordening onroerende-zaakbelastingen 2025; • Verordening roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting 2025; • Verordening riool- en waterzorgheffing 2025; • Verordening rioolaansluitrechten 2025; • Verordening hondenbelasting 2025; • Verordening parkeerbelastingen 2025; • Verordening precariobelasting 2025; • Verordening marktgelden 2025; • Verordening forensenbelasting 2025; • Verordening reclamebelasting 2025; • Verordening toeristenbelasting 2025; • Verordening watertoeristenbelasting 2025; • Verordening lijkbezorgingsrechten 2025; • Legesverordening 2025.

4.1.2. Lokale lasten Ontwikkeling lokale lastendruk gemeente Zaltbommel. Lokale lastendruk (bedragen in €)

2024

2025

Lastendruk specifiek huishouden - eigenaar/bewoner Onroerende zaakbelasting eigenaren Rioolheffing eenpersoonshuishouden Rioolheffing meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden

404 349 349 343 368

416 373 373 375 400

1.096 1.121

1.164 1.189

Totaal eenpersoonshuishouden Totaal meerpersoonshuishouden

40

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.1.3. Buurgemeenten Vergelijking tarieven met buurgemeenten. Vergelijking buurgemeenten (uit Coelo-atlas 2025*) Woonlasten Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Rangnummer (nr. 1 heeft de laagste woonlasten, nr. 342 de hoogste) OZB Tarief woningen (%) Tarief eigenaar niet-woningen (%) Tarief gebruiker niet-woningen (%)

Zaltbommel

Maasdriel

West Betuwe

Culemborg

Gelderland

1.164 1.189 287

1.076 1.111 250

1.384 1.402 333

1.148 1.172 278

966 1.055

0,0887 0,3009 0,2559

0,0868 0,3273 0,2571

0,0998 0,3155 0,2644

0,1010 0,3616 0,3832

0,1064 0,3144 0,2240

Afvalstoffenheffing Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

375 400

368 385

370 389

374 398

253 297

Rioolheffing woningen Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

373 373

260 278

491 491

280 280

220 249

4.1.4. Opbrengsten en tarieven Hier ziet u een overzicht van de werkelijke opbrengsten van onze lokale heffingen van 2025 afgezet tegen de primitieve opbrengsten van 2025, de actuele begrote opbrengsten van 2025 en de werkelijke opbrengsten van 2024. Lokale heffingen (bedragen x € 1.000)

Werkelijke opbrengst 2024

Primitieve opbrengst 2025

Begrote opbrengst 2025

Werkelijke opbrengst 2025

651 5.081 717 1.865 4.087

595 5.306 530 1.364 4.257

612 5.590 530 2.000 4.307

682 5.589 673 2.679 4.220

24 24

24 11

24 11

21 19

Totaal gebonden heffingen

12.449

12.087

13.074

13.883

Vrij besteedbaar Onroerende-zaakbelastingen Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting (Water)toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Precariobelasting Parkeerbelasting

8.985 3 439 25 238 166 18 699

9.073 4 302 22 228 163 18 762

9.439 4 267 -1 243 165 18 662

9.425 3 267 -1 244 165 19 507

Totaal vrij besteedbaar Totaal

10.573 23.022

10.572 22.659

10.796 23.870

10.629 24.513

Gebonden heffingen Burgerzaken Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Afvalstoffenheffing Marktgelden APV

Burgerzaken Onder de naam burgerzaken heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen van onder andere paspoorten, rijbewijzen, burgerlijke stand (huwelijken) en naturalisatie. Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 2,7%, tenzij er wettelijk lagere maximumtarieven zijn gesteld.

41

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Basisregistratie Personen (BRP) Burgerlijke stand Rijbewijzen Identificatie- en reisdocumenten Vreemdelingenzaken en naturalisatie Overige producten Burgerzaken Opbrengst

Werkelijk 2024 11 110 132 357 34 8 652

Primitief 2025 8 75 120 355 27 10 595

Begroot 2025 Werkelijk 2025 10 10 90 81 120 130 355 416 27 36 10 9 612

682

Rioolheffing Rioolheffing heffen we over binnen de gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. De indexatie voor 2025 volgt uit het WRP (4%). Vermeerderd met het inflatiepercentage van 2,7%. Tarieven (in €) Eigenaarsrecht woning met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 met directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde Eigenaarsrecht woning zonder directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 zonder directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 zonder directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde Recreatie-object Glastuinbouw: bedrag per m2 kas-aansluitingscapaciteit 0,5m3/ha/uur Glastuinbouw: bedrag per m2 kas-aansluitingscapaciteit 1,0m3/ha/uur Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024

Primitief 2025

349,36

372,77

349,36 349,36 87,34 87,34 87,34 174,68 0,1084 0,2169 5.081

372,77 372,77 93,19 93,19 93,19 186,38 0,1157 0,2314 5.306

Begroot 2025 Werkelijk 2025 372,76

372,76

372,76

372,76

372,76

372,76

93,19

93,19

93,19

93,19

93,19

93,19

186,38

186,38

0,1157

0,1157

0,2314

0,2314

5.590

5.589

Rioolheffing glastuinbouw In 2020 is een aanvang gemaakt met de aanleg van de riolering voor de glastuinbouw. Met de tuinders spraken we af dat we de kosten op twee wijzen verhalen. Ten eerste een aansluitbijdrage, ten tweede een rioolheffing. De aansluitbijdragen hebben we apart in rekening gebracht. Vanaf het belastingjaar 2021 is de bestaande verordening rioolheffing uitgebreid met een rioolheffing voor de glastuinbouw. Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heffen we rechten. Wij hanteren als algemeen uitgangspunt dat we de tarieven voor de begrafenisrechten alleen met de inflatiecorrectie aanpassen. Overige mutaties in opbrengsten zijn het gevolg van inschatting van het aantal begravingen/verlengingen, die verschillen per jaar. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Begraafrechten Begraven/plaatsen urn Onderhoud begraafplaats Opbrengst

Werkelijk 2024 285 335 97

Primitief 2025 316 118 96

717

530

Begroot 2025 Werkelijk 2025 316 485 118 93 96 95 530

673

Bouwleges We brengen bouwleges in rekening voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor een project. De bouwleges berekenen we op basis van een percentage van de bouwkosten. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Bouwleges Opbrengst

42

Werkelijk 2024 1.865

Primitief 2025 1.364

1.865

1.364

Begroot 2025 Werkelijk 2025 2.000 2.679 2.000

2.679

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt in rekening gebracht bij de gebruiker van een perceel van waaruit huishoudelijk afval kan ontstaan. De aanslag wordt berekend op basis van een basistarief per jaar, met daarnaast een tarief per lediging in een restafvalcontainer. Avri stelt de tarieven vast en BSR legt de aanslagen op. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Afvalstoffenheffing Opbrengst

Werkelijk 2024 4.087

Primitief 2025 4.257

4.087

4.257

Begroot 2025 Werkelijk 2025 4.307 4.220 4.307

4.220

Marktgelden Onder de naam marktgelden heffen we rechten voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen of het plaatsen van kramen op plaatsen die als marktterrein zijn aangewezen. Tarieven (in €) Marktgelden, zaterdagmarkt per strekkende meter plaatsruimte Marktgelden, overige dagen per strekkende meter plaatsruimte Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 2,75

Primitief 2025 2,82

Begroot 2025 Werkelijk 2025 2,80 2,80

2,00

2,05

2,00

2,00

24

24

24

21

APV Onder de naam APV heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verkrijgen van een Drank- en Horecavergunning of voor het in behandeling nemen van aanvragen om een vergunning voor het organiseren van evenementen. Daarnaast vallen hier ook de ontheffing van de winkeltijdenwet en de huisvesting van arbeidsmigranten onder. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) APV Opbrengst

Werkelijk 2024 24

Primitief 2025 11

24

11

Begroot 2025 Werkelijk 2025 11 19 11

19

Onroerende-zaakbelastingen Onroerende-zaakbelastingen heffen we over objecten die binnen de gemeentegrenzen liggen. We maken een onderscheid in de volgende belastingen: • Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen; • Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: "het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”). De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2024. De tarieven voor 2025 baseerden we op het tarief van 2024, aangepast met het inflatiecijfer van 2,7%. Hierbij houden we rekening met de aanpassing van de waarde tussen de vorige waardepeildatum 1 januari 2023 en de voor het belastingjaar 2025 geldende waardepeildatum 1 januari 2024. Het tarief van de onroerendezaakbelasting geven we weer als een percentage van de waarde van een onroerende zaak. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 0,0928% 0,2947% 0,2507% 8.985

Primitief 2025 0,0920% 0,2989% 0,2543% 9.073

Begroot 2025 Werkelijk 2025 0,0887% 0,0887% 0,3009% 0,3009% 0,2559% 0,2559% 9.439

9.425

Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting Roerende woon- en bedrijfsruimte belastingen heffen we van roerende woon- en bedrijfsruimten die binnen de gemeentegrenzen liggen. Deze ruimten zijn duurzaam aan een plaats gebonden en dienen voor permanente bewoning of permanent gebruik. Deze belasting heeft als belangrijk doel het gelijkstellen van onroerende en roerende zaken. De tariefstelling is dan ook gelijk aan de tariefstelling van de OZB.

43

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 0,0928% 0,2947% 0,2507% 3

Primitief 2025 0,0920% 0,2989% 0,2543% 4

Begroot 2025 Werkelijk 2025 0,0887% 0,0887% 0,3009% 0,3009% 0,2559% 0,2559% 4

3

Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor het verblijf van personen in de gemeente Zaltbommel die niet in de gemeentelijke bevolkingsadministratie staan ingeschreven. Voor het tarief per overnachting is er een onderscheid tussen een hotel-, een campingovernachting, een overnachting in overige verblijfsvormen of een verblijf in de jachthaven per etmaal. Tarieven (in €) Werkelijk 2024 Hotelovernachting 2,57 Pensionovernachting/overnachting in overige verblijfsvormen 2,57 Campingovernachting/overnachting in jachthaven 0,92 Opbrengst (bedragen x € 1.000)

439

Primitief 2025 2,64 2,64 0,94 302

Begroot 2025 Werkelijk 2025 2,64 2,64 2,64 2,64 0,94 0,94 267

267

Forensenbelasting Forensenbelasting heffen we van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er gedurende het belastingjaar meer dan negentig malen nachtverblijf houden of meer dan negentig dagen voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Het tarief voor 2025 baseerden we op het tarief van 2024, aangepast met het inflatiecijfer van 2,7%. Vanwege een correctie over oudere jaren is de opgebrachte forensenbelasting gedaald met € 23.000 in 2025. Wat resulteert in een totale opbrengst van € 1.000 negatief. Tarieven (in €) Woning Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 229,00

Primitief 2025 235,00

25

22

Begroot 2025 Werkelijk 2025 235,00 235,00 -1

-1

Reclamebelasting Reclamebelasting heffen we van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. Deze belasting heffen we alleen van aankondigingen. De heffingsmaatstaf is afhankelijk van de WOZ-waarde. De opbrengst wordt beschikbaar gesteld aan het binnenstadsfonds of het bedrijventerreinenfonds. Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor de binnenstad Minder dan € 75.000 Van € 75.000-€ 150.000 Van € 150.000-€ 350.000 Van € 350.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 700.000 Van € 700.000 of meer Opbrengst (bedragen x € 1.000) Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor bedrijventerrein Minder dan € 100.000 Van € 100.000-€ 250.000 Van € 250.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 1.000.000 Van € 1.000.000-€ 2.500.000 Van € 2.500.000-€ 5.000.000 Van € 5.000.000-€ 10.000.000 Van € 10.000.000 of meer Opbrengst (bedragen x € 1.000)

44

Werkelijk 2024

Primitief 2025

306,00 428,00 550,00 673,00 795,00 918,00 77

314,00 440,00 565,00 691,00 816,00 943,00 76

Werkelijk 2024

Primitief 2025

145,00 361,00 723,00 1.084,00 1.445,00 2.168,00 3.854,00 8.670,00

149,00 371,00 743,00 1.113,00 1.484,00 2.227,00 3.958,00 8.904,00 152

161

Begroot 2025 Werkelijk 2025 314,00 439,00 565,00 691,00 816,00 942,00 74

314,00 439,00 565,00 691,00 816,00 942,00 75

Begroot 2025 Werkelijk 2025 148,00 371,00 742,00 1.113,00 1.484,00 2.226,00 3.958,00 8.905,00 169

148,00 371,00 742,00 1.113,00 1.484,00 2.226,00 3.958,00 8.905,00 169

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Hondenbelasting Hondenbelasting leggen we op aan personen die één of meer honden in hun bezit hebben. Door regelmatig controles ter plaatse uit te voeren voorkomen we dat inwoners ten onrechte te veel of te weinig hondenbelasting betalen. Het tarief voor 2025 baseerden we op het tarief van 2024, aangepast met het inflatiecijfer van 2,7%. Tarieven (in €) Eerste hond Tweede hond Meer dan twee honden Per kennel Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 57,04 75,72 94,63 423,08 166

Primitief 2025 58,58 77,76 97,19 443,75 163

Begroot 2025 Werkelijk 2025 58,58 77,77 97,19 434,50 165

58,58 77,77 97,19 434,50 165

Precariobelastingen Precariobelasting heffen we voor voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond voor kabels, leidingen en terrassen. Op 1 juni 2011 voerden we deze belasting in. Vanaf 2022 is het niet meer mogelijk om precariobelasting te heffen op netwerken die nutsbedrijven in, op of boven gemeentegrond exploiteren. Tarieven (in €) Kabels, leidingen en buizen per vierkante meter Terras, gebied A per vierkante meter Terras, gebied B per vierkante meter Opbrengst (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024 3,30 63,90 23,70 18

Primitief 2025 3,39 65,63 24,34 18

Begroot 2025 Werkelijk 2025 3,40 65,40 24,60 18

3,40 65,40 24,60 19

Parkeerbelastingen Onder de naam parkeerbelastingen heffen we de volgende belastingen: een belasting voor het parkeren van een voertuig op een te bepalen plaats, tijdstip en wijze én een belasting voor een door de gemeente verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangegeven plaats en wijze. Naast de parkeerinkomsten zijn er inkomsten uit parkeernaheffingen. De opbrengsten van parkeergelden (inclusief vergunningen) vormen een regulerende belasting. We zetten deze belasting in om het parkeergedrag van inwoners en bezoekers te beïnvloeden. Door een actualisatie van het parkeerbeleid zijn met ingang van 4 juli 2021 de zones "betaald parkeren"anders ingedeeld. Met ingang van 1 juli 2023 heeft een nadere actualisatie van het parkeerbeleid plaatsgevonden waarbij vanaf deze datum sprake is van een zone blauw, grijs, groen en oranje. Tarieven (in €) Zone Oranje Zone Groen Parkeerkraskaarten voor 2 uur Naheffingsaanslagen 1e vergunning particulieren 2e vergunning particulieren 1e vergunning bedrijven 2e vergunning bedrijven Vergunning arts Zorgvergunningen

Werkelijk 2024 1,40 0,84 0,80 67,50 99,00 146,00 320,00 473,00 345,00 77,50

Primitief 2025 1,40 0,84 0,80 77,00 99,00 146,00 320,00 473,00 345,00 77,50

Begroot 2025 Werkelijk 2025 1,40 0,84 0,80 78,50 102,00 150,00 329,00 486,00 354,00 78,50

1,40 0,84 0,80 78,50 102,00 150,00 329,00 486,00 354,00 78,50

Opbrengsten Opbrengst parkeerbelasting (bedragen x € 1.000) Opbrengst naheffingsaanslagen parkeren (bedragen x € 1.000) Opbrengst parkeervergunningen (bedragen x € 1.000)

456 15 228

532 122 108

532 22 108

353 23 132

Opbrengst (bedragen x € 1.000)

699

762

662

507

45

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.1.5. Kostendekkendheid Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Binnen de bouwleges is er bijvoorbeeld sprake van een degressief legestarief. Hierdoor betalen grote bouwprojecten een lager percentage over de bouwsom dan kleinere bouwprojecten. Kostendekkendheid per verordening Hieronder presenteren we per verordening de kostendekkendheid: Kostendekkendheid (bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Kosten overige taakvelden Inkomsten taakveld(en), excl.

heffingen Inkomsten overige taakvelden Netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten: Toegerekende overhead Toegerekende BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Dekkingspercentage

Afvalstoffen begroting 3.730

Afvalstoffen realisatie 3.874

Riolering begroting 3.882

Riolering Begraafplaatsen Begraafplaatsen realisatie begroting realisatie 3.702 396 664

-

-

362 -

854 -30

-

-

-

-

-

-

-

-

3.730

3.874

4.245

4.526

396

664

67 773

67 800

582 545

582 481

59 -

59 -

4.570 4.257

4.740 4.220

5.371 5.307

5.589 5.589

454 434

723 578

93%

89%

99%

100%

96%

80%

Toelichting Afvalstoffen Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd. Riolering Ter egalisatie van de kosten en opbrengsten van de riolering muteren we jaarlijks bedragen met de voorziening Riolering. Het streven is 100% kostendekkendheid per jaar. Begraafplaatsen Eerder is besloten dat de begraafplaatsen niet volledig kostendekkend geëxploiteerd hoeven te worden, aangezien er bij de begraafplaatsen ook sprake is van een stuk algemeen belang. In de kosten die we toerekenen aan de tarieven voor begraafplaatsen zitten - verplichte - stortingen en onttrekkingen aan voorzieningen voor de ontvangen afkoopsommen voor onderhoud. Legesverordening De Legesverordening bestaat uit drie hoofdstukken, met daaronder diverse producten. Hieronder presenteren we de kostendekkendheid van 2025 op hoofdstukniveau:

46

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Kostendekkendheid (bedragen x € 1.000) Hoofdstuk 1 Publiekszaken en Bijzondere wetten etc. Hoofdstuk 2 Omgevingsvergunningen etc Hoofdstuk 3 Alcoholwet, evenementen etc. Totale kostendekkendheid

Directe kosten

Overhead

Overige kosten

TotaalOpbrengsten kosten 737

Kostendekking realisatie 61%

Kostendekking begroting 58%

361

416

423

1.200

92

106

2.308

2.505

2.702

108%

75%

30

34

1

66

17

27%

36%

483

556

2.732

3.771

3.456

92%

69%

Toelichting De lastenkant is opgebouwd uit directe kosten. Hiertoe behoren de salariskosten, kapitaallasten en materiële kosten die in direct verband staan met de specifieke dienstverlening, inclusief bijbehorende BTW (BCF) en overheadkosten. De kosten die niet rechtstreeks samenhangen met, of veroorzaakt worden door de dienstverlening, verhalen wij niet bij de inwoner. Dit betekent dat wij de kosten van beleidsvoorbereiding, handhaving en algemene inspraak-, bezwaren- en beroepsprocedures niet meenemen bij de berekening van de kostendekkendheid. Overhead De overhead rekenen wij toe via een vaste opslag op de salariskosten. Hierbij zijn de totale personele en materiële overheadkosten berekend. Deze verdeelden wij over het aantal productieve uren bij de taakvelden. De uren van de gemeentelijke medewerkers belasten wij door tegen de basissalariskosten per salarisschaal, uitgaande van 1.400 productieve uren per jaar. Bovenop deze salariskosten belasten wij een opslag voor de overheadkosten per uur door. Deze overhead is opgebouwd uit personele en materiële overhead. De overhead bevat de kosten van management, afdelingssecretariaat en OR.

Maar ook de ondersteunende onderdelen van de gemeentelijke organisatie, zoals Juridische zaken, HRM, Informatievoorziening, Financiën, Facilitaire zaken en huisvesting, Informatie Dienstverlening, Communicatie, KCC en Bestuurssecretariaat vallen hieronder. Een deel hiervan brachten wij in 2017 onder in de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB).

4.1.6. Kwijtschelding van lokale lastendruk Met ingang van 1 januari 2010 heffen wij de rioolrechten voor woningen alleen bij eigenaren. Dit houdt in dat we aan de gebruikers van woningen geen aanslag gemeentelijke belastingen meer opleggen. Daardoor is kwijtschelding niet meer aan de orde omdat kwijtschelding voor eigenaren gekoppeld is aan een inkomensen vermogenstoets. Voor de afvalstoffenheffing is via de Avri nog wel kwijtschelding mogelijk.

47

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in het management van (mogelijke) risico’s voor de gemeente en de weerstandscapaciteit om deze risico’s op te vangen. De risico’s zetten we af tegen de weerstandscapaciteit. Dat leidt tot een conclusie over het weerstandsvermogen. In de nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen zijn de kaders hiervoor aangegeven. We definieren een risico voor deze paragraaf als: "een niet voorzienbare gebeurtenis van materieel belang en die niet in de begroting is opgenomen". Per risico schatten wij de kans in op het voordoen van dit risico. Daarbij hanteren we vijf risicoklassen: Classificatie waarschijnlijkheid Zeer klein Klein Niet klein/niet groot Groot Zeer groot

Wegingspercentage* 10% 25% 50% 70% 90%

* als er een wegingspercentage van 100% wordt gebruikt, betekent dit, dat de weging al op een andere plaats is gedaan, bijvoorbeeld bij een verbonden partij. Na deze weging kijken we of het risico al op een andere manier geheel of gedeeltelijk is verkleind. Bijvoorbeeld door het afsluiten van een verzekering, het verkrijgen van zekerheden of het hebben van een bestemmingsreserve. We nemen alleen risico's op met een totaalscore > € 50.000. Dat staat in de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen. We zetten de berekende bedragen af tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit is "het geheel van middelen waaruit tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden, zonder dat de begroting en het beleid (direct) aangepast moet worden". Als de gewenste minimale weerstandscapaciteit lager is dan de aanwezige weerstandscapaciteit, kan de begroting in volle omvang worden uitgevoerd. De weerstandscapaciteit wordt uitgedrukt in een score. Deze scores leiden tot een beoordeling volgens onderstaande tabel: Ratio weerstandsvermogen >2 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

4.2.1. Risico's Bodemverontreiniging en archeologisch onderzoek Identificeren en analyseren In principe verhalen we de kosten van het saneren van bodemverontreinigingen op de vervuiler volgens het principe ’de vervuiler betaalt’. In de Wet bodembescherming (Wbb) is het begrip vervuiler aangevuld met ’de belanghebbende betaalt mee’. Er zijn situaties denkbaar waarbij de vervuiler niet is te achterhalen. Bovendien kunnen wij te maken krijgen met bodemverontreinigingen bij de uitvoering van eigen projecten. Het risico van de saneringskosten hangt niet alleen af van de mate en omvang van de bodemverontreiniging, maar ook van het beoogde gebruik van de locatie.

48

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Het risico ontstaat als we archeologische sporen aantreffen in de gebieden waarvoor geen archeologisch onderzoek is vereist of terreinen die na archeologisch (voor)onderzoek zijn vrijgegeven. De mogelijke (opgravings-)kosten komen dan voor onze rekening. Risicocategorieën: Financieel - Juridisch Risico Bodemverontreiniging

Omschrijving Kosten bodemverontreiniging

Kans 25%

Impact 200

Risicoscore Jaarfactor 50 1

Saldo 50

Begroting -

Totaal 50

Risico Archeologisch onderzoek

Omschrijving Opgravingskosten

Kans 25%

Impact 200

Risicoscore Jaarfactor 50 1

Saldo 50

Begroting -

Totaal 50

Beoordelen Het risico is klein (25%). De impact van dit risico is tussen de € 25.000 en € 100.000 per geval. Bij bestemmingsplannen kiezen we ervoor om de bouwvlakken voor de gebieden met archeologische waarden 3 en 4 vrij te geven. De kans dat dit risico zicht voordoet kwalificeren we nog steeds als klein. De impact schatten wij op € 100.000. Sturen en beheersen Door het uitvoeren van vroegtijdig onderzoek brengen we (uitvoerings)risico’s in beeld en kunnen we tijdig maatregelen treffen. Een aandachtspunt hierbij is asbest. Saneringskosten nemen we mee in de raming van projectbudgetten. Wij nemen de volgende beheersmaatregelen: verschillende inventarisaties van de gebieden, het laten uitvoeren van (voor)onderzoeken en het opstellen van richtlijnen bij het verlenen van vergunningen in de bestemmingsplannen. Imago Identificeren en analyseren Het handelen van de gemeente Zaltbommel wordt beoordeeld door onze inwoners. Hierbij spelen ook de uitspraken en toezeggingen van het bestuur (college) een grote rol. Daarnaast beïnvloeden de media de publieke opinie door aandacht aan dossiers of besluiten te geven. Risicocategorieën: Imago - politiek/bestuurlijk - Juridisch Beoordelen De impact en de kans is moeilijk te vertalen in een risicoscore. Sturen en beheersen Dit risico kunnen wij verkleinen door het volgen van de opgestelde protocollen voor de dienstverlening en communicatie.

Juridische geschillen Identificeren en analyseren Het besturen van een gemeentelijke organisatie betekent ook dat we continu keuzes moeten maken. Keuzes maken kan ook negatieve gevolgen hebben voor bedrijven en inwoners. De mogelijkheid bestaat dat hieruit juridische geschillen ontstaan. Risicocategorieën: Imago - politiek/bestuurlijk - Juridisch - Financieel Beoordelen De impact en de kans is moeilijk te vertalen in een risicoscore. Lopende geschillen worden individueel beoordeeld.

49

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Sturen en beheersen Dit risico verkleinen we door, voordat we een keuze maken, de gevolgen in beeld te brengen en hiervoor een procedure op te stellen. Gemeenschappelijke regelingen Identificeren en analyseren Gemeenschappelijke regelingen(GR) zijn zelfstandige organen met hun eigen specifieke risico's. Als de door hen genoemde (gewogen) risico's hoger zijn dan hun weerstandsvermogen, is het meerdere het risico dat alle deelnemers zelf dragen, ieder voor hun aandeel. Deze risico's komen uit de jaarrekeningen van de GR-en. Het betreft niet het risico de door ons afgegeven garantstellingen of leningen aan GR-en. Beoordelen De risico's zijn binnen de GR al geïdentificeerd, gewogen en afgezet tegen het weerstandsvermogen. Op dit moment is het weerstandsvermogen van al onze gemeenschappelijke rekeningen toereikend of is het risico voor Zaltbommel lager dan € 50.000. Sturen en beheersen Sturing en beheersing van deze risico's is een taak van de gemeenschappelijke regelingen. We zijn doorlopend in gesprek met de gemeenschappelijke regelingen over de uitvoering van hun taken en de invulling van de risicobeheersing. Leningen en garantstellingen Identificeren en analyseren Het risico van leningen en garanties is dat de debiteur ons of de geldverstrekker waarvoor wij garant staan niet betaalt. Bij de leningen hebben wij het geld rechtstreeks uitgeleend aan de andere partij.

Bij een garantstelling leent de andere partij rechtstreeks bij een bank, maar geven wij aan dat wij de restantschuld inclusief rente van de lening op ons nemen bij een eventueel faillissement van een partij. Risico Garantstelling Nivo Sparta

Omschrijving Nivo Sparta kan niet meer aan de betalingsverplichtingen voldoen Garantstelling CDBZ kan niet meer aan Coöperatie de Duurzame betalingsverplichtingen Bedrijventerreinen voldoen Zaltbommel (CDBZ) Garantstelling Hospice De Samaritaan Hospice kan niet meer aan de De Samaritaan betalingsverplichtingen voldoen Garantstelling UBR kan niet meer aan UBR de betalingsverplichtingen voldoen Stichting Stichting Praktijkonderwijs Praktijkonderwijs De Brug De Brug kan niet meer aan de betalingsverplichtingen voldoen Stichting voor Stichting voor Christelijk Christelijk Voortgezet Onderwijs kan Voortgezet niet meer aan de Onderwijs op betalingsverplichtingen Reformatorische voldoen grondslag te Gorinchem Totaal

50

Kans 10%

Impact Risicoscore Jaarfactor 867 87 1

Totaal 87

Begroting -

Totaal 87

50%

2.600

1.300

1

1.300

-

1.300

10%

1.891

189

1

189

-

189

10%

5.360

536

1

536

-

536

10%

3.423

342

1

342

-

342

10%

6.348

635

1

635

-

635

20.489

3.089

3.089

-

3.089

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Beoordelen In beginsel hebben alle leningen en garantstellingen een laag risico en dus een kans-score van 10%, omdat we bij de start een beoordeling hebben gedaan. Alleen bij duidelijke aanwijzigingen dat er een reëel risico bestaat, nemen we een hogere kans-score op. Sturen en beheersen Dit risico verkleinen wij door het stellen van zekerheden en het toetsen van de ratio’s. Prijsstijgingen Op dit moment heeft de inflatie weer normale vormen aangenomen. De forse prijsstijgingen van de afgelopen jaren lijken nu achter de rug, hoewel er nog wel inhaaleffecten zichtbaar zijn. Hoewel de verwachting is dat we voorlopig geen grote prijsstijgingen gaan zien, blijven er risico’s bestaan. De onvoorspelbaarheid van de situatie in Oekraine en in het Midden Oosten maakt dat er nog onzekerheid in de markt blijft bestaan. Mocht de huidige gestegen prijs van brandstoffen en energie (maart 2026) langdurig zijn, dan zal dit gevolgen hebben voor inflatie en economische groei. De onzekerheid over rente- en prijsstijgingen kunnen in de komende jaren invloed hebben op toekomstige onderhoudskosten en saldi van grondexploitaties. Netcongestie Op dit moment is het niet in alle gevallen mogelijk om nieuwbouw van een aansluiting op het elektriciteitsnetwerk te voorzien. Dit is een landelijk probleem waar ook Zaltbommel mee geconfronteerd wordt.

Door deze netcongestie is het mogelijk dat nieuwbouwprojecten (zowel voor bedrijven en instellingen als voor woningen) vertraging gaan oplopen. Wethouderspensioenen Onze actuaris heeft de benodigde voorziening wethouderspensioenen geactualiseerd. In het financieel jaarverslag zijn twee methoden (manieren van berekenen) opgenomen. De BZK-methode en de nFTK-methode. De nFTK-methode houdt rekening met een mogelijke collectieve waardeoverdracht richting ABP met daarbij een bufferopslag en een opslag voor het verzekeringstechnisch nadeel. Deze wijziging is vooruitlopend op een mogelijke verandering in de pensioensystematiek voor wethouders. In 2025 hebben, op grond van voorschriften uit het BBV, al een extra dotatie aan de voorziening wethouderspensioen gedaan van circa € 750.000. Het werkelijk benodigde bedrag bij waardeoverdracht aan het ABP zal pas medio 2027 bekend zijn. Mogelijk is dan nog een extra dotatie benodigd. Sociaal Domein Binnen het sociaal domein zijn er een aantal zogenaamde open einde regelingen. Dit houdt in dat we verplicht zijn om kosten te vergoeden ongeacht het beschikbare budget. Met name op het gebied van jeugdzorg zijn deze kosten onvoorspelbaar. Voor de zware, intensieve, zorg kan dit per behandeling oplopen tot € 500.000 per persoon per jaar. Zowel aantallen als behandelbedragen zijn door de gemeente niet tot nauwelijks te beïnvloeden.

4.2.2. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van een gemeente bestaat uit de volgende elementen: • De stelposten in de begroting voor nog nader in te vullen nieuwe beleidsvoornemens; • De ruimte in de stelpost voor onvoorziene uitgaven; • Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve; • De vrije ruimte in de belastingcapaciteit; De stille reserves, zijnde die activa waarvan de boekwaarde lager is dan de werkelijke waarde en die direct verkoopbaar zijn. Het weerstandsvermogen is van belang, want een sluitende begroting impliceert weliswaar dat er evenwicht is tussen de uitgaven en inkomsten, maar zegt niets over de ruimte voor het opvangen van tegenvallers. Een buffer is daarom wenselijk. Het gaat om echt onvoorziene zaken die de grenzen van de stelpost voor onvoorziene uitgaven op de begroting fors overschrijden. Het weerstandsvermogen is ook mede van belang bij het bepalen van de ’financiële gezondheid’ van de gemeente. Hoe groot het weerstandsvermogen van een gemeente zou moeten zijn hangt sterk af van de eigenheid van

51

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

de gemeente en haar risicoprofiel. Hoe ziet de sociale structuur eruit, hoever reiken de groeipotenties, wordt er in de bedrijfsvoering voorzichtig geopereerd of worden er wat meer risico's geaccepteerd, lopen er gerechtelijke procedures waarvan de uitkomst niet zeker is en die grote consequenties kunnen hebben? In het navolgende belichten we een aantal zaken die van belang zijn voor de bepaling van de weerstandscapaciteit. Onvoorzien In de exploitatiesfeer is structureel een post ’Onvoorzien’ opgenomen van € 1.000. Er is in 2025 geen beroep op deze post gedaan. Onbenutte belastingcapaciteit Ons uitgangspunt voor het gemeentelijk tarievenbeleid is kostendekkende tarieven; al geruime tijd zijn de tarieven voor rioolrechten kostendekkend. Overdekking wordt niet toegestaan, waardoor er voor deze belasting geen onbenutte belastingcapaciteit is. Een eventueel overschot gaat naar de voorziening rioolrecht. Bij het sluiten van het bestuurlijk akkoord is ook de maximalisering van de tarieven afgeschaft. Voor het bepalen van de onbenutte belastingcapaciteit gaan we dan ook uit van de artikel-12 norm. Dit betekent een onbenutte belastingcapaciteit van ruim € 1.274.751. Stille reserves Het gaat hierbij om activa met economisch nut waarvan de boekwaarde lager is dan de werkelijke waarde.

Stille reserves kunnen als weerstandscapaciteit worden meegerekend als activa binnen 1 jaar in kasgeld omgezet kunnen worden. De werkelijke waarde van ons aandelenbezit is vele malen hoger dan de nominale waarde zoals deze in de balans is opgenomen. Het gaat om de aandelen BNG en Vitens. Deze aandelen zijn echter niet vrij verhandelbaar. Het is dus niet mogelijk om deze waarde daadwerkelijk te verzilveren. Daarom tellen we de berekende waarde niet mee voor de bepaling van de weerstandscapaciteit. Bovendien leidt het verkopen van de aandelen tot het wegvallen van het jaarlijks dividend. Bij de laatste inventarisatie bedragen de stille reserves circa € 1.1 miljoen.

4.2.3. Kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bepaalt dat gemeenten voortaan een basisset van vijf financiële kengetallen moeten opnemen in de begroting en jaarrekening. Deze kengetallen hebben als doel om de gemeenteraad op een gemakkelijke wijze meer inzicht te geven in de financiële positie van onze gemeente. Het gaat om de volgende kengetallen: • Netto schuldquota (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) • Solvabiliteitsratio • Grondexploitatie • Structurele exploitatieruimte • Belastingcapaciteit Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Realisatie 2024 21,2% 21,2% 53,8% 9,7% 3,3% 112,8%

Begroting 2025 56,1% 56,2% 39,2% 16,5% 2,7% 118,1%

Realisatie 2025 20,9% 21,0% 50,7% 8,6% 1,1% 113,0%

De provincie hanteert de hieronder gebruikte indeling voor de financiële kengetallen. De indeling is gebaseerd op de signaleringswaarden voor stresstesten voor 100+ gemeenten. Om een beeld te geven hoe de financiële positie van gemeenten zich ontwikkelt, zijn de gemeenten per kengetal onderverdeeld naar 3 categorieën. Categorie A is minder risicovol dan categorie B en B is weer minder risicovol dan C.

52

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Financiële gemiddelde kengetallen

Zaltbommel

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio

20,9%

Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

8,6% 1,1% 113,0%

21,0% 50,7%

Categorie A

Categorie B

Categorie C

<90% <90%

90-130% 90-130%

>130% >130%

Zaltbommel categorie A A

>50%

20-50%

<20%

A

<20% >0% <95%

20-35% 0% 95-105%

>35% <0% >105%

A A C

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van onze schuldenlast tegenover onze eigen middelen. Het geeft op deze manier een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, maken wij bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid tussen het kengetal inclusief en exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. Zowel de netto schuldquote als de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen valt binnen de laagste risicocategorie A. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio verstaan wij het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Ons eigen vermogen bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio van onze gemeente is uitstekend en valt binnen de laagste risicicategorie A. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.