Jaarstukken 2023 GR Avri zienswijzeversie
Tekst van het document
yy((
JAARSTUKKEN 2023 Vaststelling AB 3 juli 2024
Versie ten behoeve van zienswijze gemeente
1
INHOUDSOPGAVE
JAARSTUKKEN 2023 ................................................................................................................................................................ 1 1. Inleiding .............................................................................................................................................................................. 3 2. Bestuurlijke samenvatting ................................................................................................................................................... 4 JAARVERSLAG ......................................................................................................................................................................... 7 3. Programma Basispakket..................................................................................................................................................... 8 4. Programma Pluspakket .................................................................................................................................................... 15 5. Programma Bedrijfsafval .................................................................................................................................................. 17 6.
Programma Algemene baten en lasten ............................................................................................................................ 19 PARAGRAFEN ........................................................................................................................................................................ 20 7. Lokale heffingen ............................................................................................................................................................... 21 8. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................................................... 22 9. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................................... 28 10. Financiering ...................................................................................................................................................................... 30 11. Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................................. 34 12.
Verbonden partijen ........................................................................................................................................................... 40 JAARREKENING ..................................................................................................................................................................... 43 13. Overzicht baten en lasten ................................................................................................................................................. 44 14. Balans per 31 december 2023 en toelichting ................................................................................................................... 47 15. Investeringskredieten ....................................................................................................................................................... 61 16. Verklaringen ...................................................................................................................................................................... 62 17. Vaststellingsbesluit ...........................................................................................................................................................
65 BIJLAGEN ............................................................................................................................................................................... 66 Bijlage 1: Afrekening btw programma Basispakket met gemeenten ........................................................................................ 67 Bijlage 2: Baten en lasten per taakveld ................................................................................................................................... 69 Bijlage 3: Rapportage resultaten basispakket Avri 2020-2023 ................................................................................................ 70
Pagina 2 van 72
1. INLEIDING Er is veel gebeurd in het jaar 2023. Zo stond een groot deel van het jaar in het teken van de totstandkoming van ons Strategisch Koersplan 2024-2030, waaraan de gemeenteraadsleden een zeer wezenlijke bijdrage hebben geleverd via de raadswerkgroep of via zienswijzen vanuit de raden. Daarmee is duidelijk richting bepaald voor de nabije toekomst: inzetten op circulariteit, grondstofkwaliteit en leefbaarheid. De verwerving in het voorjaar van 2023 van een van de laatste kavels op Bedrijventerrein Medel om er een circulair ambachtscentrum te ontwikkelen kan in dit kader als een belangrijke noodzakelijke randvoorwaarde worden beschouwd. Een dergelijk centrum sluit immers perfect aan bij de plannen om meer schone grondstoffen in te zamelen en de hoeveelheid afval te verminderen. De Avri-gemeenten leveren daarmee bovendien een wezenlijke bijdrage aan het doel van het Rijk om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van circulaire ambachtscentra. Maar niet alles ging goed… Zo hebben we helaas afscheid moeten nemen van de vrijwilligers bij de papierinzameling omdat de veiligheid niet langer kan worden gegarandeerd. Uiteraard heeft het bestuur besloten tot een degelijke financiële afbouwregeling en biedt Avri aan individuele gemeenten desgewenst ook enkele alternatieven aan, zoals de inzameling van de BEST-tas en de adoptie van (ondergrondse) verzamelcontainers.
Bij het beheer van de openbare ruimte (IBOR) is in 2023 een situatie ontstaan waarin we niet meer altijd konden voldoen aan de wensen van enkele gemeenten. Naast de extreme weersomstandigheden bleek de gegroeide disbalans tussen dienstverleningsovereenkomst (DVO) enerzijds en beschikbare middelen anderzijds te ver doorgeslagen. Gevolg: onvrede over geleverde diensten, vooral ten aanzien van het groenonderhoud. Gelukkig zijn we inmiddels met elkaar in gesprek hoe we beleving en beeld in onderhoud en beheer weer realistisch bij elkaar kunnen brengen. Waar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt; dat is bij Avri niet anders. Maar ik ben zeer trots op alle collega’s - of ze nu op de vuilniswagen rijden, op de milieustraat staan, een communicatiecampagne opzetten of anderszins werken aan een schoon, heel en veilig Rivierenland; zij hebben allen het beste voor met Rivierenland en haar inwoners. Ten aanzien van de bedrijfsvoering zijn we er in 2023 in geslaagd de rechtmatigheid van de inkoop en aanbestedingen naar een nog hoger plan te tillen, waardoor de onrechtmatigheid onder de 1% blijft. Het laat zien dat de organisatie goed in control is en ik ben trots op iedereen, die hieraan zijn of haar steentje heeft bijgedragen. Tot slot een woord van dank en waardering aan onze inwoners. Dankzij hen is het gelukt om de hoeveelheid restafval terug te brengen tot 70 kg per persoon.
De aandacht kan nu meer verschuiven van het terugdringen van kilo’s restafval naar het zo schoon mogelijk houden van onze grondstoffen. En daar gaan de Avri-medewerkers onze inwoners nóg nadrukkelijker mee helpen.
Walter Brouwer Directeur Avri
Pagina 3 van 72
2. BESTUURLIJKE SAMENVATTING In deze bestuurlijke samenvatting gaan we nader in op de belangrijkste gebeurtenissen en resultaten van het afgelopen jaar. We beschrijven welke resultaten die we hebben behaald binnen het Basispakket dat we uitvoeren voor de acht deelnemende gemeenten van Avri: Buren, Culemborg, Maasdriel, Tiel, Neder-Betuwe, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Onder het Basispakket valt het afval- en grondstoffenbeheer, inclusief handhaving op de afvalstoffenverordening. Vervolgens gaan we in op de plustaken die we voor een paar gemeenten uitvoeren. Het gaat dan onder meer om het beheer van de openbare ruimte (IBOR), handhaving op de APV, inzameling van incontinentiemateriaal en de gladheidsbestrijding. In de paragraaf daarna krijgt het positieve financiële resultaat van Avri aandacht. We sluiten deze samenvatting af met een update omtrent het Strategisch Koersplan. Programma Basispakket Circulariteit: een voorzichtig dalende trend De dalende trend in het restafval, die is ingezet in 2019 lijkt zich te stabiliseren. De inwoners bieden minder restafval aan en hiermee daalt de verspilling van grondstoffen. De doelstelling van de regiogemeenten was dat we in 2024 maximaal 75 kg restafval per inwoner per jaar zouden halen. In 2023 is de hoeveelheid restafval met 70 kg per inwoner per jaar gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar.
In grafiek 2 zijn de ontwikkelingen van de hoeveelheid (fijn en grof) restafval weergegeven. Ontwikkeling hoeveelheid restafval 2014-2023 (kg/inw) 250 230 210 190 170
Landelijk (CBS)
150
Avri doel 2020 landelijk
130
doel 2020 Avri-gemeenten 110 90 70 50 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
Grafiek 1: Ontwikkeling hoeveelheid restafval per inwoner 2013-2023
Ook het scheidingspercentage van de grondstoffen uit het huishoudelijk afval is t.o.v. vorig jaar gelijk gebleven. Dat is nu 84% (grafiek 2).
Pagina 4 van 72
Grafiek 2: Scheidingsresultaten huishoudens1 Cirtex De in januari 2022 gestarte pilot met als streven het sluiten van de regionale textielketen wordt voortgezet in de vorm van een coöperatie. Het circulair textielcentrum Cirtex draagt op verschillende manieren bij aan duurzaamheid en aan een regio waar iedereen telt en mee kan doen. Cirtex geeft oud textiel een tweede leven, zorgt voor het hergebruik van kostbare grondstoffen binnen de regio en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen een kans om mee te doen in de maatschappij met een leuke en nuttige baan. Op 9 december 2022 is de akte van oprichting formeel ondertekend. Daarmee is Cirtex per 1 januari 2023 officieel opgericht. Programma Pluspakket In de gemeenten Tiel, Neder-Betuwe, West Betuwe en Zaltbommel zamelen we het incontinentiemateriaal gescheiden in. In 2023 besloten de andere vier gemeenten om vanaf 1 januari 2024 ook het incontinentiemateriaal gescheiden in te zamelen. Voor de gemeenten Buren, Tiel, Neder-Betuwe en West Betuwe voeren we ook plustaken uit als het Integraal Beheer Openbare Ruimte, gladheidsbestrijding en handhaving op het gebied van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en parkeren. Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is in 2023 niet naar wens verlopen.
De afspraken zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s), zijn op onderdelen niet gehaald. Dat had diverse oorzaken, zoals de extreme weersomstandigheden. Maar ook de versoberingen wegens bezuinigingen tellen mee, én het vastleggen in de DVO van mondelinge afspraken over het beheer op frequentie, in plaats van beeld. Dit willen wij niet als excuus gebruiken, want de inhoud van een DVO is altijd leidend. De huidige onvrede over onze dienstverlening maakt dat we het jaar 2024 gebruiken om de uitvoerende taak beter te matchen met de vraag vanuit de gemeenten. Handhaving Onze opdrachtgevers waarderen het werk van het team handhaving. Naast het toezicht op de afvalstoffenheffing in alle gemeenten, wordt handhaving ook ingezet bij andere taken in de gemeenten Tiel, Culemborg en Zaltbommel. In de samenwerking zijn wij steeds meer partner van de gemeenten. In goed overleg wordt invulling aan de taken gegeven. Het contact tussen de boa’s en de inwoners en bezoekers van Tiel, Culemborg en Zaltbommel is goed. Er is begrip en waardering voor onze boa’s. Landelijk scoren we goed met de verplichte externe audit op de Wpg (Wet politiegegevens). Aanbevelingen uit deze audit zijn opgenomen in het verbeterplan, dat we in de komende drie jaar gaan uitvoeren. Financieel resultaat volgens verwachting Het jaar 2023 is volgens verwachting van de bestuursrapportage verlopen.
Voor een gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar het programma Basispakket. De begrote risico-opslag in de tarieven afvalstoffenheffing (€ 12 per huishouden, in totaal € 1 miljoen) en de mutatie in de reserve vanuit bedrijfsafval van € 0,4 miljoen is toegevoegd aan de voorziening Basispakket. Weerstandsvermogen en risico’s De in 2022 ingezette weg van financieel herstel is in 2023 voortgezet. We bouwen weer weerstandsvermogen op, tegen de risico’s die Avri loopt. In het verlengde van Avri worden die risico’s ook gelopen door de gemeenten. Door opbouw van 1
Exclusief data Waardlanden
Pagina 5 van 72
financiële weerstand realiseren we meer prijsstabiliteit voor de toekomst. De meerjarenbegroting is erop gericht om het weerstandsvermogen de komende jaren verder op te bouwen. Het doel is het bereiken van een gezonde financiële positie. De stortplaats is veruit het grootste risico. In overleg met provincie en gemeenten zijn goede stappen gezet om dit risico verder te beheersen. We blijven alle ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn, goed volgen
Bedrijfsvoering De gemeenteraden hebben begin november het ontwerp Strategisch Koersplan ontvangen. In dat Koersplan beschrijven we hoe we de komende jaren invulling geven aan onze uitdagende ambities en opgaven. Dat doen we in het belang van onze partnergemeenten. Dit vraagt van ons een langetermijnperspectief tot 2030, in lijn met de landelijke klimaatdoelen. De strategische koers van Avri bestaat uit verschillende elementen. Het begint met onze ambitie: die beschrijft wat we tot stand willen brengen. Vijf strategieën beschrijven hoe we die ambitie gaan realiseren. Daaruit volgende de doelen en acties om dit concreet te maken. Ons onderliggend manifest beschrijft onze idealen en intenties. En de kernwaarden vormen de basis van waaruit we handelen.
Om onze missie goed uit te kunnen voeren is een wendbare en robuuste organisatie belangrijk. In 2023 is aan die robuuste en wensbare organisatie verder invulling gegeven, zowel in de zin van bemensing als in processen.
Pagina 6 van 72
JAARVERSLAG PROGRAMMA VERANTWOORDING
Pagina 7 van 72
3.
PROGRAMMA BASISPAKKET
3.1.
Inleiding
In het programma Basispakket zijn de diensten opgenomen die Avri uitvoert voor de acht regiogemeenten in Rivierenland. Avri geeft hiermee invulling aan de gemeentelijke taak van inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen én aan het regionale beleidsplan ‘Van afval naar grondstof’. In dit beheerplan zijn de ambities en speerpunten van de acht regiogemeenten op het gebied van afval en grondstoffen vastgelegd. In dit hoofdstuk gaan we in op de resultaten van het programma Basispakket. In bijlage 3 zijn de resultaten in meer detail opgenomen. 3.2.
Van Afval Naar Grondstof (VANG)
Avri legt de focus op de inzameling van meer en schone grondstoffen en werkt met een serviceprikkel op restafval. Zo worden inwoners gestimuleerd om meer grondstoffen en minder restafval aan te bieden. De resultaten van het omgekeerd inzamelen zijn goed zichtbaar. De hoeveelheid afval blijft constant, zowel restafval als grondstoffen. Circulariteit: een stabilisatie De dalende trend die in 2019 is ingezet, is nu redelijk stabiel. De inwoners bieden minder restafval aan en hiermee is de verspilling van grondstoffen gedaald. De doelstelling van de regiogemeenten was dat we in 2020 maximaal 75 kg restafval per inwoner per jaar zouden halen. In 2023 is de hoeveelheid restafval met 70 kg per inwoner per jaar gelijk gebleven. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde loopt onze regio met deze resultaten voorop. Scheidingsresultaten huishoudens Avri gemeenten
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
kg fijn restafval per inwoner per jaar
129
121
120
116
90
69
67
59
59
kg grof restafval per inwoner per jaar
9
9
10
10
10
13
12
11
11
kg restafval totaal per inwoner per jaar
138
130
130
126
100
82
79
70
70
% scheidingsgedrag *
70%
72%
72%
72%
77%
84%
84%
84%
84%
% scheidingsgedrag in Nederland
53%
55%
57%
58%
60%
60%
61%**
60%**
n.n.b
Het betreft het scheidings% over alle afvalstromen uit het huishoudelijk afval. * Percentage huishoudelijk afval dat gescheiden wordt ingezameld en als grondstof wordt hergebruikt ** Betreft een voorlopig CBS cijfer
Tabel 1: Scheidingsresultaten per inwoner over alle ingezamelde afval- en grondstofstromen
Pagina 8 van 72
Grafiek 2: Scheidingsresultaten huishoudens Kwaliteit van de grondstoffen Uit onderzoek blijkt dat de vervuiling van de grondstofstromen papier, pdb en textiel in 2023 zorgelijk aan het worden is. Ook sorteerproeven lieten in 2023 een stijging zien van de vervuiling. Bij deze sorteerproeven wordt steekproefsgewijs veel nauwkeuriger gekeken naar de vervuiling. Het voorkomen van de vervuiling van pdb heeft meer aandacht nodig. Omdat deze vervuiling landelijk stijgt komt de vergoeding vanuit het Afvalfonds onder druk te staan. Deze vergoeding wordt bepaald door de landelijke vervuilingsgraad en is daarom slechts beperkt te beïnvloeden door de resultaten in onze eigen regio. We zijn gestart om een deel van de vervuiling zelf uit de grondstoffen te halen. Hiermee voorkomen we afkeur van vrachten en boetes voor de vervuiling. Dit zijn echter handelingen aan de achterzijde van het inzamelingsproces.
Grafiek 3: Vervuilingsgraad Samen met de inwoners willen we aan de voorkant al werken aan een betere kwaliteit van de grondstoffen. Daarom is het project Schone Grondstoffenaanpak gestart. De campagne voor schone grondstoffen is onderdeel van het GRIP-programma (grip op kosten). Het doel van dit project is om de vervuiling van huis-aan-huis ingezamelde stromen (minicontainers) aan te pakken. Onze ambitie is om eind 2024 qua vervuiling rond de afkeurgrenzen van de verwerkers uit te komen. De campagne richt zich op inwoners als het gaat om stromen pdb, gft en oud papier. Het gaat dan zowel om kennis en urgentie (waarom is het zo nodig?) als om handhaving. Dit resulteerde eind 2023 in een toolkit met interventies. Die zijn gericht op gedragsverandering om wijkgericht de vervuiling van stromen gericht aan te kunnen pakken. Specifiek gaat het om een brede communicatiecampagne en een rondgang in de wijken met Nedvang (pdb). We vertalen de campagne ‘Drenthe geeft door’ naar ‘Rivierenland geeft door’. Het is een bestaand en bewezen communicatieconcept, dat aansluit bij de ambities van Avri. Via de campagne willen we inwoners informeren en motiveren.
Pagina 9 van 72
3.3.
Handhaving
Handhaving heeft altijd te maken met een behoorlijk personeelsverloop. Taken die eerst bij de politie hoorden, zijn in de loop der tijd bij de boa’s (lees: de gemeenten) gekomen. Op dit moment zijn er veel collega’s die doorstromen naar de politieorganisatie en naar andere gemeenten die hogere functieschalen aanbieden. Door dit verloop was er 2023 minder inzet op het controleren van schone afvalstromen en bijplaatsingen. Acties
Sancties Waarschuwingen
Afvalscheiding Afval te vroeg / te laat aanbieden Bijplaatsingen Illegale afvalinzameling Onjuist aanbieden (grof) huishoudelijk afval Onjuist aanbieden afval milieustraat Totaal
122 7 169 2 5 3 318
38 2 81 0 2 13 124
Totaal 2023 160 9 250 2 7 6 442
Totaal 2022 314 64 406 1 16 5 806
Totaal 2021 394 103 453 1 58 1.009
Tabel 2: Aantal acties op de Afvalstoffenverordening (Asv) 2023 We hebben ruim 5.000 meldingen2 op de Afvalstoffenverordening (Asv) in 2023 in behandeling genomen, dat zijn ruim 1.000 meldingen meer ten opzichte van 2022. We zien ook een enorme toename op bijplaatsingen in de grotere kernen. In verhouding tot de verhoging van het aantal meldingen, zijn er veel minder bekeuringen en proces-verbalen uitgeschreven. Dat komt onder meer doordat de werkwijze van de handhavers bij de inwoners bekend is. Bijplaatsers zorgen ervoor dat er geen adresgegevens meer in de zakken te vinden zijn. Ook door capaciteitsproblemen bij handhavers is er minder toezicht op de Asv. 3.4.
Milieustraten
In 2023 was het totaal aantal bezoekers aan de milieustraten circa 20.000 lager dan in 2022.
Grafiek 4: Totaal aantal bezoekers milieustraten Avri Het aantal bezoekers aan de milieustraten Culemborg en Geldermalsen steeg licht, met 2% resp. 3%. Bij de milieustraten in Tiel en Zaltbommel nam het aantal bezoekers af met resp. 5% en 10%. In grafiek 5 zijn de aantallen bezoekers per milieustraat in beeld gebracht.
2
Zie jaarrapportage basispakket
Pagina 10 van 72
Grafiek 5: Aantal bezoekers per Avri-milieustraat 3.5.
Afvalcoaches
De afvalcoaches richten zich op het direct en persoonlijk ondersteunen van inwoners bij vraagstukken rond afvalscheiding. Inmiddels hebben wij een basis gelegd. Een team van drie afvalcoaches neemt deze taak op zich. Ze deden dit door: Voorlichting geven bij onder meer buurthuizen, taalscholen, verenigingen en bij mensen thuis; Voorlichting geven op markten en bij winkels; Excursies bij Avri voor o.a. gemeenten, stichtingen en scholen; Het Afvalvrije scholen-project promoten, en voorlichting geven. Hierbij gaan scholen het afval van de vier hoofdstromen scheiden. Tien scholen deden in 2023 mee. Hiermee hebben we 2.300 leerlingen bereikt; Samenwerkingsprojecten, zoals de klimaatweek Zaltbommel; Het opzetten van gescheiden inzamelen bij de Oekraïense noodopvang, voor de gemeente West-Betuwe. Ook gaven de afvalcoaches voorlichting over gescheiden inzamelen aan deze nieuwe inwoners. 3.6.
Verklaring financieel resultaat
De exploitatie van het Basispakket laat over 2023 een klein nadeel zien ten opzichte van de bestuursrapportage (berap). Naast een hogere opbrengst verwerking grondstoffen, is er een lagere opbrengst van de afvalstoffenheffing en hebben wij te maken met hogere kosten voor de uitvoering van het Basispakket. Overigens merken we op dat gedurende het jaar zowel de lasten voor de uitvoering van het Basispakket als de baten van verwerking grondstoffen te laag geraamd zijn. Het positieve resultaat (jaarrekening) van het Basispakket is 1 miljoen.
Programma Basispakket
BegrotingsVoordeel Jaarrekening Verschil wijziging Berap 2023 / 2023 2023 nadeel 34.890 35.257 35.514 36.338 -824 N 31.067 31.776 32.776 32.228 -548 N 4.673 4.311 3.830 5.168 1.338 V 35.740 36.087 36.606 37.396 790 V 850 830 1.092 1.058 -34 N
Begroting 2023
Lasten uitvoering basispakket Baten Afvalstoffenheffing Baten verwerking grondstoffen Totaal baten basispakket Resultaat programma basispakket Tabel 3: Resultaat programma Basispakket 2023 (x € 1000)
Het resultaat op dit programma wordt toegevoegd aan de voorziening Basispakket. In de lasten van de uitvoering van het Basispakket is ook de dotatie opgenomen van de risico-opslag van € 1 miljoen. Dit bedrag is conform begroting toegevoegd aan de voorziening Basispakket, voor de opbouw van het weerstandsvermogen. Baten afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing Het nadeel op het basisdeel van de afvalstoffenheffing ten opzichte van de berap is veroorzaakt door een te positieve inschatting van het aantal kwijtscheldingen en minder areaalgroei dan verwacht. Daarnaast is er een nadeel op het variabel deel. Dat is met name veroorzaakt door een hoger percentage aanslagen dat is verminderd, vernietigd of ontheven. Ook is het gemiddeld aantal aanbiedingen restafval bij ondergrondse restafvalcontainers afgenomen.
Pagina 11 van 72
Nulaanbieders Nulaanbieders zijn inwoners die geen restafval aanbieden via een minicontainer of ondergrondse container. Na de invoering van het nieuwe afvalbeleid per 1 juli 2019 is het aantal nulaanbieders gestegen. In 2020 ging het om circa 14.000 adressen; in 2023 was dat gestegen naar circa 18.000 adressen. We vermoeden dat deze inwoners hun (rest)afval via de inzamelmiddelen of milieustraten van onze buurtgemeenten afvoeren. Avri voert hierover overleg met de inzameldiensten aan de grenzen van ons verzorgingsgebied, zoals afvalstoffendienst ’s-Hertogenbosch en Waardlanden. Baten verwerking grondstoffen Grafiek 6 laat de ontwikkeling zien van de verwerkingsopbrengsten en kosten grondstoffen. De afgelopen twee jaar zijn de baten van de grondstoffen gedaald, met name door de lagere opbrengsten voor papier. Onzeker is of deze trend de komende jaren doorzet. De opbrengst voor papier is een wereldmarktprijs. De verwerkingskosten laten een stijgende lijn zien.
Grafiek 6: Ontwikkeling verwerkingsopbrengsten en kosten grondstoffen Hoeveelheid ingezamelde grondstoffen Uit grafiek 7 blijkt dat er sinds 2021 een dalende trend te zien is voor de ingezamelde grondstoffen gft (-10%), papier (6%), textiel (-5%) en glas (-4%). Alleen de hoeveelheid ingezamelde pdb is gestegen met een kleine 13%. Deze daling lijkt een gevolg te zijn van het nieuwe beleid, dat we vanaf 2019 hebben ingevoerd. Helemaal zeker kunnen we niet zijn, omdat kort na invoering van het omgekeerd inzamelen de coronamaatregelen van kracht werden. Daardoor gingen inwoners meer thuis consumeren. Nu het leven zich weer genormaliseerd heeft, kunnen dit de effecten zijn.
Grafiek 7: Ontwikkeling ingezamelde grondstoffen (ton/jaar)3
3
Exclusief data Waardlanden
Pagina 12 van 72
Opbrengsten grondstoffen In tabel 4 zijn de opbrengsten uit de ingezamelde grondstoffen per fractie uiteengezet. De grootste financiële afwijkingen worden onder de tabel nader toegelicht. Baten grondstoffen in € * 1.000
begroting 2023 2.206 252 1.255 598 4.311
berap 2023 2.314 252 816 448 3.830
jaarrek verschil % 2023 Kunststof verpakkingen en drankenkartons 2.656 342 14,8% Textiel 294 42 16,7% Papier 748 -68 -8,3% Overige fracties 595 147 32,8% Totaal 4.293 463 12,1% Tabel 4: Baten uit ingezamelde grondstoffen jaarrekening 2023 versus stand berap 2023 (x € 1.000)
Kunststof, blik en drankenkartons (pdb) Het voordeel op kunststof verpakkingen en drankenkartons wordt veroorzaakt door een bedrag van € 217.500 dat meer ontvangen is voor transportkosten van Nedvang. Ook hebben wij circa € 124.000 meer van Nedvang ontvangen voor vergoedingen voor kunststofverpakkingen en glas. Dit is vooral te danken aan een positief prijsverschil van € 30 per ton op kunststofverpakkingen. Tegenover dit positieve prijsverschil stond een lager dan verwacht aantal tonnages kunststofverpakkingen (625 ton). Papier De papierprijzen daalden in 2023. De gemiddelde papierprijs komt in 2023 uit op circa € 61 per ton. In de bestuursrapportage 2023 was rekening gehouden met een papierprijs van € 67,50. Het aantal tonnages komt ultimo 2023 uit op 11.740. In de bestuursrapportage 2023 was 12.500 ton opgenomen. Inzet vrijwilligers bij de papierinzameling In 2023 is besloten om per 1 januari 2024 te stoppen met de inzet van vrijwilligers bij de papierinzameling. Dit heeft voor 2023 nog geen effect op de uitvoeringskosten.
Textiel Het voordeel op textiel wordt veroorzaakt doordat de hoeveelheid textiel in 2023 met 2.100 ton hoger uitvalt dan de begrote hoeveelheid (1.800 ton). Uitvoeringskosten In tabel 5 zijn de afwijkingen op de uitvoeringskosten ten opzichte van de bestuursrapportage 2023 uiteengezet. De belangrijkste afwijkingen worden na de tabel toegelicht. Resultaat basispakket t.o.v. bestuursrapportage Bedrag Opbrengsten grondstoffen 122.000 V NedVang 342.000 V Verwerkingskosten -389.000 N Containers -143.000 N Stortplaats 216.000 V Afvalstoffenheffing -548.000 N Milieustraten 109.000 V overige 257.000 V -34.000 N Tabel 5: Mutaties kosten Basispakket Opbrengsten grondstoffen Dit verschil wordt met name veroorzaakt door hogere tarieven en hogere tonnages in kleinere grondstofstromen. Voorbeelden zijn een hoger tarief voor oud ijzer en een hoger tonnage voor AEEA (afgedankte elektrische en elektronische apparaten). NedVang Dit is toegelicht bij tabel 4. Verwerking grondstoffen Dit verschil wordt onder meer veroorzaakt door de hogere kosten voor de verwerking van restafval. De oorzaak ligt in een groter tonnage restafval en grof huishoudelijk restafval dan in de berap was ingeschat. Er waren ook extra kosten doordat we zelf de vervuiling uit het pdb en papier haalden, om daarmee afkeur van de grondstoffen te verminderen.
Pagina 13 van 72
Containers De hogere kosten ontstaan met name door hogere kapitaallasten van minicontainers. Dit betreft vervanging van verschillende type containers die in 2021 en 2022 zijn geplaatst en in 2023 zijn geactiveerd. Stortplaats Dit voordeel komt onder andere door lagere kosten voor juridisch advies en de opstal-brandverzekering. Daarnaast zijn er structureel hogere opbrengsten van retributies 2023 voor het zonnepark, WattHub, Grondbank en de motorcrossclub. Afvalstoffenheffing Dit is toegelicht bij tabel 3: ‘Baten afvalstoffenheffing’. Milieustraten Bij het aanbieden van rest- en bouwafval moeten aanbieders in bepaalde gevallen een bedrag afrekenen. Deze opbrengsten blijken structureel te zijn. In de bestuursrapportage 2024 en de begroting 2025 zal dit voordeel structureel worden verwerkt. Overige opbrengsten Onder de post overige zijn een aantal kleinere voor- en nadelen ondergebracht. De grootste posten zijn lagere kosten voor communicatie (€ 71.000), een voordeel op inzameling (€ 68.000) en een voordeel op de dienstverlening van BSR (€ 63.000).
3.7.
Verantwoording baten en lasten
De lasten van het programma Basispakket worden gedekt door de baten uit ingezamelde grondstoffen en baten afvalstoffenheffing. De opbouw van deze baten staan in paragraaf 7: Lokale heffingen. In tabel 6 worden de baten en lasten verder gespecificeerd. Zo worden ook de stortingen en onttrekkingen uit de reserves en voorziening inzameling inzichtelijk.
Programma Basispakket LASTEN Lasten uitvoering basispakket BTW basispakket Kwijtscheldingen Totaal lasten Uitvoering basispakket Afvalstoffenheffing Totaal baten Saldo baten en lasten Mutatie voorziening basispakket Mutatie reserves Totaal vermogensmutaties Totaal
Begroting 2023
30.206 3.454 1.230 34.890 4.673 31.067 35.740 850 -1.246 396 -850 0 Tabel 6: Baten en lasten programma Basispakket (x € 1.000)
Pagina 14 van 72
BegrotingsJaarrekening wijziging Berap 2023 2023 2023 30.502 3.497 1.258 35.257 4.311 31.776 36.087 830 -1.226 396 -830 0
30.759 3.497 1.258 35.514 3.830 32.776 36.606 1.092 -1.488 396 -1.092 0
31.543 3.497 1.298 36.338 5.168 32.228 37.396 1.058 -1.454 396 -1.058 0
Verschil
-784 0 -40 -824 1.338 -548 790 -34 34 0 34 0
Voordeel Jaarrekening /nadeel 2022 N N N V N V N V -
29.462 3.388 1.144 33.994 5.361 30.349 35.710 1.716 -1716 0 -1.716 0
4. PROGRAMMA PLUSPAKKET
4.1.
Inleiding
In het programma Pluspakket zijn diensten opgenomen die individuele gemeenten in aanvulling op het Basispakket contractueel van Avri kunnen afnemen. Met het Pluspakket levert Avri een breed dienstenpakket aan de gemeenten. Dit dienstenpakket bestaat onder andere uit het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte (IBOR) en gescheiden inzameling van incontinentiemateriaal. Verder levert Avri diensten op het gebied van toezicht en handhaving op onderdelen van de APV. De taken uit het Pluspakket worden tegen kostprijs aangeboden en eventuele voor- en nadelen worden – op basis van de afgesloten raamovereenkomst – verrekend met de gemeenten. Daarmee ligt het financiële risico bij de individuele gemeenten. 4.2.
Incontinentiemateriaal en luiers
De gemeenten Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel zijn in 2022 gestart met de gescheiden inzameling van incontinentiemateriaal en (baby)luiers. Na een voorzichtige start in 2022 (510 ton ingezameld) is in 2023 670 ton ingezameld. Vanaf 2024 wordt in alle Avri-gemeenten incontinentiemateriaal en (baby)luiers ingezameld. 4.3.
Integraal Beheer Openbare Ruimte
Avri voert voor de gemeenten Buren, Tiel, Neder-Betuwe en West Betuwe taken uit in de openbare ruimte. We hebben voor iedere gemeente afzonderlijk een uitgebreide jaarrapportage gemaakt. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is in 2023 niet naar wens gelopen. De afspraken, zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s), zijn op onderdelen niet gehaald. Dat had diverse oorzaken, zoals de extreme weersomstandigheden. Maar ook de versoberingen wegens bezuinigingen tellen mee, én het vastleggen in de DVO van mondelinge afspraken over het beheer op frequentie, in plaats van beeld. Dit willen wij niet als excuus gebruiken, want de inhoud van een DVO is altijd leidend. De huidige onvrede over onze dienstverlening maakt dat we het jaar 2024 gebruiken om de uitvoerende taak beter te matchen met de vraag vanuit de gemeenten. 4.4.
Handhaving
Door onze opdrachtgevers wordt het werk van het team handhaving gewaardeerd. Naast het toezicht op de afvalstoffenheffing in alle, bij Avri aangesloten gemeenten, wordt handhaving ook ingezet bij andere taken in de gemeente Tiel, Culemborg en Zaltbommel. Dit zijn taken en bevoegdheden binnen het Boa domein 1 Openbare ruimte zoals controle van de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV), de parkeerverordeningen, wegenverkeerswet , jeugdoverlast, Alcoholwet en evenementen, hondenoverlast en ondermijning. Sinds kort mogen de handhavers binnen het domein 1 ook het toezicht op kleine verkeersovertredingen uitvoeren. Over de werkprocessen en afspraken zijn we nog in gesprek met onze opdrachtgevers. In de samenwerking zijn wij steeds meer partner van de gemeenten. In goed overleg wordt invulling aan de taken gegeven. Het contact tussen de boa’s en de inwoners en bezoekers van Tiel, Culemborg en Zaltbommel is goed. Er is begrip en waardering voor onze boa’s. Natuurlijk wordt niet alles wat we doen gewaardeerd, maar meestal wel geaccepteerd. Helaas zijn onze boa’s tijdens de uitvoering van hun taken toch diverse malen geconfronteerd met verbale en zelfs fysieke agressie. Door snel en professioneel de-escalerend te handelen, zijn deze situaties goed onder controle gehouden. Mogelijk heeft de invoering van de body-cams een positieve invloed.
Pagina 15 van 72
Gemeenten leggen steeds meer aanvullende taken bij het team neer, zoals controle op ondermijning, het uitlezen van camerabeelden van de autoluwe binnenstad of toezicht op kleine verkeersovertredingen. Landelijk scoren we goed met de verplichte externe audit op de Wpg (Wet politiegegevens). Aanbevelingen uit deze audit zijn opgenomen in het verbeterplan, dat we in de komende drie jaar gaan uitvoeren. Zowel Avri als de gemeenten willen de kwaliteit van de dienstverlening verhogen. Daar hebben we te maken met een enorme uitdaging, door de (landelijke) krapte op de arbeidsmarkt. We hebben dit in 2023 serieus opgepakt door samen met een adviesbureau en de gemeenten een plan van aanpak te maken. Zo hebben we vastgelegd hoe we een toekomstbestendig handhavingsteam voor de komende jaren kunnen neerzetten. Daarnaast willen we een aantrekkelijke werkgever blijven in deze krappe arbeidsmarkt. In 2023 zijn de eerste stappen gezet. In 2024 werken we het beleid verder uit om deze twee doelen te bereiken. 4.5.
Verantwoording baten en lasten
In tabel 7 zijn de baten en lasten van de jaarstukken 2023 afgezet tegen de bestuursrapportage 2023. Het financieel resultaat van dit programma is nihil. In beginsel worden alle baten en lasten binnen het Pluspakket afgerekend met de gemeenten.
Programma Pluspakket LASTEN Integraal beheer openbare ruimten - via DVO Integraal beheer openbare ruimten - via overige opdrachten Handhavingstaken Inzameling incontinentiemateriaal Overige dienstverlening pluspakket Af te dragen Vennootschapbelasting Totaal lasten Integraal beheer openbare ruimten - via DVO Integraal beheer openbare ruimten - via overige opdrachten Handhavingstaken Inzameling incontinentiemateriaal Overige dienstverlening pluspakket Totaal baten Saldo baten en lasten Mutatie voorzieningen (tbv extra GFT/incontinentiemateriaal) Mutatie reserves Totaal vermogensmutaties Totaal
BegrotingsJaarrekening wijziging Berap 2023 2023 2023
Begroting 2023
Verschil
Voordeel Jaarrekening /nadeel 2022
13.172 371 1.191 395 390
13.940 282 1.368 307 285
14.450 550 1.741 307 0
14.784 1.480 1.624 300 31
-334 -930 117 7 -31
N N V V N
15.519 13.172 371 1.191 395 390 15.519 0 0
16.182 13.940 282 1.368 307 121 16.018 -164 0 164 164 0
17.048 14.450 550 1.741 307 0 17.048 0 -164 164 0 0
18.219 14.784 1.480 1.624 247 -109 18.026 -193 -58 251 193 0
-1.171 334 930 -117 -60 -109 978 -193 106 87 193 0
N V V N N N V N V -
0 0
13.686 129 1.309 193 224 -1 15.540 13.697 129 1.309 304 265 15.704 164 0 -164 -164 0
Tabel 7: Baten en lasten programma Pluspakket (Bedragen x € 1.000) Integraal Beheer Openbare Ruimte – via DVO De uiteindelijke kosten zijn hoger uitgevallen dan in de bestuursrapportage voorzien. Dit komt vooral door het opgegeven meerwerk van diverse gemeenten. Tegenover de hogere lasten staan hogere baten, omdat de gemaakte lasten worden doorbelast naar de individuele gemeenten. Op de post overige opdrachten is een voordeel zichtbaar. Het meerwerk voor de diverse gemeenten was op deze post geraamd, maar de realisatie van het meerwerk is opgenomen onder de post ‘via DVO’. Handhaving – via DVO De uiteindelijke kosten zijn lager uitgevallen; dit voordeel is verrekend in het integraal in rekening gebracht tarief bij de gemeenten en voor het AVRI-deel doorbelast naar het programma Basispakket. Per saldo is het resultaat op handhaving budgettair-neutraal. Zomerinzameling gft In 2022 is de zomerinzameling niet uitgevoerd en de gemeenten hebben besloten hier definitief mee te stoppen. Via een korting op het tarief van de afvalstoffenheffing is € 138.000 aan de inwoners teruggeven. Dit is verrekend met de reserve Pluspakket. Gescheiden inzameling incontinentiemateriaal De lasten voor inzameling van incontinentiemateriaal en luiers waren voor 2023 € 300.000. Via de gemeentelijke toeslag op de afvalstoffenheffing waren de opbrengsten € 247.000.
Per saldo bedraagt de onttrekking aan de voorziening incontinentie € 53.000. Het saldo van deze voorziening bedraagt per ultimo 2023 € 59.000.
Pagina 16 van 72
5. PROGRAMMA BEDRIJFSAFVAL
5.1.
Inleiding
Avri voert in beperkte mate activiteiten uit voor bedrijven in de vorm van inzameling, inname en het laten verwerken van bedrijfsafval. De dienstverlening aan bedrijven is ondersteunend aan het Basispakket. De activiteiten op het gebied van bedrijfsafval zijn gericht op het zo goed mogelijk benutten en inzetten van beschikbare productiemiddelen. Het programma Bedrijfsafval vormt een beperkt onderdeel van de bedrijfsvoering en de omzet. De positieve financiële resultaten worden al enkele jaren benut voor het verlagen van de afvalstoffenheffing voor de inwoners. We zien nog altijd potentieel om dit aandeel in de toekomst te vergroten en daardoor de dekkingsbijdrage voor de inwoners van Rivierenland te verstevigen. Ons marktaandeel in het MKB is stabiel. Wij schatten dit op circa 20% van de markt in het Rivierenland. Die markt wordt door in totaal zes partijen bediend. We onderscheiden ons op de markt door gescheiden inzameling van papier en plastic, glas en gft, door bedrijven te adviseren en service te bieden. Daarnaast maakt dit programma het mogelijk om uiting geven aan de regionale maatschappelijke betrokkenheid van Avri. Door verbinding met het regionale bedrijfsleven en sponsoring in natura tijdens regionale evenementen wordt de zichtbaarheid van Avri in de regio vergroot. 5.2.
Terugblik 2023
Bedrijfsmatig afval Als het gaat om de inzameling van bedrijfsafvalstromen, is 2023 goed verlopen. De gestage groei in het aantal klanten zet zich voort. De hoeveelheden aangeleverd op ons grondstoffenpark zijn toegenomen, met name voor de stromen Bedrijfsafval en Bouw- en sloopafval. Dit komt doordat wij nieuwe verwerkingscontracten tegen een gunstiger tarief konden afsluiten. Sponsoring Vanaf 2023 wordt de jaarlijkse Rode Kruis Bloesemtocht niet meer georganiseerd. Appelpop, Dijken Sport en Two Rivers Marathon gingen in 2023 wel door. Avri heeft daar een bijdrage aan geleverd in de vorm van gratis diensten. 5.3.
Verklaring financieel resultaat 2023
Het jaarresultaat voor vpb (vennootschapsbelasting) van het programma Bedrijfsafval valt € 340.000 positiever uit dan verwacht bij de bestuursrapportage 2023. Dit resultaat komt tot stand door enerzijds € 318.000 hogere inkomsten en anderzijds € 22.000 lagere lasten. De hogere baten worden veroorzaakt door extra baten inzamelcontracten, hogere opbrengsten grondstoffen en overige opbrengsten. Omdat er € 69.000 meer vennootschapsbelasting betaald moest worden, is het netto-voordeel € 271.000. Dit bedrag is gestort in de reserve Bedrijfsafval.
Pagina 17 van 72
5.4.
Verantwoording baten en lasten
In tabel 8 zijn de baten en lasten van de jaarstukken 2023 afgezet tegen de bestuursrapportage 2023. Programma Bedrijfsafval LASTEN Uitvoerings bedrijfsafval Af te dragen Vennootschapbelasting Totaal lasten Opbrengsten contracten bedrijfsafval Verwerkingsopbrengsten grondstoffen Overige opbrengsten Totaal baten Saldo baten en lasten Mutatie reserves Totaal vermogensmutaties Totaal
Begroting 2023 2.072 41 2.113 1.944 331 2 2.277 164 -164 -164 0
Tabel 8: Baten en lasten programma Bedrijfsafval (x €1.000)
Pagina 18 van 72
BegrotingsJaarrekening wijziging Berap 2023 2023 2023 2.169 51 2.220 2.105 284 34 2.423 203 -203 -203 0
2.347 0 2.347 2.105 190 34 2.329 -18 18 18 0
2.325 69 2.394 2.365 220 62 2.647 253 -253 -253 0
Verschil
22 -69 -47 260 30 28 318 271 -271 -271 0
Voordeel Jaarrekening /nadeel 2022 V N N V V V V V -
2.428 44 2.472 2.226 456 41 2.723 251 -251 -251 0
6. PROGRAMMA ALGEMENE BATEN EN LASTEN
6.1.
Inleiding
In dit programma worden de baten en lasten verantwoord die niet rechtstreeks aan de overige programma’s kunnen worden toegekend. De kosten van de ondersteunende bedrijfsvoering (taakveld overhead) vormen daarvan een groot onderdeel. In dit programma worden ook de baten en lasten van het taakveld rente verantwoord. Avri ziet overhead niet louter als kostenpost. Door een goed lopende en innovatieve bedrijfsvoering worden de primaire taken beter en efficiënter uitgevoerd. De bereikte resultaten in 2023 worden verder toegelicht in paragraaf 11: Bedrijfsvoering. 6.2.
Verklaring financieel resultaat
Over het boekjaar 2023 is een positief resultaat op dit programma gerealiseerd van € 935.000. Aangezien we bij de bestuursrapportage nog rekening hielden met een negatief resultaat van € 100.000, is het voordeel ten opzichte van de bestuursrapportage € 1.035.000. Dit voordeel bestaat naast een voordeel op de overhead- en treasury lasten van € 78.000 ook uit een rentevoordeel van € 207.000 en het ontvangen dividend van de Realisatie BV van € 750.000. Al deze resultaten worden verrekend met de Algemene Bedrijfsreserve. Het voordeel op de lasten ‘overhead’ wordt voornamelijk veroorzaakt door niet-benutte budgetten voor opleiding en organisatieontwikkeling van € 137.000. Hier tegenover staat een nadeel op de huisvestingskosten van € 78.000. De overige verschillen zijn beperkt. De rente over 2023 wordt nader toegelicht in paragraaf 10: Financiering. 6.3.
Verantwoording baten en lasten
In tabel 9 zijn de baten en lasten van de jaarstukken 2023 afgezet tegen de bestuursrapportage 2023. Programma Algemene Baten en Lasten
Begroting 2023
LASTEN 0.4 Overhead Doorbelasting overhead
7.262 -7.262
0.5 Treasury Doorbelasting Treasury Totaal lasten 0.4 Overhead 0.5 Treasury/rente 0.5 Treasury/dividend Totaal baten Saldo baten en lasten Mutatie reserves Totaal vermogensmutaties Totaal
513 -513 0 0 0 0 0 0 0 0 0
BegrotingsJaarrekening wijziging Berap 2023 2023 2023 7.137 -7.137
467 -467 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Tabel 9: Baten en lasten programma Algemene baten en lasten (x *€1.000)
Pagina 19 van 72
Verschil
Voordeel Jaarrekening /nadeel 2022
7.559 -7.459
7.483 -7.459
76 0
V
7.363 -7.535
467 -467 100 0 0 0 0 -100 100 100 0
492 -494 22 0 207 750 957 935 -935 -935 0
-25 27 78 0 207 750 957 1.035 -1.035 -1.035 0
N V
480 -560 -252
V V V V V -
252 -252 -252 0
JAARVERSLAG PARAGRAFEN
Pagina 20 van 72
7. LOKALE HEFFINGEN 7.1.
Inleiding
Avri is verantwoordelijk voor de afvalstoffenheffing van de deelnemende gemeenten. De gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Rivierenland (BSR) verzorgt voor Avri de belastingaanslagen en de inning daarvan. Het uitgangspunt is dat de tarieven afvalstoffenheffing kostendekkend zijn. Dit komt overeen met het wettelijk uitgangspunt dat de gemiddelde tarieven voor de dienstverlening op begrotingsbasis niet meer dan 100% kostendekkend mogen zijn. Sinds 2014 is de afvalstoffenheffing verdeeld in een basisdeel en een variabel deel. Het basisdeel is voor alle huishoudens van de Avri-gemeenten hetzelfde bedrag. Het variabel deel is afhankelijk van het aantal en de soort aanbiedingen restafval. De baten afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op de opgave van de Belasting Samenwerking Rivierenland (BSR). BSR verzorgt het opleggen en innen van de aanslagen en doorbetaling van de afvalstoffenheffing aan Avri. 7.2.
Ontwikkeling baten afvalstoffenheffing
In tabel 10 zijn voor 2023 het aantal huishoudens, de tarieven en de berekening van de opbrengsten afvalstoffenheffing uiteengezet. Ook het totaal aan kwijtschelding wordt zichtbaar. Dit wordt als last verantwoord in het programma Basispakket. Baten afvalstoffenheffing 2023
Aantal huishoudens Geregistreerde huishoudens Niet betalende huishoudens basisdeel Betalende huishoudens basisdeel % b etalende huishoudens
begroting
Berap
jaarrekening
verschil jaarrekening jaarrekening berap 2022
2023
2023
2023
103.365 -7.236 96.129 93,0%
103.365 -7.236 96.129 93,0%
103.842 -4.331 99.511 95,8%
477 2.905 3.382 2,8%
102.064 -6.124 95.940 94,0%
33 15 5,3 7,2
-2 -2 -0,1 0,8
33 19 5,3 7,1
Gemiddeld aantal aanbiedingen restafval 30 ltr. (brengvoorziening) hoogbouw en stadscentra 30 ltr. (brengvoorziening) 140 ltr. (mini container) 240 ltr. (mini container)
35 17 5,4 6,4
Tarieven Basistarief Toeslag basistarief per extra mini container restafval
€ 293 € 50
€ 293 € 50
€ 293 € 50
€ 279 € 50
€ 0,80 € 1,00
€ 0,80 € 1,00
€ 0,80 € 1,00
€ 0,80 € 1,00
€ 4,67 € 8,00
€ 4,67 € 8,00
€ 4,67 € 8,00
€ 4,67 € 8,00
€ 31.776 -€ 1.258 € 30.518
€ 32.776 -€ 1.258 € 31.518
€ 32.228 -€ 1.298 € 30.930
Variabel tarief: aanbieding 30 ltr. (brengvoorziening - hoogbouw) Variabel tarief: aanbieding 30 ltr. (brengvoorziening) Variabel tarief: aanbieding 60 ltr. (brengvoorziening) Variabel tarief: aanbieding 140 ltr. (mini container) Variabel tarief: aanbieding 240 ltr. (mini container) Baten afvalstoffenheffing programma basispakket (x €1.000) Bruto baten afvalstoffenheffing Kwijtschelding Netto baten afvalstoffenheffing
Tabel 10: Ontwikkeling baten afvalstoffenheffing
Pagina 21 van 72
-€ 548 -€ 40 -€ 588
€ 30.441 -€ 1.144 € 29.297
8. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING 8.1.
Inleiding
De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing biedt inzicht in het risicomanagement binnen Avri. Het beschrijft hoe risicomanagement als vast proces binnen de bedrijfsvoering wordt toegepast en verankerd. Ook geeft deze paragraaf inzicht in het risicoprofiel van Avri en de bijbehorende weerstandscapaciteit en -ratio. Het uitgangspunt vormt de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2017, die in februari 2017 door het Algemeen Bestuur werd vastgesteld. De weerstandscapaciteit is verder uitgewerkt in de Nota Reserves en Voorzieningen 2017 van Avri. 8.2.
Ontwikkeling risico's
Voor ieder programma is de ontwikkeling van het risicoprofiel weergegeven. Het actualiseren van het risicoprofiel is van belang, gezien de grilligheid van de begroting en het geringe weerstandsvermogen de afgelopen jaren. In tabel 11 zijn de risico’s per programma weergegeven. Het risicoprofiel uit de begroting 2024 is in de tabel afgezet tegen de geactualiseerde stand in deze jaarstukken. ONTWIKKELING FINANCIELE RISICO'S ( * €1.000) Basispakket 1 Verkoop gebulkt materiaal 2 Prijsontwikkeling papier 4 Faillissement van verwerkers 5 Betaling afvalstoffenheffing 6 Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats 8 Data Registratie GSL 10 Chemische vervuiling of grondwatervervuiling 11 Avri Realisatie B.V. en Solar B.V. 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 14 Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens 17 Vervuiling van aangeboden grondstoffen 19 Vergoeding kunststof verpakkingen 23 Geschil met verwerker PMD's 24 Brandstofprijzen 25 CAO stijging 26 Verwerkingskosten 27 Niet volledige kilometerregistratie Totaal Basispakket
jaarrekening 2022
Begroting 2024
29 242 133 120 4.710 15 140 29 349 225 330 459 603 120 498 0
29 242 133 120 4.710 15 140 29 349 225 330 459 603 120 0 0
8.001
Pluspakket 13 Risico's uitvoering pluspakket activiteiten 24 Brandstofprijzen Totaal Pluspakket Bedrijfsafval 2 Prijsontwikkeling papier 4 Faillissement van verwerkers 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 24 Brandstofprijzen Totaal Bedrijfsafval Bedrijfsvoering 1 Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4) 2 Vermogensbuffer (1% leningportefuille) Totaal Bedrijfsvoering Totaal alle programma's
Tabel 11: Ontwikkeling financiële risico’s Avri
Pagina 22 van 72
Jaarrekening 2023 0 242 0 0 3.919
Verschil
7.504
0 0 315 225 330 123 475 218 0 313 125 6.285
-29 0 -133 -120 -791 -15 -140 -29 -34 0 0 -336 -128 98 0 313 125 -1.219
75 25 100
75 25 100
0 0 0
-75 -25 -100
37 7 20 40 104
37 7 20 40 104
60 0 0 0 60
23 -7 -20 -40 -44
736
830
736
830
775 351 1.126
-55 351 296
8.941
8.538
7.471
-1.067
8.3.
Toelichting op de grootste of gewijzigde risico’s
Onderstaand geven wij een toelichting op de grootste risico’s. Daarnaast behandelen wij de risico’s die afwijken van de begroting 2024. basispakket, pluspakket, bedrijfsafval 1 - Verkoop gebulkt materiaal; risico vervallen Dit betreft een klein risico met een klein financieel gevolg. Als het risico optreedt kan dit opgevangen worden binnen de begroting van het Basispakket 4 - Faillissement van verwerkers; risico vervallen Dit risico is verdisconteerd in het risico voor verwerkingskosten. 5 - Betaling afvalstoffenheffing; risico vervallen Dit risico is vervallen omdat we rekening houden met een vast percentage kwijtschelding. Kwijtschelding passen we toe bij inwoners die de afvalstoffenheffing niet kunnen betalen. 6 - Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats; risico gedaald De provincie en Avri hebben in december 2020 een bestuurlijk akkoord gesloten voor uitstel van de overdracht van de stortplaats van Avri. Dit akkoord heeft als doel om de kortetermijneffecten voor de gemeenten te verminderen. Die waren ontstaan door het besluit van Provinciale Staten in oktober 2020 om de rekenrente te verlagen. Kernpunt in het bestuurlijk akkoord is het uitstellen van het moment van overdracht voor onbepaalde tijd. In 2031 besluit de provincie na overleg met de Avri-gemeenten over het overdrachtsmoment.
Tot dat moment zijn alle risico’s (zowel technisch als financieel) voor rekening van Avri. Hierbij is ook afgesproken dat we jaarlijks overleg voeren over de technische en juridische aspecten van de nazorg, zowel bestuurlijk als financieel. Dat geeft de betrokken partijen de tijd voor het doorvoeren van maatregelen, die een efficiënte nazorg waarborgen. Ook is er tijd om de benodigde financiële middelen op te bouwen. Het akkoord stelt de gemeenten bovendien in staat om tijdig te anticiperen op de ontwikkelingen en invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Bij de overdracht moeten voldoende financiële middelen beschikbaar zijn. Op termijn zijn verschillende uitgangspunten en parameters voor de bepaling van dit doelvermogen echter onzeker. Daardoor blijft de kans bestaan dat er te weinig doelvermogen is opgebouwd op de nog nader te bepalen overdrachtsdatum. Er kunnen echter ook positieve effecten zijn, zoals een langere vervangingstermijn van toegepaste materialen of hogere beleggingsrendementen van het nazorgfonds. Al deze zaken zijn van invloed op het benodigde vermogen. Bovendien kunnen toekomstige (wettelijke) ontwikkelingen ook van invloed zijn op de nazorgkosten. De stortplaats wordt al meerdere jaren intensief gemonitord en onderhouden. De technische risico’s (zoals ongelijke ‘zetting’ en percolaatvorming) beschouwen we daarom als beheersbaar.
Avri loopt bij de opbouw van het toekomstig doelvermogen meerdere financiële risico’s. Deze risico’s/onzekerheden zijn niet te beïnvloeden, omdat de provincie autonoom bevoegd is te besluiten over de uitgangspunten. Daaronder valt ook het overdrachtsmoment, dat na overleg met de Avri-gemeenten wordt bepaald. We verwachten dat Provinciale Staten in 2031 het moment van overdracht vaststelt. Rekening houdend met de reële doorlooptijd van het (deels juridisch) sluitingsproces en contractuele afspraken, gaan we voor de inschatting van de risico’s uit van de vroegst mogelijke overdracht per 2034. Wij rekenen echter op overdracht per 2044 en voor de opbouw van het doelvermogen gaan we daar ook vanuit. Naar verwachting zal het nazorgfonds vóór het beslismoment in 2031 nog een studie uitvoeren voor actualisatie van de rekenrente. Die heeft de meeste invloed op het doelvermogen. Op dit moment is onzeker of de rente stijgt of daalt, hoe de beleggingsmix zich gaat ontwikkelen en welk effect deze wijzigingen vervolgens hebben. Dat kan zowel positief als negatief zijn. In 2023 heeft het rendement zich weer positief ontwikkeld. Er is nog geen definitieve jaarrekening over 2023 van het nazorgfonds. Wel is het beleggingsrendement bekend. Op basis hiervan is de hoogte van het belegd vermogen van Avri bij de provincie berekend op € 8,5 miljoen.
Een belangrijke ontwikkeling was het verschijnen in 2022 van het landelijk eindrapport ‘Rekenrente nazorgfondsen stortplaatsen’. Dit rapport is in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgesteld en bevat adviezen over het vormen van een landelijk nazorgfonds en de te hanteren systematiek voor het bepalen van de rekenrente. Het rapport is definitief en in IPO-verband wordt hier inmiddels over gesproken. Naar verwachting besluit de provincie in het eerste kwartaal 2024 over het eventueel overnemen van bepaalde adviezen en voorstellen uit het rapport. Overigens wordt uit het rapport wel duidelijk dat de provincie Gelderland het risico eenzijdig bij de stortplaatshouders neerlegt. De adviezen in het rapport zouden voor het doelvermogen en het risicoprofiel heel gunstig uitpakken. Momenteel vinden er besprekingen plaats tussen de provincies en het Rijk, over de positie van het Rijk. Als het Rijk bereid is om bij calamiteiten als vangnet te dienen, zijn naar verwachting veel bezwaren van de provincies weggenomen. Dan staat niets de vorming van een landelijk fonds meer in de weg.
Pagina 23 van 72
Uit het rapport blijkt dat er meerdere varianten voor het bepalen van de rekenrente mogelijk zijn. De meest ongunstige variant uit het rapport geeft een rekenrente die ligt boven de huidige rekenrente van de provincie Gelderland. Gelderland hanteert een rekenrente van 3,1%. De laagste variant uit het rapport komt uit op 3,45%. Daarom hebben wij deze rekenrente van 3,45% opgenomen in de berekeningen voor het doelvermogen. Naast een hogere rekenrente hebben we in 2023 de inflatie in het rekenmodel verhoogd naar 2,00%. Dit percentage is gelijk aan het provinciaal model. Het risico van een hogere indexatie komt hiermee dus te vervallen. Op basis van de geactualiseerde uitgangspunten wordt in 2034 € 10,848 miljoen doelvermogen opgebouwd. De contante waarde per 1 januari 2024 is hierbij € 7,725 miljoen. Inmiddels is het vermogen bij de provincie opgebouwd tot € 8,534 miljoen. Dit is een overschot van € 803.000. Voor de bepaling van de financiële risico’s zijn met het Rinasmodel meerdere scenario’s berekend.
De scenario’s gaan er vanuit dat één of meer punten afwijken van de huidige uitgangspunten van Avri en eventuele overdracht per 2034; • Rekenrente op 3,1%; dit levert een bruto-risico op van € 5,209 miljoen; • Vervangstermijn 75 jaar in plaats van 100 jaar; dit levert een bruto-risico op van € 2,541 miljoen; • Het niet-afbouwen van bemonsteren op peilbuizen; dit levert een bruto-risico op van € 1,981 miljoen. Rekening houdend met de diverse risicoscenario’s en de actuele inschatting van de kans dat deze zich voordoen, bedraagt het gekwantificeerd risico in de jaarrekening (maart 2024) € 3,919 miljoen, op basis van de toe te passen kans x effectmethode. Dit is € 0,791 miljoen lager dan vorig jaar. 8 - Data Registratie GSL; risico vervallen Dit betreft een klein risico met een klein financieel gevolg. Als het risico optreedt kan dit opgevangen worden binnen de begroting van het Basispakket. 10 - Chemische vervuiling of grondwatervervuiling; risico vervallen Dit risico is verdisconteerd in het risico voor verwerkingskosten. 11 - Avri Realisatie BV en Solar BV; risico vervallen Gezien de vermogenssituatie van de BV’s, kan dit risico vervallen. 12 - Inzet medewerkers uitvoering; risico afgenomen De arbeidsmarkt lijkt steeds krapper te worden. Ook voor uitzendbureaus is het steeds moeilijker om gekwalificeerd personeel te vinden.
Op deze arbeidsmarkt is het ook steeds makkelijker voor personeel om over te stappen naar een andere werkgever. Als oplossing hebben we onze vaste schil aan mensen vergroot en de flexibele schil verkleind. We bieden medewerkers de nodige opleidingen aan om hen breed inzetbaar te maken. Daarnaast kijken we ook naar de arbeidsvoorwaarden om bestaande medewerkers te behouden. 14 - Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens; niet gewijzigd In 2023 is ingezet op communicatie en voorlichting. Ook zijn de afvalcoaches het gehele jaar ingezet. Ook de komende jaren blijven we de burgers actief benaderen. Zo is het projectteam Schone Grondstoffenaanpak van start gegaan. Zij richten zich op het tegengaan van de vervuiling van grondstoffen. 17 - Vervuiling van aangeboden grondstoffen; niet gewijzigd Uit sorteerproeven blijkt dat de vervuiling van gft toeneemt. Overigens is er ook landelijk een forse stijging vervuiling gft te zien. We zitten inmiddels op de grens van de landelijk vastgestelde norm. Dat maakt de kans op afkeur groot. We blijven inzetten op communicatie en voorlichting, mede door de afvalcoaches. Minder vervuiling is het doel. De effecten hiervan worden pas vanaf 2024 zichtbaar. 19 - Vergoeding kunststof verpakkingen; risico afgenomen De vervuiling in kunststof verpakkingen neemt landelijk sterk toe.
De vergoedingen van het Afvalfonds worden vastgesteld op basis van deze landelijke vervuilingscijfers. Daarmee ontstaat het risico dat het Afvalfonds lagere vergoedingen gaat vaststellen en de pdb-inkomsten dus afnemen. 23 - Geschil met verwerker pdb; risico gedaald Avri heeft een geschil met de verwerker van het pdb-afval over de afrekeningen 2017, 2018, 2019 en 2020. Zowel Avri als de verwerker (Veolia) zijn op basis van het afgesloten contract van mening dat er recht is op compensatie door de tegenpartij. Volgens onze berekeningen komt Avri op een vordering van € 170.000. De verwerker stelt echter dat Avri € 1,2 miljoen moet betalen (tot en met afrekening 2019). In een vergelijkbaar geschil tussen Veolia en Afvalsamenwerking Limburg (ASL) heeft de rechtbank ASL geheel in het gelijk gesteld. Veolia is in hoger beroep gegaan.
Pagina 24 van 72
24 - Risico brandstofkosten; risico gestegen De grillige energiemarkt blijft een risico voor de bedrijfsvoering van Avri. Uiteraard worden hogere brandstofprijzen verwerkt in de begroting. De onvoorspelbaarheid van de brandstofprijzen maakt echter dat we hier een risico voor hebben opgenomen. Bedrijfsvoering 1 - Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4) De jaarrekening 2023 geeft een overhead van € 7,750 miljoen. De Algemene Bedrijfsreserve Avri heeft op basis van de 10% van de overhead een drempelwaarde van € 775.000. Het huidige en meerjarig voorziene saldo van deze reserve biedt voldoende weerstand om de risico's te dekken. 2 - Vermogensbuffer Bij het aantrekken van leningen is de rente afhankelijk van het vermogen. Een lager eigen vermogen leidt tot een hogere rente. We houden rekening met 1% van de leningportefeuille. 8.4.
Ontwikkeling weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de reserves van Avri. Doordat de jaarstukken 2023 (voor reservemutaties) sluiten met een positief resultaat, verbetert de weerstandscapaciteit. In tabel 18 is de beschikbare weerstandscapaciteit per programma weergegeven. Een nadere toelichting op de mutaties van de reserves en voorzieningen is uitgewerkt in paragraaf 14.4. 8.5.
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de gekwantificeerde risico's (paragraaf 8.3) af te zetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2017 van Avri wordt de uitkomst gewaardeerd volgens onderstaande tabel: