Jaarstukken 2022 Zaltbommel - Raad 13 juli 2023 (incl. Erratum)

Jaarstukken 2022

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 2. 2022 in vogelvlucht / 4 2.1. Financieel resultaat / 4 2.2. Stand van zaken acties / 7 2.3. Stand van zaken incidentele budgetten en investeringen / 10 3. Jaarverslag / 14 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 14 3.2. Programma Veiligheid / 19 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 22 3.4. Programma Economie / 26 3.5. Programma Onderwijs / 29 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 33 3.7. Programma Sociaal domein / 37 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 43 3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / 48 4. Paragrafen / 52 4.1. Lokale heffingen / 53 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 60 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 67 4.4. Financiering / 72 4.5. Bedrijfsvoering / 75 4.6. Verbonden partijen / 80 4.7. Grondbeleid / 94 4.8. Wet Open Overheid / 100 5. Jaarrekening / 101 5.1. Overzicht van baten en lasten / 101 5.2. Toelichting op de baten en lasten / 102 5.3. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling / 133 5.4. Balans / 139 5.5. Toelichting op de balans / 141 5.6. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector / 157 5.7.

Gebeurtenissen na balansdatum / 158 Bijlage 1 - Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (Sisa) / 159 Bijlage 2 - Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld / 171 Bijlage 3 - Budgetoverhevelingen / 173

2

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

1. Voorwoord en leeswijzer Voorwoord De jaarstukken 2022 van de gemeente Zaltbommel zijn het sluitstuk van de planning- & controlcyclus over het jaar 2022 en daarmee een belangrijk instrument waarmee de raad zijn kaderstellende, maar vooral controlerende rol kan uitoefenen. Afgelopen jaar informeerden we u regelmatig over de voortgang en uitvoering van de in de programmabegroting opgenomen beleidsvoornemens. Via deze jaarstukken informeren wij u over de behaalde resultaten, zowel inhoudelijk als financieel. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening met bijlagen. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording vormt het hart van de jaarstukken waarin verantwoording wordt afgelegd over het gevoerde beleid aan de hand van de drie 'W'vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft dat gekost? In de tekstuele toelichting geven wij ook aan hoe de resultaten zich verhouden tot de in de begroting gestelde doelen en geplande activiteiten. Uiteraard nemen wij hierbij de besluitvorming in de loop van het jaar, vastgelegd bij de Perspectiefnota 2022, de bestuursrapportage en de tussentijdse wijzigingen van de begroting in acht. In het jaarverslag zijn financiële resultaten op hoofdlijnen toegelicht.

Een meer gedetailleerde toelichting op de cijfers is opgenomen in de toelichting op de programmarekening, die is opgenomen in het onderdeel jaarrekening. Na de programmaverantwoording komen de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschpasbelasting en de post onvoorzien aan de orde. Ten slotte geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de jaarstukken. De jaarrekening bestaat uit de balans, de programmarekening, de toelichting, de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen en een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Naast de verplichte bijlagen is afzonderlijk een toelichting opgenomen met de stand van zaken van de incidentele budgetten en investeringen. Deze gedetailleerde toelichting maakt formeel geen onderdeel uit van de jaarstukken en vervangt het afzonderlijke boekwerk investering dat voorheen werd gemaakt. De bedragen in de tabellen zijn in € 1.000. Nadelige saldi zijn weergegeven met een N. Voordelige saldi zijn weergegeven met een V. In deze jaarstukken beschrijven wij de stand van zaken. Deze stand van zaken stellen wij vast aan de hand van de 'statusbalk'.

Met de kleuren geven wij aan hoe de 'vlag' erbij hangt: Tijd Wordt het resultaat conform planning gehaald? in uitvoering conform planning / gereed onzeker of de planning wordt gehaald knelpunt; wordt niet gehaald conform planning / nog niet gestart

Financiën Zijn de toegekende middelen toereikend? uitvoering blijft binnen het budget onzeker of uitvoering binnen het budget blijft knelpunt; overschrijding van het budget

3

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

2. 2022 in vogelvlucht In dit hoofdstuk kunt u in vogelvlucht de belangrijkste resultaten van deze jaarstukken lezen.

2.1. Financieel resultaat De Jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat van € 2.861.000. Bij de Bestuursrapportage 2022 werd een voordelig saldo verwacht van € 1.097.000. De jaarrekening sluit € 1.764.000 voordeliger. Saldi per programma Bestuur Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien

Saldo lasten 612 N 402 V 485 N 3.437 V 1.004 V 1.289 V 165 N 193 V 5.414 V 399 V 339 N 997 V 1V 11.536 V

Saldo baten Saldo reserves 438 V 58 N 105 V 200 N 1.176 V 587 N 3.293 N 8V 993 N 42 V 973 N 315 V 710 N 1.136 V 465 N 4.180 N 247 N 313 V 244 N 62 N 296 N 997 N 5.001 N

4.771 N

Saldo totaal 231 N 307 V 104 V 153 V 11 V 358 V 560 N 864 V 986 V 467 V 697 N 1V 1.764 V

Toelichting op hoofdlijnen Hieronder is per programma een toelichting op hoofdlijnen gegeven. Bestuur Het nadeel op het programma Bestuur wordt vrij geheel veroorzaakt door de jaarlijkse mutatie op de voorziening Wethouderspensioenen, deze wordt jaarlijks geactualiseerd. Er is dit jaar per saldo een bedrag van € 124.000 gestort in de voorziening en levert een nadeel op voor de exploitatie. Veiligheid De onderuitputting van diverse budgetten voor handhaving, maar ook het innen van niet-begrote dwangsommen hebben geleid tot een voordeel binnen het programma Veiligheid. Daarnaast is er vaststellingsovereenkomst gesloten met De Heeren van Suylichem, deze is financieel nog niet volledig afgewikkeld. Verkeer, vervoer en waterstaat Dit programma kent een groot aantal verschillen, waarbij de zandwinning het grootste voordeel oplevert. Daarnaast zit er een verschil op de aanpak van de Marten van Rossumsingel. Deze levert weliswaar een afwijking op zowel de baten als de lasten en is per saldo budgettair neutraal. Economie Binnen het programma Economie worden de grondexploitaties (fysieke bedrijfsinfrastructuur) verantwoord. De afwijkingen op de baten en lasten, en dus ook op de reserves, komen doordat de uitvoering van de diverse grondexploitaties en verkoop van kavels anders lopen dan vooraf werd ingeschat.

Dit heeft maar een beperkte invloed op de totale eindwaarde van de lopende grondexploitaties. Een extra toelichting vindt u in de paragraaf grondbeleid. Daarnaast zit er een voordeel op recreatie en toerisme, dit komt door een gift in verband met Covid-19 die in 2021 volledig afgewikkeld is waardoor het budget in 2022 niet nodig bleek te zijn. Onderwijs De afwijkingen binnen het programma Onderwijs ontstaat voornamelijk door de budgetten Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) en Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Wij ontvangen middelen

4

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

vanuit het rijk. De uitvoering hiervan is in 2022 binnen budget gebleven en daarnaast is het overschot van de rijksmiddelen naar de balans overgeboekt omdat wij hier in 2023 verdere uitvoering aan geven. Sport, cultuur en recreatie Dit programma kent een groot aantal verschillen, waarin de verwarming van de Sint Maartenskerk en het Fiet Paveljoen de grootste meevallers zijn. Deze budgetten worden overgeheveld naar 2023. Sociaal domein Het nadeel op het programma Sociaal domein wordt voornamelijk veroorzaakt door maatwerkdienstverlening Jeugd. Het tekort op Sociaal domein wordt, conform huidig beleid, gedekt uit de reserve Sociaal Domein. Deze reserve is helaas niet toereikend, hierdoor resteert er een nadeel op dit programma. Volksgezondheid en milieu Dit programma kent een groot aantal verschillen, het voordeel op riolering en begraagrechten zijn de grootste financiële meevallers. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Er zijn in 2022 meer omgevingsvergunningen aangevraagd, waardoor de legesopbrengsten hoger waren dan gedacht. Daarnaast is het budget voor stimulering goedkopen woningbouw niet aangewend in 2022 en wordt doorgezet naar 2022. Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel binnen algemene dekkingsmiddelen ontstaat voornamelijk door een hogere algemene uitkering en een hogere OZB opbrengst voor niet-woningen.

Dit komt omdat er in de decembercirculaire extra middelen zijn toegevoegd aan de algemene uitkering. Bij het opstellen van de begroting was dit nog niet bekend. Overhead Het nadeel op overhead komt voornamelijk door hogere salaris- en inhuurkosten. Dit is een gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Daarnaast kunnen medewerkers gebruik maken van verlofsparen. Om dit verlof in de toekomst te kunnen bekostigen is er een storting gedaan in de nieuwe voorziening verlofsparen. Vennootschapsbelasting Er was een verwachting dat we vennootschapsbelasting zouden moeten betalen over 2022. Echter zorgt de GREX Waluwe III ervoor dat het totale resultaat voor de vennootschapsbelasting een verlies is. Hierdoor hoeven we geen vennootschapsbelasting te betalen in 2022. Mogelijk kunnen we het verlies van 2022 verrekenen met de winst van 2021 waardoor we een bedrag aan vennootschapsbelasting terugkrijgt. Omdat de aangiften nog niet definitief zijn, is hier nog geen vordering voor opgenomen. Onvoorzien In 2022 is de post onvoorzien niet ingezet en valt vrij in het saldo van de jaarrekening. Uitgebreide toelichting op de baten en lasten In de jaarrekening is onder de toelichting op de baten en lasten (paragraaf 5.2) een uitgebreidere toelichting opgenomen. Vermogenspositie Hieronder een overzicht van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves.

Er is per saldo meer toegevoegd aan reserves en minder onttrokken. Begroting 2022 Rekening 2022 na wijziging Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

8.230 9.669

14.696 11.364

Saldo t.o.v. begroting na wijziging 6.465 N 1.695 V

Saldo reservemutaties

1.438 V

3.332 N

4.771 N

Per saldo stijgt de stand van de reserve € 4,7 miljoen meer dan begroot. Dit komt voornamelijk door:

5

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

• Toevoeging van € 3,6 miljoen aan de reserve budgetoverheveling. De planning was dat deze budgetten in 2022 besteed zouden zijn. Dit zijn incidentele budgetten die overgeheveld zijn uit 2021 en budgetten uit de perspectiefnota die nog niet volledig zijn uitgegeven; • Een storting in de reserve Winstneming Grondexploitaties van € 2,2 miljoen vanuit de winstnemingen Waluwe II, Wildeman I en Wildeman II. • Er is ook een onttrekking aan de Algemene Reserve Grondexploitaties geweest van € 1 miljoen voor de actualisatie van de verliesvoorzieningen. • Hier staat tegenover dat aan de reserve sociaal domein per saldo voor € 0,9 miljoen is onttrokken in plaats van toegevoegd ter dekking van het tekort op budgetten Sociaal Domein.

6

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

2.2. Stand van zaken acties In de begroting voor 2022 staan 86 acties. In het jaarverslag presenteren we de actuele stand van zaken. Van de acties lopen er 66 (77 %) conform planning. Voor 20 acties (23 %) is dit onzeker of zijn er knelpunten. In de onderstaande tabel geven wij een samenvatting. Een nadere toelichting is opgenomen in het jaarverslag.

Onderwerp Bestuur en ondersteuning Gebiedsgericht werken Vervolg samenwerking Bommelerwaard BVEB Duurzaam bestendig maken Strategische Toekomstvisie Bommelerwaard Landelijke ontwikkelingen Bewegende samenleving Vervolg Samenwerking Regionaal Communicatie Gemeenteraadsverkiezingen Visie op dienstverlening Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden Registratie rondom arbeidsmigranten op orde houden Veiligheid Regionaal beleidsplan 2020-2023 Integrale veiligheid Activiteiten jaarwisseling APV en handhaving Verkeer en vervoer Afwaardering Zijlstraat Zuilichem tot 30 km/h Toepassing van rood asfalt op conflictpunten tussen fietsinfrastructuur en rijbanen Stoepenmotie 2022 Brakel, Molenkampsweg Zuilichem, Uilkerweg Bruchem, Krangstraat Bruchem, Reconstructie Steenweg-Parallelweg Snelle fietsroute Zaltbommel, Reconstructie Steenweg Zaltbommel, Kruising KW-weg en Van Heemstraweg Bern, Bergsche Maasdijk Parkeren binnenstad Parkeren in de kernen Walstroomvoorziening Busvervoer

7

Bestuursrapportage 2022 Status Status Tijd Financiën

Jaarrekening 2022 Status Status Tijd Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Bestuursrapportage 2022 Veerdiensten Economie Regionaal Stimulerings Fonds (RSF) Georganiseerd vermogen Ontwikkeling werklocaties Vrachtwagenparkeerplaatsen Ondernemersteam Bommelerwaard Promotie vrijetijdseconomie Onderwijs Openbaar basisonderwijs Integraal Huisvestingsplan (IHP) Kentalis Compas College Uitvoering programma's NPO, Ontwikkelagenda passend onderwijs en LEA Laaggeletterdheid Sport, cultuur en recreatie Uitvoering sportakkoord Renovatie en vervanging sportvelden Sportaccommodaties Uitvoering regioplan cultuur Nieuw Cultureel Centrum Waluwe in combinatie met herinvulling Sint Maartenskerk Paviljoen Stadskasteel Overname Sint-Maartenskerk en bredere invulling Uitvoering beheerplan speelplaatsen Actualisatie subsidiebeleid Essentaksterfte nog niet opgelost Planontwikkeling Munnikenland Sociaal domein Welzijn Mantelzorg Inclusie Beleid sociaal domein Doorontwikkeling wijkteams Innovatiefonds Sociaal Domein Werkzaak Rivierenland Minimabeleid Wet Inburgering Zelfstandigheid stimuleren Zorginkoop Jeugdzorg Voorbereiding centralisatie gespecialiseerde jeugdzorg

8

Jaarrekening 2022

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Bestuursrapportage 2022 Regio en lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Uitvoeringsprogramma basisvoorzieningen Volksgezondheid en milieu Gezondheidsbeleid Rioolvervanging Structurele oplossing luier- en incontinentiemateriaal Duurzame energie Gemeente zelf/bestuurlijk Land- en tuinbouw Bedrijven per bedrijventerrein Bewoners/gebruikers wijken Lokaal Adaptatie Programma (LAP) Begraafplaatsen Volkshuisvesting Gebiedsontwikkeling Bossche Poort Omgevingswet Omgevingsvisie Huisvesting arbeidsmigranten Maken en uitvoeren prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen Woningbouwprogramma en uitvoeringsprogramma Herinvulling locatie De Brug

9

Jaarrekening 2022

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

2.3. Stand van zaken incidentele budgetten en investeringen Naast de acties uit de programma's wordt binnen de P&C-cyclus verantwoording afgelegd over de voortgang van de incidentele budgetten en investeringen. Voor de afwijkingen in de planning en het budget is een toelichting opgenomen onder de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening.

Onderwerp incidentele budgetten Dienstverlening / AVG / processen IBP Implementatie omgevingswet IBP Programma Bio-diversiteit Programma Bio-diversiteit landschap Duurzaamheidsinstrumentarium IBP Duurzaamheidsprogramma IBP Aanpak energie-armoede Opstellen Kerkvisie Crisisnoodopvang vluchtelingen Langdurige opvang Vluchtelingen Veilingweg 2 Stimulering goedkope woning (SGW-Prov) Klimaatadaptatie/Stresstest Renovatie kantine Uitvoering duurzaamheid gebouwen IBP Verbeteren veiligheid Brede Scholen Stadsmuren Meubilair Gemeentekantoor Hogeweg Stortplaats Ketelsteeg Sanering stortplaats Poederoijen Fietsverbinding Gamerschedijk Watertappunten Klompenpad Zaltbommel PHTB fase 3 Zuilichem Mertst/Uilkerw PHTB Fase 5 Gameren/Fietspad A2 Logi PHTB Fase 6 Brakel/Molenkampseweg PHTB fase 7 Rondweg Nieuwaal PHTB fase 8 J.Ekelmanstraat Nieuwaal PHTB fase 9 vrachtwagenmaatregelen Bruchem/Brakel Marten van Rossemsingel Het Groene Huis Renovatie buitenterrein gemeentekantoor/-werf Onderhoud Esplanadepark Groenonderhoud Wildeman Gebruiksgroen versterken IBP

10

Status Tijd

Jaarrekening 2022 Status Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2022 Hoofdgroenstructuur verbeteren IBP Opvang piek populierenareaal IBP Maatregelen boomziekten Extra aanpak Zwerfafval Uitbreiding P+R station Div verkeersmaatregel/-vraagstuk/-init Parkeerproblemen in de kernen Verwarming St Maartenskerk Toekomstbestendige schoolgebouwen Integraal aanpak Maatschappelijk vastgoed Fiep-paviljoen Zaltbommel Innovatiefonds Sociaal domein Toekomsttuin Regeling Winterfonds Kansrijke start Wet Inburgering (SPUK) Onderwijsroute (SPUK G13) Energietoeslag lagere inkomens Wet Open Overheid (inc 2022 t/m 2026)

Onderwerp investeringen Openbare verlichting E.P. van Oijenstraat Herinricht J Eklemanstraat Snelle fietsroute ZBM-Den Bosch Aanpassingen Kruispunt Steenweg Krangstraat Snelfietsroute Projectkosten (subs.) Steenweg/Parellelweg Bruchem Ontwikkeling Sportacc/openbare ruimte Gameren Klimaatinstallatie gemeentekantoor Uitbreiding berging sporthal Buys Ballot Dorpshuis Zuilichem verbeteren Geluidsreducerend asfalt Maas-Waalweg Groot onderhoud Steenweg Reconstructie Steenweg Zaltbommel Walstroomvoorziening Haven 2019 Baggeren binnengracht Dorpsentree Zuilichem Rioolvervanging De Vergt Fase 2 2022

11

Status Tijd

Jaarrekening 2022 Status Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2022 Maatregel N5: aanleggen 3 fonteinen 2022 Maatregel N6: pomp Heksenwal 2022 Maatregelen H2S ( investeringen) 2022 Afkoppelen Esplanadepark Zaltbommel 2022 Investering gemalen 2022 Riolering tuinbouw Waterberging en afkoop Gis Schairtweg Zbm Masterplan fietspaden Voorbereiding MF4 Krangstraat-Steenweg MF 12 Fietsstroken Kloosterwiel Herinrichting kr.Gamerschestraat-Molenwal Kruising KW-weg en Van Heemstraweg GVVP 2021 Herinrichting de Zandkampen Openbaar toilet Kruising Beersteeg-Steenweg Hofstraat Nederhemert Wandelpad Krangstraat Bruchem MIRT A2 OV knooppunt Verkeersvoorziening Beersteeg-West Bern, Bergsche Maasdijk Openbare sportvoorziening Nieuwaal FBV Sportpark de Watertoren-Petanque Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (gebouw) Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (inventa) Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (grond) Herontwikkeling Sint Maartenskerk Afronding westpunt Sportpark Watertoren Voorbereiding Grex Brakel-West Sportvoorziening Bruchem VV Gereed Bouw zwembad/sporthal Gereed Zwembad/sporthal - inrichting Sportpark De Watertoren Pilot Aardgasvrij Zuilichem Grond CBS Wegwijzer Nederhemert Grond Kentalis Instandhouding Van Dam Van Brakelschool Installaties Van Dam Van Brakelschool Instandhouding Willem van Oranjeschool Aankoop grond PHTB, kavel 2 Grond Hospice De Samaritaan Beersteeg 29 Zaltbommel

12

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2022 Oenselsestraat 48 Zaltbommel Sportpark De Watertoren grond GVVP - 2020 GVVP - 2021 GVVP - 2022 Zuilichem, Uilkerweg Restauratie peilschaalhuisje Veerweg Onderzoek verbinding Binnen-buitenstad Gebiedsontwikkeling Bossche poort Burgemeester Posweg Voorbereiding MF 3-6 Molenkamp en Uilkerweg Instandhouding BZC14 velden Instandhouding BZC14 verlichting Instandhouding BZC14 kleedkamers Doortrekken Maas-Waalweg FBV Rotonde N322 -Startstraat Gameren Rotonde Gameren, kruising PWA straat Torentuinschuur Restauratieplan bolwerken fase 1 Restauratieplan bolwerken fase 2 Restauratieplan bolwerken fase 3 Stroomvoorziening Stoeptoegankelijkheid Overlagen Maas-Waalweg

13

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3. Jaarverslag In het jaarverslag geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de jaarstukken.

3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Bestuur Wat wilden we bereiken? Gebiedsgericht werken Doorontwikkelen gebiedsgericht werken. Vervolg Samenwerking Bommelerwaard In deze bestuursperiode is gebleken dat de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel geen gelijkluidend standpunt hebben over de toekomst van de formele samenwerking. De afgelopen maanden is er in de colleges en raden gesproken over de toekomst. Door alle partijen wordt de urgentie gevoeld om de samenwerking een nieuwe impuls te geven. De gemeenten staan voor de volgende fase binnen de Bommelerwaard. BVEB Duurzaam bestendig maken Afgelopen jaar hebben we samen met Maasdriel helder gekregen hoe onze toekomstige samenwerking al dan niet geformaliseerd wordt. Onderdeel van die uitkomst is de bedrijfsvoering duurzaam bestendig maken. Uit een onafhankelijk onderzoek door Bureau van de Laar blijkt dat de beste optie is het duurzaam versterken van de BVEB door o.a. de formatie op een adequaat niveau te brengen. Hiermee moet de BVEB in staat zijn om de gevraagde producten tijdig, juist en tegen een acceptabele prijs te leveren en de huidige Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) te optimaliseren. Strategische Toekomstvisie Bommelerwaard In het traject om te komen tot een omgevingsvisie voor de Bommelerwaard zijn wij uitgebreid met inwoners in gesprek gegaan over thema’s met betrekking tot de fysieke leefomgeving.

Daarnaast bestaat de wens om een strategische visie op te stellen, waarbij het doel is de belangrijkste ambities, opgaven en uitdagingen in beeld te brengen en op basis daarvan een strategische visie op te stellen. Landelijke ontwikkelingen Goed verloop van de gemeentelijke verkiezingen. Bewegende samenleving Invulling geven aan de bewegende samenleving. Vervolg Samenwerking Regionaal De toename van regionale samenwerking tussen gemeenten heeft er voor gezorgd dat gemeenteraden positie zoeken in het regionale netwerk. Er wordt regionaal geëxperimenteerd met bijeenkomsten waarin gemeenteraden elkaar ontmoeten over begrotingen en jaarrekeningen van gemeenschappelijke regelingen. Ook wordt er afstemming gezocht voor regionale informatieavonden en worden er geëxperimenteerd met regionaal debat over grote onderwerpen als de regionale energiestrategie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gebiedsgericht werken Er zijn al grote stappen in de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken gezet. Medewerkers van de buitendienst zijn omgevormd tot gebiedsconciërge, het eerste aanspreekpunt voor inwoners en daarmee ook het gezicht van de gemeente. Er is meer en structureel capaciteit, zowel bij deze gebiedsconciërges, als

14

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

bij de medewerkers binnendienst vrijgemaakt om gebiedsgericht te werken. De budgetten zoals door de raad vastgesteld helpen bij de stappen vooruit die gezet worden. De doorontwikkeling is voortgezet in 2022. Status tijd:

Status financiën:

Vervolg samenwerking Bommelerwaard In het denken over regionale samenwerking redeneren wij vanuit de kracht van de Bommelerwaardse gemeenten en de kracht van samenwerking. Wij bezien vanuit onze ambities, onze opgaven en onze uitdagingen wat we onze inwoners aan meerwaarde kunnen bieden door goede samenwerking. Samenwerking met elkaar in de Bommelerwaard, met onze partners in Regio Rivierenland, onze partners in de regio ’sHertogenbosch, de provincies Gelderland en Noord-Brabant en al onze andere samenwerkingspartners. Vormen structuurvragen zijn daaraan ondergeschikt. De vier K’s zijn daarbij steeds leidend: vermindering van kwetsbaarheid, verhoging van kwaliteit, klantgerichtheid en vermindering van kosten Status tijd:

Status financiën:

BVEB Duurzaam bestendig maken De directeur is aangesteld en gestart in 2022. Het organisatieplan is opgesteld en wordt in q1 aangeboden aan het bestuur en de ondernemersraad. De goede samenwerking tussen de drie partijen (Maasdriel, BVEB en Zaltbommel) wordt hiermee behouden en versterkt. Status tijd:

Status financiën:

Strategische Toekomstvisie Bommelerwaard De omgevingsvisie is in 2022 vastgesteld en daarin is een strategische toekomstvisie Bommelerwaard benoemd. Status tijd:

Status financiën:

Landelijke ontwikkelingen In 2022 hebben de raadsverkiezingen plaatsgevonden. Een verdere versnippering van het politieke landschap is zichtbaar geworden zo ook in Zaltbommel . De grote opgaven waar ook gemeenten mee geconfronteerd worden zoals de stikstofopgaven, de opvang van statushouders en vluchtelingen legt extra druk op de gemeentelijke organisatie en samenleving. In de nieuwe bestuursperiode is ingezet om gezamenlijk via beeldvormende bijeenkomsten zich te oriënteren op nieuwe thematische onderwerpen. Jeugdzorg ,veiligheid en woningbouw zijn slechts enkele thema’s waar we mee aan de slag zijn gegaan. De doorontwikkeling van de positionering en informatievoorziening betreffende gemeenschappelijke regelingen is een blijvende vraag vanuit de raad om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. Het plan van aanpak regionale samenwerking van de griffierkring is hiervan een illustratief voorbeeld. De wensen die uit vorige bestuursperiode bij de raden zijn geïnventariseerd zijn opgenomen in dit plan. De uitwerking en daadwerkelijke implementatie van de verschillende onderdelen zullen met verschillende samenwerkingspartners voortvarend worden opgepakt. Status tijd:

Status financiën:

Bewegende samenleving De intensivering van regionale samenwerkingsverbanden en de veranderende rol van de raad hierin zal in toenemende mate deze bestuursperiode aandacht vragen. Grip op deze verbonden partijen is een continue ontwikkelproces. De intensivering van regionale afstemming tussen raden gesteund door de regionale griffierskring is daarin een belangrijk element. Een update van de nota verbonden partijen heeft in dit proces prioriteit naast de grootschalige implementatie van de wijziging van de wet op de gemeenschappelijke regelingen. Het coördineren van deze regionale processen vragen naast de lokale processen nadrukkelijk

15

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

aandacht. Op welke wijze je inwoners en andere belanghebbenden betrekt bij de huidige lokale opgaven blijft een belangrijk thema. Het creëren van draagvlak in de samenleving t.a.v. deze maatschappelijke vraagstukken is en blijft een belangrijk aandachtspunt! Status tijd:

Status financiën:

Vervolg Samenwerking Regionaal Goede ondersteuning van politieke processen is in een voortdurend veranderende samenleving van wezenlijk belang. De toenemende complexiteit van onderwerpen zorgt er voor dat het essentieel is dat duidelijk en vroegtijdig zicht is op welke onderwerpen wanneer en hoe behandeld gaan worden. Dat geeft de gemeenteraad voldoende tijd zich inhoudelijk voor te bereiden en zich mede te richten op input vanuit de samenleving en daarbuiten. Dit vraagt om een goede afstemming tussen college ambtelijke organisatie en raad. Het optimaliseren van een voor alle partijen bruikbare termijnagenda is hierbij essentieel voor het doorlopen van een zorgvuldig politiek proces. Status tijd:

Status financiën:

Burgerzaken Wat willen we bereiken? Communicatie We willen inwoners, bedrijven, verenigingen, instellingen en overige partijen duidelijk en tijdig informeren. We kiezen toegankelijke en aansluitende communicatie(middelen). Vroegtijdige communicatieadvisering in een project, proactieve mediabenadering en persvoorlichting Gemeenteraadsverkiezingen Goed verloop van de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022. Visie op dienstverlening Ook in 2022 gaan we weer verder aan de slag met het uitvoeringsplan van de visie op dienstverlening die we samen met Maasdriel hebben vastgesteld. In dit plan staat de dienstverlening aan de inwoners en de ondernemers centraal. Basis Registratie Personen (BRP) op orde BRP inschrijvingen en de kwaliteit hiervan dienen gewaarborgd te blijven. De kwaliteit van de basisregistratie is van belang voor alle overheidsinstanties die hun informatie halen uit de BRP. Aan een inschrijving zijn veel gevolgen gekoppeld. Denk hierbij aan rechten op o.a. de aanvraag van een IDbewijs waarmee toeslagen aangevraagd kunnen worden en bijvoorbeeld nodig is voor de inschrijving bij een woningbouwcorporatie, wet op inburgering, kiesrecht en de aanvraag van recht op een uitkering. En ook de zorgvraag vanuit inwoners die alleen geboden kan worden als men in de gemeente geregistreerd staat.

Registratie rondom arbeidsmigranten op orde We blijven inzetten op het behouden van de bestaande kwaliteit. Aan het belang van een tijdige in- of uitschrijving gaan we in 2022 meer aandacht geven. Op dit moment staan er zo'n 1240 arbeidsmigranten ingeschreven. De verwachting is dat het aantal arbeidsmigranten stijgt.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Communicatie Er is een jaarcontract met de Bommelerwaardgids. Dit contract loopt tot 1 augustus 2023. Zij zijn de enige aanbieder voor een huis-aan-huis krant • Wij hebben in 2022 veel aandacht besteed aan digitale toegankelijkheid, binnen de organisatie en de digitale dienstverlening. Er is echter nog een professionaliseringsslag nodig om dit project volledig op te kunnen starten. Hier werken we momenteel aan • Er hebben meerdere teamsessies plaatsgevonden. Hier is o.a. een inventarisatie gemaakt van de taken

16

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

die bij de afdeling belegd zijn. Ook is hier besproken waar het team haar voornaamste taken ziet. Mede op basis hiervan is een communicatievisie opgesteld. Deze communicatievisie wordt in 2023 verder uitgewerkt in jaarplannen en (mogelijk) aangepaste werkwijze afdeling communicatie. Status tijd:

Status financiën:

Gemeenteraadsverkiezingen De gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zijn goed verlopen. De verkiezingen waren verspreid over drie dagen. Tijdens het vervroegd stemmen op maandag en dinsdag waren twee stemlocaties in de gemeente opengesteld. In verband met corona waren nog een aantal maatregelen in de stemlokalen noodzakelijk, waaronder de 1,5 meter afstand, een vierde stembureaulid en de verplichting van het gebruik van kuchschermen. Om wachtrijen te voorkomen is er, bij drie grote stemlocaties, een tweede stembureau ingericht. De bewoners van twee zorginstellingen in onze gemeente hebben de mogelijkheid gekregen om in hun eigen veilige omgeving te kunnen stemmen. De voorlopige vaststelling is bekend gemaakt tijdens de uitslagenavond in De Poorterij. De definitieve vaststelling heeft plaatsgevonden tijdens een verplichte en digitale openbare zitting van het centraal stembureau. Er zijn geen bezwaren ingediend. Status tijd:

Status financiën:

Visie op dienstverlening 2022 was een digitaliseringsjaar voor burgerzaken voor verschillende producten. We kunnen spreken van een succes. Het aanbieden van meer digitale producten wordt zeer goed ontvangen. De nieuwe telefooncentrale is live gegaan per 14 december 2022. Momenteel worden de processen en gebruikersproblemen door de telefooncentrale aanbieder geoptimaliseerd. Deze problematiek heeft een hoge prioriteit bij de aanbieder en leverancier. De dienstverlening blijft zich de komende tijd doorontwikkelen. Status tijd:

Status financiën:

Basis Registratie Personen (BRP) op orde Alle medewerkers blijven zich continue ontwikkelen binnen het werkveld. Het afgelopen jaar maar ook komend jaar is hier op ingezet. Samenwerking met diverse domeinen is verder geoptimaliseerd, mede door ontheemden die genoodzaakt naar Nederland zijn gekomen. Er is een goede maatwerk co-productie ontstaan om ontheemden tegemoet te komen in goede voorzieningen. Daarnaast zijn er meer digitale producten beschikbaar voor de klant. Status tijd:

Status financiën:

Registratie rondom arbeidsmigranten op orde Het is nog niet gelukt om een nieuw digitaal nachtregister aan te schaffen. De gesprekken hiervoor lopen momenteel. Dit heeft een omvangrijke samenhang van diverse zaken die in kaart worden gebracht. Op dit moment wordt gebruik gemaakt van de huidige aanbieder van het digitaal nachtregister. Er zijn gesprekken gevoerd om aanpassingen door te voeren in de versie die nu gebruikt wordt. Het afgelopen jaar is er actief ingezet op controles en handhaving. Echter is een functionerend digitaal nachtregister van belang om handhavend te kunnen optreden. Status tijd:

17

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? BESTUUR

Rekening 2021

Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.884 453

2.210 1.024

2.255 1.058

2.820 1.104

565 N 47 N

Totaal lasten Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken

2.337

3.234

3.312

3.924

612 N

150 396

319

319

355 402

355 V 83 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

546 1.791 N 21 7

319 2.915 N -

319 2.993 N -

757 3.167 N 58 -

438 V 173 N 58 N -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

14 N 1.805 N

2.915 N

2.993 N

58 N 3.225 N

58 N 231 N

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening 2022 • Besluit burgerlijke stand • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Indicator

Periode

Zaltbommel

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens

Formatie

2022

4,11

Bezetting

2022

4,04

Apparaatskosten

2022

589,73

Externe inhuur

2022

12,09%

Eigen gegevens Eigen gegevens

Overhead

2022

7,75%

Eigen gegevens

18

Omschrijving De totale formatie van het ambtelijk apparaat in Fte per 1.000 inwoners Het werkelijk aantal werkzaam Fte per 1.000 inwoners De apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie per inwoner De kosten van de externe inhuur exclusief inhuur vanuit vacatureruimte als % van de totale loonsom inclusief inhuur Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces als percentage van de totale lasten als % van de totale lasten

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer en Openbare Orde & Veiligheid. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? We willen een veilige leefomgeving voor al onze inwoners en iedereen die in onze gemeente verblijft. De VRGZ wil bereiken dat zij de partner zijn op het gebied van fysieke veiligheid met oog voor sociale veiligheid. De VRGZ streeft naar uitstekende dienstverlening aan iedereen die in Gelderland-Zuid woont, werkt en verblijft en draagt in belangrijke mate bij aan een veilige leefomgeving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Regionaal beleidsplan 2020-2023 De doelen opgenomen in het regionaal beleidsplan 2020-2023 voor het jaar 2022 (samenwerking, weerbare samenleving en extra focus op cyberrisico's) zijn gehaald. Status tijd:

Status financiën:

Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. Dit betekent dat we een (verdere) afname van overlast en criminaliteit willen realiseren. Hiervoor hanteren we een integrale en gebiedsgerichte aanpak.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Integrale veiligheid We zetten in op de vier prioriteiten van de kadernota 2019-2022, namelijk drugsoverlast, jeugdoverlast, overlast verwarde personen en ondermijnende criminaliteit. We ontwikkelden daarbij onze regierol verder en werkten aan een integrale aanpak van casuïstiek. We werkten daarin nauw samen met onze ketenpartners, zowel op lokaal als op regionaal niveau. Maar daarnaast werkten we ook samen met onze inwoners en ondernemers. Bijvoorbeeld bij het Keurmerk Veilig Ondernemen en het Veilig Buitengebied. Samen met de Gebiedsregisseurs pakten we de leefbaarheid in de gemeente aan. En door middel van het Intergemeentelijk projectteam (IGP) pakten we misstanden aan. Daarnaast bereidden we een duidelijk en geborgde aanpak van mensenhandel voor. We werkten hierbij aan signalering en bewustwording en aan de opvang en hulpverlening voor slachtoffers. Ook zetten we ons in op het thema cybercrime, ofwel digitale veiligheid. We organiseerden de week van de digitale veiligheid om bewustwording op dit thema te vergroten en inwoners en ondernemers handelingsperspectief te bieden. We werkten daarnaast aan de integriteit en voerden Bibob-onderzoek om te voorkomen dat we als overheid criminele activiteiten faciliteren. Status tijd:

Status financiën:

Activiteiten jaarwisseling De ambtelijke werkgroep startte in mei met de aanpak voor de jaarwisseling. Samen met de relevante partners zetten we in op preventie, maakten we duidelijke afspraken en legden dit vast in een plan van aanpak en operationeel draaiboek. We hebben de vuurwerk-meldlijn via de MOR-meldingen ingezet en zetten een specifieke MMA-campagne in voor brandstichtingen. De communicatie-campagne is breed gedeeld met betrokken partners en richtte zich voornamelijk op bewustwording en het vergroten van de meldingsbereidheid. Ook zetten we in op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Samen met Halt

19

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

zijn er specifieke vuurwerklessen op scholen gegeven. Dit jaar werden er ook weer evenementen en activiteiten georganiseerd. We hebben dit financieel ondersteund. Status tijd:

Status financiën:

APV en handhaving Handhaving huisvesting internationale werknemers De Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) heeft in 2022 controles uitgevoerd bij huisvestingslocaties. Het aantal controles was om verschillende redenen minder dan gepland. Zo waren er minder controles nodig vanwege de wijziging van het beleid huisvesting internationale werknemers. Deze wijziging maakt het mogelijk dat een huisvestingslocatie op het terrein van een werkgever ook gebruikt wordt voor het huisvesten van werknemers die bij een ander bedrijf in de Bommelerwaard werkzaam zijn. Daarnaast was er geen voortgang in dossiers wegens lange wachttijden bij de Rechtbank en was de beschikbare capaciteit bij de ODR minder dan voorafgaand gepland. Handhaving Nachtregister In 2022 zijn controles uitgevoerd op het bijhouden van het nachtregister bij diegenen die er zijn/haar beroep van maakt om aan personen nachtverblijf te verschaffen. In die gevallen waarbij er een overtreding werd geconstateerd is er een handhavingstraject gestart. Handhaving alcoholwet Vanwege corona en vooral ook de financiele tegenslag/ nasleep hiervan bij de horeca ondernemers vonden we het niet gepast in 2022 extra in te zetten op handhaving van de alcoholwet. De controles worden in het eerste kwartaal van 2023 uitgevoerd.

Convenant Veilig Uitgaan Met Koninklijke horeca Nederland is de afspraak gemaakt dat zij in 2022 met horecaondernemers af zouden stemmen of de noodzaak nog aanwezig is voor het afsluiten van een nieuw horecaconvenant. Ook zonder convenant bestaan namelijk afspraken over sluitingstijden, tegengaan van vandalisme, alcoholgebruik en overlast. In 2023 volgt hierover uitsluitsel. In 2022 is wel weer regulier overleg ingevoerd vanuit de gemeente met de horecaondenemers zodat afspraken kunnen worden gemaakt. Status tijd:

Status financiën:

Wat mag het kosten? VEILIGHEID

Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Rekening 2021

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

2.243 1.516

2.343 1.437

2.291 1.774

2.327 1.335

36 N 438 V

3.759

3.780

4.065

3.663

403 V

32 87

14

14

4 115

4V 101 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

118

14

14

118

3.641 N 216 565

3.767 N -

4.051 N -

3.545 N 200 -

105 V 507 V 200 N -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

349 V 3.292 N

3.767 N

4.051 N

200 N 3.745 N

200 N 307 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan 2019-2022

20

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

• Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • APV • Regionaal Crisisplan • Evenementennota gemeente Zaltbommel (2020-2024) • Beleidsregels voor de toepassing van de Wet Bibob (2020) • Standplaatsenbeleid 2021-2025 gemeente Zaltbommel • Handhavingsuitvoeringsprogramma (2022) • Beleid huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel (wijziging 2022) Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio Gelderland Zuid • Omgevingsdienst Rivierenland • Avri (Boa's) • Politie • Openbaar Ministerie Beleidsindicatoren Indicator Periode Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

21

Zaltbommel

Nederland

Bron

2021 2022 2022

8 1,7 3,3

8 2,3 4,6

Stichting Halt CBS CBS

Omschrijving Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 t/m 17 jaar. Per 1.000 inwoners Per 1.000 inwoners

2022

0,8

1,4

CBS

Per 1.000 inwoners

2022

4,2

6

CBS

Per 1.000 inwoners

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Parkeerbelasting, Havens en Openbaar Vervoer. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.

Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op een aantal doelen. Zo willen we de doorstroming van ons lokale en omliggende hoofdwegennet verbeteren waarmee de bereikbaarheid van Zaltbommel verbetert. Hiervoor trekken we gezamenlijk op met Regio Rivierenland en met andere regionale partners. Lokale beleidsprioriteiten liggen vast in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) en in het Masterplan Fietspaden. De maatregelen in het Masterplan Fietspaden hebben tot doel de verkeersveiligheid en voorzieningen voor fietsers te verbeteren. Met het GVVP leggen we kaders vast met als doel verlaging van gevaarzetting door verbetering van wegcategorisering en routering.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Afwaardering Zijlstraat Zuilichem tot 30 km/h Uitvoering van dit project start zodra project 'Uilkerweg en Mertstraat afwaarderen naar 60 Km/h' gereed is. Voorbereiding staat gepland voor eerste helft 2023 en de uitvoering voor de tweede helft 2023. Status tijd:

Status financiën:

Toepassing van rood asfalt op conflictpunten tussen fietsinfrastructuur en rijbanen In 2022 zijn Kloosterwiel en de Nieuwe Tijningen in Zaltbommel tegelijk met het asfaltonderhoud voorzien van rode fietssuggestiestroken. Hierdoor is de verkeersveiligheid toegenomen door verminderde snelheid van automobilisten. Status tijd:

Status financiën:

Stoepenmotie 2022 Alle niet toegankelijke stoepen in Zaltbommel en Kerkwijk zijn toegankelijk gemaakt. Hiermee zijn in alle kernen in de gemeente Zaltbommel de stoepen toegankelijk gemaakt en is de stoepenmotie uitgevoerd. Status tijd:

Status financiën:

Brakel, Molenkampsweg Er is een voorontwerp gemaakt om een vrijliggend fietspad aan te leggen aan de Molenkampsweg tussen de Burgemeester Posweg en de Kooiweg. Dit ontwerp wordt met de bewoners besproken. Status tijd:

Status financiën:

Zuilichem, Uilkerweg In 2022 is de voorbereiding getroffen om het fietspad vanaf Uilkerweg 2A te verlengen tot aan de Harenstraat. De uitvoering gebeurt in 2023. Status tijd:

Status financiën:

Bruchem, Krangstraat In 2022 heeft er een verkenning plaatsgevonden naar de verschillende varianten om de verkeersveiligheid voor de fietsers te vergroten. Hieruit is de eerste voorkeursvariant gekozen welke verder uitgewerkt wordt, zodat de benodigde gronden verworven kunnen worden.

22

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Bruchem, Reconstructie Steenweg-Parallelweg In 2022 is het voorlopig ontwerp vastgesteld en een groot deel van de voorbereiding uitgevoerd. De aanvraag voor de kapvergunning is aangevraagd maar nog niet verkregen, er moeten afdoende bomen herplant kunnen worden ter compensatie. Status tijd:

Status financiën:

Snelle fietsroute In 2022 zijn verschillende technische en financiële onderzoeken uitgevoerd naar de mogelijkheden voor het realiseren van een oversteek van de provinciale weg N322, ter hoogte van de Hogeweg, door een tunnel of brug. Daarnaast heeft voor een groot deel de voorbereiding plaatsgevonden. Status tijd:

Status financiën:

Zaltbommel, Reconstructie Steenweg We hebben in 2022 het ontwerp uitgewerkt en besproken met omwonenden, politie, brandweer, nutsbedrijven en andere belanghebbenden. Dit inspraakprocedure op het definitieve ontwerp neemt meer tijd in beslag dan verwacht. We verwachten dat de uitvoering eind 2023 of begin 2024 kan starten. Status tijd:

Status financiën:

Zaltbommel, Kruising KW-weg en Van Heemstraweg Met de uitvoering van de snelle fietsroute (fase 1a) zijn er kleine verbeteringen aan de kruising doorgevoerd, onder andere het beter reguleren van de verschillende verkeersdeelnemers. Het onderzoek naar verdere mogelijkheden, kosten en kostendekking moet nog uitgevoerd worden. Status tijd:

Status financiën:

Bern, Bergsche Maasdijk In 2022 hebben we onderzoek laten verrichten naar drie ontwerpvarianten voor een vrijliggend fietspad en de kosten daarvan. Deze kosten liggen grofweg tussen € 5 en 10 miljoen. In 2023 worden deze varianten met de provincie en het waterschap besproken omdat het eigendom en beheer van de weg niet bij de gemeente ligt. Status tijd:

Status financiën:

Parkeren Wat willen we bereiken? Een evenwichtige parkeersituatie die recht doet aan de behoeften op verschillende momenten en locaties voor de verschillende doelgroepen. Het verbeteren van de regulering beperkt "schuring" tussen de verschillende parkeermotieven wonen, werken, kort consumeren en recreëren.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Parkeren binnenstad In 2021 is het nieuwe parkeerbeleid ingevoerd in de binnenstad. In 2022 is dit geëvalueerd en verbeterpunten uitgewerkt. Het aangepaste parkeerbeleid wordt in 2023 vastgesteld en geïmplementeerd. Status tijd:

23

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Parkeren in de kernen In 2022 zijn er extra parkeerplaatsen aan de kosterij in Bruchem gerealiseerd. Bij de Visserij in Zaltbommel wordt nog gesproken met de bewoners over de definitieve inrichting waardoor deze extra parkeerplaatsen begin 2023 worden ingericht. Status tijd:

Status financiën:

Havens Wat willen we bereiken? De haven is een belangrijk historisch onderdeel van Zaltbommel en was altijd een economische aanjager. We willen meer riviercruiseschepen ontvangen om toeristen naar de binnenstad te trekken. Dat geldt ook voor de jachthaven die daarmee ook een levendige uitstraling biedt.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Walstroomvoorziening De Walstroomvoorziening gaan we in 2024 aanleggen zodat de haven weer klaar is voor de toekomst. Hiertoe is een kredietvoorstel aan de raad voorgelegd. Door de toenemende kosten van materiaal en arbeid en de lange aanvraagtijd voor nieuwe aansluitingen loopt dit project in zowel tijd als financien uit. Status tijd:

Status financiën:

Openbaar vervoer Bij de provincie en vervoerders hebben wij aangedrongen op het in stand houden van het huidige niveau van het openbaar vervoer ter ondersteuning van de leefbaarheid van onze kernen. Voor de veren in onze gemeente hebben we ingezet op een duurzame continuering, waarbij we ook onderzochten hoehet recreatief potentieel te vergroten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Busvervoer Voor het busvervoer zijn we afhankelijk van derde partijen. De provincie is concessiebeheerder voor de busdiensten. In Regio Rivierenland zijn we gezamenlijk opgetrokken en betrokken gebleven bij ontwikkelingen op het gebied van openbaar vervoer. Via de regio en in diverse rechtstreekse contacten met de provincie benadrukken wij continu het belang van goed openbaar vervoer voor onze gemeente. Status tijd:

Status financiën:

Veerdiensten Om de veren rendabel te houden, wordt met de stichting De Bergsche Maasveren beleggingsadvies ingewonnen bij een 0nafhankelijk financieel adviesbureau. Zij hebben diverse beleggingsmogelijkheden en maatregelen om kosten te verminderen en inkomsten te vergroten in beeld gebracht met de daarbij behorende risico’s. Status tijd:

24

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

Rekening 2021

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

4.523 795 130 79 918

4.395 213 112 60 922

5.370 306 102 60 922

5.966 236 85 32 926

596 N 70 V 18 V 28 V 5N

Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

6.445

5.703

6.760

7.245

485 N

1.323 506 9 109 728

429 19 80 647

429 19 80 647

1.465 -3 10 133 747

1.036 V 3N 9N 53 V 100 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

2.675 3.769 N 2.313 699

1.175 4.528 N 1.300 1.724

1.175 5.585 N 1.300 1.724

2.351 4.894 N 2.089 1.926

1.176 V 691 V 789 N 202 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

1.614 N 5.384 N

424 V 4.103 N

424 V 5.161 N

163 N 5.057 N

587 N 104 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2022-2026) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Masterplan Fietspaden 3.0 (2021) • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2020-2025) Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant

25

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische Ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen en Economische promotie. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Economische ontwikkelingen Wat willen we bereiken? We willen beter in staat zijn de Bommelerwaardse bedrijvigheid van dienst te zijn om de lokale economie te bevorderen en te versterken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bijdrage RIF (Regionaal InvesteringsFonds) Inmiddels is het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022 -2025 vastgesteld met bijbehorend Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) als financieringsinstrument, de opvolger van het Regionaal Investeringsfonds (RIF). Het RSF is vanaf juni 2022 operationeel. In december 2022 heeft het Dagelijks Bestuur van de Regio Rivierenland aan acht innovatieve projecten een bijdrage toegekend. Het betreft vier uitvoeringsprojecten en vier haalbaarheidsonderzoeken. Status tijd:

Status financiën:

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? Een goed en toekomstbestendig vestigingsklimaat en omgeving voor gevestigde en nieuwe bedrijven, zowel regionaal als lokaal. We willen verder lokale bedrijven voor de toekomst ruimte bieden om zich te kunnen vestigen of uit te breiden. Om de bedrijventerreinen toekomstbestendig te houden en te maken is een goed functionerend parkmanagement van belang. De Wildeman heeft vanuit hun collectieve parkmanagement vereniging de Energiecoöperatie Bedrijventerreinen Zaltbommel opgericht. Inmiddels is de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel ook actief betrokken bij de energiecoöperatie. Alle overige bedrijventerreinen in de gemeente Zaltbommel mogen hierbij aansluiten om hun ambities op het gebied van duurzaamheid en veiligheid verder invulling te geven.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Georganiseerd vermogen De samenwerking tussen de gemeente en de diverse ondernemersverenigingen zijn doorgezet en verder aangehaald na de coronaperiode. De Coöperatie Duurzame Bedrijventerreinen Zaltbommel heeft een lening bij de Bank Nederlandse Gemeenten afgesloten, mede dankzij de nauwe samenwerking en met de gemeente en de afgegeven garantie. Hiermee worden diverse duurzaamheidsprojecten voorbereid en gerealiseerd. Het parkmanagement voor de Kraaijenhoef (en Langerak) te Brakel wordt ondersteund bij het verder uitrollen van haar activiteiten en er wordt ook gekeken naar de andere bedrijventerreinen binnen de gemeente Zaltbommel waar nog geen vorm van parkmanagement of samenwerking is. Vanuit Maasdriel zijn enkele geïnteresseerde ondernemers in gesprek gegaan met de parkmanagementorganisatie van de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel (SOBZ) om zich te laten informeren en inspireren. Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling werklocaties De actualisatie van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) is in regionaal verband uitgewerkt en gereed voor besluitvorming begin 2023. In het concept RPW zijn diverse noodzakelijke nieuwe ontwikkelingen in

26

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Zaltbommel opgenomen. Deze ontwikkelingen zijn nodig om (deels) tegemoet te komen aan de hoge vraag naar werklocaties in Zaltbommel. Vooruitlopend op de definitieve vaststelling van het RPW is de gemeente aan de slag gegaan met het opstellen van het bestemmingsplan voor De Wildeman III inclusief alle daarvoor benodigde onderzoeken en procedures. Medio 2022 heeft het voorontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegen. De ontwikkelaar van de Rondgang II te Gameren is ook aan de slag met de benodigde voorbereidende onderzoeken/werkzaamheden. Verder zijn er diverse gesprekken geweest rondom de (on)mogelijkheden op andere locaties. De vraag naar werklocaties in Zaltbommel is hoog en gronden zijn schaars. Dit geeft ook kansen om waar mogelijk te sturen op een betere mix van bedrijvigheid en ondernemers op de huidige en toekomstige werklocaties. Status tijd:

Status financiën:

Vrachtwagenparkeerplaatsen Een eerste korte evaluatie wijst uit dat de vrachtwagenparkeerplaats in Zaltbommel goed gebruikt wordt en niet leidt tot een aanzuigende werking. Hoewel zwerfafval op en rondom de parkeerplaats aandacht blijft vragen zijn er geen grote problemen geconstateerd in de afgelopen periode. Dit komt mede door de goede en snelle samenwerking tussen de bedrijvenvereniging en de gemeente. Op dit moment wordt gekeken of uitbreiding nodig en mogelijk is. Er wordt tevens gekeken of er nog mogelijkheden/wensen zijn voor een vrachtwagenparkeergelegenheid nabij de glastuinbouw in het buitengebied. Status tijd:

Status financiën:

Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? Een goede en servicegerichte dienstverlening aan bedrijven vanuit de gehele organisatie, aangestuurd door het Ondernemersteam.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Ondernemersteam Bommelerwaard Er zijn meerdere personele wisselingen geweest in 2022 maar de (externe)dienstverlening heeft er niet onder geleden. De in 2021 opgezette dienstenkaart is uitgebreid en in- en extern uitgezet. In 2022 heeft het ondernemersteam twee keer een ondernemersontbijt georganiseerd, zijn diverse bedrijfsbezoeken uitgevoerd en is een start gemaakt met het opstellen van een Economische Visie en een Visie Recreatie & Toerisme. Status tijd:

Status financiën:

Economische promotie Wat willen we bereiken? We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden om hiermee het aantal arbeidsplaatsen in de sector te verdubbelen en de bestedingen te verhogen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Promotie vrijetijdseconomie De streekmarketing wordt met subsidie van de gemeenten gecoördineerd door de Stichting Streekmarketing Bommelerwaard, ondersteund door Bureau Toerisme (de destinatieorganisatie voor Rivierenland). Ook in 2022 zijn activiteiten uitgevoerd op de drie hoofdpijlers Netwerk, Promotie en Informatie. Via de acties op Netwerk is het aantal deelnemende ondernemers vergroot. Promotie is uitgevoerd via online en offline acties om de zichtbaarheid van de Bommelerwaard te vergroten. Door de verhuizing van het Tourist Info Bommelerwaard naar de Markt 3 in Zaltbommel is een historisch pand getransformeerd tot een mooie plek voor gasten om informatie over de streek te verkrijgen.

27

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Wat mag het kosten? ECONOMIE

Rekening 2021

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

238 800 225 365

311 2.884 133 429

311 1.914 133 482

337 -1.408 104 370

25 N 3.322 V 29 V 112 V

Totaal lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

1.628

3.757

2.841

-597

3.437 V

17 1.452 18 359

34 5.001 24 368

34 3.443 24 278

52 113 21 300

18 V 3.330 N 2N 21 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

1.845 217 V 652 -

5.427 1.670 V 2.113 75

3.779 938 V 1.528 75

486 1.083 V 1.579 134

3.293 N 144 V 51 N 59 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

652 N 435 N

2.038 N 368 N

1.454 N 515 N

1.445 N 362 N

8V 153 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2020 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Beleidsindicatoren Indicator

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

28

Periode

Zaltbommel

Nederland

Bron

2021

57,5

53,3

CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research

2021

171,4

165,1

LISA

Omschrijving De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & Leerlingzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Conform artikel 23 lid 41 van de Grondwet heeft onze gemeente voldoende openbare basisscholen. Voldoende openbaar onderwijs houdt in als de inwoners daarom vragen en binnen een straal van 10 kilometer (voor basisonderwijs).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Openbaar basisonderwijs In onze gemeente is het aanbod van het openbaar onderwijs verzelfstandigd. Het primair openbaar onderwijs wordt verzorgd door Stichting Regionaal Openbaar Onderwijs Maas en Meierij (STROOMM) en het openbaar voortgezet onderwijs ligt bij Stichting Cambium College. De gemeenteraad is extern toezichthouder voor het verzelfstandigd openbaar onderwijs. De wetgever heeft de taken en bevoegdheden die zich richten op het waarborgen van de continuïteit en op de handhaving van het specifieke karakter van het openbaar onderwijs neergelegd bij de gemeenteraad. In onze gemeente verzorgt het college de meer uitvoerende bevoegdheden (zoals statutenwijzingen als gevolg van aangepaste wetgeving en het benoemen, ontslaan en schorsen van de leden van de Raad van Toezicht). De kaderstellende bevoegdheden die direct invloed hebben op het voortbestaan van STROOMM of Cambium College liggen bij de gemeenteraad. Status tijd:

Status financiën:

Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen die aansluit op de actuele behoefte.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Integraal Huisvestingsplan (IHP) In september is het geactualiseerde IHP 2022-2037 vastgesteld. De druk op vervangings- en renovatie investeringen is groot (13 van de 16 basisscholen zijn ouder dan 40 jaar). Er ligt een pittige opgave voor de gemeente en de schoolbesturen om de scholen te laten voldoen aan de onderwijswetgeving en de duurzaamheidsdoelstellingen in het Klimaatakkoord. In de Perspectiefnota 2023 is rekening gehouden met investeringen tot en met 2026, waaronder de scholen in Nederhemert, Gameren en een stelpost voor de huisvesting van de Toermalijn vallen. Basisschool Nederhemert De basisschool in Nederhemert heeft in schooljaar 2024-2025 een uitbreiding nodig. Conform het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan wordt dit natuurlijke moment aangegrepen om de school ook te verduurzamen. Het schoolbestuur heeft hiervoor in 2022 een voorbereidingskrediet aangevraagd. De gemeente heeft een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren waarin verschillende scenario’s zijn uitgewerkt waarbij een combinatie school-voorschool en eventueel een inpandige gymzaal en dorpshuisfunctie zijn meegenomen. De keuze voor vervangende huisvesting en eventuele combinatie met een voorschool, gymzaal of dorpshuisfunctie wordt in 2023 gemaakt.