GroenLinks Algemene Beschouwing

Algemene Beschouwing Perspectiefnota Frits van der Schans 8 juli 2021

Mijnheer de voorzitter, Vandaag de laatste keer in deze raadsperiode algemene beschouwingen naar aanleiding van de Perspectiefnota. Over die nota ga ik niet veel zeggen. Er staat veel goeds in en discussies gaan vaak over de details. Belangrijker vindt mijn fractie de hoofdlijnen en onderliggende ambities. Om die aan te scherpen wil ik mijn bijdrage beperken tot een drietal thema’s: ‘Bestuurscultuur’, ‘Duurzaamheid’ en ‘Overheid met en voor inwoners’.

Bestuurscultuur Bijna 4 maanden geleden gingen we naar de stembus voor de Tweede Kamer. Een nieuw kabinet laat nog op zich wachten en de discussie gaat veelvuldig over de bestuurscultuur in Den Haag. Een goede aanleiding om ook eens te kijken naar onze bestuurscultuur. Net als in Den Haag is er in Zaltbommel frequent ‘bewindsliedenoverleg’. Wethouders bespreken hun dossiers met coalitiepartijen en belangrijke afspraken worden gemaakt. Dit om het eens te zijn over de inhoud en te voorkomen dat wethouders in het openbaar in de problemen komen. Alsof de oppositie het zich tot doel heeft gesteld om wethouders het leven zuur te maken. Als raadslid wil ik onze inwoners vertegenwoordigen, beleid maken en de uitvoering van het beleid controleren. Om dat goed te kunnen doen, is een gepaste afstand tot het college verstandig. Maar hoe doet een raadslid dat die -zoals iemand mij laatst zei- bij de

wethouder op schoot zit? Enkele voorbeelden van het effect van die te nauwe relatie tussen college en coalitiepartijen wil ik noemen. Het college kwam drie jaar geleden niet tot een goed beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarop sloegen Gilco Grandia en ik de handen ineen. Samen met andere woordvoerders hebben we binnen twee maanden het beleid herschreven. Unaniem stelde de gemeenteraad dat beleid vast en dat was een van mijn mooiste ervaringen als raadslid. Helaas was de uitvoering van dit beleid problematisch. In elk debat verzekerde de wethouder dat na twee jaar het beleid zou worden geëvalueerd en kon worden aangepast. Maar na twee jaar kwam de wethouder niet met een evaluatie. Inwoners die kritisch waren over het beleid werden niet gehoord en belanghebbenden die teleurgesteld waren in de uitvoering kwamen niet aan het woord. Oppositiepartijen drongen in de raad aan op een evaluatie. Dat verzoek werd weggewuifd. Een tweede voorbeeld is de AVRI. De gemeenten in Rivierenland zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor deze afvalverwerker. De invoering van het ondergronds inzamelen van afval en het inzamelen van incontinentiemateriaal en luiers was zeer moeizaam. Toen gemeenteraden het financiële beleid van AVRI wilden laten onderzoeken, gebeurde er iets vreemds. Alle gemeenteraden in Rivierenland en de oppositie in Zaltbommel waren voor het onderzoek.

Maar de coalitie in Zaltbommel was tegen. Had het er iets mee te maken dat de wethouder van Zaltbommel binnen het Dagelijks Bestuur van AVRI verantwoordelijk was voor de financiën? De nauwe relatie tussen college en coalitiepartijen draagt bij aan blokvorming tussen oppositie en coalitie. En dat heeft effect op de kwaliteit van het gemeentebestuur van Zaltbommel. Ik wil nu niet spreken over een verziekte bestuurscultuur, maar gezond is anders.

MdV, als voorzitter van de gehele gemeenteraad wil ik u een paar vragen voorleggen: - Wat vindt u van het frequente overleg van wethouders met hun eigen fracties en de voltallige coalitie? - Wat vindt u ervan als gemaakte afspraken door het college niet worden nagekomen en worden toegedekt door de coalitie? - Hoe kijkt u aan tegen de algehele bestuurscultuur in Zaltbommel? - Wilt u als voorzitter ingrijpen voordat er problemen ontstaan?

Duurzaamheid Bij dit thema wil ik ingaan op klimaat en biodiversiteit. Iedereen kan stappen zetten in de aanpak van klimaat en biodiversiteit en gelukkig zijn er in onze gemeente mooie voorbeelden. Zo is het tegelwippen in de eigen tuin of op openbaar terrein, een groeiend succes. Wil het college de initiatieven op dat terrein waar nodig beleidsmatig ondersteunen? Bij het opstellen van de Regionale Energie Strategie bleek het moeilijk om voldoende ruimte te vinden voor zon- en windenergie. Inwoners verwachten hinder van windturbines en zonnepanelen op daken hebben de voorkeur boven zonnepanelen op het land. In De Waluwe staan woningen die volledig zijn bedekt met zonnepanelen. Mooi! Maar helaas worden ook nog steeds woningen gebouwd met juist genoeg zonnepanelen voor de eigen spaarlampen. En nieuwe bedrijfsgebouwen zijn zelden voorzien van het maximale aantal zonnepanelen. Enkele vragen aan het college. - Kunnen we een maximale benutting van daken op woningen en bedrijven voor zonnepanelen, afdwingen? - Wanneer komt u met een voorstel voor kleine windmolens in bestemmingsplannen? Daar wachten we al geruime tijd op…

Steeds meer inwoners hebben belangstelling voor biodiversiteit. Het wandelen afgelopen anderhalf jaar in ons buitengebied heeft daaraan zeker bijgedragen. Mooi dat veel bermen in onze gemeente nu nog niet zijn gemaaid. Ik zou zeggen, wacht tot eind augustus, maai dan één keer en voer het maaisel af. Kan de wethouder vertellen wat hij van die werkwijze vindt? Recent werden in mijn dorp voetpaden ontdaan van onkruid. Eerst werd met een gasbrander het onkruid afgebrand en enkele dagen later werden groene plukjes met een bosmaaier weggemaaid. Die werkwijze kost veel menskracht en aardgas. Dus vroeg ik me af of het niet anders kan. Twee suggesties kwamen op. Op paden waar wat onkruid mag staan, kan de gemeente dichte tegels vervangen door open grastegels. De gazonmaaier van de gemeente die toch langskomt, kan het pad een paar keer per jaar maaien. Voordeel van de open tegels is minder waterafvoer na een regenbui. Als wandelpaden brandschoon moeten blijven, kan de gemeente kleine tegels vervangen door hele grote met een tegelmotief. Dan neemt het aantal voegen waartussen onkruid kan groeien met wel 90% af. Wat vindt het college ervan om voetpaden zo in te richten en beheren?

Overheid met en voor inwoners Er is een groeiende afstand tussen de overheid en haar inwoners en daarvan wil ik enkele voorbeelden noemen. - Jaren geleden hadden we een eigen lokale omroep die raadsvergaderingen uitzond. Heel vaak spraken inwoners mij aan op die raadsvergaderingen. Maar nu de vergaderingen enkel op de computer zijn te zien, zijn veel inwoners afgehaakt. - Jaren geleden stonden de verleende bouwvergunningen in de krant. Inwoners gingen naar het gemeentekantoor om die

vergunningen in te zien. Nu wordt alles gepubliceerd op Ruimtelijkeplannen.nl en kan niemand het meer vinden. - Jaren geleden voerde de gemeente veel werk zelf uit, maar nu doen ODR, BVEB, Werkzaak, BSR, AVRI, PHTB, etc. dat voor ons. Daardoor is de gemeente een ‘veelkoppig monster’ geworden en zijn inwoners het spoor bijster. Kan dit niet beter? - Kan het college met OkéFM zoeken naar mogelijkheden om de gemeente beter in beeld te brengen? - Kan het college initiatiefnemers verplichten om vergunningen ter plaatse te publiceren? Kijk ook eens naar België... - Kan het college aan brieven die uitvoerende organisaties aan onze inwoners sturen, het logo van gemeente Zaltbommel laten toevoegen? Als onze gemeente er wil zijn voor alle inwoners moeten we dat ook waarmaken. We proberen dat in ons beleid vast te leggen. Maar dat zijn dode letters op papier als het niet de werkwijze wordt van de gehele organisatie. Als u wil dat inwoners op allerlei wijzen participeren en zich betrokken voelen bij de gemeente en de gemeenschap, dan moeten we echt luisteren naar en gehoor geven aan onze inwoners.

Enkele voorbeelden waar het niet gebeurt: - Een tuinder voelt zich jarenlang gemangeld en onheus behandeld, spant een procedure aan, onderzoeksrapport stelt hem in het gelijk en de gemeente geeft hem alsnog ongelijk; - Een groep inwoners strijdt al decennia tegen een gevaarlijk milieubelastend bedrijf, zij halen voortdurend documenten boven tafel die feitelijk openbaar hadden moeten zijn en waar overheden niets mee doen; - Een inwoner ziet dat zijn buurman zich niet houdt aan de vergunning die voor 5 jaar is verleend, hij procedeert nu al 4

jaar, krijgt telkens gelijk maar de overtredende buurman komt ermee weg; - Een inwoner is meer dan 10 jaar geleden door toedoen van college en gemeenteraad op een verkeerd spoor terecht gekomen, gemeente ziet haar sindsdien als een ‘spookrijder’ waarmee niets te beginnen is en procedeert haar kapot; (overigens zitten op dit dossier momenteel ook enkele betrokken medewerkers) Dit zijn slechts enkele voorbeelden en een laatste die ik wil noemen, komt uit de Perspectiefnota. De gemeente heeft de mond vol van transparante ruimtelijke processen met inwoners. Maar nu blijkt de gemeente, buiten het zicht van de gemeenteraad, al een half jaar te overleggen met partijen over een wegomlegging in het dorp Bruchem. Via omwonenden worden wij nu geïnformeerd over het voorgenomen plan, waartegen ondertussen 25 inwoners bezwaar maken. Is dit een open, transparant planproces zoals dat is bedoeld in de werkwijze van de Omgevingswet?

Graag wil ik afronden met een mooie ervaring die ik recent had. Een inwoner belde mij op, met de vraag of ik langs wilde komen. Hij is oud maar vitaal, en nu volledig alleenstaand. Hij heeft een klein stukje grond en zou graag willen dat daar iets maatschappelijk relevants mee gebeurt. Hij kan het verkopen, maar realiseert zich dat in zijn laatste hemd geen zakken zitten. Hij vroeg me te helpen een weg te vinden om op zijn gronden een wandelpad met nog wat natuur- en landschapselementen te realiseren. Zou dit niet iets voor de gemeente kunnen zijn, vroeg hij? MdV, graag nodig ik u uit om met mij te kijken op welke wijze we deze laatste wens van een van onze inwoners vorm kunnen geven. Bent u bereid om met mij deze handschoen op te pakken?