Concept verslag Klankbordgroep raadsleden RES Rivierenland d.d. 13-01-2021

Klankbordgroep raadsleden Regionale Energiestrategie Rivierenland Verslag 1e klankbordgroep d.d. woensdag 13 januari 2021

Aanwezig Dhr. Steenbergen (vz), Dhr. Roseboom (NB), dhr. Orlemans (WMW), dhr. Roffelsen (WMW), dhr. Lammers (BU), mw. Van Doremalen (BU), dhr. Rhebergen (TI), dhr. van Zandwijk (CB), dhr. de Raad (CB), mw. de Zeeuw-Wielders (WB), mw. Boer Rookhuiszen (WB), dhr. Nettenbreijers (MD), dhr. Biesheuvel (ZB), dhr. Van Everdingen (CB, toehoorder), dhr. Reus (stuurgroep RES, agendapunt 2), mw. Spit (sec.) Afwezig Mw. Berends (BU), dhr. v/d Schans (ZB), dhr. Sözen (TI) 1. Welkom en vaststellen agenda Op woensdag 13 januari vond de eerste klankbordgroep van raadsleden voor de Regionale Energiestrategie Rivierenland plaats. Deze werd, eenmalig, voorgezeten door dhr. Steenbergen, raadsadviseur van West Betuwe. De ongewijzigde agenda van deze eerste klankbordgroep is als bijlage toegevoegd (bijlage 1) 2. Aanleiding klankbordgroep Voorzitter van de Stuurgroep Regionale Energiestrategie, dhr. Reus, geeft een korte toelichting op de aanleiding voor de klankbordgroep. De RES houdt niet op na het indienen van de RES 1.0. De RES is een gezamenlijke regionale zoektocht naar mogelijkheden en voorwaarden voor duurzame energie in Rivierenland. Voor het verder versterken van de informatiepositie, betrokkenheid en gedeeld eigenaarschap in dit regionale proces is op voorstel van de Stuurgroep RES Rivierenland deze klankbordgroep opgericht.

Het is mooi dat er vanuit alle acht gemeenten twee raadsleden deelnemen. 3. Voorstelronde Alle gemeenten zijn vandaag vertegenwoordigd. Leden stellen zichzelf voor. 4. Samenstelling, werkwijze en planning Na een kennismakingsronde wordt de samenstelling, werkwijze en planning van de klankbordgroep besproken op basis van de notitie klankbordgroep raadsleden RES Rivierenland d.d. 19 november 2020 (bijlage 2). Hierover zijn de volgende afspraken gemaakt: Samenstelling • Iedere gemeente wordt vertegenwoordigd door 2 raadsleden (zie bijlage 3). Plaatsvervangende leden ontvangen ook de agenda's en bijlagen voor de klankbordgroep. • Het voorzitterschap van de volgende klankbordgroepen wordt roulerend opgepakt door dhr. Rhebergen (raadslid Tiel), Dhr. van Zandwijk (raadslid Culemborg) en Mw. van Dorenmalen (raadslid Buren). • Inhoudelijke ondersteuning door mw. Spit, procesmanager RES Rivierenland. • Dhr. Steenbergen zorgt waar nodig voor afstemming met de kring van griffiers. • Gezien de samenstelling van de RES partners en de formele besluitvorming over de RES 1.0 door zowel raden, provinciale staten (PS) en AB van Waterschap Rivierenland wordt besloten om ook een afvaardiging namens PS en AB Waterschap Rivierenland uit te nodigen voor deelname aan deze klankbordgroep. Pagina 1 van 4

Activiteiten Klankbordgroepleden maken zich zorgen over hoe onze inwoners zo goed mogelijk meegenomen kunnen worden in het RES proces en het lokale en regionale samenspel daarbij. Er is behoefte aan het delen van ideeën/wensen zoals het betrekken van ROC's en jongerenraden, ervaringen en werkbare participatievormen. De activiteiten van de klankbordgroep zoals beschreven in bijlage 2 worden op een tweetal punten aangepast: o Agenda's afstemmen is aan de griffies (timing besluitvorming RES) en wordt geschrapt. o Burgerparticipatie wordt als activiteit toegevoegd. Looptijd en werkwijze • Raadsleden koppelen hetgeen besproken is in de klankbordgroep terug binnen hun eigen raad en brengen signalen uit hun raad in bij de klankbordgroep. De klankbordgroep komt iedere 4 weken bijeen tot en met indiening van RES 1.0. • In mei wordt geëvalueerd en besloten over voorzetting van de klankbordgroep na 1 juli 2021. • Adviezen van de klankbordgroep aan de Stuurgroep RES worden door mw. Spit schriftelijk ingebracht bij de Stuurgroep RES. De eerstvolgende Stuurgroep RES (d.d. 14 januari) wordt dit mondeling gedaan. 5. Toelichting stand van zaken RES Mw. Spit geeft een toelichting op de huidige stand van zaken RES 1.0, planning en beoogd besluitvormingsproces (zie bijlage 4, presentatie). •

•

• • • • •

•

•

In Nederland stellen 30 regio’s een Regionale Energiestrategie op. Dit komt voort uit de afspraken tussen VNG, IPO en UvW. De RES is onderdeel van de doelstellingen van de tafels Elektriciteit en Gebouwde Omgeving van het Nationaal Klimaatakkoord (2019). De RES richt zich op wind op land, grootschalig zon (35 TWh in 2030) en (bovengemeentelijke) warmtebronnen. Voor kleinschalig zon op dak wordt landelijk gerekend met een autonome groei (7 TWh in 2030). Wind op zee moet in 2030 49 TWh opleveren. De ‘Notitie uitgangspunten RES Rivierenland’ (2019) en concept RES (2020) zijn voor besluitvorming voorgelegd aan de raden. In mei/juni 2021 volgt besluitvorming over de RES 1.0. Via meerdere lokale ruimteateliers per gemeente is input bij inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers opgehaald voor kansrijke gebieden voor zon en wind. De opbrengsten uit de ateliers zijn verwerkt in 3 denkrichtingen voor wind (langs de infra, in de kom, energielandschappen) en ontwerpprincipes voor zon. Uit de verkenning naar regionale warmtebronnen die vanwege hun omvang bovengemeentelijke afstemming bleek dat deze grotere bronnen in Rivierenland maar beperkt aanwezig zijn. In 2020 is de concept RES vastgesteld waarin, als eerste stap, voor elektriciteit een bod van 0,632 TWh opgenomen.

o Dit conceptbod is opgebouwd uit bestaande projecten, projecten waarvoor al een vergunning is verleend en een deel ambitie bestaande uit projecten waarvoor op basis van lokaal beleid al een bepaalde mate van planvorming gaande is. o In de vooruitblik naar RES 1.0 is op basis van de 3 denkrichtingen voor wind en de ontwerpprincipes voor zon het streven opgenomen om in de RES 1.0 het concept bod te verdubbelen. Na indiening van de concept RES zijn voor de drie denkrichtingen voor wind in een regionale verkenning belemmeringen en onzekerheden in kaart gebracht. Sommige belemmeringen zijn hard (zoals afstanden tot woningen, Natura2000), anderen belemmeringen vereisen nadere afstemming en maatwerk (zoals laagvlieggebieden, radar en netefficiëntie). Deze kansrijke gebieden zijn, rekening houdend met deze belemmeringen, in iedere gemeente vertaald naar mogelijke scenario’s en impressies en besproken in lokale ruimteateliers in december 2020 en januari 2021. Pagina 2 van 4

• • •

•

Om naast de atelierdeelnemers breder te peilen wat inwoners van Rivierenland vinden van duurzame energie wordt binnenkort een laagdrempelige enquete uitgezet. Medio februari wordt in een regionaal atelier met stakeholders een afweging van de aspecten ruimte, kwantiteit, netcapaciteit en draagvlak gemaakt. Op basis van deze afweging bespreekt de Stuurgroep RES wat, aanvullend op het concept RES-bod van 0,632 TWh, wordt opgenomen in de RES 1.0 en wat richting RES 2.0 (2023) de komende 2 jaar kansrijk is maar nog nadere uitwerking nodig heeft. De RES 1.0 wordt in mei/juni voor besluitvorming voorgelegd aan raden, provinciale staten, AB Waterschap Rivierenland en voor 1 juli ingediend bij net Nationaal Programma RES (NPRES). Daarna begint de voorbereiding voor de RES 2.0.

6. Voorbereiding raadsleden op besluitvorming RES 1.0 Sinds begin 2018 zijn regionale raadsinformatiebijeenkomsten, kennissessies georganiseerd. Er zijn toelichtingen in commissies en raden gegeven en raadsleden zijn uitgenodigd voor de ruimteateliers. Daarnaast is er een maandelijkse nieuwsbrief en speciale website voor de RES (www.resrivierenland.nl). Bij reflectie op de vraag of dit te veel of te weinig is of (ook) anders ontstond het volgende beeld: Te veel of te weinig: • Er is geen sprake van te veel of te weinig. Goede betrokkenheid bij de bijeenkomsten. Toch nog niet iedereen op zelfde kennisniveau, ondanks de herhaling. • Elkaar helpen (verdelen van lusten en lasten) is niet meer aan de orde geweest. • Bij ruimteateliers soms veel ondernemers/belanghebbenden en minder inwoners (wisselend beeld per gemeente). Inwoners komen vooral pas in beweging als ze constateren dat er iets komt. RES proces is nog abstract. • Ruimteateliers voor de RES richten zich op het gehele grondgebied van een gemeente en alle inwoners. In sommige gemeenten is op basis van lokaal beleid ook sprake van al meer concrete projecten en specifieke bijeenkomsten hierover voor een gerichte doelgroep. Dit zorgt voor onduidelijkheid over wie waarvoor gericht had moeten worden uitgenodigd. Anders: • Raadsleden houden zich niet allemaal bezig met de RES, per fractie vaak maar 1 persoon.

Klankbordgroep kan helpen om meer raadsleden goed te betrekken. • Regionale verkenning geeft nu het beeld dat men blij werd gemaakt met veel potentie en nu minder mogelijk blijkt. • Door niet meteen de verdubbeling op te nemen in het concept bod moet nu steeds worden verdedigd waarom we meer zouden willen. • Informatie had nog wat anders gericht kunnen zijn op de rol van de raad (klik hier voor video hoogleraar Marcel Boogers). Invloed Raad goed duiden, waar zit ie en waar niet? • Raden ook meenemen in de voor- en nadelen aan de voorkant. • Leren van het proces ook richting 2.0 en verder. 7. Nut en noodzaak zienswijzeprocedure voor de RES Indien er uitstel van de deadline van 1 juli 2021 zou komen (dit wordt eind januari duidelijk) zou de tijd benut kunnen worden voor een zienswijzeprocedure voor de RES 1.0. De vraag wie en wat we daarmee bereiken aanvullend op het proces dat al is doorlopen levert het volgende beeld op: • • •

Een zienswijze levert vaak teleurstelling op omdat soms maar weinig kan worden toegekend. Het moet duidelijk zijn wie kan indienen, waarover ze wat kunnen zeggen en waar de lacunes zitten in groepen die we nog niet hebben bereikt. Insteek van een zienswijze is relatief negatief. Vraag is of dit het juiste middel is en of de RES 1.0 hiervoor concreet genoeg is. Pagina 3 van 4

•

Werk bijvoorbeeld meer in de sfeer van aanbevelingen en aanvullende communicatie met inwoners over de RES 1.0.

8. Bespreekpunten volgende klankbordgroep • Inventarisatie jongerenraden en actieve betrokkenheid • Terugkoppelen ateliers • Voor inwoners pas interessant als het ruimtelijk duidelijk wordt. Visualisaties werken, daar kunnen we meer mee doen. Hoe kan je vanuit kunst iets doen aan vormgeving, verrommeling tegengaan. Hoe aantrekkelijk maken? • Zorgen bespreken die leven over 'vanzelfsprekende verdubbeling' RES-bod 9. Afsluiting en vervolgafspraken • Recente artikelen Gelderlander delen • Reeks afspraken inplannen tot 1 juli 2021 • Toestemming voor delen van mailadressen

Pagina 4 van 4