BIJLAGE B Rapport behoefte standplaatsen Zaltbommel

2e inventarisatie behoefte aan woonwagenstandplaatsen Gemeente Zaltbommel

december 2024

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

INHOUD HOOFDSTUK 1 INLEIDING......................................................................................................................................1 HOOFDSTUK 2 AANLEIDING EN DOEL...................................................................................................................2 2.1 Aanleiding..........................................................................................................................2 2.2 Doel....................................................................................................................................2 2.3 Proces................................................................................................................................2 HOOFDSTUK 3 BEHOEFTE AAN STANDPLAATSEN.................................................................................................3 3.1 Gestelde behoefte (onderzoek 2019)................................................................................3 3.2 Gestelde behoefte (onderzoek 2024)................................................................................3 3.3 29 gesprekken....................................................................................................................4 3.4 Gestelde en reële behoefte aan huurstandplaatsen met huurwoonwagens.....................4 HOOFDSTUK 4 ROL CORPORATIES BIJ HUIDIGE EN NIEUWE

STANDPLAATSEN.....................................................6 4.1 Reële behoefte extra huurstandplaatsen...........................................................................6 4.2 Toekomstige behoefte.......................................................................................................6 4.3 Klankbordgroep.................................................................................................................6 HOOFDSTUK 5 HOE VERDER: STAPPENPLAN.........................................................................................................7

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Hoofdstuk 1 Inleiding Deze notitie bevat de uitkomsten van de 2 E inventarisatie van de behoefte aan woonwagenstandplaatsen in de gemeente Zaltbommel. De inventarisatie is uitgevoerd door Be Flex B.V. De inventarisatie vloeit onder andere voort uit het ‘Beleidskader gemeentelijk woonwagenen standplaatsbeleid 2018’ van het ministerie van BZK en is benodigd om actuele informatie verschaffen over de behoefte aan woonwagenstandplaatsen in de gemeente. De gemeente Zaltbommel wenst inzicht te verkrijgen in de actuele en reële behoefte aan standplaatsen. Dit rapport bevat de samenvatting van de uitkomsten van de 16 gevoerde gesprekken tijdens de inventarisatie. De 1e inventarisatie is gehouden eind 2019, maar hier is verder niets meegedaan. Men wil graag deze vorige inventarisatie geactualiseerd hebben. Hieraan liggen documenten ten grondslag die Be Flex naar aanleiding van de gehouden gesprekken heeft opgesteld. Tevens is een fictieve belangstellendenlijst gemaakt op basis van de gevoerde gesprekken (op 15 november 2024). Deze documenten zijn separaat aan de ambtelijk opdrachtgever van de gemeente verstrekt, omdat die documenten AVG-gevoelige persoonsgegevens bevatten. Dit rapport bevat geanonimiseerde gegevens.

De gemeente Zaltbommel kan dit rapport gebruiken bij de vervolgstappen, zoals het opstellen/actualiseren van het woonwagenbeleid (inclusief nadere regels voor inschrijving en toewijzing) en beoordelen of uitbreiding van de huidige woonwagenlocaties en/of aanleg van nieuwe standplaatsen benodigd is. In de notitie worden verder aandachtspunten genoemd die de gemeente kan ondersteunen bij de verdere uitwerking van haar doel (opstellen woonwagenbeleid, inzicht in behoefte): 1. Voeg de personen die deel hebben genomen aan het actualisatieonderzoek toe aan de ‘belangstellendenlijst’ en gebruik deze momentopname als een ijkpunt (15 november 2024). 2. Stel woonwagenbeleid op conform de mensenrechtelijke kaders zoals benoemd in het BZK beleidskader ‘Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid’. Richt dit beleid op behoud van de culturele identiteit van woonwagencultuur, meer specifiek de woonwagencultuur van de woonwagenbewoners die meerdere generaties in de gemeente Zaltbommel wonen. 3. Maak nadere regels voor inschrijving en toewijzing van standplaatszoekenden en probeer daarbij de familiebanden zo veel als mogelijk te beschermen (= onderdeel van de culturele identiteit) 4. Zoek vervolgens naar mogelijkheden om op zo kort mogelijke termijn het acuut benodigde aantal standplaatsen aan te leggen, voor zover mogelijk binnen de planologische, ruimtelijke en financiële mogelijkheden.

5. Houdt periodiek (eens per vijf jaar) een actualisatieonderzoek naar de woonbehoefte onder de woonwagenbewoners binnen de gemeente en pas het beleid eventueel aan op de alsdan verkregen resultaten.

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Hoofdstuk 2 Aanleiding en doel Dit hoofdstuk gaat in op de aanleiding voor de inventarisatie, het doel ervan en het proces. 2.1

Aanleiding De gemeente Zaltbommel wil de actuele woonbehoefte onder haar woonwagenbewoners inzichtelijk krijgen. De gemeente heeft onderzocht wat de actuele en reële behoefte is aan standplaatsen in de gemeente. Dit betekent: -

Wie stelt behoefte te hebben aan een standplaats binnen de gemeente Zaltbommel, en; Wie binnen deze groep voldoet aan de voorwaarden zoals afstammingsbeginsel, heeft 1e en/of 2e graads- familiebanden met woonwagenbewoners uit de gemeente en heeft een sociale binding met de gemeente Zaltbommel.

De uitkomsten van het onderzoek bieden zicht op de actuele en reële behoefte aan extra standplaatsen. 2.2

Doel Dit onderzoek vloeit voort uit de wens van de gemeente om inzicht te krijgen in de actuele en reële behoefte aan extra standplaatsen en om vanuit die informatie zo veel als mogelijk te voorzien in die behoefte (middels aanleg extra standplaatsen). Deze inventarisatie moet de volgende informatie verschaffen: 1. De actuele behoefte aan woonwagenplaatsen in Zaltbommel op basis van:  (Fictieve) lijst van geregistreerde standplaatszoekenden;  demografie: o.a. inwonende kinderen, ouderen;  individuele gesprekken met standplaatszoekenden en de huidige woonwagenbewoners van de gemeente Zaltbommel. 2. Conclusies op basis van het onderzoek. 3. Doorkijk naar vervolgstappen.

2.3

Proces Dit onderzoek is gestart met het opstellen van een vragenlijst voor de gesprekken met de standplaatszoekenden. Half november 2024 zijn de individuele gesprekken gehouden op het gemeentehuis met bewoners van de woonwagenlocaties en de personen die er niet wonen, maar wel interesse hebben in een standplaats. Van alle gesprekken is een verslag gemaakt. De uitkomsten van deze gesprekken zijn besproken met de ambtelijk opdrachtgever van de gemeente. Daarbij zijn ook de onderliggende documenten aan de orde geweest die Be Flex naar aanleiding van deze actualisatie heeft opgesteld. Vervolgens is al deze informatie samengevat opgenomen in dit rapport. Dit rapport is in december 2024 met de ambtelijk opdrachtgever besproken. Daarna zijn de gemaakte opmerkingen verwerkt en is deze definitieve notitie opgeleverd.

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Hoofdstuk 3 Behoefte aan standplaatsen Dit hoofdstuk bevat de uitkomst van de gehouden gesprekken. 3.1

Gestelde behoefte (onderzoek 2019) Onderstaande tabel geeft de uitkomsten weer van het 1 e onderzoek: Nr.

Adres

Aantal standplaatsen

1

Aalst

Kamillestraat

4

1

2

Nederhemert

Zietfortseweg

3

1

3

Zaltbommel

Middelweide

9

0

4

Zaltbommel

Adelheid van Gelrestraat

4

0

5

Zaltbommel

Spellewaardsestraat

5

2

6

Spijtoptanten

4

7

Buiten de regio

1 TOTAAL

3.2

Wachtlijst

25

9

Gestelde behoefte (onderzoek 2024) Degenen die in 2019 hebben aangegeven ‘standplaatszoekende’ te zijn, zijn als eerste weer benaderd om te achterhalen of zij nog steeds standplaatszoekend zijn. Dit bleek bij 7 van 8 personen het geval. De persoon van buiten de regio is buiten beschouwing gelaten. De 2e ronde gesprekken die op 15 november 2024 zijn gehouden, waren met degenen die gereageerd hebben op de oproep van de gemeente om deel te nemen aan het 2 e behoefte onderzoek. Er zijn 16 gesprekken gevoerd op het gemeentehuis. Telefonisch volgden de dagen er na nog eens 6 gesprekken. In totaal stellen naast de 7 resterende personen uit 2019 nog eens 22 personen behoefte te hebben aan een standplaats in deze gemeente. Van deze deelnemers hebben alle personen directe familiebanden met de huidige woonwagenbewoners in de gemeente Zaltbommel. Dit betekent dat 29 woonwagenbewoners stellen behoefte te hebben aan een eigen woonwagenstandplaats. De reële behoefte aan extra standplaatsen kan afwijken omdat bij deze genoemde 29 deelnemers geen rekening is gehouden met de persoonlijke situatie (is er sprake van directe familiebanden? Heeft de deelnemer binding met de gemeente? Is de deelnemer in staat om huur te betalen of een standplaats te kopen? Heeft deelnemer in het verleden slecht huurderschap getoond? Wat is de leeftijd?).

Deze factoren zijn van invloed om een reëel beeld te krijgen van de actuele woonbehoefte aan extra standplaatsen. Zodra de beleidsregels voor inschrijving en toewijzing door het college zijn vastgesteld, krijgen de deelnemers individueel een inschrijfformulier toegezonden, waarbij meerdere

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

bewijsstukken dienen te worden aangeleverd. Pas dan kan er een meer reële wachtlijst worden opgesteld. 3.3

29 gesprekken In totaal zijn er als gesteld gesprekken gehouden met 29 personen. Aan hen zijn vragen gesteld over hun huidige woonsituatie, eventueel inkomende kinderen, hun woonbehoefte, hun wens om een standplaats te huren of te kopen en of ze eventueel bereid zijn om deel te nemen in een klankbordgroep als de gemeente daartoe besluit. Hieronder zijn de uitkomsten samengevat. Tabel 1: Samenvattende uitkomst van de gesprekken

inclusief 2019!

Vraag Ingevuld en ondertekend interview Woont in huis Woont op standplaats: Adelheid Van Gelrestraat - Zaltbommel (4) Kamillestraat - Aalst (4) Middelweide - Zaltbommel (9) Spellewaardsestraat- Zaltbommel (5) Zietfortseweg - Nederhemert (3) Aantal inwonende kinderen: Onder de 15 jaar Tussen de 15 en 20 jaar Vanaf 21 jaar Ingeschreven als standplaatszoekende1 Wil naar huurstandplaats met huurwoonwagen Wil kopen en een eigen woonwagen plaatsen Inkomen onder de huurtoeslaggrens Met welke woonwagenlocatie is men familiaar verbonden? Verbonden aan de voormalige locatie Hoge Weg Verbonden aan de Kamillestraat in Aalst Verbonden aan de Middelweide in Zaltbommel Verbonden aan de Spellewaardsestraat in Zaltbommel Verbonden aan de Zietfortseweg in Nederhemert Geen verbinding met woonwagenlocaties binnen de gemeente Interesse in deelname klankbordgroep 3.4

Aantal 29 26 3 0 1 0 1 1 26 20 5 1 3 18 11 18 6 2 5 8 5 3 7

Gestelde en reële behoefte aan huurstandplaatsen met huurwoonwagens Alle 29 geïnterviewde personen stellen een woonwagenstandplaats te willen. Alle 29 geïnterviewden stellen dat zij hiertoe (financieel) in staat zijn en dat de eigen behoefte reëel is. Dit zou betekenen dat, als de gemeente de gestelde behoefte volgt, er 29 nieuwe standplaatsen nodig zijn.

1

Slechts 3 van de 29 personen geven aan zich te hebben ingeschreven op een wachtlijst. Volgens zeggen kon

men zich niet inschrijven, en het had toch geen zin omdat de gemeente en corporaties hen discrimineren en negeren.

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Echter, de reële behoefte kan minder zijn. Dit kan blijken uit nader onderzoek en nadere analyse van diverse factoren. Daarbij kunnen de volgende factoren een rol spelen: 1. Geïnteresseerde voldoet niet aan de eisen die een corporatie stelt voor het aangaan van een huurcontract. 2. Geïnteresseerde is financieel dan wel maatschappelijk gezien niet in staat om een eigen standplaats en woonwagen te bewonen (o.a. persoonlijke gesteldheid, behoefte aan financiële en dagelijkse ondersteuning). 3. Geïnteresseerde stelt geen dringende behoefte te hebben aan een eigen standplaats of stelt randvoorwaarden die niet (eenvoudig) nagekomen kunnen worden (wensen/eisen met betrekking tot locatie, woonvorm, grootte standplaats e.d.). 4. Geïnteresseerde is relatief jong en dient rekening te houden met de redelijke termijn waar woningzoekenden (over het algemeen) rekening dienen te houden (in Zaltbommel is de gemiddelde wachttijd voor woningzoekenden die een grondgebonden woning zoeken …………………………. jaar). 5. Geïnteresseerde voldoet niet aan het afstammingsbeginsel, heeft geen directe familieleden met woonwagenbewoners in Zaltbommel of heeft geen duurzame binding met de gemeente. De gemeente wordt geadviseerd om de groep van 29 geïnteresseerden nader te beoordelen, mede in samenspraak met de corporaties.

In hoeverre is het reel dat de geïnteresseerde in staat is om een standplaats duurzaam te bewonen? Redenen voor dit advies is omdat, ondanks de wil daartoe, er meerdere factoren zijn die leiden tot de onmogelijkheid om alle standplaatszoekenden op (relatief) korte termijn te voorzien in een standplaats. De betreffende factoren zijn onder meer:      

Schaarste aan grond; Financiële beperkingen; Ontbreken van directe familiebanden met bestaande bewoners in de gemeente; Ontbreken van een duurzame sociale binding met de gemeente; Niet voldoen aan afstammingsbeginsel; Kaders vanuit landelijk woonwagenbeleid.

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Hoofdstuk 4 Rol corporaties bij huidige en nieuwe standplaatsen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de rol van de corporaties bij de verhuur van nieuwe standplaatsen. Ook komt het voorstel aan de orde voor het instellen van een klankbordgroep. 4.1

Reële behoefte extra huurstandplaatsen Indien de gemeente besluit tot de aanleg van extra standplaatsen, zal in overleg met de corporaties besloten moeten worden waar de huurstandplaatsen worden aangelegd. De corporaties hebben een grote rol in dit traject, omdat een meerderheid van de standplaatszoekenden stelt een huurstandplaats met huurwoonwagen benodigd te hebben en ook onder de sociale inkomensnorm valt.

4.2

Toekomstige behoefte Bij de aanleg van nieuwe locaties kunnen de gemeente en corporaties rekening houden met de mogelijke toekomstige standplaatszoekenden (inwonende kinderen die nu te jong zijn voor een eigen standplaats, in totaal 20 kinderen zijn thans jonger dan 15 jaar).

4.3

Klankbordgroep Zeven standplaatszoekenden hebben gesteld mee te willen werken als de gemeente behoefte heeft aan participatie en inspraak. Dit kan in de vorm van een klankbordgroep, waarbij een afvaardiging van standplaatszoekenden van de (actuele) wachtlijst en per (betrokken) woonwagenlocatie zitting neemt in een klankbordgroep. De klankbordgroep kan meedenken over de uiteindelijke inrichting van een (nieuwe) woonwagenlocatie, over het opstellen van nadere regels voor inschrijving en toewijzing en over het opstellen van woonwagenbeleid. Wij stellen voor om de 7 personen die zich hebben aangemeld aan te wijzen als de klankbordgroep vertegenwoordigers.

ACTUALISATIE BEHOEFTE WOONWAGENSTANDPLAATSEN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Hoofdstuk 5 Hoe verder: stappenplan Na deze thematisch hoofdstukken sluit dit rapport af met een advies over de te zetten stappen. Stap 1. 2. 3. 4. 5. 6.

7.

Actie Neem kennis van de uitkomsten van dit onderzoek naar de woonbehoefte aan woonwagenstandplaatsen. Bespreek de resultaten van het behoefteonderzoek met de corporaties. Richt een klankbordgroep op en bespreek de resultaten van het behoefteonderzoek. Stel woonwagenbeleid op en bespreek dit met de klankbordgroep. Stel nadere regels voor inschrijving en toewijzing bij vrijkomende standplaatsen op en bespreek deze met de klankbordgroep. Na vaststelling van het woonwagenbeleid en de nadere regels voor inschrijving en toewijzing: ga op zoek naar mogelijkheden voor uitbreiding bestaande locaties of aanleg nieuwe woonwagenlocaties. Ga over tot uitvoering (aanleg extra standplaatsen).