Bijlage 8a. Ongevraagd advies cliëntenraad Bommelerwaard

Gemeente Maasdriel Aan het College van B en W Maasdriel Postbus 10.000 5330 GA Kerkdriel Gemeente Zaltbommel Aan het College van B en W Zaltbommel Postbus 10.002 5300 DA Zaltbommel Maasdriel, 7 maart 2021 Betreft: Ongevraagd Advies m.b.t. wijziging Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland 2019 Geacht college, De Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard (CSDB) stelt vast dat zij door de colleges van Maasdriel en Zaltbommel niet betrokken is bij de totstandkoming van voorgestelde wijzigingen ten aanzien van de Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland. Aangezien het niet alleen organisatorische veranderingen betreft, maar ook ingrijpende gevolgen zal hebben voor cliënten met klantprofiel 4 (aangeduid als KP4) uit Maasdriel en Zaltbommel heeft de CSDB besloten ongevraagd te adviseren. Advies 1 Allereerst adviseert CSDB om de besluitvorming m.b.t. de organisatorische aanpassingen en verbeterpunten WZR los te koppelen van een mogelijke overheveling van taken naar WZR, waaronder het begeleiden van KP4. Advies 2 CSDB adviseert goed in kaart te brengen wat voor cliënten KP4 belangrijk is om zo optimaal en zinvol mogelijk te functioneren. CSDB heeft vastgesteld dat het cliëntperspectief tot nu toe vrijwel geheel ontbreekt in het proces.

Er is meer begrip en informatie nodig om te weten wat de mensen met indicatie KP4 helpt om overeind te blijven of waar ze juist door uit balans raken. Het gaat niet om werkweigeraars, het gaat om mensen die veelal vastgelopen zijn en moeite hebben voor zichzelf en hun huishouden te zorgen. Vaak laaggeletterd, onzeker en angstig. CSDB heeft zich inmiddels intensief in deze doelgroep verdiept door gesprekken te voeren met zorgprofessionals, met professionals werkzaam in welzijn en sociale activering en met artsen en fysiotherapeuten. En natuurlijk heeft CSDB ook cliënten met KP4 zelf gesproken. Het is een moeilijk te bereiken, bijna onzichtbare groep. Een groep die bovendien niet makkelijk voor zichzelf kan opkomen. Advies 3 Momenteel worden mensen met de KP4 indicatie begeleid vanuit Zorg en Welzijn, zij stimuleren en steunen mensen. En zij houden een vinger aan de pols om te voorkomen dat er extra problemen ontstaan. Maasdriel organiseert dit lokaal. Dit wordt uitgevoerd door een professional met zorg- en welzijnsachtergrond, die vanuit de gemeente (i.v.m. toegang tot BRP) gedetacheerd is bij Welzijn Bommelerwaard. Dat loopt goed. Zaltbommel organiseert dit ook lokaal samen Buurtzorg. Dat gaat voor cliënten op zich ook goed, maar deze mensen vragen niet puur om zorg. CSDB adviseert beide gemeenten om de begeleiding samen lokaal vorm te gaan geven.

Het betreft in totaal ongeveer 200 cliënten. NB geeft CSDB voor Maasdriel ter overweging in dit kader verbinding te zoeken met het “Plan van aanpak sociaal domein” waarin gesproken wordt over meer outreachend werken vanuit 2 locaties buiten het gemeentehuis. Advies 4 Tegelijkertijd adviseert CSDB om in kaart te brengen tegen welke praktisch problemen cliënten aan gaan lopen als WZR vanuit Tiel en Geldermalsen regie gaat voeren over hun begeleiding. Daarnaast te begrijpen wat het voor cliënten betekent als men voor zorgvragen te maken gaat krijgen met medewerkers van de organisatie die ook over hun inkomen gaat. Die dubbele afhankelijkheid maakt ze extra kwetsbaard en dat heeft risico’s voor de cliënt in zich.

Advies 5 CSDB adviseert een extra verdieping in de positie van mensen met een bijstandsuitkering en de gevolgen hiervan. (Zie hiervoor o.a. de recente artikelen van FTM over bijstand en armoede). Sowieso geldt dat als je een bijstandsuitkering nodig hebt, je meestal al een heel traject achter de rug hebt van incasseren en teleurstellingen. Het verliezen van je werk en afhankelijk worden van een uitkering is ingrijpend. Bovendien moet je leren omgaan met minder inkomen dan je gewend was. CSDB stelt overigens voor om het begrip klantprofielen KP1, KP2 en KP3 te vervangen en voortaan van werkzoekenden te spreken. Indien je voor bijstand afhankelijk bent van WZR ben je geen klant. De bedrijven en organisaties die medewerkers zoeken zijn dat wel. Bijstand krijgen betekent dat je op zoek bent naar werk en verantwoording moet afleggen over de inspanningen die je verricht om aan werk te komen. Voor mensen met een zogenoemde klantprofiel KP4 indicatie geldt dat ze geen werkzoekenden zijn. BMC spreekt in dit verband terecht van de “zorggroep”, voor wie werken (ondersteund of op de reguliere arbeidsmarkt) op dit moment niet passend is en niet binnen 24 maanden binnen bereik ligt. Extra aandachtspunt vindt CSDB om het proces van indiceren nog eens nader te bekijken. Op basis waarvan word je wel of niet ingedeeld als KP4 en wordt voor iemand beslist of er kans is op werk.

Advies 6 CSDB stelt vast dat er in krap 2 jaar tijd een tweetal rapporten door BMC en een rapport door Berenschot geschreven zijn over diverse onderwerpen binnen WZR. In deze rapporten wordt wel over cliënten gesproken, maar is op geen enkele manier het cliënt perspectief gewogen en meegenomen in de besluitvorming. CSDB betreurt dat en adviseert om actief cliënten, ervaringsdeskundigen en adviesraden te blijven betrekken. Hier ziet CSDB een relatie met de lokale Inclusie Agenda. Onderstaand een korte verwijzing naar de drie genoemde rapporten en de verdere besluitvorming: • In 2019 doet BMC in opdracht van het bestuur WZR en n.a.v. het mogelijke uitreden van gemeente Tiel uit WZR een onderzoek naar het functioneren van WZR zelf, zie hiervoor BMCrapport 1-11-2019. Ongeveer tegelijkertijd vraagt gemeente Tiel aan Berenschot een onderzoek te doen naar de voor- en nadelen van het uitreden uit WZR, zie Berenschot rapport 31-10-2019. • Begin 2020 doet BMC in opdracht van het bestuur van WZR samen met beleidsmedewerkers een vervolgonderzoek, zie BMC-rapport 02-06-2020. • In 2020 is door bestuurders van WZR en betrokken ambtenaren van de deelnemende gemeenten onder leiding van Berenschot gewerkt aan de Bestuurlijke Agenda 2020, zie Berenschot rapport 08-01-2021. • Op 21-01-2021 vergadert het algemeen bestuur van WZR o.a.

over laatstgenoemde rapport • Op 02-02-2021 besluiten de colleges van Maasdriel en Zaltbommel om de gewijzigde regeling WZR vast te stellen. Dit wel onder voorbehoud van goedkeuring door de raad. Advies 7 In de digitale bijeenkomst op 10-02-2021 werden de uitkomsten van het Berenschot rapport van januari 2021 gepresenteerd aan de raadsleden van de aangesloten gemeenten uit Rivierenland, Ten onrechte is daar de indruk gewekt dat men van de Cliëntenraad Werkzaak/CW een positieve besluitvorming verwacht m.b.t. genoemd rapport. CSDB is met 2 personen afgevaardigd in de CW. Tot op dit moment ligt er bij CW geen formele adviesaanvraag, is er niet inhoudelijk over dit stuk vergaderd en is er dus nog niets formeel besloten. Ter illustratie: CW ontving op 26 januari 2021 het rapport Berenschot en op 10-02-2021 was dit inhoudelijk nog niet in een vergadering van CW besproken. CSDB adviseert om deze indruk niet mee te laten wegen in de besluitvorming. Advies 8 CSDB adviseert nadrukkelijk om inwoners van Maasdriel en Zaltbommel met het zogenoemde klantprofiel KP4 te blijven begeleiden binnen de Bommelerwaard en niet aan WZR over te dragen. Bij de oprichting van WZR is 5 jaar geleden weloverwogen besloten: Voor werk ga je naar WZR, dat kan beter regionaal en voor zorg en welzijn blijf je dicht bij huis!

Met vriendelijke groet, Namens de Cliëntenraad sociaal domein Bommelerwaard Mieke Boas, voorzitter