Bijlage 8 Concept Programmabegroting 2027

Wat vindt u in de begroting 2027?

Inhoud Wat vindt u in de begroting 2027

0

De opbouw van de begroting

1

De begroting 2027 samenvatting & ontwikkelingen

3

Besluitvorming over de Begroting 2027

6

Programma 1 – Regionale samenwerking

7

Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening

15

Programma 3 – Algemene baten en lasten

24

Paragraaf 1 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing

27

Paragraaf 2 – Onderhoud kapitaalgoederen

31

Paragraaf 3 – Bedrijfsvoering

32

Paragraaf 4 – Financiering

35

Paragraaf 5 – Verbonden partijen

38

Overzicht van baten en lasten en gemeentelijke bijdrage

39

Uiteenzetting financiële positie

44

Meerjarenraming 2027-2030

47

Bijlage 1: Overzicht gemeentelijke bijdrage

511

Bijlage 2: Overzicht Contractgestuurde Diensten

52

Bijlage 3: Baten en lasten per taakveld

53

De opbouw van de begroting

Opzet en inrichting van de begroting Op verzoek van de gemeenten wordt de begroting van Regio Rivierenland zo compact mogelijk gehouden, met de focus op financiële verantwoording van de activiteiten die door de Regio worden uitgevoerd voor de aangesloten gemeenten. De programmabegroting geeft een totaalbeeld van de activiteiten van de Regio, de belangrijkste ontwikkelingen, de middelen die met de uitvoering zijn gemoeid en de financiële positie. Bestuurders krijgen met de informatie zoals opgenomen in deze programmabegroting voldoende mogelijkheden voor sturing en controle, zeker nu in Programma 3 Algemene baten en basten een goed inzicht wordt gegeven in de algemene dekkingsmiddelen en de overheadkosten. De programmabegroting 2027 bestaat uit drie programma's: - Programma 1 Regionale samenwerking - Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening - Programma 3 Algemene baten en lasten. Door de nadruk die ligt op de financiële verantwoording wordt voor de inhoud - waar dat van toepassing is verwezen naar de programma’s en opgestelde plannen van de (dienst)onderdelen van Regio Rivierenland. Zo worden dubbelingen voorkomen. In de programma’s, jaarplannen en bedrijfsplannen is uitgebreide (inhoudelijke) informatie beschikbaar. De gemeenten verantwoorden de beleidsdoelen en de daarmee gemoeide (al dan niet externe) middelen in hun eigen planning & controlcyclus.

Het bovenstaande is in onderstaand schema samengevat, waarbij ook de financieringsbronnen zijn aangegeven.

De taken op het gebied van begeleiding, monitoring en terugplaatsing van voortijdig schoolverlaters door het Doorstroompunt (voorheen: Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC)) maken onderdeel uit van de taken die in de begroting bij programma 2 Contractgestuurde dienstverlening zijn opgenomen. Aangezien de taken van het Doorstroompunt volledig gefinancierd worden door bijdragen van het Rijk is het Doorstroompunt niet afzonderlijk in het schema opgenomen. De regiogemeenten betalen niets aan de uitvoeringskosten van het Doorstroompunt.

1 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Basistaken en plustaken

In deze begroting worden de baten en lasten op een heldere manier gepresenteerd bij de verschillende (dienst)onderdelen van de Regio. Daarbij worden basistaken en plustaken onderscheiden. Basistaken worden voor alle lidgemeenten collectief uitgevoerd vanuit de solidariteitsgedachte. Financiering vindt plaats door gemeentelijke bijdrage, Rijks- en provinciale uitkeringen en subsidies. Plustaken worden door Contractgestuurde dienstverlening vraaggestuurd uitgevoerd naar behoefte van (één of meerdere) individuele gemeenten. Hiervoor worden dienstverleningsovereenkomsten per taak afgesloten met (één of meerdere) lidgemeenten afzonderlijk. De gemeenten zijn voor de taken zelfstandig opdrachtgever. Contractgestuurde dienstverlening is opdrachtnemer. Financiering vindt plaats door bijdragen vanuit de individuele gemeenten. Deze geldstromen maken geen deel uit van de gemeentelijke bijdrage. Gemeenten waarmee dienstverleningsovereenkomsten zijn afgesloten ontvangen informatie op maat over de voortgang en realisatie van de afspraken. Dit valt buiten het kader van deze begroting. Dienstverleningsovereenkomsten kunnen ook met niet-lidgemeenten en overige organisaties worden afgesloten. Waar dit aan de orde is, wordt dit toegelicht in de bedrijfsplannen.

Inrichting van de programma’s van de begroting

In de programma’s wordt een onderscheid gemaakt tussen de bestuurlijke ondersteuning en procesfacilitering vanuit de Regio (Programma 1 Regionale samenwerking) en het uitvoerende (dienst)onderdeel van de Regio (Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening). Dit sluit aan bij de inrichting van de organisatie van de Regio. In programma 1 worden de kosten van de regionale samenwerking verwoord. In programma 2 zijn de kosten van de contractactiviteiten in beeld gebracht. In deze twee verschillende programma’s komt ook het onderscheid in basistaken en plustaken tot uitdrukking. In programma 3 Algemene baten en lasten zijn de overheadkosten verantwoord, die volgens BBV-voorschrift niet aan de programma's worden toegerekend. Daarnaast zijn in programma 3 de centrale budgetten opgenomen voor onvoorziene uitgaven en vennootschapsbelasting (voor zover van toepassing) alsmede het onderdeel Treasury.

Opzet en inrichting van programma 1 Regionale samenwerking

De regionale bestuurlijke samenwerking via Regio Rivierenland wordt via afstemmingsoverleggen tussen wethouders – genaamd portefeuilleoverleggen (pfo's) en speerpuntberaden- georganiseerd. Deze vormen van overleg zijn ingericht als adviserend aan het bestuur van Regio Rivierenland. De speerpuntberaden richten zich op de procesmatige aansturing en facilitering van onze drie regionale economische speerpunten. De overige pfo's richten zich op de opgaven en programma's als mobiliteit, ruimte en wonen. Pfo's nemen geen besluiten over beleidsinhoudelijke keuzes en de financiële gevolgen. Hierover wordt besloten in de colleges en/of gemeenteraden. Binnen elk pfo wordt afstemming gezocht door de afgevaardigde collegeleden op basis van hun collegemandaat. Dit doen zij aan de hand van een meerjarenprogramma, het regionale Economisch ambitiedocument. Dit document omschrijft welke ambities we op de speerpunten en andere programma's willen realiseren. Het is aan een portefeuilleoverleg om de uitvoering te volgen en te monitoren. Een essentiële taak hierbij is het maken van afspraken over hoe het betreffende programma wordt uitgedragen naar andere overheden en maatschappelijke partners. Aspecten als public affairs en lobby, integraliteit in visies en aanpak, stimuleren van de (boven)regionale samenwerking en subsidieverwerving zullen dan ook vaak aan bod komen.

Hierbij wordt uitdrukkelijk de verbinding met het bedrijfsleven, maatschappelijke partijen, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en ondernemende burgers gezocht. Zo zijn er regionale platforms van gemeenten en andere stakeholders actief welke procesmatig worden gefaciliteerd, zoals de stuurgroep Regionale Energie Strategie en de Arbeidsmarktregio Rivierenland. De facilitering van een structureel programma of project beleggen via GR Regio Rivierenland komt tot stand op basis van een idee ergens tussen gemeente(raad) en de Regio. Als eerste stap wordt een initiatiefvoorstel (startnotitie) opgesteld. In dit voorstel worden o.a. de doelstellingen, te bereiken (maatschappelijke) effecten en de reikwijdte van het project bepaald. Daarnaast worden de volgende vragen beantwoord: hoe haken andere gemeenten aan, wie doen en betalen mee, wie leveren inzet, wat is de ondersteunende rol van Regio Rivierenland. Het initiatiefvoorstel waar regionaal mee aan de slag wordt gegaan gaat naar de raden. De essentie is dat het programma op regionaal niveau betekenis heeft.

2 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

De begroting 2027 samenvatting & ontwikkelingen De belangrijkste ontwikkelingen

1. Regionale samenwerking

Wat zien we gebeuren? In 2027 staan gemeenten en regio voor steeds complexere en meer samenhangende opgaven, onder andere op het gebied van ruimte, energie, mobiliteit, wonen en economie. Tegelijkertijd blijft de financiële druk groot. Dit vraagt om scherpe gezamenlijke keuzes en een doelmatige inzet van middelen. Daarnaast neemt de druk op de beschikbare personele capaciteit toe. De arbeidsmarkt is krap en gespecialiseerde kennis is schaars. Juist daardoor staat ook de strategische denkkracht onder spanning, terwijl die hard nodig is om opgaven integraal te benaderen en toekomstbestendige keuzes te maken. Door slimmer samen te werken, kennis en capaciteit regionaal te bundelen en gericht gebruik te maken van digitalisering en nieuwe technologieën, kan Regio Rivierenland haar rol effectief blijven vervullen. De situatie nodigt uit om de samenwerking met gemeenten, ondernemers en maatschappelijke partners verder te verdiepen en gezamenlijk te investeren in oplossingen met blijvende impact.

Te bereiken effect(en)

Regionale samenwerking wordt in toenemende mate gevormd door twee bewegingen. Enerzijds vragen de maatschappelijke opgaven – die steeds complexer en grensoverschrijdender worden – om een gezamenlijke aanpak op regionaal niveau. Anderzijds worden gemeenten, ondernemers en maatschappelijke organisaties steeds nadrukkelijker gevraagd en uitgenodigd om partner te zijn in die samenwerking. Niet alleen als deelnemer, maar ook als mede-ontwikkelaar en mede-investeerder in oplossingen. Deze combinatie van opgavegericht werken en partnerschap versterkt de regionale slagkracht en maakt het mogelijk om samen meer te bereiken dan ieder afzonderlijk. Onze overtuiging is dat samenwerking loont. Het versterkt de bestuurlijke en maatschappelijke samenhang in de regio, ondersteunt gemeenten bij het realiseren van hun opgaven en draagt bij aan een efficiënte inzet van schaarse middelen.

Het zorgen voor sterk samenwerkende overheden, ondernemers en overige partners met het doel de onderlinge relaties te versterken, de samenwerking te ondersteunen en regionale ambities en lokale opgaven te realiseren.

Anders in 2027

In 2027 vraagt de samenhang tussen complexe regionale opgaven als Ruimte, Energietransitie, Mobiliteit en Wonen en de behoefte aan een regionale strategische agenda FruitDelta Rivierenland 2025 van ons allemaal een stapje extra. Extra in die zin dat het integraal, domeinoverstijgend benaderen van opgaven nu meer dan ooit tevoren noodzakelijk is om ze het hoofd te bieden. Juist een overkoepelende benadering en werkwijze is in tijden van afnemende structurele middelen voor gemeenten nodig om investeringen –publiek, privaat en gemeenschappelijke - naar de regio te trekken. Niet alleen voor periodes van 5 jaar, maar langdurig richting 2050. In 2027 hebben we een gezamenlijke ruimtelijke stip op de horizon bepaald en is er een regionaal voorkeurscenario 2050 door de raden vastgesteld. Van de regionale lopende programma’s (gemiddeld 5 jaar), is voor Economie het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2027-2031 hernieuwd en vastgesteld door de raden. Ook uitvoeringsprogramma Mobiliteit is hernieuwd voor de periode 2027-2031.

Belangrijkste aandachtspunten

In 2027 besteden wij aandacht aan het verwelkomen en inwerken van nieuwe raadsleden en eventueel nieuwe bestuurders na de gemeenteraadsverkiezingen.

Effecten/gevolgen voor de begroting 2027

Op basis van de vastgestelde startnotitie opdracht regionale opgave Ruimte wordt het structurele budget aan de begroting toegevoegd. Daarnaast wordt de begroting van de Regio Deal FruitDelta Rivierenland 2025-2029 in de begroting opgenomen.

Wat betekent dit voor de begroting 2027? De begroting 2027 houdt rekening met deze uitdagende context. Wij zijn ons bewust van de financiële en personele druk waar gemeenten mee te maken hebben. Door scherp te sturen op prioriteiten, zorgvuldig om te gaan met beschikbare middelen en actief te zoeken naar aanvullende financieringsmogelijkheden, leveren wij onze bijdrage aan een financieel verantwoorde en inhoudelijk gerichte aanpak in deze uitdagende tijd.

Meer informatie over programma 1 op pagina 7

3 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

2. Contractgestuurde dienstverlening

3 Algemene baten en lasten

Te bereiken effect(en)

Algemene toelichting bij het programma In dit programma zijn de overheadkosten opgenomen, die (conform BBV-voorschrift) niet meer aan de programma's toegerekend worden. Ook de centrale budgetten voor onvoorziene uitgaven, de heffing van vennootschapsbelasting en het resultaat uit Treasury zijn in dit programma verantwoord.

Vraaggerichte en efficiënte dienstverlening aan gemeenten en andere instanties door het leveren van kennis en producten op basis van een goede prijs/prestatieverhouding.

Anders in 2027

Er zijn geen inhoudelijke wijzigingen in 2027.

Belangrijkste aandachtspunten 1.

2.

Bevordering van de realisatie van een kostendekkende uitvoering van de contractactiviteiten. Een verdere professionalisering van de taakuitoefening voor gemeenten en andere (markt-)partijen op basis van de vraagbehoefte.

Effecten/gevolgen voor de begroting 2027 • • •

Het budget voor de Essentiële Functies bij het onderdeel WMO-Jeugd is conform kaderbrief in de begroting opgenomen Door vernieuwde afspraken met hogere inzet en door natuurlijk verloop is er geen tekort meer bij Sociale recherche. Bij Versis zijn, zoals aangekondigd in de kaderbrief de beheerkosten geactualiseerd.

Meer informatie over programma 2 op pagina 15

4 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Anders in 2027

De vorig jaar gevraagde verlaagde gemeentelijke bijdrage voor 2027 hebben wij reeds in de programmabegroting 2026 en bijbehorende meerjarenraming verwerkt.

Belangrijkste aandachtspunten

Sturen op een efficiëntie- en digitaliseringsslag binnen bedrijfsvoering met een overhead die in balans is met de taken in de programma's 1 en 2.

Effecten/gevolgen voor de begroting 2027 •

•

Continuering van de rente-inkomsten (als gevolg van binnengehaalde subsidies) in de begroting om de gemeentelijk bijdrage te verlagen. Een reguliere toename van de begrote overheadlasten in de begroting als gevolg van indexering van salariskosten en overige kostenbudgetten.

Meer informatie over programma 3 op pagina 24

De belangrijkste financiële ontwikkelingen en aandachtspunten

Ontwikkeling lasten en gemeentelijke bijdrage in de begroting 2027 Belangrijkste wijzigingen in Begroting 2027 •

Het bedrag van de lasten in de begroting 2027 is met € 11.921.000 gestegen t.o.v. de begroting 2026. Het bedrag van de baten (excl. reserves) is gestegen met € 11.903.000. Belangrijkste oorzaak van deze stijging is hogere baten en lasten door het opnemen van de Regio Deal (€ 11.272.000) en regionale opgave Ruimte (€ 166.000) in programma 1 en hogere baten en lasten in programma 2 door bijstelling bij Versis (€ 396.000) en het toevoegen van Essentiële Functies bij WMO-Jeugd (€ 291.000). Daarnaast zijn in alle programma’s de begrote lasten toegenomen door de indexering van de salariskosten en indexering van de overige kostenbudgetten.

•

In de begroting 2027 is het budget voor onvoorziene uitgaven gelijk gehouden aan het budget dat in de begroting 2026 is opgenomen (€ 10.000).

•

De in de begroting opgenomen gemeentelijke bijdrage komt uit op een bedrag van € 12,02 per inwoner en dat komt neer op een stijging van € 0,75 per inwoner t.o.v. de begroting 2026. In totaal stijgt de gemeentelijke bijdrage ten opzichte van de begroting 2026 met € 204.000. Deze stijging is als volgt opgebouwd: o Indexatie van materiële en personele budgetten conform kaderbrief: + € 22.000 Conform de kaderbrief zijn de materiële budgetten geïndexeerd met 2,4% en zijn de salarissen geïndexeerd met een correctie naar de werkelijke loonkosten op basis van de CAO tot en met maart 2027 en een verwachte stijging van 3,5% vanaf maart 2027. o Opdracht regionale opgave Ruimte: + € 166.000 De grootste wijziging komt door de toevoeging van het structurele budget (€166.000) uit de vastgestelde startnotitie opdracht regionale opgave Ruimte. Door het vaststellen van de startnotitie is de taak structureel bij de organisatie belegd en ook structureel in de begroting opgenomen. o Toegenomen overheadkosten: + € 16.000 Als gevolg van mutaties in Programma 3 stijgen de overheadkosten. De mutaties betreffen o.a. indexatie van materiële en salarisbudgetten.

•

De begroting is opgesteld inclusief een geprognosticeerde inzet van (bestemmings-)reserves van in totaal € 131.000. De reserves worden ingezet voor de gerealiseerde vernieuwing/modernisering van de ICTInfrastructuur (€ 48.000) en de verbouwingsinvesteringen voor de herhuisvesting (€ 83.000). De inzet van de bestemmingsreserve Herhuisvesting eindigt op het moment dat de verbouwingsinvesteringen volledig zijn afgeschreven. Hierdoor krijgen we niet te maken met een situatie van doorlopende kapitaallasten op het moment dat de bestemmingsreserve volledig is ingezet, en komt het structureel en reëel sluitend zijn van de (meerjaren)begroting niet in gevaar.

•

Tot slot wordt er een investeringskrediet aangevraagd voor 2027 van € 23.000 voor de vervanging van de koffievoorziening. De kapitaallasten van deze investeringen zijn verwerkt in de meerjarenraming en kunnen gedekt worden binnen de bestaande budgetten binnen bedrijfsvoering.

5 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Besluitvorming over de begroting Februari/maart 2026 Ambtelijke voorbereiding

30 maart 2026 Behandeling concept begroting door het Dagelijks Bestuur

Indienen van gemeentelijk zienswijzen Gemeenten kunnen conform de wettelijke termijn schriftelijk hun zienswijze indienen bij het Dagelijks Bestuur. Beoordeling gemeentelijke zienswijzen De ingediende zienswijzen worden behandeld in de vergadering van 22 juni 2026 door het Dagelijks Bestuur. 9 september 2026 Vaststelling begroting door het Algemeen Bestuur

Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland, gezien het voorstel tot vaststelling van de programmabegroting 2027, BESLUIT: 1. 2.

De programmabegroting 2027 vast te stellen conform het ontwerp. Instemmen met en beschikbaar stellen van, het in de begroting opgenomen investeringskrediet voor 2027 van € 23.000.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur in 9 september 2026. De secretaris,

De voorzitter,

mr. J.W.A. Hakkert

S. Stoop

6 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Programma 1 – Regionale samenwerking Het programma in beeld Te bereiken effect Het ondersteunen van de samenwerking tussen de gemeenten en met de provincie, andere overheden en maatschappelijk partners. Deeleffect Het versterken van de relaties met gemeentebesturen en met andere regio's in Gelderland. Het bijeenbrengen, verbinden en voeden van overheden, ondernemers en overige partners. Effectdoelstelling De bestuurs- en adviesorganen zijn tevreden over de geboden ondersteuning. Nieuwe of gewijzigde activiteiten: Reguliere activiteiten: Bestuurders en gemeentelijke vertegenwoordigers ondersteunen bij: 1. Besluitvormingsprocessen en bestuursvergaderingen binnen Regio Rivierenland. 2. Informatie-uitwisseling, kennisontwikkeling en -deling, onder andere op de regiomiddagen, collegedagen en ambtelijke sessies. 3. Bijdrage leveren aan samenwerkingsvraagstukken binnen en buiten de regio op de regionale opgaven. 4. De regionale slagkracht en lobby richting andere overheden (provincie, rijksoverheid, Europa) en stakeholders buiten de regio versterken door bijvoorbeeld werkbezoeken in de regio te organiseren, indienen van moties en aanwezigheid van de regio in Den Haag, Brussel en Berlijn.

Deeleffect Gemeenten en samenwerkende partners zijn ondersteund met regionale procesregie en regionale programma's om regionale en lokale opgaven te realiseren + gemeenten versterken in hun regierol op realisatie van regionale opgaven en doelstellingen en afspraken waaronder die uit het hernieuwde Regionaal Economisch Ambitiedocument, Mobiliteit, Energie en duurzaamheid, Ruimte, Wonen. Effectdoelstelling Gemeenten en bestuurders en partners zijn op de verschillende opgaven en programma’s ondersteund bij: 1. het realiseren van regionale doelstellingen en activiteiten en de onderlinge samenwerking zoals benoemd in regionale programma’s. 2. de ontwikkeling van regionale strategieën op de verschillende opgaven. 3. het laten horen van één regionale bestuurlijk geluid richting medeoverheden en andere stakeholders waar nodig (bijvoorbeeld aanwezigheid op bovenregionale bijeenkomsten, indienen van regionaal afgestemde zienswijzen). Nieuwe of gewijzigde activiteiten binnen de belegde programma’s in 2027 e.v.: - programma Economie: vanuit een vastgesteld hernieuwd Regionaal Economisch Ambitiedocument door de raden, uitvoering geven aan het vijfjarige regionale uitvoeringsprogramma 2027-2031. - programma Energie en duurzaamheid: gezamenlijk proces richting een Regionaal Programma Energiesysteem, waarbij de ruimtelijke invulling mede afhangt van het Ruimtelijk OntwikkelPerspectief.

- programma Mobiliteit: vanuit de vastgestelde visie Mobiliteit 20250 door de raden eind 2026, uitvoering geven aan het hernieuwde vijfjarige uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2027-2032 - programma Ruimte: na gezamenlijk proces met betrokken raden, colleges en gemeentelijke organisaties en stakeholders als Waterschap Rivierenland en Provincie Gelderland is het streven om in 2027 door colleges en raden een voorkeursscenario ruimtelijk ontwikkelperspectief FruitDelta Rivierenland 2050 (stip op de horizon) vast te stellen. Het ruimtelijk ontwikkelperspectief is een bouwsteen voor de nog te ontwikkelen regionale strategische agenda FruitDeltaRivierenland.

7 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Reguliere activiteiten: 1. Uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument, uitvoeringsprogramma Mobiliteit, Energie en Duurzaamheid, Ruimte, Wonen 2. Uitvoeren van lobbyactiviteiten en public affairs zoals opgenomen in het jaarplan 3. Genereren en beheren van grotere subsidies en geldstromen om complexe opgaven en bijbehorende programma's te realiseren, zoals LEADER 2024-2028 en Regio Deal FruitDelta Rivierenland 2025-2029

Belangrijke ontwikkelingen en aandachtspunten in 2027 Beleidskaders

We houden rekening met onderstaande beleidskaders, die in de afgelopen periode geïntroduceerd of gewijzigd zijn: Naam Regeling Regio Rivierenland Ambitiedocument Regio Rivierenland

Essentie ervan De regeling op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen voor de inrichting en werking van het samenwerkingsverband. In 2021 is het Regionaal Economisch Ambitiedocument Regio Rivierenland (REA) voor de periode 2022-2025 opgesteld. In 2025 is het REA en de benoemde opgaven, programma's en projecten en het Regionaal Stimuleringsfonds geëvalueerd. In 2026 wordt na de gemeenteraadsverkiezingen een nieuw economisch ambitiedocument aangeboden aan de raden. Het economisch ambitiedocument is een van de bouwstenen voor de integrale regionale Kansenagenda en regionale investeringsagenda FruitDelta Rivierenland.

Landelijke en provinciale kaders Ruimte: nota Ruimte en interbestuurlijk programma Ruimte (beide kaders in 2026 nog in ontwikkeling)

Eind 2025 heeft het Rijk een ontwerpnota Ruimte gepresenteerd die naar verwachting in 2026/2027 is omgezet in een definitieve nota Ruimte. Ook de provinciale omgevingsvisie en verordening worden herzien. Met deze ontwikkelingen dienen we, naast de lokale visies, rekening te houden voor de activiteiten binnen de regionale opgave Ruimte.

Wet ‘Versterking Regie op Volkshuisvesting’

In 2026 is naar verwachting de wet ‘Versterking Regie op Volkshuisvesting’ ingevoerd. Deze wet zal onder meer op de provinciale en gemeentelijke verordeningen een impact hebben en voorbereid dienen te worden.

8 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Concretisering van onze activiteiten in prestatieafspraken Bij het onderdeel Het programma in beeld is een aantal activiteiten benoemd. Daaraan hebben we de onderstaande prestatieafspraken gekoppeld: Effectdoelstelling Activiteit 1. Besluitvormingsprocessen en bestuursvergaderingen binnen Regio Rivierenland.

2.

Informatie-uitwisseling, kennisontwikkeling en -deling.

3.

Bijdrage leveren aan regionale samenwerkingsvraagstukken rondom de opgaven Economie, Mobiliteit, Energie en duurzaamheid, Ruimte en Wonen.

4.

De regionale slagkracht en lobby richting andere overheden (provincie, rijksoverheid, Europa) en stakeholders buiten de regio versterken.

5.

Uitvoering van de regionale programma’s

6.

Genereren en beheren van geldstromen en subsidies om nieuwe regionale programma’s en projecten te realiseren.

Prestatieafspraak - Bestuursadvisering gericht op besluitvorming om programma's en projecten te realiseren. - Advisering en ondersteuning van de regionale portefeuillehoudersoverleggen die zijn ingesteld door het Algemeen en Dagelijks Bestuur. - Frequent overleg met de voorzitters van de portefeuillehoudersoverleggen. - De aard en de frequentie van de overleggen zijn gerelateerd aan de te realiseren opdracht (4-6 keer per jaar). - Voor de agendering en het proces met de raden vindt er vier keer per jaar een Regionale AgendaCommissie plaats. Organiseren van besprekingen over actuele thema’s en bieden van inspiratie/innovatie. Creëren van een optimaal samenwerkingsklimaat. Organiseren van College(mid)dagen en Regiomiddagen - Regionale raadsinformatiebijeenkomsten voor de raden, waar gewenst op bezoek bij een individuele gemeenteraad. Raadsnieuwsbrieven (4 keer per jaar) Ambtelijke werksessies opgavenoverstijgend (met regiocoördinatoren, maar ook rondom Ruimte voor alle beleidsadviseurs van gemeenten) en per opgave waar nodig (denk aan inhoudelijke masterclasses) Het faciliteren van de regionale regie en samenwerking tussen gemeenten èn samen met andere organisaties (onderwijs, ondernemers en overheden) in hun samenwerkingsopgaven.

Vanuit het licht van de regionale belegde opgaven en programma's helpen wij samenwerkingsverbanden bijvoorbeeld met steunverklaringen of treden wij op als aanvrager van subsidies voor bijvoorbeeld kenniswerkplaatsen. Naast de reguliere regionale lobbyactiviteiten organiseren we werkbezoeken voor kamerleden en statenleden in de regio waarbij bestuurders uit de regio een rol spelen. We ondersteunen bij indienen van moties en aanwezigheid van Rivierenland in Den Haag, Brussel en Berlijn. Zo wordt er in 2027 een regioreis naar Den Haag georganiseerd voor de colleges en regionale stakeholders, kunnen collegeleden deelnemen aan de gezamenlijke reis naar de European Week of Regional Cities en organiseren we een reis naar de Grüne Woche in Berlijn. Regionale opgaven en programma’s worden volgens de principes van de methodiek ‘Programmatisch creëren’ opgezet, uitgevoerd, gemonitord en waar nodig bijgesteld. - We zetten de middelen die beschikbaar zijn op lokaal, regionaal, provinciaal, landelijk en Europees niveau zo optimaal mogelijk in om de doelen van de regionale opgaves en programma's te realiseren. - We genereren subsidies als Regio Deal en LEADER om programma's te financieren. - Verantwoording van ingezette middelen.

9 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Economie

In 2026 is het regionaal Ambitiedocument 2022-2025 geëvalueerd en wordt ernaar gestreefd om een hernieuwd Regionaal Economisch Ambitiedocument vast te laten stellen voor de periode 2027-2032. Om gericht accenten te leggen in een vervolg, vinden er in 2026 onderzoeken plaats naar de huidige status en samenstelling van de economische structuur in relatie tot de brede welvaart. Zijn er nog ontwikkelingen binnen economische sectoren die een bepaald perspectief vragen van het economisch ambitiedocument vanaf 2026? Wat is de rol van de overheid wel en niet in de economische ontwikkelingen? Ten tijde van het opstellen van de begroting van 2027 kunnen we nog niet gericht aangeven hoe het document is opgebouwd. Wel wordt er uiteraard voortgebouwd op het eerdere economische ambitiedocument. De overkoepelende economische ambitie voor de periode na 2025 zal hoe dan ook gericht zijn op het stimuleren van toekomstbestendigheid en verzilveren van meerwaarde op de economie, als de aanjagers van de brede welvaart (welzijn) in de regio. Waar de ambitie in de voorgaande periode op economische groei lag, ligt deze nu bij het creëren van een optimale balans tussen economische groei en draagkracht van de omgeving (leefomgeving, arbeidsmarkt en onderwijs, mobiliteit, verduurzamen). In 2026 loopt het huidige ambitiedocument door tot het nieuwe document wordt vastgesteld door de gemeenteraden.

Samen met stakeholders zetten we ons in 2026 in voor de realisatie van de economische opgaven en de ambities in combinatie met andere opgaven.

Logistics Valley Rivierenland (LV-R)

Gelderland werkt en bouwt aan een Logistics Valley als internationale toplocatie voor logistiek in Nederland. Logistiek stopt niet bij de grens en in Logistics Valley werken drie regionale hotspots daarom samen: Rivierenland, Nijmegen en Liemers/Achterhoek. De speerpunten van het uitvoeringsprogramma zijn onder meer optimalisering van de regionale infrastructuur, arbeidsmarkt, duurzaamheid en innovatie. In het 'Meerjarenprogramma 2025 t/m 2028 D.O.O.R. (Duurzaam, Ondernemersgedreven, Overheid & Onderwijs faciliterend en Resultaatgericht) met logistiek in Gelderland Logistics Valley' zijn de ambities uitgewerkt in doelstellingen, die zich richten op een duurzame, veilige en betrouwbare Gelderse Corridor als belangrijke schakel in de Europese Rhine-Alpine Corridor, die loopt van Rotterdam naar Genua in Italië. De organisatiekosten voor Logistics Valley Rivierenland bedragen jaarlijks € 120.000. De provincie subsidieerde afgelopen jaren altijd 75% van deze kosten voor elke hotspot gelegen aan de Gelderse Corridor. De Gelderse corridor is genoemd in het coalitieakkoord. De bijdrage aan deze bovenregionale samenwerking met behulp van Logistics Valley vanuit onze regio is, wanneer de provincie 75% subsidieert, beperkt tot een bedrag van € 30.000 per jaar (25% van de kosten). Dit bedrag is opgenomen in deze begroting.

Het meest bekende project van het Gelderse samenwerkingsverband is de jaarlijkse Dag van de Logistiek.

Public affairs & Lobby

Public affairs & Lobby is als een opgave geformuleerd in het eerste regionale economische ambitiedocument 2016-2020. Het Algemeen Bestuur heeft in december 2023 het ‘Public affairs- en lobbybeleidsplan Regio FruitDelta Rivierenland 2024-2028' vastgesteld. Dit plan vormt de basis voor het werken met evenementen, werkbezoeken, inhoudelijke lobbyactiviteiten richting provincie Gelderland, het Rijk en de Europese Unie. FruitDelta Rivierenland wil het platform zijn waar men (de O’s) elkaar vindt, samenwerkingen aangaat en waar mooie projecten worden gerealiseerd, zodat de regio uitbloeit tot een regio met brede welvaart voor iedereen die er woont, werkt, onderneemt en leert. FruitDelta Rivierenland zorgt ervoor dat de regio, door de inzet van haar ondernemerschap, tot bloei komt in brede welvaart. We staan voor de uitdaging om inhoudelijke lobbyopgaven te formuleren samen met de O's om beleid en projecten effectief te kunnen uitvoeren in onze regio en zo bij te dragen aan onze maatschappelijke opgaven. De urgentie om public affairs & lobby in te zetten neemt toe. Zo moeten we investeren in lobbyactiviteiten richting Den Haag om te zorgen dat er aandacht is voor urgente regiospecifieke opgaven rondom bijvoorbeeld agribusiness, energietransitie, mobiliteit en wonen. De versterkte inzet op public affairs & lobby heeft al zichtbaar effect gehad.

Zo zijn er in de Tweede Kamer moties ingediend op basis van (in ieder geval deels) onze inbreng en hebben fracties en leden van de Tweede Kamer en Provinciale Staten meerdere werkbezoeken aan onze regio afgelegd. Ook worden er door de versterkte inzet sinds eind 2023 structureel bestuurdersreizen naar de internationale evenementen als ‘European Week of Regions and Cities’ en ‘Grune Woche’ voorbereid. De succesvolle inzet op lobby en public affairs leidt weer tot nieuwe lobbyactiviteiten. Sinds de versterkte inzet op Public Affairs en Lobby is FruitDelta Rivierenland zichtbaar in Den Haag.

Strategische agenda FruitDelta Rivierenland 2050 Hoe halen de vijf o's samen grote subsidies, uitkeringen en fondsen naar Rivierenland, juist in tijden van een mogelijk structurele daling van gemeentelijke inkomsten via de Gemeentefonds? Hoe komen we tot een regionale investeringsagenda (RIA)? Inmiddels is er een landelijke roep, waaronder vanuit het Rijk, om als regio een regionale strategische agenda inclusief meerjarige regionale investeringsagenda (RIA) te ontwikkelen en op te stellen. We bouwen hierbij voort op de eerder opgestelde gebiedsagenda FruitDelta Rivierenland. De gebiedsagenda heeft ooit de basis gelegd voor een werkwijze waarin we samen met partners de beste en slimste oplossingen identificeren en uitwerken voor de complexe integrale opgaven. De komende jaren ondersteunen we voor de stakeholders van FruitDelta Rivierenland, waaronder gemeenten, het regionale proces 10 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

in om te komen tot een strategische agenda FruitDelta Rivierenland 2050. Het ruimtelijk ontwikkelperspectief (zie alinea Ruimte, blz. 16) vormt een van de bouwstenen voor zo’n strategische regionale agenda. We gaan aan de voorkant met onze partners, ook buiten de regio, in gesprek. Zo boeken we sneller resultaat, kunnen we gerichter lobbyen richting Rijksoverheid en Europa en andere financieringsmogelijkheden en kunnen we makkelijker financiering krijgen voor de aanpak van onze opgaven. Halverwege 2025 is een tweejarige pilot ‘strategische Board FruitDelta Rivierenland’ gestart, deze zal halverwege 2027 geëvalueerd worden. Samen met de Regio Deal 6e tranche als vliegwiel zal in 2026 uitvoering worden gegeven aan de pilot en aan het proces om te komen tot een strategische agenda FruitDelta Rivierenland. Eerder is in de Kaderbrief van 2025 benoemd dat structurele ondersteuning door een uitvoeringsteam ‘Strategische regionale agenda FruitDelta Rivierenland noodzakelijk wordt geacht. De noodzaak en urgentie staat nog steeds overeind, gelet op de doorontwikkeling richting een regionale strategische agenda en bijbehorende investeringsagenda maar is in deze fase nog niet aan de orde en zal mede afhangen van de evaluatie en investeringsmogelijkheden van de andere stakeholders.

Regionaal Stimuleringsfonds

De afgelopen jaren is het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) het financiële instrument geweest dat in belangrijke mate bijdraagt aan het realiseren van onze ambities zoals die verwoord staan in het Regionaal Economisch Ambitiedocument. Met het RSF investeren wij in projecten van ondernemers en ondernemende inwoners uit onze eigen regio. Deze projecten moeten direct bijdragen aan het realiseren van de gestelde opgaven bij de economische speerpuntsectoren, zoals vastgelegd in het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. De initiatiefnemers moeten niet alleen goede projectplannen hebben, maar ook eigen kapitaal/ andere financieringsbronnen inbrengen om de projectbegroting rond te krijgen. Voor verstrekkers van grotere, regionale subsidies en andere middelen– denk aan een Regio Deal- werkt de RSF als een zichtbare multiplier. De aanwezigheid is soms zelfs nodig om aan te tonen als regionale cofinanciering en als tastbaar bewijs dat de gemeenten in Rivierenland bereid zijn om te investeren in regionale ontwikkelingen. Het Algemeen Bestuur heeft in 2025 besloten om voor 2026 een pauzejaar (pauzeknop) in te lassen. In 2027 kunnen Regio Deal middelen ingezet worden door cofinanciering te leveren vanuit eerder door gemeenten ingelegde middelen in het RSF. Dit betekent dat ook in 2027 geen gemeentelijke bijdrage zal worden gevraagd.

De jaren 2026 zijn gebruikt om de ontwerpprincipes van het RSF te heroverwegen in relatie tot het hernieuwde Regionaal Economisch Ambitiedocument 2027-2032. Het is wenselijk dat het RSF, in welke vorm dan ook, vanaf 2027 in de meerjarenbegroting van de gemeenten blijft staan, zodat vanaf 2028 de inzet en het multipliereffect gecontinueerd kunnen worden.

Mobiliteit

Rivierenland ligt centraal in Nederland en is daardoor in trek bij bedrijven en (potentiële) inwoners. De unieke ligging tussen de rivieren geeft de regio haar identiteit, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. De mobiliteitsopgaven voor onze regio zijn divers, gemeente- en regiogrensoverschrijdend en vragen om een verscheidenheid aan oplossingen. We hebben regionaal onze krachten gebundeld en werken samen met andere regio’s, provincies en het Rijk. Dit met één gezamenlijk doel voor ogen: goede en veilige oplossingen voor een duurzaam bereikbare, vitale regio. Niet alleen nu, maar ook in de verre toekomst. Maar welke regio willen wij zijn qua Mobiliteit? En van welke ruimtelijke ontwikkelingen zijn we afhankelijk qua mobiliteitsbehoeftes -en mogelijkheden? Dat heeft erin geresulteerd dat er eind 2026 (streven) een strategische visie Mobiliteit 2050 aan de raden is voorgelegd. Op basis van die visie is inhoud gegeven aan het hernieuwde Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2027-2032, dat een nieuwe periode ingaat. Met onder meer de structurele bijdrage van de gemeenten voor een gezamenlijk regionaal Mobiliteitsfonds blijven gemeenten en wij in 2027 gezamenlijk aan de slag met het realiseren van de doelstellingen en resultaten uit het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2027-2032.

Bovendien werkt het regionale Mobiliteitsfonds, een tastbaar bewijs van regionale samenwerking tussen gemeenten als een hefboom: door het hebben van een regionaal fonds zijn er nieuwe grootschalige middelen en lobbyresultaten voor Mobiliteitstrajecten gegenereerd. Het wegennet en de spoorverbindingen zijn de ruggengraat van onze regio. Samen met het Rijk, provincies Gelderland en Brabant en gemeente Den Bosch werken wij samen aan een betere doorstroming op de A2 DeilVught. Gegeven de huidige stikstofcrisis en beleidskeuzes laat de verbreding nog op zich wachten. We zetten ons in op het realiseren van diverse regionale (verkeers-)maatregelen met oog op de doorstroming, leefbaarheid en veiligheid rondom de A2. Ook blijven we ons inzetten voor het in de toekomst verbreden van de A15. De laatste jaren nemen de knelpunten enorm toe en daarom worden ook in 2026 de nodige activiteiten verricht om dit bij het Rijk onder de aandacht te blijven brengen, al dan niet samen met de betrokken provincies Gelderland en Noord-Brabant.

11 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

In toenemende mate wordt onze mobiliteit beïnvloed door de energietransitie, technologische ontwikkelingen en de regionale woningbouwopgave, dit biedt knelpunten, maar ook kansen om de beschikbare ruimte en infrastructuur slimmer te benutten. Samen met de provincie proberen we het mobiliteitsvraagstuk integraler te benaderen. Spitsmijden, hybride werken, deelmobiliteit of samen reizen, bieden kansen om de beperkte ruimte beter te benutten en de CO2-uitstoot te verminderen. Door nu te investeren in fiets-gerelateerde oplossingen wordt direct bijgedragen aan het verduurzamen van onze mobiliteit en de leefbaarheid van ons landelijk gebied. Leefbaarheid is vaker een issue en het geen uitvoering geven aan cruciale wegenprojecten vraagt om meer samenwerking met het Rijk op andere vormen van vervoer. Flexibel openbaar vervoer kan daarbij een oplossing bieden. Ook zetten we ons in voor het in de vaart houden en het verduurzamen van de veerponten in ons gebied. Deze oeververbindingen zijn essentieel voor onze schoolgaande jeugd en forenzen en biedt recreanten een aangename manier om van de vele rivieren in onze regio te genieten.

Energie en Duurzaamheid

In het landelijke Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over hoe Nederland haar klimaatdoelen kan realiseren. Een van deze afspraken is dat er regionale plannen worden gemaakt voor wind op land, grootschalig zon en warmte. Alle regio's in Nederland hebben op basis van een interbestuurlijke samenwerkingsagenda RES een regionale energiestrategie opgesteld, waaronder de RES FruitDelta Rivierenland. Op 1 juli 2021 is de RES 1.0 FruitDelta Rivierenland ingediend bij het Nationaal Programma RES (NPRES), na vaststelling in alle gemeenteraden, PS en AB Waterschap Rivierenland.

Energiesysteem van de toekomst

Op 1-1-2027 gaan het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NPRES) en het Nationaal Programma Lokale Warmte (NPLW) op in een nieuw Nationaal Programma Energiesysteem (NPES). Dit omdat warmte en elektriciteit zo op elkaar van invloed zijn dat je dit eigenlijk niet meer los van elkaar moet beschouwen. In het nieuwe NPES staat het integrale energiesysteem daarom centraal en ook hiervoor worden in 2026 nieuwe interbestuurlijke afspraken gemaakt. De provincie Gelderland heeft met het Gelders Programma Energiesysteem de stap naar integraliteit al gezet. In 2025 is er een voortgangsrapportage RES ingediend bij NPRES, na vaststelling door gemeenten, provincie en Waterschap Rivierenland. Hierin is, naast de verantwoording over de RES-doelstelling van 1,2 TWh, ook de overgang naar een integraal energiesysteem geschetst. In 2026 start de voorbereiding van een Regionaal Programma Energiesysteem (RPE), passend bij de interbestuurlijke afspraken voor het energiesysteem en de komst van het NPES, aansluitend bij het Gelders Programma Energiesysteem dat begin dit jaar werd vastgesteld. In 2027 is vaststelling door gemeenten, provincie en waterschap voorzien. Dit RPE bevat scenario’s voor het toekomstig energiesysteem. Hierbij blijven de drie sporen van het provinciale beleidskader Gelderse Energie Infrastructuur (GEIS) van belang: 1.

Snelle realisatie geplande uitbreidingen van het elektriciteitsnetwerk 2. Integraal programmeren waardoor wonen, mobiliteit en beschikbare (duurzame) energie op elkaar zijn afgestemd 3. Beter benutten netcapaciteit o.a. door netbewuste nieuwbouw, door regionale opwek aan lokaal verbruik te koppelen en door te streven naar afspraken tussen partijen die hetzelfde onderstation gebruiken. De stuurgroep RES blijft samenwerken via de RES-structuur omdat de betrokken partijen zoals gemeenten, provincie en netbeheerders al meerdere jaren met elkaar samenwerken. De Stuurgroep RES faciliteert het verbreden van dit vraagstuk naar andere regionale opgaven (mobiliteit, wonen, ruimte, EZ en logistiek). Deze samenwerking vertaalt zich ook in de financiële ondersteuning van de RES door rijk (procesfinanciering), provincie (expertpool warmte, versnellingsteam vergunningverlening) en gemeenten (programmamanager) en capaciteitsinzet van Stuurgroeppartners. De procesfinanciering voor de RES door het Rijk is geborgd tot eind 2030.

Ruimte

Het ruimtelijke domein is sinds tenminste 2021 volop in beweging, mede door urgente opgaven en plannen van de rijksoverheid om de regie op Ruimtelijke Ordening te herpakken en de realisatie van deze opgaven te versnellen. Tegelijkertijd is de personele capaciteit bij gemeenten beperkt. Het is daarom zaak om als regio en gemeenten kennis uit te wisselen en waar mogelijk samen op te trekken en keuzes te maken op basis van een zorgvuldige afstemming van initiatieven. De ontwikkelingen en opgaven binnen het ruimtelijk domein zijn de komende jaren enorm én zeer urgent. Denk hierbij aan: de verkenning naar een ruimtelijk ontwikkelperspectief, het interbestuurlijke regioprogramma dat voort moet gaan vloeien uit de afspraken tussen Rijk-provincie in het Ruimtelijk Arrangement, de bijbehorende uitwerking van de agenderende opgaven en het komen tot gebiedsprogrammering en het aanhaken op en

12 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

lobbyen voor de investeringen en subsidiemogelijkheden. Dit vraagt de komende jaren strategische inzet en organiserend vermogen. Gemeenten kunnen deze ruimtelijke vraagstukken niet alleen oppakken. Regionale samenwerking is, bij deze veelal gebiedsoverstijgende opgaven, noodzakelijk. Het vraagt om een gecoördineerd proces, een gezamenlijke aanpak en kennisuitwisseling. Het regionale portefeuillehoudersoverleg Ruimte bewaakt inhoudelijk de integraliteit tussen regionale opgaven waar het ruimtebeslag betreft. De taak en zorg is het proces om te komen tot een zorgvuldige, kwalitatieve en effectieve toedeling van functies aan locaties. Vanuit Regio Rivierenland wordt hierin samen opgetrokken met gemeenten, provincie, Waterschap en andere samenwerkingspartners. In 2025 hebben de acht gemeenteraden middels een regionale startnotitie ingestemd met het structureel en formeel beleggen van deze regionale opgave bij Regio Rivierenland en onder meer het opstellen van een Ruimtelijk ontwikkelperspectief.

Wonen

In 2025 heeft er een actualisatie van de eerder gesloten Woondeal Rivierenland (2023), een bestuursakkoord tussen Rijk, provincie en gemeenten, plaatsgevonden Daar wordt in 2026 verder uitvoering aangegeven door onder meer uitvoering middels een uitvoeringsagenda. Zo wordt er verder handen en voeten gegeven aan de regionale Versnellingstafel sociale huur Rivierenland en huisvesting aandachtsgroepen. Ook regiospecifieke randvoorwaarden zoals netcapaciteit en spuitzonering worden uitgewerkt. Voor gemeenten in Rivierenland vormde de Regionale Woonagenda Rivierenland 2020-2030 de basis voor totstandkoming van de regionale Woondeal. Dit gezamenlijke product van zowel de acht gemeenten in Rivierenland alsook de provincie Gelderland bevatte namelijk al afspraken over de woningbouwopgave voor de komende 10 jaar, zowel kwantitatief als kwalitatief. De Woondeal heeft eraan bijgedragen dat de regionale ambities nu nader zijn uitgewerkt in concrete woningbouwafspraken met medeoverheden. Bovendien heeft het intensieve proces van de totstandkoming geleid tot versterking en verbreding van de samenwerking met Woonpartners in Rivierenland. Op landelijk niveau is er de afgelopen jaren aan de invoering van de wet ‘Versterking Regie op Volkshuisvesting’ gewerkt. De wet geeft vorm en inhoud aan de wens om de regie op de volkshuisvesting te hernemen.

Hiermee verankert de regering de volkshuisvestelijke taak van alle overheden in de regelgeving en wordt het instrumentarium van overheden versterkt om regie te kunnen voeren. De uiteindelijke invoering van de wet (verwachting is voorjaar 2026, maar bij dit schrijven is het nog niet gebeurd) zal onder meer op de provinciale en gemeentelijke verordeningen een impact hebben en voorbereid dienen te worden.

13 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

De financiën van dit programma Financiële aandachtspunten

Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de financiën van dit programma. Hieronder volgen de belangrijkste financiële aandachtspunten: - De gemeentelijke bijdrage bij programma 1 'Regionale samenwerking' bedraagt € 3.213.000 en bestaat uit de bijdrage voor de volgende producten/activiteiten: o Algemene Bestuursondersteuning € 1.110.000. o Opgaven-, en programmaondersteuning € 2.103.000 - Voor programma 1 vindt er een stijging van de gemeentelijke bijdrage plaats van € 204.000. Dit komt door de toevoeging van het structurele budget uit de vastgestelde startnotitie opdracht regionale opgave Ruimte (€ 166.000), indexatie van het reguliere formatiebudget (€ 15.000), prijsindexatie van de reguliere werkbudgetten (€ 7.000) en de toegerekende overhead (€ 16.000). - Daarnaast zijn de verwachte lasten en baten voor de Regio Deal in de begroting opgenomen. Dit is in 2027 een bedrag van € 11.272.000. - Tot slot is het budget voor het Nationaal Programma Lokale Warmte uit de begroting gehaald in verband met het einde van de looptijd van de Specifieke Uitkering. - In de begroting is geen inzet van reserves geraamd. Programma 1 Bedragen x € 1.000

Rekening 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

3.560

3.111

14.364

Baten

2.132

1.781

12.866

Subtotaal

-1.428

-1.331

-1.497

Gemeentelijke bijdrage

2.951

3.009

3.213

Saldo van baten en lasten

1.523

1.679

1.716

-

-

-

Onttrekking reserve Storting reserve Resultaat

-

-

-

1.523

1.679

1.716

Toelichting bij de tabel: Het begrote resultaat van € 1.716.000 (voordeel) is gelijk aan het bedrag van de overheadkosten, die conform BBV-voorschrift niet meer aan het programma worden toegerekend, maar integraal (bij programma 3) worden verantwoord.

Producten Tot dit programma behoren de volgende producten: - Algemene bestuursondersteuning; - Opgaven- en programmaondersteuning (voorheen speerpunten (speerpuntberaden), beleids- en projectondersteuning) - Regionaal Stimuleringsfonds (RSF)

Meer informatie is te vinden op onze website www.regiorivierenland.nl en www.fruitdeltarivierenland.nl.

14 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening Het programma in beeld Te bereiken effect Vraaggerichte en efficiënte dienstverlening aan gemeenten en andere instanties door het leveren van kennis en producten op basis van een goede prijs-prestatie verhouding.

Deeleffect Dienstverlening aan de gezamenlijke gemeenten op basis van collectieve/individuele afspraken met gemeenten. Effectdoelstelling Gemeenten voeren op basis van gezamenlijkheid taken uit en zijn tevreden over de kwaliteit en kosten van de geleverde taken. Nieuwe of gewijzigde activiteiten: Reguliere activiteiten: Uitvoeren basistaken op het gebied van: 1. Uitvoering van de begeleiding, monitoring en terugleiding van jongeren zonder startkwalificatie van 18 jaar tot en met 26 jaar. En monitoren en begeleiden van Jongeren in Kwetsbare positie van 16 tot en met 26 jaar. 2. Initiëren, coördineren en uitvoeren van projecten gericht op de doelgroep van het Doorstroompunt. 3. Uitvoering (van een gedeelte) van de leerplichtfunctie en preventieve inzet voor de gemeenten Buren, Culemborg, West Betuwe, Neder-Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. 4. Preventieve en repressieve werkzaamheden op het gebied van de Participatiewet en de Wmo- en Jeugdwet voor de regiogemeenten (Sociale Recherche). 5. Het coördineren en beheren van de uitvoering van Basismobiliteit (Versis). 6. Contractbeheer en leveranciersmanagement op het gebied van Wmo/Jeugd. 7. Uitvoeren (van een gedeelte) van de Wet Inburgering voor de gemeenten Buren, Culemborg, Neder-Betuwe, Tiel en West Maas en Waal.

15 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Concretisering van onze activiteiten in prestatieafspraken Bij het onderdeel Het programma in beeld is een groot aantal activiteiten benoemd. Daaraan hebben we de onderstaande prestatieafspraken gekoppeld: Effectdoelstelling basistaken Activiteit 1. Uitvoering van de begeleiding, monitoring en terugleiding van jongeren zonder startkwalificatie van 18 jaar tot en met 26 jaar. Monitoren en begeleiden van Jongeren in Kwetsbare positie van 16 tot en met 26 jaar (Doorstroompunt). 2. Initiëren, coördineren en uitvoeren van projecten gericht op de doelgroep van Leerplicht en het Doorstroompunt, jongeren van 12 tot en met 26 jaar.

3. Uitvoering (van een gedeelte) van de leerplichtfunctie en preventieve inzet (LP) voor de gemeenten Buren, Culemborg, West Betuwe, Neder-Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. 4. Preventieve en repressieve werkzaamheden op het gebied van de Participatiewet en Wmo- en Jeugdwet voor de regiogemeenten (Sociale Recherche/SR).

5.

6.

7.

Participeren en waar mogelijk ontwikkelen van acties op het gebied van samenwerking en shared services en initiëren van projecten. Het coördineren en beheren van de uitvoering van Basismobiliteit (Versis)

Contractbeheer en leveranciersmanagement op het gebied van Wmo/Jeugd.

Prestatieafspraak - Op hoofdlijnen staan de volgende punten centraal: • Uitvoeren van trajecten en projecten voor jongeren tot 27 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs hebben verlaten. Het creëren van een sluitende aanpak in de ketensamenwerking en goede overgang van onderwijs naar arbeid. • Voorkomen van verzuim en schooluitval bij jongeren die nog bij het onderwijs ingeschreven staan (preventie). • Het monitoren en in samenwerking met ketenpartners ondersteunen en begeleiden van Jongeren in Kwetsbare positie (vanaf 16 jaar). • Jaarlijks wordt de effectrapportage vsv opgesteld en ingediend bij het ministerie OCW. • Beleid bijstellen incl. uitvoeringskader gericht op de nieuwe wet Van School naar Duurzaam Werk in goede aansluiting op de inzet van wettelijke ketenpartners mbo, arbeidsmarktregio en werk & inkomen. • Uitvoering en coördinatie van een Regionaal Programma 2026-2029 in samenwerking met ketenpartners onderwijs en arbeidsmarktregio. - LP: Na afloop van het verslagjaar wordt een jaarverslag opgesteld en begin oktober de wettelijke rapportage (Artikel 25), met daarin een overzicht van de resultaten en de voortgang per gemeente. - LP: Minstens één keer per jaar vindt een evaluatiegesprek plaats met de opdrachtgever over de (kwaliteit van de) dienstverlening.

- LP: In 2027 beoordelen we de landelijke ontwikkelingen en nieuwe rol van Leerplicht en mogelijke wijzigingen voor Leerplicht Regio Riviereland. - SR: uitvoeren van toezichthouderschap in het kader van de Participatiewet en de Wmo- en Jeugdwet. - Alle activiteiten worden tegen een marktconforme kostprijs aangeboden die voor alle gemeenten gelijk is. Continu wordt in samenwerking met de gemeenten bezien of en zo ja, op welke onderdelen verdergaande samenwerking mogelijk is. Coördinatie en beheer van het regionaal vervoersysteem: - contract- en relatiebeheer - maandelijkse facturering - periodieke monitoring en verantwoording - kwaliteitsmeting en doorontwikkeling van het vervoersysteem -

16 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Leveranciersmanagement en contractbeheer Toetsing van en handhaving op het nakomen van de in de overeenkomst en het Programma van Eisen vastgelegde bepalingen Informatie- en data-gedreven werken Informatievoorziening en communicatie naar zes gemeenten, leveranciers en andere stakeholders

Effectdoelstelling basistaken Activiteit

Prestatieafspraak - Bijdragen aan innovatie en zorgvernieuwing in samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders - Aan de gemeenten periodieke en jaarlijkse verantwoording afleggen over de uitvoering en de resultaten van de hiervoor staande hoofdtaken. Voor de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel worden deze taken alleen uitgevoerd voor een aantal specifieke vormen van zorg en begeleiding.

8.

Uitvoer (van een gedeelte) van de Wet Inburgering voor de regiogemeenten.

Door het team Inburgering worden taken uitgevoerd met betrekking tot het Plan Inburgering en Participatie, de brede intake van de inburgeringsplichtige en wanneer noodzakelijk de handhaving daarvan. Daarnaast wordt ondersteuning aan de inburgeraars gegeven door een financieel ontzorger. Verder worden gemeenten door Regio Rivierenland geadviseerd op het gebied van Wet Inburgering en op de inzet van inburgeringsvoorzieningen.

Belangrijke ontwikkelingen en aandachtspunten in 2027 Doorstroompunt

Het Doorstroompunt voor Voortijdig Schoolverlaten zet zich in voor jongeren tussen de 18 en 27 jaar die verzuimen, zonder startkwalificatie van school dreigen te raken of al van school geraakt zijn. We zien dat maatwerk, (dreigende) schooluitval en complexe problematiek toenemen. Ook wordt vaker de route naar arbeid gekozen. Maatwerk, arbeidsintensieve begeleiding en intensievere samenwerking met partners van arbeidsmarktregio is nodig. We signaleren, initiëren en verbinden in de regionale ketensamenwerking. Vanuit de wet Van School naar Duurzaam Werk (in werking vanaf 1-1-2026) wordt in 2026 nieuw beleid en inzet vanuit de wettelijke samenwerkingspartners mbo en Werk en Inkomen verwacht. Vanaf tweede helft 2026 en eerste helft 2027 zal het beleid en de inzet van het Doorstroompunt opnieuw herijkt worden.

Leerplicht

Het doel in 2027 is voor alle deelnemende gemeenten dezelfde lijn te hanteren en geen maatwerk meer te leveren in de dienstverlening. Dit betekent voor één gemeente dat zij de keuze moeten maken om de volledige Leerplichttaak bij Regio Rivierenland neer te leggen of volledig in eigen beheer uit te voeren. In 2026 zal hierover het besluit worden genomen en vervolgafspraken worden gemaakt. Het aantal verzuimmeldingen en complexe casuïstiek is nog altijd hoog, maar blijft stabiel. Het leveren van maatwerk en de intensieve inzet van Leerplicht blijft. Leerplicht wordt eerder betrokken en blijft langer betrokken bij casuïstiek. Leerplicht signaleert, adviseert en verbindt en is als regiehouder al vroegtijdig betrokken. Ook zetten we preventief in door voorlichting te geven op basisscholen en voortgezet onderwijsscholen binnen de regio, aan te sluiten bij netwerkbijeenkomsten, lokale overleggen en de mbo-instellingen buiten de regio. Met deze preventieve rol zal tijdig signaleren, inzetten en een sluitende aanpak, erger doen voorkomen. Met het nieuwe uitvoeringskader Leerplicht, de heldere positionering binnen de regio en de keten en de uniforme inzet vanuit Regio Rivierenland kunnen robuustheid, kwaliteit en efficiency gegarandeerd blijven.

Sociale Recherche

De Sociale Recherche zet haar kennis en expertise in bij de opsporing van fraude, zoals zwartwerken, het verzwijgen van vermogen, woonfraude, fraude met persoonsgebonden budgetten (PGB) en andere vormen van zorgfraude. Voor de gemeente Buren verloopt dit rechtstreeks via de gemeente. Voor de overige gemeenten vindt dit plaats via Werkzaak Rivierenland. Daarnaast worden, in samenwerking met Wmo/Jeugd en in opdracht van gemeenten, signalen van (mogelijke) fraude door zorgaanbieders onderzocht. Met de opdrachtgevers zijn nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt om de dienstverlening van de Sociale Recherche toekomstbestendig te organiseren. We geven uitvoering aan deze afspraken en de blijven de samenwerking met onze partners verder intensiveren.

Versis

Versis voert voor 8 gemeenten het Wmo-vervoer en voor 5 gemeenten het leerlingen- en jeugdvervoer uit. In onze organisatie is het beheerbureau van Versis ondergebracht. De primaire taak valt uiteen in de inkoop, het contractbeheer en de financiële afhandeling van alles rondom het vervoer. Marktpartijen verzorgen in opdracht

17 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

van ons de daadwerkelijke uitvoering van het vervoer. De kosten van dit vervoer worden 1-op-1 doorbelast richting de gemeenten.

Wmo/Jeugd

De taken en werkzaamheden binnen Wmo/Jeugd richten zich op contractbeheer en leveranciersmanagement. Vanuit deze rol bewaken wij de naleving van contractuele afspraken met aanbieders en werken wij, samen met gemeenten en zorgaanbieders, aan het verbeteren van de kwaliteit van de geleverde zorg én aan het financieel duurzaam houden van het zorglandschap. Wij voeren periodiek contractgesprekken met gecontracteerde aanbieders en organiseren in samenwerking met gemeenten ontwikkeltafels om het zorglandschap verder te versterken en door te ontwikkelen.

Inburgering

Regio Rivierenland voert de inburgering uit voor 5 gemeenten. Zoals in de Dienstverleningsovereenkomst is afgesproken is de primaire taak het begeleiden van statushouders naar een inburgeringsdiploma. Dit gebeurt op basis van de in de WI2021 vastgelegde taken waaronder de Brede Intake en het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie. Daarnaast coachen en ontzorgen wij statushouders op financieel gebied, richting meer financiële zelfredzaamheid. Deze taak zullen wij in 2027 verder door ontwikkelen, om de uren effectief in te zetten voor de inwoners die dit het hardste nodig hebben. Daarnaast organiseren we per 2027 de begeleiding van de doelgroep gezinsmigranten groepsgewijs waardoor de effectiviteit toeneemt en de doelgroep asielstatushouders intensiever wordt gevolgd.

18 BEGROTING 2027 REGIO RIVIERENLAND

Beleidsindicatoren De wettelijk voorgeschreven beleidsindicatoren binnen programma 2 Contractgestuurde dienstverlening hebben betrekking op vroegtijdig schoolverlaters en onderwijsverzuim. Vsv'ers zijn jongeren van 12 tot 27 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of minimaal een mbo 2- diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv'ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers aan het begin van het schooljaar. Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie MBO Realisatie % VSV-ers 12 t/m 22 jaar schooljaar 2023-2024 Aantal deelnemers

VSV-ers

VSV-%

Landelijk VSV-%

Buren

630

25

3,97%

6,09%

Culemborg

609

32

5,25%

6,09%

Maasdriel

542

22

4,06%

6,09%

Neder-Betuwe

756

28

3,70%

6,09%

Tiel

1.051

62

5,90%

6,09%

West Betuwe

1.351

55

4,07%

6,09%

444

19

4,28%

6,09% 6,09%

Gemeente

West Maas en Waal Zaltbommel Totaal

792

35

4,42%

6.175

278

4,50%

Bron: VSV-verkenner/DUO (definitieve cijfers schooljaar 2023-2024). De cijfers over schooljaar 2024-2025 zijn op het moment van opstellen van de jaarstukken nog niet vrijgegeven. Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie VO (incl. Vavo) Realisatie % VSV-ers 12 t/m 22 jaar schooljaar 2023-2024 Aantal deelnemers