Bijlage 4a. Advies clientenraad eerste ronde

Aan: Gemeente Zaltbommel, aan het College van B&W Zaltbommel Datum: 15 mei 2021 Betreft: Advies Beleidsnota Samenleving 2021-2025 Geacht college, Op 16 april jl. ontvingen wij uw adviesverzoek voor de Beleidsnota Samenleving voor de gemeente Zaltbommel, dank daarvoor. Een nota die uitgaat van samenwerking en vertrouwen! Daar kunnen wij als CSDB helemaal achter staan, evenals de verbreding van de scope naar de aanpalende terreinen. Deze uitgangspunten zien we ook terug in de 4 streefbeelden. Onderstaand een aantal opmerkingen/kanttekeningen: 1.Grenzen aan zelfredzaamheid herkennen en erkennen vraagt om regelmatig contact. Door het lokaal organiseren en de outreachende manier van werken van Buurtzorg Jong en de Buurtteams zijn de meeste Wmo cliënten in beeld. In dit kader zijn cliënten van Werkzaak Rivierenland minder goed in beeld en dus extra kwetsbaar. Na bijvoorbeeld een (terechte) afwijzing van een aanvraag van bijstand is men vaak niet in staat om de weg te vinden naar een oplossing en gaan vooral statushouders geld van elkaar lenen. Dan komt men ook niet in beeld bij Vroeg Eropaf en ontstaan er in korte tijd grote schulden. Het zou goed zijn als Werkzaak structureel van een afwijzing een melding maakt bij de gemeente. Ook vragen wij aandacht voor de statushouders die meer dan gemiddeld moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal.

Die zijn niet snel zelfredzaam en zouden eigenlijk langer formeel, dan de beschikbare periode van 2 jaar, een beroep moeten kunnen doen op Vluchtelingenwerk. CSDB is benieuwd hoe dit in 2021 i.v.m. de nieuwe wet inburgering georganiseerd gaat worden en verzoekt het college om met name de begeleiding zoveel mogelijk dicht bij huis te organiseren Recent is veel aandacht besteed aan mensen met een indicatie KP4, een groep mensen die meestal veel moeite heeft met zelfredzaamheid. Wij herhalen ons dringend advies om te borgen dat hun begeleiding lokaal plaats blijft vinden. Zij zijn in beeld bij de Buurtteams, maar een kwalitatief onderzoek zou kunnen bijdragen om nog beter zicht te krijgen op wat zij nodig te hebben. Omdat deze doelgroep via de gebruikelijke kanalen van vragenlijsten of een oproep via de media moeilijk te bereikbaar is, adviseren wij om dit bijvoorbeeld 1 keer per jaar mee te nemen in de reguliere persoonlijke contacten. CSDB heeft geen bevoegdheid betreffende individuele klachten, maar die bereiken ons wel. Ons verzoek is om te zoeken naar een manier, anoniem, om deze bespreekbaar te maken. 2.Inzet cliëntervaring en ervaringsdeskundigheid ziet CSDB graag nader uitgewerkt. In het rapport “Eigenwijs transformeren” van het Verwey-Jonker Instituut lezen wij de aanbeveling van o.a. de Adviesraad Sociaal Domein om daar meer gebruik van te maken.

Daar werkt CSDB, die bestaat uit cliënten en ervaringsdeskundigen, natuurlijk graag aan 1

mee. Wij maken daarbij ook gebruik van de kennis en ervaring die wij hebben door deelname aan de Cliëntenraad Werkzaak/CWZ*) en Cliëntenraad van Reinier van Arkel. Bij het plan van aanpak verward gedrag is bijvoorbeeld gebruik gemaakt van een familieervaringsdeskundige en CSDB adviseert om bij de verdere uitwerking daarvan daadwerkelijk cliënten te betrekken. Ervaringsdeskundigheid vraagt om meer dan het “hebben” van eigen ervaring. Niet iedere cliënt is in staat om de ervaring te kunnen delen, deze te analyseren en erop te reflecteren. CSDB adviseert om cliënten die betrokken worden ook actief te ondersteunen en te wijzen op relevante cursussen, zodat hun ervaringen meer tot hun recht kunnen komen. *)CSDB adviseert in het belang van de cliënten met een bijstandsuitkering om serieus aandacht te besteden aan de samenstelling van deze raad. Die is in de betreffende verordening vastgelegd, maar voldoet daar momenteel niet aan. 3.Naast cliëntondersteuning kan een onafhankelijke vertrouwenspersoon van belang zijn. Dat is gebruikelijk in een werk gerelateerde omgeving, maar kan voor cliënten ook nodig zijn.

Bij wie kan je terecht om te bespreken dat je voor jouw gevoel onheus bejegend bent of te maken hebt met ongewenst gedrag? Wie helpt je bij de afweging of je een klacht zou moeten indienen? Voor cliënten Wmo en Wlz stelt de gemeente gratis cliëntondersteuning via MEE Geldersche Poort beschikbaar en die vervullen zo nodig ook de rol van vertrouwenspersoon. CSDB heeft diverse signalen, dat ook cliënten van Werkzaak behoefte hebben aan cliëntondersteuning en een vertrouwenspersoon. Zeker ook als er een klachtenprocedure nodig is. Ons advies is de mogelijkheden in dit opzicht te onderzoeken en te zorgen dat ook deze cliënten over een dergelijke support kunnen beschikken. Werkzaak zelf heeft op dit moment geen vertrouwenspersoon voor cliënten. Sommige gemeenten hebben een ombudsfunctionaris voor het sociaal domein. Vaak is het initiatief hiertoe uitgegaan van de gemeenteraad om te voorkomen dat burgers de weg niet goed weten te vinden, tussen de ‘wal en het schip’ (dreigen te) vallen of onvoldoende maatwerk geleverd krijgen. De Nationale ombudsman concludeert in haar openbare rapport 2018/083 dat “het (op weg) helpen van burgers en het leren van klachten tot de kerntaken van de gemeente behoort.” Wij adviseren de lokale klachtbehandeling (nog) eens te toetsen aan de uitgangspunten genoemd in de ‘Ombudsvisie op professionele klachtbehandeling’.

CSDB geeft ter overweging om gebruik te gaan maken van MEE Bruggebouwers, waarbij studenten worden ingezet om mensen met een beperking te ondersteunen bij het participeren in de samenleving of het deelnemen aan een sport. 4.Datagestuurd of liever datagedreven werken kan een uitstekend middel zijn om (maatschappelijke) vraagstukken op te lossen en biedt kansen om processen te verbeteren, kosten te besparen en kwaliteit te verhogen. Het analyseren van beschikbare data kan een goed hulpmiddel zijn, al moet ervoor gewaakt worden dat data niet leiden tot vooringenomen uitkomsten (zie bijgevoegd artikel). Tegelijkertijd zijn er juist ook positieve ervaringen met data, zie bijvoorbeeld https://www.divosa.nl/nieuws/verhalen/big-data-bieden-antwoorden-maar-ook-nieuwevragen 2

Aangezien het strategisch benutten van data in het sociaal domein nog in ontwikkeling is adviseren wij om met andere gemeenten in gesprek te gaan over hun ervaringen op dit terrein. Voor inwoners cq cliënten is niet transparant welke gegevens er van ze bekend zijn en bewaard worden. CSDB adviseert om daar open over te zijn en oog te hebben voor datasoevereiniteit. Ten slotte. CSDB ziet in deze Beleidsnota samenleving veel goede uitgangspunten en is benieuwd naar de verdere uitwerking. Vooral het inrichten van de zorgpleinen roept nog vragen op en wij worden daar t.z.t. graag bij betrokken. Veel succes met de uitwerking. Met vriendelijke groet, Namens de Cliëntenraad sociaal domein Bommelerwaard Mieke Boas, voorzitter

3