Bijlage 4. Raadsinformatiebrief Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Raadsinformatiebrief Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Inleiding Op 1 januari 2022 gaat de Omgevingswet in. Gelijktijdig treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. De Omgevingswet en de Wkb hebben raakvlakken op het gebied van bouwen. Daarom heeft het Rijk besloten dat beide wetten tegelijk worden ingevoerd. Wat is het doel van de Wkb ? De Wkb heeft als doel om ervoor te zorgen dat nieuwe gebouwen meer dan nu voldoen aan wettelijke bouwtechnische eisen en aan eisen die de opdrachtgever heeft gesteld. Hierbij is nadrukkelijk gedacht aan het beschermen van de belangen van particuliere opdrachtgevers, die vaak geen partij zijn voor grote ontwikkelaars of bouwbedrijven. Wat zijn de gevolgen voor burgers en bedrijven van de Wkb? Inzet van een kwaliteitsborger Nieuw is dat een bouwende partij wordt verplicht om een onafhankelijke partij (“kwaliteitsborger”) in te huren. De kwaliteitsborger moet, als het gebouw gereed is, verklaren of het gebouw voldoet aan de wettelijke eisen of niet. Een gevolg hiervan is dat gemeente of de omgevingsdienst geen technische toets meer uitvoert. Zwaardere aansprakelijkheid bouwende partij Door de invoering van de Wkb krijgt de bouwende partij een zwaardere aansprakelijkheid als er zich bouwfouten voordoen.

Wat zijn de gevolgen voor gemeenten en ODR van de Wkb? De Wkb zelf is door de Tweede Kamer en Eerste Kamer aangenomen. Het onderliggende besluit en de onderliggende regeling nog niet. Deze zijn nog niet aangeboden aan de Tweede Kamer. De definitieve teksten zijn dan ook nog niet bekend. Inbreng vanuit gemeenten, VNG en de vereniging bouw- en woningtoezicht heeft nog enkele kritische vragen opgeleverd die hebben geleid tot aanpassing en uitwerking van de wet. Dit zal ook aanleiding geven voor kritische vragen in Eerste en Tweede kamer. Het is dus nog niet exact aan te geven wat er verandert, maar in grote lijnen zien we twee grote veranderingen, te weten: 1. Gemeente en ODR krijgen een andere rol Door de Wkb krijgen gemeenten en ODR een andere rol. De toetsing of een bouwplan voldoet aan wettelijke bouwtechnische eisen vervalt en wordt overgelaten aan de markt. De toets of een gebouw aan alle eisen voldoet op het gebied van Welstand, bestemmingsplan, veiligheid en duurzaamheid blijft wel bij de gemeente of de ODR. Daarnaast komen er nieuwe taken bij zoals het benoemen van specifieke aandachtspunten of risicopunten bij een bouwproject, toetsen van het borgingsplan en toetsen van het einddossier. 2. Gemeenten ontvangen minder leges De ODR voert namens de gemeenten in Rivierenland (m.u.v. de gemeente Tiel) de vergunningverlening- en toezichtstaken uit op het gebied van bouwen.

Deze taken veranderen door de Wkb. De taken vallen deels weg, veranderen gedeeltelijk en er komen ook een aantal

nieuwe taken bij. Voor de wegvallende taken mogen geen leges meer worden geheven. Voor de meeste nieuwe taken ook niet. Hoe ziet de invoering van de wet eruit? De Wkb brengt grote veranderingen met zich mee. Daarom heeft het Rijk besloten om eerst te kijken of de wet wel goed functioneert. Dat wordt getoetst op basis van een aantal voorwaarden waarover u hieronder meer leest. Tot en met medio 2021 lopen er nu initiatieven om te toetsen of er aan deze voorwaarden wordt voldaan. Als de wet eenmaal ingaat, zullen niet alle nieuwe gebouwen meteen onder de wet vallen. Eerst zullen kleinere bouwwerken (die vallen onder de zogenaamde “gevolgklasse 1”) onder de wet vallen. Denk hierbij aan woningen, kleine kantoren, kleine bedrijfsgebouwen, verbouwingen, maar ook appartementengebouwen tot 4 bouwlagen. Bij een succesvolle invoering volgen de andere gevolgklassen met grotere bouwwerken. Voorwaarden voor de in werking treding. Vorig jaar is er tussen het Rijk en de VNG een bestuursakkoord afgesproken over de Wkb. Hierbij is afgesproken dat de Wkb pas in werking treedt, als er aan een aantal voorwaarden is voldaan. Hieronder leest u de voorwaarden en wat er in Rivierenland wordt gedaan om de voorwaarden te toetsen. Voorwaarde 1 : Er moeten voldoende proefprojecten zijn uitgevoerd waarin bouwers, kwaliteitsborgers en gemeenten hebben kunnen oefenen.

Hierbij werd gedacht aan minimaal 10% van alle bouwaanvragen in gevolgklasse 1 (ongeveer 3000 in heel Nederland).  Stand van zaken: Landelijk worden op dit moment ongeveer 300 pilotprojecten uitgevoerd. De ODR werkt nu samen met een bouwondernemer, een kwaliteitsborger en de gemeente West-Betuwe in een pilotproject in Geldermalsen. Ook zijn er nog mogelijkheden voor projecten bij andere gemeenten. Voorwaarde 2: Er moet vooraf voldoende duidelijk zijn dat de Wkb financieel neutraal kan worden uitgevoerd door gemeenten.  Stand van zaken: Landelijk wordt dit nog nader onderzocht. Ook wordt dit in Q1 2021 in Rivierenland onderzocht voor alle gemeenten die de bouwtaken afnemen bij de ODR. Voorwaarde 3: Afspraken uit het bestuursakkoord zijn goed verwerkt in de wetgeving  Stand van zaken: De inbreng van de partners in het bestuursakkoord is recent in de regelgeving verwerkt, maar de definitieve wetteksten zijn nog niet beschikbaar. Voorwaarde 4: Er is ook in het akkoord afgesproken dat er een “go-no-go” moment komt, minimaal een half jaar voor de invoeringsdatum van de Wkb.  Stand van zaken: dit vindt plaats medio 2021. Dan wordt het aantal en de kwaliteit van de proefprojecten getoetst, ook wordt er dan gekeken naar de financiële effecten.

Wat doet de ODR om zich samen met de gemeenten voor te bereiden op de Wkb? De ODR bereidt zich voor op de Wkb om de wet goed uit te kunnen voeren per 1 januari 2022. Wij voorzien de gemeenten in Rivierenland van informatie waarmee zij hun opdracht aan de ODR, het beleid, legesverordening en begroting kunnen aanpassen aan de Wkb. Dit alles gebeurt in afstemming met gemeenten, onder andere via het regionale overleg wat de gemeentelijke projectleiders Omgevingswet hebben. Daarnaast ontvangen de ambtelijke en de bestuurlijke opdrachtgevers van de ODR periodiek updates over de stand van zaken. Ten slotte zullen wij medio 2021 opnieuw een informatiebrief opstellen met daarin een actuele stand van zaken waarbij we ook ingaan op de bovengenoemde voorwaarden.