Bijlage 4. Notitie mogelijkheden voor besparingen GGD Gelderland-Zuid

Mogelijkheden voor besparingen bij GGD Gelderland-Zuid Inleiding Op 24 juni 2019 hebben de portefeuillehouders uit Rivierenland GGD Gelderland-Zuid verzocht om actief voorstellen te doen om de invulling van de vaste taken om te buigen, af te stoten, facultatief te maken en/of anders te organiseren. In deze notitie geeft het DB invulling aan bovenstaande opdracht. Daarnaast is vanuit de adviesfunctie regio Nijmegen voorgesteld om 1% in 2021 op de uniforme bijdrage te bezuinigen oplopend tot 2% in 2022 en 3% in 2023. De voorstellen die hierna worden beschreven zijn tot stand gekomen tegen de achtergrond dat de GGD garant wil staan voor een organisatie die kwalitatief goede dienstverlening biedt. Daarnaast is het “speelveld” voor het zoeken naar bezuinigingsmogelijkheden die het kwaliteitsniveau niet raken beperkt, omdat de GGD weinig laaghangend fruit meer heeft door de diverse bezuinigingen in de afgelopen jaren. Ook kiest het DB er niet voor om taken die beleidsmatig bij de GGD zijn belegd terug te nemen c.q. anders te organiseren omdat dit onder aan de streep geen besparing oplevert voor gemeenten. Rekening houdend met deze drie elementen is het geen eenvoudige opgave gebleken de hierna genoemde besparingsmogelijkheden te vinden die gemeenten helpen tekorten terug te dringen binnen het sociaal domein.

Voorstellen Het DB ziet mogelijkheden tot kostenbesparingen op de onderstaande onderdelen waarbij we op een aantal onderdelen een hoger risicoprofiel en lager kwaliteitsniveau accepteren waaronder langere wachtlijsten. Daarnaast geeft het DB het AB mee dat het kostenniveau van de GGD hoger uit kan vallen indien bijvoorbeeld de instroom en de daaraan gerelateerde dienstverlening van Veilig Thuis of Bijzondere Zorg (in het kader van de Wvggz) toeneemt. Daarnaast is het waarschijnlijk dat diverse voorstellen frictiekosten met zich meebrengen. Daar is in onderstaand overzicht nog geen rekening mee gehouden omdat deze op dit moment nog niet goed in te schatten zijn. De GGD probeert deze lasten vanzelfsprekend zoveel als mogelijk te voorkomen. De maatregelen die worden voorgesteld zijn in onderstaande tabel weergegeven en worden puntsgewijs op de volgende pagina’s toegelicht.

2021 2022 2023 Kwaliteit en normering 1 PSHi 65.000 65.000 65.000 2 Overbruggingszorg 25.000 50.000 75.000 3 Monitorfunctie GGD 40.000 40.000 40.000 4 VT - Monitoring en overdracht lokale veld 50.000 150.000 250.000 5 Infectieziekten bestrijding 35.000 35.000 35.000 Anders organiseren taken 6 Forensische geneeskunde -25.000 50.000 50.000 Bedrijfsvoering en versobering 7 Huisvesting Tiel 0 0 75.000 8 Management en ondersteuning 60.000 80.000 80.000 9 Facilitair 45.000 45.000 45.000 295.000 515.000 715.000 Uitgangspunt Het uniforme deel van de vastgestelde begroting 2020 is als uitgangspunt genomen voor deze notitie. Ter overweging Het DB geeft gemeenten ter overweging mee dat indien de genoemde maatregelen voor een individuele gemeente niet afdoende zijn, er een keuze gemaakt kan worden door de betreffende

1

gemeente in de facultatieve diensten die afgenomen worden van de GGD. Ook hierbij geldt dat frictiekosten niet uitgesloten zijn. Daarnaast zal een krimp van de GGD een kostenverhogend effect hebben op de overige dienstverlening omdat een deel van de vaste lasten over minder diensten verdeeld kunnen worden. Gemeenten in Rivierenland die een deel van de jeugdgezondheidszorg (0 tot 4 jarigen) niet bij de GGD afnemen kunnen waarschijnlijk besparen door dit juist wel bij de GGD af te nemen. Door integrale JGZ bij de GGD af te nemen heeft de gemeente Neder-Betuwe structureel bespaard. Eerste berekeningen (zonder vergaande analyse) laten een besparingspotentieel van 30% zien.

Kwaliteit en Normering Ad 1 - PSHi (Psychosociale hulp bij incidenten) – Bijzondere Zorg Soms krijgen we als samenleving plotseling te maken met een ingrijpende gebeurtenis. Deze gebeurtenissen laten een diepe indruk achter. Denk aan zedenzaken. In dergelijke situaties coördineert Psychosociale Hulp (PSH) bij incidenten de verschillende hulpverleners om te zorgen dat slachtoffers de juiste hulp krijgen en maatschappelijke onrust zo beperkt mogelijk blijft. Binnen het uniforme deel ontvangt de GGD een beschikbaarheidsvergoeding voor coördinatie. In de praktijk pakken gemeenten vaak zelf de regie en heeft Bijzondere Zorg een ondersteunende rol. Er kan bezuinigd worden door het beschikbaarheidsbudget te verwijderen. Indien bij een incident de expertise van de GGD gewenst is, dan kan deze facultatief (op factuurbasis) worden afgenomen. De aanname is dat deze facultatieve inzet in de praktijk beperkt zal zijn (circa €15.000,- op factuurbasis). Verlaging uniforme inwonerbijdrage: € 65.000;

Ad 2 - Overbruggingszorg - JGZ Een deel van de capaciteit van JGZ lekt weg doordat kinderen en gezinnen die hulp nodig hebben, niet naar Jeugdzorg of Jeugd GGZ kunnen worden doorverwezen in verband met de wachtlijsten bij Jeugdzorg en de Jeugd GGZ. Gevolg is dat kinderen daardoor soms te lang door de GGD worden ondersteund (overbruggingszorg). Deze overbruggingszorg is formeel geen wettelijke taak van de JGZ. Als gevolg van deze maatregel vallen kinderen en gezinnen tijdelijk tussen wal en schip, daar waar de GGD nu de kinderen en gezinnen nog monitort teneinde de situatie stabiel te houden. Het risico is dat de situatie verslechtert zonder dat dit wordt opgemerkt. Besparing € 75.000.

Ad 3 - Monitorfunctie GGD – Gezond Leven Schrappen van de periodieke panel-onderzoeken, waarin we burgers extra bevragen op specifieke topics van de monitors om de kwantitatieve gegevens te kunnen verdiepen. De advisering en mogelijk de interventies van de GGD zal door mindere diepgang minder goed aansluiten bij de lokaal specifieke situatie. Deze maatregel levert een besparing op van de inwonerbijdrage van € 40.000. Deze taak kan facultatief worden gemaakt indien een individuele gemeente hier behoefte aan heeft. Besparing € 40.000.

Ad 4 - Veilig Thuis Veilig Thuis zet in op de eigen processen efficiënter in te richten, en de basis beter op orde te krijgen. Met onze ketenpartners willen we afspraken maken over waar we nog efficiency kunnen bereiken. Denk hierbij aan meldingen waar andere (zorg) partijen al inzetten. Met de politie zullen

2

we werkafspraken maken over zorgmeldingen die nu allemaal bij VT binnen komen en die noch bij VT (kindermishandeling en huiselijk geweld) noch bij BZ thuishoren. Verder blijven we investeren in het sneller overdragen naar het lokale veld. Dit vereist goede en efficiënte samenwerking met de wijkteams. Hier kunnen nog slagen in gemaakt worden. Medewerkers van VT zijn nu veel tijd kwijt met overdracht. Door gezamenlijk efficiënter te werken kunnen we de stijging van de kosten door toename van meldingen zoveel mogelijk beperken. Veilig Thuis wil in de eerste plaats inzetten in het verlagen van het aantal uren monitoring van 15 naar 12 uur. Dit doen we bijvoorbeeld door monitoring meer op afstand (telefonisch) uit te voeren en niet naar de cliënten toe te gaan. En waar mogelijk afspraken te maken met het sociale wijkteam dan wel andere organisaties die betrokken zijn bij het betreffende gezin. Met het verlagen van de monitoringsuren wordt € 200.000 bespaard, de overige maatregelen leveren naar verwachting € 50.000 op. Besparing €250.000.

Ad 5 – Infectieziekten bestrijding - AGZ Jaarlijks wordt een marge aangehouden van € 35.000 binnen het beschikbare IZB-budget voor onverwachte kosten bij een grote IZB-uitbraak. Meestal blijft zo’n uitbraak gelukkig uit en is het uitbraak-budget niet nodig; deze middelen worden bij de jaarafsluiting dan meegenomen in de saldoafwikkeling. Op IZB-middelen kan € 35.000 per jaar worden bezuinigd als dit uitbraak-budget vervalt. Het risico is indien er zich in een jaar toch een grote uitbraak voordoet die niet binnen het IZBbudget kan worden opgevangen, zal de GGD een rekening aan gemeenten sturen. Overige risico’s zijn dat de formatie van IZB van de GGD volgens de landelijke benchmark lager is dan het landelijk gemiddelde. De VISI-norm die de landelijke minimale IZB-formatie aangeeft, komt voor onze GGD op 30% onder de norm voor de infectieziekteartsen; de overige formatie is conform de norm of licht lager. Door het uitbraakbudget te laten vervallen zal dit nog lager worden. Besparing € 35.000.

Anders organiseren van taken Ad 6 - Forensische geneeskunde - AGZ Uniforme taak die niet wettelijk verplicht bij de GGD belegd hoeft te worden. De kosten voor de GGD zijn niet te reduceren omdat grotendeels gewerkt wordt met steeds schaarser wordende ZZP’ers. Elders in Nederland vindt organisatie plaats door private aanbieders. Ook is er een sterke ontwikkeling om de forensische geneeskunde op grotere schaal te organiseren (gebied Politieregio) en zou de taak bij andere GGD’en kunnen worden belegd. De GGD kan deze taak inkopen bij een externe partij of bij een andere GGD die door schaalgrootte deze dienst goedkoper aan kan bieden. De kosten voor het uitbestedingstraject (inclusief eventuele aanbesteding) worden ingeschat op € 25.000 (eenmalig). Daarna kan naar verwachting € 50.000 worden bespaard. Besparing € 50.000.

Bedrijfsvoering en versobering Ad 7 - Huisvesting Tiel - overhead De GGD zal onderzoeken op welke wijze herhuisvesting Tiel vormgegeven kan worden (incl. mogelijkheid voor poli’s voor seksuele gezondheidszorg, TBC en Reizigersvaccinatie; veilige werkruimten voor het team Meldpunt Bijzondere Zorg Rivierenland; werkruimten voor medewerkers die in Rivierenland werken), zonder dat daar een eigen huisvesting Tiel tegenover staat. Dit scenario vergt een uitgebreide analyse omtrent de gevolgen voor de hierboven genoemde punten. Hierbij kan gedacht worden aan de uitbreiding van de huisvesting in Nijmegen

3

en samenwerken en samenwonen met lokale partners. Dit laatste sluit aan bij de netwerkaanpak van de GGD. Ook zal in kaart gebracht moeten worden of en zo ja, wat de kosten zijn van extra reisbewegingen van medewerkers. Een eerste inschatting is dat er € 75.000 per jaar structureel bespaard kan worden. Risico is een eventueel verkoopverlies van het pand (incidenteel) en een verlies van de zichtbaarheid van de GGD in Rivierenland. Dit besparingspotentieel kan pas gerealiseerd worden vanaf het moment dat de nieuwbouw in Nijmegen gerealiseerd is (eind 2022 naar verwachting). Besparing € 75.000.

Ad 8 - Management en ondersteuning – overhead De GGD gaat managementfuncties op een andere wijze invullen, mede ingegeven doordat een van de managers in 2021 met pensioen gaat. De span of control wordt hierdoor vergroot met bijbehorende risico’s. Daarnaast heeft in het organisatieontwerp advies en control gestalte gekregen door een nieuwe controllersfunctie. De GGD kiest ervoor om de invulling hiervan op te schorten. Consequentie hiervan is dat terwijl het risicoprofiel van de GGD toeneemt de omvang van de controlfunctie geconsolideerd wordt. De GGD zal striktere keuzes maken ten aanzien van het verstrekken van informatie en rapportages en ingaan op verzoeken tot informatieavonden. Ten aanzien van dienstverlening vanuit de VRGZ merken we op dat deze meegroeit en krimpt met de GGD. Dit is reeds opgenomen in de voorstellen uit deze notitie. Besparing totaal € 80.000.

Ad 9 - Facilitair – overhead In 2020 gaat een medewerker facilitaire dienstverlening met pensioen. De taken zullen bij andere medewerkers belegd worden waardoor deze functie niet meer opgevuld gaat worden. Besparing € 45.000.

4