Bijlage 4 Cultuurvisie Zaltbommel

Verder ontwikkelen

Cultuur met aandacht, toegankelijkheid en verbinding >

Verder ontwikkelen Cultuur met aandacht, toegankelijkheid en verbinding

Gemeente Zaltbommel april 2023

<

>

Inhoudsopgave 1.

Waarom dit beleid?

4

Een volgende stap

4

Rijke voedingsbodem

4

2. Verder ontwikkelen in en door cultuur

9

Missie

9

Waarden

10

3. Werkwijze

12

Speerpunten, doelen en acties

12

Instrumenten

15

•

Rol en regie

15

•

Financieel kader

15

•

Voorzieningen

16

Verder ontwikkelen

Cultuur met aandacht, toegankelijkheid en verbinding

>

Omslag: Tekening gemaakt door Amber Rijcken tijdens de culturele avond met de gemeenteraad op 14 september 2022.

Dit is een interactief document. Door in de inhoudsopgave op een hoofdstuk of paragraaf te klikken kunt u binnen dit document navigeren. Klik op de voettekst of het paginacijfer om weer terug te komen bij de inhoudsopgave. Ga voor- of achteruit met de pijlen naast het paginacijfer.

<

>

1.

Waarom dit beleid? Gemeente Zaltbommel is rijk aan cultuur. Een cultuurvisie met bijbehorend beleid helpt om cultuurmakers en culturele organisaties een waardevol cultureel aanbod te laten ontwikkelen. Het helpt om inwoners en bezoekers van cultureel aanbod te laten genieten. Cultuur ontwikkelt zich namelijk niet vanzelf. Het is nu tijd voor een nieuwe visie, waarmee we cultuur beleefbaar, haalbaar en betaalbaar houden. Voor de komende beleidsperiode zal deze visie, met hierin de uitgangspunten, waarden, speerpunten en richtinggevende acties het kader vormen voor de uitvoering van het beleid.

Een volgende stap

Ontmoetingen spelen zowel binnen kunst, cultuur en erfgoed als binnen het sociale domein een belangrijke rol. “Ontmoeting is belangrijk voor de participatie en de sociale cohesie in onze samenleving”.1 De aandacht voor ontmoetingen zetten we voort met deze cultuurvisie. In eerdere

beleidsperiodes zijn de nota’s ‘Mozaïek’ (2009) en ‘Actieplan Kunst- & Cultuurbeleid Verbinding’ (2017) opgesteld; Verbinding bevat het kunst- en cultuurbeleid 2018-2021. In 2022 is er voor gekozen dit beleid te verlengen tot en met 2022. Dit beleid bestaat uit drie pijlers:2 •

Kunst en cultuur voor promotie

•

Kunst en cultuur voor leren en ontwikkelen

•

Kunst en cultuur voor ontmoeten en verbinden

Daarmee hebben we destijds ingezet op: •

kunst en cultuur als middel voor het ontwikkelen van creativiteit, competenties, talent en zingeving;

•

het bevorderen van ontmoeting en verbinding tussen inwoners;

•

het promoten van de gemeente Zaltbommel en verbinden van inwoners en bezoekers daaraan.

Deze zaken vinden we terug als de kaders voor het subsidiebeleid.3 Deze kaders zijn toegevoegd aan onze kernwaarden, speerpunten en doelen. Zo ontstaat samenhang en continuïteit.

Rijke voedingsbodem

De gemeente Zaltbommel heeft een lange en aansprekende culturele traditie. Dat geldt zowel voor de stad als voor de omringende dorpskernen. Niet alleen klinkende namen als Franz Liszt, Eduard Manet of Fiep Westendorp zijn van belang. Bij die traditie horen ook enthousiaste amateurkunst met velerlei koren, harmonieën en fanfares. Er is een aantal unieke monumenten, kastelen en landschappelijk erfgoed, een sterke theatertraditie, er zijn befaamde orgels en concerten, festivals, creatieve broedplaatsen en beeldende kunst.

1 2 3

Beleidsnota samenleving 2021-2025, Zaltbommel (2021), pag. 20 Informatienota Evaluatie Kunst- en Cultuurbeleid 2018-2021 Bundeling subsidieregelingen gemeente Zaltbommel 2022, pag. 9

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 4

<

>

Sinds vorig jaar mag de stad Zaltbommel zich officieel weer ‘Hanzestad’ noemen. In de gemeente Zaltbommel is zodoende een rijke voedingsbodem voor cultuur aanwezig. Niets groeit vanzelf. Ook de rijkste bodem moet gevoed worden. Daarvoor benoemen we speerpunten, doelen en instrumenten. Zo maken we die rijke cultuur haalbaar, betaalbaar en houden we de voedingsbodem geschikt voor de toekomst.

Afbeelding 1: Een optreden van fanfare Prinses Juliana Gameren. Foto Gijs van Tuijl.

Inventarisatie in het culturele veld In de periode september 2022 - maart 2023 zijn er aandachtspunten opgehaald, waarvan de belangrijkste onder Belangrijke aandachtspunten staan vermeld. •

Er was een culturele avond op 14 september 2022. Raadsleden waren uitgenodigd om samen met enkele culturele partners te brainstormen over kunst en cultuur in de gemeente Zaltbommel.

•

Met een twintigtal culturele partners en cultuurmakers zijn gesprekken gevoerd. Er is daarnaast input opgehaald via culturele overleggen zoals een Ronde Tafel overleg waarbij een groep culturele partners uit Zaltbommel periodiek bijeen komen om zaken af te stemmen.

•

Er is een enquête uitgezet onder circa 80 culturele partners, stichtingen, verenigingen en cultuurmakers. Daar zijn 36 reacties op gekomen. Samen geven zij een beeld van wat speelt in het culturele veld van de gemeente Zaltbommel.

•

Binnen de gemeente intern is met mensen van verschillende afdelingen gesproken, van erfgoed tot jeugdzorg, inclusie, leefomgeving en financiën, als dit een connectie heeft met cultuur.

•

Er is verder rekening gehouden met landelijke, provinciale en regionale kaders en regelingen.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 5

<

>

Belangrijke aandachtspunten Uit alle gesprekken en bijeenkomsten komen diverse aandachtspunten. We vatten ze samen.

Meer en bredere deelname en ontwikkeling door toegankelijkheid Participatie en educatie staan voorop. Dat komt vaak naar voren. Begrijpelijk, omdat het bijdraagt aan ontwikkeling van talent, zelfexpressie (uitlaatklep) en het omgaan met complexiteit en dilemma’s (houvast bieden). Het aanbod duidelijker zichtbaar en toegankelijker maken is daarbij belangrijk.

Jeugd/ jongeren (12-20 jaar) hebben beperkt aanbod Voor jongeren is het aanbod beperkt. Uit de Cultuurmonitor voor Gelderland 4 blijkt dat zij graag en vaak cultuur beoefenen, maar ontevreden zijn over zichtbaarheid, kwaliteit en diversiteit van het cultuuraanbod. Intussen neemt de laaggeletterdheid bij jongeren toe, met name in de dorpskernen. Door jongeren te betrekken bij het ontwikkelen van aanbod en kansen, krijgen zij tegelijkertijd perspectief en eigenaarschap. In Zaltbommel zijn iets meer jongeren in de leeftijd van 0 tot 25 dan gemiddeld in Nederland. Koplopers in de regio Rivierenland zijn gemeenten Zaltbommel met 31% en Neder-Betuwe met 34,3%. 5

Dorpskernen met zondagsrust en stad met creatieve broedplaatsen De dorpskernen en de stad Zaltbommel vragen niet om precies hetzelfde aanbod van cultuur. Ieder heeft behoefte aan passende voorzieningen. De zondagsrust is daarbij eveneens iets om te respecteren, zoals ook rekening gehouden mag worden met een grotere dynamiek, ambitie en uitstraling in de stad. Daarbij zijn er zorgen om bestaande locaties zoals Pand 9, de huidige Poorterij en de Buitenstad, waarvan men hoopt dat de gemeente doortastend optreedt en de combinatie van creatieve broedplaats met sociale voorzieningen voorop stelt. Er is behoefte aan ruimte voor hedendaagse kunst om zo ruimte te creëren voor vernieuwing, nog ongekende kunst, maar ook voor amateurkunst en community art.

Behoefte aan verbinding Er ontpoppen zich geregeld nieuwe initiatieven. Men weet elkaar alleen niet altijd te vinden, daar is wel behoefte aan. Er is veel bereidheid tot samenwerking, initiatief en aanpassing.

Cultuurcluster als logische samenwerking Het recent opgerichte Cultuurcluster is bedoeld als overkoepeling en/of verbindende factor voor meerdere culturele organisaties. Het Cultuurcluster kan initiëren, organiseren, faciliteren en programmeren en zo voor afstemming, samenhang en onderdak zorgen. Het cluster wil graag voor verbinding en samenwerking zorgen, zowel in stad als in de dorpskernen. Zij zoeken naar kaders, met een duidelijke koers. Deze visie geeft mede richting aan het cultuurcluster.

4 5

www.cultuuroost.nl/cultuurmonitor/ www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/leeftijd/jongeren

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 6

<

>

Verenigingen en amateurkunst onder druk Verenigingsleven en amateurkunst leveren een belangrijke bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling en helpen tegen sociaal isolement en eenzaamheid6 . Dit komt echter steeds meer onder druk te staan wegens gebrek aan vrijwilligers, krapte bij huisvesting en stijgende kosten. Het verenigingsleven moet zich hierdoor oriënteren op verduurzaming en aanpassing en heeft hierbij hulp nodig, van elkaar en van deskundigen / gemeente. Er zijn zorgen bij onder andere fanfares dat door oplopende kosten voor inwoners de toegankelijkheid van verenigingen afneemt.

Gemeente als gids, in beperkte mate als financier Men verwacht van de gemeente een vooruitziende blik, gedeelde ambitie, bemiddeling en faciliteiten en in mindere mate financiële steun. Rondom vergunningen ziet men graag dat er meegedacht wordt zodat zaken mogelijk gemaakt worden.

Overzicht culturele veld Het culturele veld in de gemeente Zaltbommel is voor een helder overzicht samen te vatten tot zeven sectoren. Deze sectoren hebben onderling veel overlap, maar de indeling helpt om keuzes te maken ten aanzien van de benodigde en mogelijke voorzieningen.

cultuur educatie muziek

taal

podium

beeld

evenement

erfgoed

Afbeelding 2: Het culturele veld. •

Cultuureducatie omvat alle vormen van overdracht van en interactie met cultuur waarvan men leert, ervaringen en inzichten opdoet of talent ontwikkelt. Het verbindt muziek, podiumkunsten en evenementen met taal, beeld en erfgoed. De cultuurcoach van de gemeente vervult een belangrijke rol om cultuureducatie onder scholen en met cultuurmakers vorm te geven.

6

Revitalisering van de Amateurkunsten BMC/LKCA 2021

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 7

<

>

•

Denk bij Muziek aan zangkoren, fanfares, harmonieën, brassbands, maar bijvoorbeeld ook orgelconcerten of muzikaal talentontwikkeling bij jongeren.

•

Onder Podiumkunst vallen theater, kleinkunst, dans, filmvoorstellingen, maar ook sommige muziekuitvoeringen.

•

Onder Evenementen verstaan we onder meer festivals en optochten zoals de Verlichtingsdagen in Aalst, het Sint Maartenfeest, de Ponymarkt in Brakel, Lolliepop, de Feestweek in Zuilichem en het Emmy Verhey Festival.

•

Erfgoed locaties zoals Slot Loevestein lenen zich vaak goed voor evenementen. Naast monumenten, tradities, museale collecties en landschap vallen daar bijvoorbeeld ook erfgoed verhalen en routes onder, daarmee snijdt erfgoed dwars door andere domeinen zoals de beeldende kunst, podiumkunsten of taal. Erfgoed weerspiegelt de wijze waarop wij als samenleving naar onze omgeving kijken.7

•

Beeldende kunst omvat naast schilderijen, design, illustraties onder andere galerieën, tentoonstellingsruimte, creatieve gebouwen met ateliers als Pand 9, tekenles en kunst in de openbare ruimte of architectuur.

•

Bij Taal denken we aan literaire activiteiten, zoals voordrachtskunst en spoken word, een stadsdichter, lezingen, e-books, luisterboeken, apps en geletterdheid (bibliotheken), maar ook wel social media, podcasts, blogs of (mobile) storytelling. Hier is ook een overlap met bijvoorbeeld games of audiovisuele kunst.

Een integrale aanpak en samenwerking zijn hierbij belangrijk. Dat leidt niet alleen tot onderlinge kruisbestuiving, maar ook tot het delen van voorzieningen, tot inspiratie en tot verdere ontwikkeling van cultuur.

Afbeelding 3: Een activiteit op Loevestein in het kader van het Cultuurfestival 2019 over hoe het slot door de eeuwen omging met verschillende grenzen.

7

www.cultuurmonitor.nl/domein/erfgoed/

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 8

<

>

2.

Missie

Verder ontwikkelen in en door cultuur Twee begrippen staan centraal: aandacht en co-creatie. Deelname aan cultuur en cultureel makerschap gedijen dan ook bij verbinding, ontmoeting en aandacht. Samen de ambities, de beoogde impact en de bijbehorende kaders bepalen, zorgt voor betrokkenheid, eigenaarschap en cultureel ondernemerschap.

Aandacht Een vitale, zelfredzame culturele omgeving kan niet zonder de participatie van inwoners. Cultuur blijft zich dan ontwikkelen en aanpassen aan veranderende omstandigheden en actuele vraagstukken. Cultuur, kunst en erfgoed leiden tot ontplooiing van mensen, talentontwikkeling en innovatief vermogen. Het is belangrijk dat we elkaar de eigenheid, tijd en mogelijkheden bieden om te participeren in cultuur. Aandacht voor wie dat extra nodig heeft, voor verschillen en overeenkomsten, aandacht voor wie iets maakt, aandacht voor wat we waardevol vinden en aandacht voor verder ontwikkelen van en in cultuur. Hierdoor zorgen we voor benutten van kansen, meer sociale cohesie, meer creativiteit en vaardigheid om te kunnen gaan met een steeds complexere samenleving. Cultuur, kunst en erfgoed dragen zo bij aan een artistieke, sociale en innovatieve leefomgeving, die plezierig en waardevol is. Samen leidt dat tot een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. In de verschillende dorpen en in de stad, merken we zo dat cultuur mensen verbindt, verrast, verrijkt en verblijdt. De gemeente Zaltbommel verbindt kunst en cultuur aan haar sociaal domein en de visie die ze hiervoor heeft geformuleerd. Iedereen wordt geaccepteerd om zijn eigenheid. Er is respect voor elkaars wezen en denkbeelden ongeacht of deze afwijken van de eigen denkbeelden.

Er wordt ondersteuning geboden aan diegenen die hierin kwetsbaar zijn. Hiermee wordt bereikt dat iedereen zich uitgenodigd voelt om te participeren en bij te dragen aan de maatschappij en iedereen op een menswaardige en plezierige wijze kan deelnemen aan een gezonde vrijetijdsbesteding en aan persoonlijke ontwikkeling. Kunst, cultuur en sport zijn een uitgesproken middelen om de samenleving te binden, uitdagingen te bieden en grenzen tussen groepen te slechten. (uit: Beleidsnota Samenleving) We zetten in op bewustwording, het op gang brengen van het gesprek over inclusie en het betrekken van ervaringsdeskundigen. Informatievoorziening, fysieke toegankelijkheid, bereikbaarheid, financiële zelfredzaamheid, digitale dienstverlening en ontmoeting zijn belangrijke elementen om deel te kunnen nemen aan onze samenleving. (uit: Lokale Inclusie Agenda)

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 9

<

>

Co-creatie De gemeente Zaltbommel wil cultuur stimuleren en faciliteren in een samenwerking met culturele partners. Zo kunnen we samen ambities waarmaken ten behoeve van inwoners en bezoekers, die op laagdrempelige wijze in aanraking komen met (het uitoefenen van) lokale kunst en cultuur in stad en dorpen: toegankelijkheid, deelname en aandacht staan centraal. Om dit te bereiken bepalen we een aantal speerpunten en doelen. Het is noodzakelijk en mooi als zoveel mogelijk inwoners en bezoekers met kunst, cultuur en erfgoed in aanraking komen, ervan kunnen genieten en eraan kunnen bijdragen. Cultuurmakers, podia en culturele organisaties zorgen samen met hun publiek en met de gemeente voor een rijke en relevante cultuur in de gemeente Zaltbommel. De Missie sluit aan bij de Beleidsnota Samenleving en de Lokale Inclusie Agenda. We blijven leren van wat we doen en ervaren. Zo maken we ons toegerust voor de toekomst, waarin we verder kunnen ontwikkelen. Cultuur brengt levendigheid, inspireert en verbindt mensen. Cultuur maken we samen. Verder ontwikkelen in en door cultuur is de kern van onze cultuurvisie. Dat gebeurt als iedereen kan deelnemen. Daarom werken we aan ruimte voor ontwikkeling op persoonlijk en op maatschappelijk vlak.

Waarden

Bij het bepalen van een koers voor cultuur baseren we ons op de artistieke, sociale en economische waarde van cultuur8 . De waarde van cultuur als geheel wordt mede bepaald door betekenis,

relevantie en attractiviteit. 9 Hoewel de impact van cultuur groter is wanneer op alle vlakken wordt ingezet, zullen veel gemeenten een keuze willen maken.

Afbeelding 4: Foto gemaakt tijdens het evenement Bommels Bont, juli 2022.

8 Presentatie Waarde van cultuur 2022 - Boekman 2022, www.boekman.nl/activiteit/presentatie-waarde-vancultuur-2022/ 9 De Waardendriehoek voor Cultuur (2022) verbindt inzichten en modellen van o.a. Boekman, Publieke Waarden en Museummaker.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 10

<

>

Cultuurparticipatie centraal We vinden de mogelijkheid voor deelname aan cultuur essentieel. Of dit nu is als amateur, als professional, of als publiek. Culturele ontwikkeling via onderwijs en andere vormen van overdracht en interactie, is een belangrijke werkvorm. In de waardendriehoek staat dit aan de rechterzijde vermeld. Bij deze werkvormen hanteren we verder drie kernbegrippen: inclusie, verbinding en innovatie. We vinden deze drie begrippen terug bij de speerpunten.

artistieke waarde

WAARDECREATIE

CULTUUREDUCATIE

CULTUURPARTICIPATIE economische waarde

CULTUUR RECREATIE

sociale waarde

Afbeelding 5: De waardendriehoek.

Artistieke waarde De intrinsieke waarde van cultuur geeft betekenis aan ons bestaan. Denk daarbij aan de nabijheid van voorzieningen, de culturele infrastructuur, uitzonderlijke culturele prestaties en innovaties in cultuur. De artistieke waarde omvat ook het bereiken van een volgend persoonlijk niveau binnen amateurkunst of het meemaken en beleven van kunst, cultuur en erfgoed.

Sociale waarde Hiermee wordt de maatschappelijke impact en relevantie van cultuur zichtbaar. Deze waarde vormt een verbinding met zaken als verenigingsleven, community, begrip voor elkaar of burgerschap, met opgaven zoals eenzaamheid, talentontwikkeling, vergrijzing, perspectief voor jongeren of tegengaan van polarisatie en bevorderen van geletterdheid. Dat gebeurt doormiddel van een dialoog, educatie en bijeenkomsten.

Economische waarde Cultuur geeft een impuls geeft aan de aantrekkelijkheid van een gemeente, bijvoorbeeld bij vrijetijdsbesteding. Dit gaat onder meer over cultureel ondernemerschap, werkgelegenheid in cultuur, regiomarketing of impulsen aan de lokale economie door bestedingen van bezoekers aan culturele evenementen en voorzieningen.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 11

<

>

3.

Werkwijze

Speerpunten, doelen en acties

Op basis van de missie en waarden zijn er speerpunten en bijbehorende acties geformuleerd. De speerpunten die we hanteren zijn drie tandems: ontwikkeling & innovatie, samenwerking & verbinding en relevantie & inclusie. Deze drie tandems helpen om nieuwe initiatieven op gang te brengen en daarmee ook bestaande zaken te borgen, om verbindingen en samenhang te bevorderen, en om cultuur, kunst en erfgoed toegankelijk te maken zodat iedereen kan deelnemen. De speerpunten sluiten aan op het subsidiebeleid van de gemeente. Voor de acties wordt een uitvoeringsplan opgesteld. We geven alvast richting aan het uitvoeringsplan door enkele richtinggevende acties per speerpunt te geven.

Speerpunt: Ontwikkeling & innovatie Ontdekken, creativiteit, co-creatie en talentontwikkeling staan voorop. Dit verbindt de economische waarde met de artistieke waarde en zorgt voor toegevoegde waarde Doel: We willen dat zoveel mogelijk mensen zich kunnen vormen en cultureel ontwikkelen. Daardoor kunnen meer mensen bijdragen aan het creatieve en innovatieve vermogen van de samenleving. We hebben extra aandacht voor vergrijzing en voor jeugd/ jongeren. Acties: Aandacht voor: • Variatie in en updates van bestaand aanbod, om eigentijds en toekomstgericht te blijven • Co-creatie en samen cultuur-maken • Stimuleren van persoonlijke ontwikkeling en creativiteit. • Jongeren meer perspectief en mogelijkheden bieden om hun talent te ontwikkelen. • Aandacht voor (het behouden van) creatieve broedplaatsen in de stad en de dorpskernen.

Bevorderen door: • Samenwerking met het basisonderwijs via de cultuurcoach en Cultuur met Kwaliteit (CmK) continueren, ook voor de versterking van de lokale culturele infrastructuur. • Inzet cultuurmakelaar10 . • Nagaan hoe via subsidies en initiatieven zoals Kunstbende11 jongeren meer met kunst en cultuur in aanraking kunnen komen. • Waar mogelijk creatieve broedplaatsen faciliteren. • Vanuit de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) aandacht voor het stimuleren van muziek in de klas.

10 Een cultuurmakelaar heeft als belangrijkste taken het stimuleren, adviseren en begeleiden van culturele/ maatschappelijke aanbieders, het verbinden van partijen, bouwen van bruggen, aanjagen van nieuwe projecten en signaleren van nieuwe ontwikkelingen binnen het culturele veld. Hierbij staat het stimuleren van de samenwerking tussen verschillende disciplines centraal. Zodoende verbindt de cultuurmakelaar vraag en aanbod binnen het culturele veld van een gemeente. Een cultuurmakelaar kan worden ondergebracht bij een bestaande organisatie die de breedte van het culturele veld bestrijkt. 11 Kunstbende is een creatief platform voor jongeren van 13 t/m 18 jaar waarbij zij hun talenten kunnen ontdekken via onder andere workshops.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 12

<

>

Afbeelding 6: Naschools cultureel aanbod vanuit de Tekenschool Bommelerwaard. Speerpunt: Samenwerking & verbinding Succesvolle kruisbestuivingen leiden tot nieuw aantrekkelijk aanbod, tot samenwerken in plaats van langs elkaar heen werken en bieden ruimte voor meer en andersoortige initiatieven, netwerken en delen van voorzieningen. Dit verbindt sociale waarde met de economische waarde en draagt bij aan cultuurrecreatie. Doel: We zetten het in om te inspireren; we leren van elkaar en komen samen tot nieuwe inzichten. Het zorgt voor een sterkere infrastructuur. Acties: Aandacht voor: • Domein overstijgende aanpak en projecten om tot meer maatschappelijke, artistieke en economische impact te komen; • Bevorderen van netwerken en clusters voor uitwisseling en delen van voorzieningen; • Ondernemerschap, professionaliteit en profilering om tot een onderscheidend en bestendig aanbod te komen. • Profileren van de gemeente Zaltbommel als een gemeente met een uitnodigend, verbindend en rijk cultureel leven;

Bevorderen door: • Duidelijke kaders/ opdracht voor het Cultuurcluster. • Koppelen met subsidieregelingen voor toerisme en recreatie. • Het verhaal van Zaltbommel/ Bommelerwaard meer voor het voetlicht brengen inclusief culturele parels bijvoorbeeld d.m.v. het regioplan12. • Inzet cultuurmakelaar. • Verbindingen faciliteren tussen cultuurmakers, culturele organisaties en verenigingen, bijvoorbeeld door periodiek overleg van de Ronde Tafel uit te breiden met werktafels en/ of inspiratiebijeenkomsten. • Aandacht creëren voor het predicaat ‘Hanzestad’.

12 Samen met gemeenten uit Rivierenland is een regioplan cultuur gemaakt dat twee sporen bevat: cultureel erfgoed en podia. Cultureel erfgoed gericht op: versterken historisch besef en regiopromotie en Podia gericht op: innovatie, kennisdeling, diversiteit en inclusie, jeugdtheatervoorstellingen en gezamenlijke promotie.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 13

<

>

Afbeelding 7: Kunstwerken van Marijke Venner uit een expositie in de Poorterij. Speerpunt: Inclusie & relevantie Inclusie en relevantie dragen bij aan toegankelijkheid, samenhang, saamhorigheid, vorming van identiteit en diversiteit. Het is van belang dat eenieder op eigen gelegenheid, volgens eigen voorkeur en naar eigen behoefte kan deelnemen en bijdragen aan cultuur. Een aansprekend en betekenisvol aanbod, waarin mensen zich herkennen is hierbij helpend. Dit verbindt de sociale waarde met de artistieke waarde en wordt onder andere bevorderd door cultuureducatie. Doel: Iedereen kan meedoen aan cultuur. Eenieder kan op eigen gelegenheid, naar eigen voorkeur en behoefte deelnemen en bijdragen aan cultuur. Cultuur gaat over jou. Acties: Aandacht voor: • Toegankelijkheid (ook fysiek) van culturele activiteiten • Diversiteit, representatie en ontmoeting, aansluiting met nieuwe doelgroepen, nieuwkomers • Deelname van ouderen. • de sociale cohesie en de leefbaarheid, stimuleren van dorpscultuur • Aansprekend en betekenisvol aanbod.

Bevorderen door: • Nagaan, bijvoorbeeld via vouchers, hoe culturele activiteiten toegankelijker gemaakt kunnen worden voor inwoners uit de gemeente. • Maken van duidelijke afspraken en gezamenlijk opstellen van kaders (t.b.v. co-creatie van waardebepaling). • Nagaan waar de behoeften van jongeren liggen en daarvoor participatie inzetten. • Continueren van inzet Kunstgoed voor senioren gericht op cultuurparticipatie. • Inzet cultuurmakelaar, onder andere om het aanbod meer voor het voetlicht te brengen. • Inzet op subsidies (landelijk, regionaal) om de deelname aan cultuur te verhogen en de verbinding met sociaal domein hierin meenemen. • Inzet van Bibliotheek Rivierenland in stad en dorpen om vraaggericht activiteiten te organiseren voor van jong tot oud rondom persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 14

<

>

Afbeelding 8: Workshop stadsgezichten stempelen met bezoek aan het Stadskasteel via Kunstgoed.

Instrumenten

Voor het culturele veld heeft een gemeente verschillende instrumenten om in te zetten om te zorgen dat de genoemde speerpunten en acties gerealiseerd kunnen worden.

Rol en regie In het culturele veld heeft een gemeente altijd een rol. Welke rol dat is, kan variëren. Meestal is dat facilitair; de gemeente Zaltbommel kan dan optreden als ondersteuner, ‘verbinder’. Denk daarbij aan: •

Aanspreekpunt voor vragen. Maak duidelijk waarvoor men wel en waarvoor niet bij de gemeente kan aankloppen. Van belang is bijvoorbeeld het vlot en slim verlenen van vergunningen, zodat activiteiten elkaar niet in de weg staan. Een aanspreekpunt kan ook een luisterend oor bieden of aanschuiven bij overleg.

•

Bevorderen van ondernemerschap, (laten) begeleiden in professionalisering, bieden van overlegstructuren en helpen met het bereiken en meten van impact.

•

Beleid maken: sturen op lokale, regionale, provinciale en landelijke kaders en voornemens, zoals deelname, toegankelijkheid, inclusie en inzetten van regelingen . Daarbij stelt de gemeente ook prioriteiten.

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 15

<

>

Financieel kader De gemeente zet financieel op verschillende manieren in op het faciliteren en stimuleren van kunst en cultuur. Dit kan door projecten te realiseren of ondersteunen. Daarnaast geeft de gemeente via de subsidieregeling cultuur subsidie aan de volgende aspecten: •

muziekonderwijs;

•

inwoners kennis laten maken met en deelnemen aan culturele activiteiten;

•

samenwerkingsprojecten en evenementen;

•

programmeren van podiumkunsten aanbod;

•

beheren en exploiteren van musea en monumenten;

•

in stand houden van cultuurhistorische tradities en het toegankelijk maken van cultuurhistorie;

•

bibliotheekwerk;

Subsidies dragen aan diverse doeleinden, zoals: •

zwakkere maar voor het culturele ecosysteem belangrijke organisaties blijven overeind;

•

minder winstgevende maar betekenisvolle projecten kunnen alsnog mogelijk gemaakt worden.

In alle gevallen zijn de (bestaande) kaders voor het verstrekken van subsidie van belang. Deze kaders kunnen, indien noodzakelijk, gaandeweg samen met het culturele veld nader bepaald worden. Dat laatste draagt bij aan de weging van de culturele waarde en impact. Uit de gesprekken blijkt dat culturele partners niet altijd op de hoogte zijn van de verschillende subsidiemogelijkheden die de gemeente biedt. Voor het realiseren van doelstellingen van deze cultuurvisie is aan de bestaande begroting structureel 45.000 euro per jaar extra toegevoegd. De precieze invulling hiervan volgt via een uitvoeringsplan. In onderstaand figuur is opgenomen hoeveel middelen er structureel zijn opgenomen in de begroting van 2023 voor kunst, cultuur en erfgoed. Begroting kunst, cultuur en erfgoed - 2023 Subsidie culturele organisaties en initiatieven

€ 347.500

Ffe ten behoeve het culturele veld, o.a. voor cultuureducatie en cultuurcoaches

€

70.000

Cultuur- en erfgoedpact

€

9.500

Gemeentelijke monumenten - subsidie en onderhoud

€ 127.000

Budget voor cultuurbeleid

€

Totaal

€ 599.000

45.000

Voorzieningen In de gemeente Zaltbommel is een aantal voorzieningen aanwezig. Dat zijn die zaken die bijdragen aan de infrastructuur en het ecosysteem voor de cultuur. Zoals: •

locaties/ gebouwen.

•

instellingen (bijvoorbeeld Bibliotheek).

•

deskundigen / makelaars / verbinders (bijv. cultuurcoach).

•

(langlopende / terugkerende) projecten (bijv. festivals / optochten e.d.).

Cultuur visie Zaltbommel | april 2023 | 16

<