Bijlage 4. Beeldkwaliteitsplan Beersteeg-West

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG - WEST, ZALTBOMMEL

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG - WEST, ZALTBOMMEL

NieuwBlauw stedenbouw en landschap Correspondentie adres: Piuslaan 157 5643 PB Eindhoven Bezoekadres: Boschstraat 90 5301 AG Zaltbommel www.nieuwblauw.nl info@nieuwblauw.nl In opdracht van Gemeente Zaltbommel Projectnummer IND-ZAL013_BKP_Beersteeg West_V7_10062021 Datum 10 juni 2021

2

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING 4 1.1 AANLEIDING 1.2 PLANGEBIED 1.3 STUREN OP BEELDKWALITEIT

2

LOCATIE EN ONTWIKKLEINGSVISIE 6 2.1 ONTWIKKELINGSVISIE BEERSTEEG WEST

3

BEELDKWALITEIT KLEINE HUIZEN 8 3.1 ONTWIKKELINGSCONCEPT 3.2 KWALITEITSEISEN

4

BEELDKWALITEIT HOSPICE 14 4.1 ONTWIKKELINGSCONCEPT 4.2 KWALITEITSEISEN

5

BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE 5.1 VISIE OP HET LANDSCHAP 5.2 INRICHTING

18

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

3

1

Gamerschedijk

INLEIDING

Woningen Beersteeg

Volkstuinen

Park Bloemkeshof

Luchtfoto plangebied

4

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

Voorliggend document is het beeldkwaliteitsplan voor de ontwikkellocatie Beersteeg-West in Zaltbommel. Het beeldkwaliteitsplan is bedoeld als inspiratiedocument en toetsingskader voor toekomstige initiatieven. 1.1 AANLEIDING De gemeente Zaltbommel heeft de ambitie om BeersteegWest te ontwikkelen tot een unieke entree van Zaltbommel waar verschillende functies in een groene setting bij elkaar komen. In het gebied worden een aantal ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Het gaat hierbij om de ontwikkeling van een hospice, 15 kleine huizen en overloop parkeren voor de binnenstad. De Beersteeg-West is een landschappelijk waardevol gebied. De aanwezige natuurwaarden zijn uitgangspunt voor de ontwikkelingen. Hierbij is er aandacht voor het versterken van de ecologische corridor van de uiterwaarden naar het park rondom de Bloemkeshof en de bolwerken rondom de binnenstad. De gemeente Zaltbommel heeft de ambitie een plan te ontwikkelen dat aansluit op bovengenoemde kwaliteiten. Om dit te kunnen borgen is een beeldkwaliteitsplan gewenst dat hiervoor de kaders schept. Zowel voor de bebouwing als voor de openbare ruimte.

1.2 PLANGEBIED Het plangebied ligt aan de westzijde van de vesting aan de Gamerschedijk. Het is een overgangsgebied tussen het Kloosterwiel, de volkstuinen en de woningen aan de Beersteeg. Een deel van het plangebied ligt in de beschermingszone van de Gamerschedijk. Op de locatie staan een rioolgemaal van het Waterschap Rivierenland en een zendmast. Ook liggen er openbare paden en diverse kwelsloten met een bergende en afvoerende functie. Bomenrijen en bosschages vormen een sterke landschappelijke structuur. 1.3 STUREN OP BEELDKWALITEIT Om de groene en natuurlijke ambities voor het gebied waar te maken is het van belang dat het gebied en de bebouwing de uitstraling krijgt die daarbij hoort. Daarnaast is het van belang dat het gebied een eenduidige uitstraling krijgt. Dit vraagt om sturing op samenhang. Zowel voor de gebouwde elementen als voor de openbare ruimte. Op twee manieren wordt in dit document gestuurd op beeldkwaliteit: 1. Inspireren 2. Toetsen

Daarnaast beoogt dit beeldkwaliteitsplan ruimte te bieden voor verdere aanscherping van ambities of het toepassen van innoverende ideeën en initiatieven die in dit beeldkwaliteitsplan niet benoemd zijn. In goed overleg tussen belanghebbende partijen is er ruimte om op deze punten af te wijken. Toetsen Voorliggend beeldkwaliteitsplan zal als partiële welstandsnota van de gemeente Zaltbommel worden vastgesteld door de raad. Daarmee wordt het een officieel toetsingskader voor Welstand. Alle bouwplannen die ontwikkeld worden in het plangebied zullen getoetst worden aan het bestemmingsplan. Over alle beeldaspecten zal Welstand een uitspraak doen. Hierbij zal Welstand de beschrijvingen in het voorliggend beeldkwaliteitsplan als toetsingskader gebruiken.

Inspireren Inspireren wordt op twee manieren gedaan. Initiatiefnemers kunnen met dit beeldkwaliteitsplan inspiratie opdoen voor de uitwerking van hun bouwplannen. Daarnaast staan in dit beeldkwaliteitsplan concrete richtlijnen beschreven voor zowel de bebouwde- als de onbebouwde omgeving. Deze richten zich op de uitstraling, kwaliteit en samenhang van het architectonische beeld. Daarnaast geven de richtlijnen kaders voor de uitstraling van de buitenruimte en de overgang privé-openbaar. De richtlijnen vormen een handreiking voor de uitwerking zonder te voorschrijvend te zijn. Binnen de gestelde kaders is er ruimte voor een eigen signatuur.

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

5

2 ONTWIKKELINGSVISIE

Plangebied + zoneringen BKP

6

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

2.1

ONTWIKKELINGSVISIE BEERSTEEG WEST

In de Ontwikkelingsvisie Beersteeg-West is vastgelegd welk programma we willen ontwikkelen, welke stedenbouwkundige en landschappelijke ordening we in het gebied aanbrengen en welke sfeer en uitstraling we nastreven. In het plangebied zijn verschillende ontwikkelingen aan de orde. De eerste ontwikkeling betreft de ontwikkeling van 15 kleine huizen in de natuur met bijbehorende voorzieningen zoals parkeren. Het is gelegen aan de westzijde van het plangebied. Het wordt omgeven door de volkstuinen, de poel en de driehoekige weide aan de dijk.

We willen de waardevolle natuur in het gebied zo min mogelijk aantasten en zoveel mogelijk versterken. Daarom nemen de natuurlijke omgeving als basis en passen we de gewenste onderdelen zo goed mogelijk in. De bouw van de kleine huizen, hospice en het parkeerterrein is een ontwikkeling ‘in het groen’. De visie gaat uit van een natuurinclusief ontwerp en bouw van de woningen en een natuurlijke inrichting en beheer van de gehele woonwijk.

De tweede ontwikkeling voorziet in de bouw van een hospice met bijbehorende voorzieningen zoals parkeren. Deze ontwikkeling is het initiatief van de stichting Hospice De Samaritaan. Rust en groene ruimte zijn belangrijke uitgangspunten voor de Hospice. Het is gelegen aan de oostzijde van het plangebied op de overgang van het landschap naar de pas ontwikkelde woonwijk aan de Beersteeg. De derde ontwikkeling is de realisatie van een overloop parkeerplaats die opengesteld kan worden bij evenementen in de binnenstad. Door bovengenoemde ontwikkelingen zal het huidige karakter van het gebied gaan veranderen. Aandacht voor de waardevolle groenstructuren, de natuurwaarden en het ontwikkelen van nieuwe groenkwaliteiten en waterretentie is een belangrijke vierde opgave.

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

7

3 BEELDKWALITEIT KLEINE HUIZEN

Plangebied + zoneringen kleine huizen

8

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

3.1

ONTWIKKELINGSCONCEPT

De kleine huizen krijgen een plek in de groene natuur. De huidige omgeving geeft al een inpassing van de kleine huizen. We behouden de openheid door de huizen niet tegen elkaar aan te zetten en de hoeveelheid te beperken. De huizen krijgen een natuurlijke uitstraling en worden gemaakt van natuurlijke materialen. Ze krijgen een hoogwaardige afwerking, wat past in de kwalitatief hoogwaardig leefomgeving. De locatie is niet bedoeld voor hoog stedelijke, industriële bouw met beton. Ook willen we geen traditionele dorpse bouw. We kiezen op deze locatie voor een definitieve inrichting en niet voor de bouw van tijdelijke kleine woningen. We willen hier kleine woningen met een langere levensduur omdat we verwachten dat de vraag hiernaar ook later blijft groeien. Het woongebied wordt autovrij. De paden worden met uitneembare palen afgesloten voor auto’s. Deze kunnen met een standaard sleutel door hulpdiensten worden verwijderd. De kleine huizen staan op kleine percelen die aan de achterzijde grenzen aan groenzones of watergangen. De inrichting van de percelen sluit aan bij de belangrijke thema’s die benoemd zijn voor de architectuur van de kleine huizen: een natuurlijke uitstraling en het gebruik van natuurlijke materialen.

We streven naar een ruimtelijke inrichting met woonunits in een groene natuurlijk ogende omgeving waarbij de groeninrichting van alle percelen samen het natuurlijke parkgevoel versterkt. Een samenhangende inrichting tussen de percelen onderling is hierbij van belang. Strakke kavelafbakeningen worden vermeden. Kavelbegrenzingen zijn natuurlijk en transparant. Het gebruik van verhardingen wordt geminimaliseerd.

3.2

KWALITEITSEISEN

De kleine huizen op Beersteeg-West voldoen aan vooraf gestelde kwaliteitseisen met betrekking tot materiaalgebruik, kleurstelling en afwerking. Huizen ontwikkelen we duurzaam en bij voorkeur circulair. De woningen worden energieneutraal. Regenwaterwater wikkelen we binnen het plangebied af zonder ondergrondse voorzieningen. We bekijken de mogelijkheden om de gebouwen en omgeving duurzamer te maken dan wettelijk vereist is. De kleine huizen staan op een perceel van ca 100 m2. De bebouwde ruimte binnen bestemmingsvlak is maximaal 40 m2 (exclusief buitenruimte en terras) en inhoud maximaal 150 m3. De maximale bouwhoogte is 6 meter, een dakoverstek van maximaal 1 meter is toegestaan. Dit past binnen het huidige groen en biedt mogelijkheden om diversiteit in de woningen aan te brengen. We sluiten mogelijkheden uit om deze woningen uit te bouwen, waardoor de huizen ook in de toekomst behouden blijven voor de beoogde doelgroep.

architectonische elementen/accenten bij de entree van het perceel of rondom het terras zijn wel mogelijk mits ze van meerwaarde zijn voor het totale architectonische concept en beeld. Verhardingen op het perceel worden van natuurlijke materialen gemaakt en zijn waterdoorlatend. Waardevolle beplanting op het perceel blijft zo veel mogelijk in stand en wordt in het stedenbouwkundige en architectonische ontwerp opgenomen. Nieuwe beplanting bestaat uit inheemse soorten die passend zijn voor dit gebied.

“Kleine huizen in de natuur”

Elke woning heeft een individuele berging in een gezamenlijke schuur. Parkeren vindt plaats op een gezamenlijk parkeerterrein en heeft een groene uitstraling die past in het gebied. Ongeveer de helft van de benodigde plaatsen krijgt een informele inrichting met halfverharding of open grasroosters/stenen. Percelen worden zo min mogelijk afgebakend. De inrichting van de perceelsgrenzen is natuurlijk, groen en transparant. Stalen hekwerken, schuttingen en muren zijn niet toegestaan. Natuurlijke kastanje houten hekwerken en kleinschalige

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

9

10

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

11

2m

2,8m

2m

Principe profiel kleine huizen in het groen, een afgestemde groeninrichting op de percelen versterkt het natuurlijke parkgevoel

Natuurlijk ingericht perceel met open erfafscheiding. Strakke kavelafbakeningen worden vermeden. Kavelbegrenzingen zijn natuurlijk en transparant.

12

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

Kruidrijke grasmengsels met heesters en bomen begrenzen het perceel en versteken het parkgevoel

Kastanje houten hekwerk

Natuurlijke en waterdoorlatende verharding

Bouwvlak: Omdat nu nog geen kavelgrenzen zijn opgenomen. Situering klein huis - Minimaal 1 meter vanaf grens bestemmingsvlak Wonen - Minimaal 2 meter vanaf openbare weg - Minimaal 4 meter onderlinge afstand tussen de huisjes Bebouwing: - Max 40m2 grondvlak - Max 150m3 inhoud - Max 6m nokhoogte

Impressie verkaveling kleine huizen, gevarieerd beeld met verschillende types. Verspringende rooilijnen, repetitie wordt voorkomen.

3,8m

4,2m 3,8m

3m

3m 5m 40m2 grondvlak - 150m3

8m

5m 35m2 grondvlak - 150m3

5,3m

5m 3,8m

7m 5m

6m

30m2 grondvlak - 150m3

4m

7m

28m2 grondvlak - 150 m3 BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

13

4 BEELDKWALITEIT HOSPICE

Plangebied + zoneringen hospice

14

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

3.1

ONTWIKKELINGSCONCEPT

Het ontwikkelingsconcept voor de hospice sluit aan op het ontwikkelingsconcept voor de kleine huizen, een bescheiden ontwikkeling in het groen. De visie omvat een 1 laags gebouw omgeven door een natuurlijke vegetatie. De lay-out van het gebouw staat ten dienste van de zorgfunctie die het gaat vervullen. Het gebouw heeft de entree aan de noordzijde (Beersteeg) en heeft een alzijdige oriëntatie. De terreininrichting heeft een natuurlijke uitstraling met ronde vormen en een natuurlijke beplanting die past bij de omgeving en de beoogde sfeer voor de Beersteeg-West. Het terrein is bereikbaar vanaf

de Beersteeg. De bestaande robuuste groenstructuren aan de randen van het perceel zijn leidend. Ze zijn op structuurniveau een belangrijke schakel in het groennetwerk.

gebruik van hout in de gevels. Het deels toepassen van metselwerk is niet bezwaarlijk, mits het past binnen het totaalontwerp.

De groene inbedding van de hospice maakt een goede overgang van de wijk Beersteeg naar de kleine huizen. Het gebouwconcept en architectuurbeeld sluit aan op het natuurlijke en groene concept van de Beersteeg-West. Zowel in de uitstraling als in de schaal van het gebouw. Een ingetogen gebouw, met minder energieverbruik dat zich voegt in het zijn omgeving is uitgangspunt. We letten op het aanzicht van het gebouw zodat dit niet te massief wordt. We adviseren de toepassing van een palet van natuurlijke materialen en kleurstellingen, zoals een groen dak en het

3.2

KWALITEITSEISEN

Het hospice wordt gerealiseerd ten zuiden van het gemaal. Het bouwvlak is maximaal 800 m2. Het omvat maximaal 6 gastenkamers en heeft 1 bouwlaag met een schuin aflopend dakvlak. De ontsluiting vindt plaats vanaf de Beersteeg. Een hekwerk of poort markeert de entree. De uitstraling ervan sluit aan op het architectuurbeeld van het gebouw en oogt niet bedrijfsmatig of industrieel. De toegangsweg eindigt in een druppelvormige pleinruimte met een beplantingsvak waar de auto’s omheen kunnen rijden. De parkeerplaatsen voor de hospice liggen aan de voorzijde van het gebouw en zijn groen ingebed. De parkeervakken krijgen een informele inrichting met halfverharding of open grasroosters/stenen. Vanaf Pieterswiel is er een langzaamverkeersroute richting het terrein van de hospice. De fietsenberging en de berging voor containers wordt geplaats aan de zijde van het rioolgemaal. Dit bouwwerk heeft een natuurlijke uitstraling met begroeide wanden of wanden van hout. Een gebroeid, groen dak heeft de voorkeur. Het beeld is bescheiden en voegt zich in de groene omgeving. Ook voor het hospice bekijken we de mogelijkheden om het gebouw en omgeving duurzamer te maken dan wettelijk vereist is. Extra waterretentie als compensatie voor toegevoegde verharde oppervlakten is noodzakelijk. De ruimte hiervoor wordt gezocht in optimalisatie en/of uitbreiding van de watergangen in de omgeving.

Schetsontwerp Hospice

“Hospice met rust en ruimte” BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

15

Fietsen, container en materialenberging: natuurlijke uitstraling met een groen dak, begroeide wanden of wanden van hout.

16

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

Klinkerverharding in kleur

aansluiten op gevelstenen

Parkeervakken van grasbetonstenen

Ontworpen hekwerk op poort markeert het terrein.

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

17

5 BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE

Plangebied + zoneringen openbare ruimte

18

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

5.1

VISIE OP LANDSCHAP

De Beersteeg-West is een gebied met veel kwaliteiten op het gebied van natuur en landschap. Er zijn stevige groenstructuren aanwezig die een verbinding leggen tussen de groenstructuren van de uiterwaarden en de parkstructuren rondom de Bloemkeshof en de historische binnenstad van Zaltbommel. De hoofdgroenstructuren in het gebied zijn leidend geweest voor de ontwikkelingsvisie. Deze behouden en versterken we. De natuurlijke kwaliteiten en ecologische diversiteit in het gebied proberen we zoveel mogelijk te behouden en te versterken. We passen de programmaonderdelen zo goed mogelijk in en maken een ontwerp van de hele buitenruimte zodat we een kader hebben bij de uitwerking van de deelplannen. Om de natuurlijke kwaliteiten goed te borgen en op een juiste wijze te ontwikkelen is de ontwikkelingsvisie en de indeling van de openbare ruimte in nauwe samenwerking met de Natuurwacht Bommelerwaard ontwikkeld.

Op hun advies passen we hoofdzakelijk inheemse soorten toe (bomen, struiken en kruiden) die passend zijn voor de Bommelerwaard. Van belang is de spreiding van de bloeitijd door het jaar heen en de vorming van bessen en zaden. Zodat insecten, vogels en kleine zoogdieren jaarrond voedsel in het gebied kunnen vinden. Schuilplekken voor dieren zijn van belang in het gebied. Wilde onbeheerde bosjes met bijvoorbeeld braam zijn hiervoor van belang. Deze houden we in stand of voegen we toe. Het landschap zal niet opgeruimd en netjes zijn maar natuurlijk en op sommige plekken meer verwilderd. 5.2

INDELING OPENBARE RUIMTE

De inrichting van de openbare ruimte sluit zoveel mogelijk aan op bestaande structuren. De ontwikkellocaties sluiten aan op bestaande wegen. De hospice en het overloop parkeerterrein zijn verbonden met de Beersteeg. Het parkeerterrein voor de kleine huizen sluit aan op de afrit die gekoppeld is aan de Gamerschedijk.

Het overloop parkeerterrein sluiten we af met een slagboom of houten poort. Dit wordt alleen met hoogwater of evenementen opengezet. Hulpdiensten kunnen bij een calamiteit via de parkeerterreinen doorrijden van Gamerschedijk naar Beersteeg en andersom. Ook het terrein van de hospice kan met een hekwerk of poort afgeschermd worden. Het gebruik van verharding wordt geminimaliseerd. Open, waterdoorlatende verhardingen hebben altijd de voorkeur. Door het gebied lopen verschillende langzaamverkeersroutes. De ontwikkellocaties sluiten voor langzaam verkeer aan op deze routes. Het terrein van de hospice wordt verbonden met Pieterswiel, het terrein van de kleine huizen wordt op twee plekken verbonden met omringende paden. Kavelbegrenzingen van de Hospice en de Kleine huizen hebben een natuurlijk karakter. In een aantal situaties vormen sloten een natuurlijke begrenzing met de percelen. Harde kavelbegrenzingen en het afbakenen van individuele percelen wordt in het beeld voorkomen. Het gebied oogt als één gebied met daarin de verschillende programmacomponenten. Beplanting in het gebied is natuurlijk en gebiedseigen voor dit deel van de Bommelerwaard. Er wordt gestreefd naar een natuurlijke mantel-zoom vegetatie. Waardevolle beplanting wordt in het plan geïntegreerd. Een belangrijk landschapselement in het gebied is de poel.

Om de natuurwaarden in en rondom de poel te beschermen dient verstoring voorkomen te worden. Een natuurlijke afscherming van de poel is daarom gewenst.

“we maken een passend ontwerp voor de buitenruimte” Bestaande natuurwaarden behouden en versterken

Aaneengesloten groenstructuur BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

19

13

14

13 1

5

8 10 2

15

1

2

10

2 10

11

15

2

15

11

18

11

3

1

8

14

9 10

12

16

9

4

5 12

4

9

6 10

5

6

2

17

9 8

10

7

12

N

0

20

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

5

10 m

Schetsontwerp openbare ruimte

1 Verharding Hospice en parkeerplaats kleine huizen - aansluiten op bestaande asfalt verharding

2 Parkeerplaatsen hospice, kleine huizen grasbetonstenen

3

Overloop parkeren in weide bv grasbetonstenen

4 Verharding rondom hospice (inclusief terrassen) + opstelstrook parkeren - gebakken klinkers - dikformaat - mix kleur bruin (afstemmen met kleur gevels hospice)

5 Verharding rondom kleine huizen en nieuwe paden in het gebied - halfverharding

9 Heesterrand in gemengde groepen rondom hospice mix van: vlierbes, meidoorn, krentenboompje egelantier

13 Gras rondom hospice - overgaand in kruidachtige vegetatie in de randen - heestergroepen en bomen

14

6

10

Terras kleine huizen - natuurlijk en waterdoorlatend - bv verduurzaamd houten vlonder van Acoya

Nieuwe bomen in plan mix van: haagbeuk, zoete kers, winterlinde, zomereik

7

11

15

Erf afscheidingen terras/privetuinen van hospice opgenomen in architectuur

Bomen langs greppels mix van: zwarte els , meidoorn

Kruidenrijk grasland - extensief maaibeheer

8 Mixhaag voor vogels langs paden - krentenboompje (Amelanchier lamarckii) meidoorn (Crataegus monogyna) - haagbeuk (Carpinus betulus)

Natuurlijke vijver met kruidachtige vegetatie aan de oevers. Gedeeltelijk bosjes met braam aan de randen.

12

16

Buitenruimte rondom kleine huizen - gras met bomen en heestergroepen, mix van: boswilg, vlierbes, meidoorn, krentenboompje, egelantier

Open schuurtje/stalling met groen dak. Zijkanten begroeid of van hout.

17 Onopvallende duiker met groen talud. Pad loopt eroverheen.

18 Transparant afsluitbaar hekwerk/ entreepoort t.b.v veiligheid en markering priveterrein

BEELDKWALITEITSPLAN BEERSTEEG WEST - ZALTBOMMEL NieuwBlauw

21