Document · PDF

Bijlage 3. regionaal risicoprofiel 2024 vrgz ter consultatie

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente ZaltbommelBij agendapunt: Concept regionaal risicoprofiel en regionaal beleidsplan 2024-2027 VRGZ7.028 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inleiding

Voorwoord Het voorwoord volgt in de definitieve versie van dit document

Colofon Contactpersoon

Projectgroep Regionaal Risicoprofiel

Datum

16 juni 2023

Versienummer

0.3

Status

Concept

Aantal bijlagen

Vastgesteld door

Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, d.d. 29 juni 2023

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Inhoud Samenhang Beleidsdocumenten

Regionaal Risicoprofiel

Strategisch

Zorgrisicoprofiel

Tactisch

Brandweerrisicoprofiel

Regionaal Beleidsplan

Meerjarenbeleidsplan OTO

Regionaal Crisisplan

Rampbestrijdingsplannen/ Incidentbestrijdingsplannen

Begroting

VIK

Operationeel

Samenhang Beleidsdocumenten

Inhoud Regionaal Beleidsplan 2024-2027

1. Inleiding

1.1

Wet veiligheidsregio’s en risicoprofiel

1.2

Het Regionaal Risicoprofiel

1.3

Leeswijzer

2. Ligging en typering Gelderland-Zuid

3. Totstandkoming Risicoprofiel 2024

3.1

Meerjarenprogramma’s

Jaarplannen mono & multi

Voorwoord

Operationele monoplannen, handboeken etc.

Methode

3.1.1. Risico-inventarisatie

3.1.2. Risicobeeld

3.1.3. Risicoanalyse

3.1.4. Risicoprofiel

3.2

Ontwikkeling methode en informatiegestuurd werken

KCR2

4. Resultaten

4.1

Risico-inventarisatie Gelderland-Zuid

4.2

Risicobeeld en -analyse

4.3

Risicoprofiel

4.4

Verschuivingen RRP 2024 ten opzichte van RRP 2020

5. Van risicoprofiel naar beleidsplan

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Inleiding 1.1 Wet veiligheidsregio’s

van diverse interne en externe crisis- en samenwerkingspartners en wordt door

Op 1 oktober 2010 is de Wet veiligheids-

het Algemeen Bestuur van de Veiligheids-

regio’s in werking getreden. Deze wet

regio vastgesteld.

heeft als primair doel om de rampenbestrijding en crisisbeheersing in Nederland

1.2 Het Regionaal Risicoprofiel

te verbeteren en te versterken. Door de brandweerzorg, de Geneeskundige

Nederlandse

Hulpverleningsorganisatie in de Regio

adequaat

kunnen

(GHOR), de politie en gemeenten op

soorten

veiligheidsrisico’s.

regionaal niveau bijeen te brengen op

storingen,

overstromingen

het terrein van rampenbestrijding en

ongevallen, maar bijvoorbeeld ook infec-

crisisbeheersing, wordt niet alleen de

tieziekten en uitval van nutsvoorzienin-

slagkracht vergroot, maar wordt ook

gen vormen een bedreiging van de vitale

eenheid, eenduidigheid en eenvoud in de

belangen in de samenleving. Elke regio

aanpak bereikt. Daarnaast wordt samen-

herbergt

werking met andere externen (o.a. vitale

gericht beleid van de Veiligheidsregio en

partners) versterkt.

haar partners nodig kan zijn. Mede op basis

specifieke

samenleving

moet

inspringen

vele

risico’s

Ordeveren

trein-

waarvoor

van het Regionaal Risicoprofiel kan het

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

In artikel 15 van de wet is een verplichting

bestuur van de Veiligheidsregio strategi-

opgenomen om een risicoprofiel op te

sche beleidskeuzes maken over de ambities

stellen. Een dergelijk risicoprofiel bevat

voor de risico- en crisisbeheersing en over

een risico-inventarisatie en -analyse van

de inspanningen voor onderlinge afstem-

de te benoemen dreigingen in de regio.

ming met de crisispartners. Dit geldt voor

Het Regionaal Risicoprofiel voor Gelder-

brandweer en GHOR, maar in het kader van

land-Zuid is opgesteld met betrokkenheid

de multidisciplinaire taken ook voor onze

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

inventarisatie omvat een overzicht van

zoals waterschappen, Defensie, vitale infra-

de aanwezige risicovolle situaties en de

structuur en Rijkswaterstaat waar afspraken

soorten incidenten die zich daar kunnen

mee zijn of moeten worden gemaakt. Ook

voordoen. In de risicoanalyse worden

“

biedt het een basis voor de risicocommu-

de geïnventariseerde gegevens nader

1.3 Leeswijzer

nicatie naar de burgers. Deze ambities

beoordeeld, vergeleken en geïnterpre-

worden

Regionaal

teerd. Daarbij worden ze ingedeeld op

Veiligheidsregio.

waarschijnlijkheid en impact. Voor het

vastgelegd

Beleidsplan

van

in de

het

risicoprofiel

relevante

ontwikkelingen

Het Regionaal Risicoprofiel is bedoeld

worden zoveel mogelijk in het regionale

om inzicht in de aanwezige regionale

risicoprofiel verwerkt door middel van

risico’s te krijgen. Het is het resultaat van

een tussentijdse actualisatie. Eenmaal per

een inventarisatie en analyse van de in

vier jaar wordt het Regionaal Risicopro-

een veiligheidsregio aanwezige risico’s

fiel bestuurlijk vastgesteld.

via een specifieke methode. De risico-

Inleiding

gemeenten, de politie en overige partners

Het Regionaal Risicoprofiel (RRP) laat zien wat ons bedreigt en hoe erg dat is.” •

In hoofdstuk 5 wordt de relatie met het Regionaal Beleidsplan toegelicht.

•

Dit rapport heeft de volgende opbouw:

In bijlage 1 staat de uitwerking van relevante

•

crisistypen

incident-

In hoofdstuk 1 zijn de aanleiding

typen met scenario’s en impact- en

en achtergrond van het Regionaal

waarschijnlijkheidsanalyse.

Risicoprofiel beschreven. •

In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de ligging en typering van de regio Gelderland-Zuid.

•

In hoofdstuk 3 wordt de totstandkoming toegelicht. Dit betreft een aantal processtappen, conform de landelijke

Handreiking

Regionaal

Risicoprofiel. Daarnaast is een aantal ontwikkelingen

benoemd

het

gebied van risicoanalyse en -inventarisatie. •

hoofdstuk

ten

per

zijn

processtap

resulta-

weergegeven.

Deze stappen leiden tot een risicodiagram en -matrix, waarin impact en waarschijnlijkheid van de relevante scenario’s op een onderling vergelijkbare wijze zijn weergegeven. Op een aantal thema’s is daar tevens nadere context beschreven.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Ligging en typering Gelderland-Zuid

De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een wettelijk verplicht regionaal samenwerkingsverband van veertien gemeenten die nauw samenwerken op het gebied van crisisbeheersing en hulpverlening.

Culemborg

Buren Neder-Betuwe

Tiel Druten

West Betuwe

Beuningen

West Maas en Waal Nijmegen Wijchen

Zaltbommel

Berg en Dal Maasdriel Heumen

Aangrenzende veiligheidsregio’s van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (regionummer 8) zijn: • • • • • •

Gelderland-Midden Utrecht Zuid-Holland Zuid Midden- en West Brabant Brabant-Noord Limburg-Noord

(regionummer 7) (regionummer 9) (regionummer 18) (regionummer 20) (regionummer21) (regionummer 23)

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid grenst bij de gemeente Berg en Dal aan Duitsland (Kreis Kleve, Bezirksregierung Düsseldorf).

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Ook kent de regio een aantal Brzo-

het district Gelderland-Zuid dat gelijk

bedrijven. Dit zijn bedrijven die worden

loopt met de grenzen van onze Veilig-

door

aangewezen vanuit het Besluit risico’s

heidsregio. Verder wordt er met diverse

de aanwezigheid van vier belangrijke

zware ongevallen 2015. In onze regio

externe partners samengewerkt, zoals

rivieren: Nederrijn, Lek, Waal en Maas.

betreffen dit 7 zogenaamd hoogdrempe-

het Waterschap Rivierenland, Rijkswa-

De Waal is hierbij de belangrijkste trans-

lige en 3 laagdrempelige bedrijven.

terstaat, Defensie, het Openbaar Minis-

Het

gebied

van

Gelderland-Zuid

Veiligheidsregio

kenmerkt

zich

portader over het water in Nederland.

terie en de provincie Gelderland. Ook

Het vervoer van gevaarlijke stoffen van

Partners

Europoort naar Duitsland en vice versa

Binnen

vindt plaats over deze rivieren.

land-Zuid

worden vertegenwoordigers van vitale Gelder-

sectoren,

GHOR,

meer bij de Veiligheidsregio betrokken

GGD en ambulancezorg volgens dezelfde

middels convenanten, afspraken, grote

aantal

territoriale gebiedsindeling. De regio valt

en kleinere trainingen en oefeningen en

snelwegen (A15, A50, A73, A2) in de

binnen het werkgebied van de regionale

accountgesprekken. Daarnaast vindt er

regio en worden er goederen, waaronder

eenheid Oost-Nederland van de Nationale

bovenregionale en landsgrensoverschrij-

gevaarlijke stoffen, vervoerd per spoor

Politie

dende samenwerking en overleg plaats

via de Betuweroute.

en Overijsel bestrijkt. Daarbinnen valt

Daarnaast

bevindt

zich

een

Ligging en typering Gelderland-Zuid

Typering

dat

Veiligheidsregio

werken

brandweer,

provincies

Gelderland

zoals

nutsbedrijven,

steeds

met de buurregio’s en Duitsland.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Totstandkoming Risicoprofiel 2024 3.1. Methode

door ze uit te werken in realistische, ernstige scenario’s. Na het opstellen

Bij het opstellen van het Regionaal

van de scenario’s zijn deze beoordeeld

Risicoprofiel Gelderland-Zuid 2024 is de

op impact en waarschijnlijkheid.

“Handreiking

Regionaal

Risicoprofiel”

•

Op basis van impact en waarschijn-

(hierna: Handreiking) uit 2009 als leidraad

lijkheid zijn de 23 relevante scenario’s

gebruikt. Daarnaast is voor inhoudelijke

onderbouwing

van

Deze matrix maakt in één oogopslag

zoals

duidelijk op basis van de gekozen

de Rijksbrede Risicoanalyse 2022 en de

scenario’s wat er speelt in de regio en

Toekomstverkenning

hoe groot het risico hiervan is.

recente

gebruik

landelijke

gemaakt

documenten

Crisisbeheersing

een

risicomatrix

weergegeven.

2022.

3.1.1. Risico-inventarisatie Hoe is dit profiel tot stand gekomen: Om te komen tot een risicoprofiel is de eerst •

•

Er is een risico-inventarisatie gemaakt

stap inzichtelijk te krijgen welke risico’s

van

zich kunnen voordoen in onze regio. We

incidenttypen) voor de regio Gelder-

hebben medio 2022 en begin 2023 bij onze

land-Zuid.

netwerkpartners geïnventariseerd welke

Op basis van aanvullende informatie is

belangrijke ontwikkelingen zij zien met

een risicobeeld opgesteld. In dit risico-

betrekking tot de risico’s in de Veiligheids-

beeld is de context en de spreiding

regio. Er is specifiek gevraagd of er aanvul-

van de risico’s uitgewerkt.

lingen of aanpassingen op het Risicoprofiel

In de risicoanalyse worden de geïnven-

2020 noodzakelijk zijn. Ook zijn er begin

tariseerde

2023 interactieve sessies geweest om bevin-

dreigingen

(crisistypen

gegevens

nader

beoor-

deeld, vergeleken en geïnterpreteerd

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

dingen en ontwikkelingen op te halen.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Deze ophaalsessies hebben geleid tot

Volgens de systematiek van de lande-

gens een selectie gemaakt van dreigingen

bestaande scenario’s van de crisispartners

een overzicht van de huidige ingeschatte

lijke handreiking worden de 7 thema’s

(crisistypen en incidenttypen) die voor de

in de regio of vanuit de landelijke risico-in-

risico’s voor Gelderland-Zuid. Verschillen-

vervolgens opgesplitst in 25 crisistypen

regio Gelderland-Zuid relevant zijn. Deze

ventarisatie. Voor het overige deel zijn de

de branden, rampen en crises kunnen we

(bijvoorbeeld ‘overstroming’ onder thema

zijn verder uitgewerkt.

scenario’s tot stand gekomen in overleg

onderbrengen onder maatschappelijke

‘natuurlijke omgeving’). Deze worden

thema’s. In dit risicoprofiel hanteren

onderverdeeld

we de landelijke Handreiking Regionaal

(bijvoorbeeld incidenttype ‘overstroming

Risicoprofiel waarbij onderscheid wordt

vanuit zee’ onder crisistype ‘overstro-

Op basis van aanvullende informatie is

deeld op impact en waarschijnlijkheid in

gemaakt in onderstaande 7 maatschap-

ming’).

vervolgens

een expertsessies op basis van statistische

incidenttypen

3.1.2. Risicobeeld

hebben van het betreffende scenario. De opgestelde scenario’s zijn hierna beoor-

een

risicobeeld

opgesteld.

In dit risicobeeld wordt de context en Uit de 25 crisistypen is op basis van de

de spreiding van de risico’s uitgewerkt.

1. Natuurlijke omgeving

risico-inventarisatie en het risicobeeld

Zodoende kan er beter worden beoordeeld

2. Gebouwde omgeving

een selectie van 17 crisistypen gemaakt

in welke mate de risico’s bepalend zullen

3. Technologische omgeving

die voor Gelderland-Zuid relevant zijn.

zijn in het Risicoprofiel.

4. Vitale infrastructuur en voorzieningen

Deze zijn ingedeeld volgens de categori-

5. Verkeer en vervoer

sering van maatschappelijke thema’s met

6. Gezondheid

bijbehorende crisis- en incidenttypen uit

7. Sociaal-maatschappelijke omgeving

de Handreiking. Van deze lijst is vervol-

3.1.3. Risicoanalyse

gegevens of de beoordeling van experts.

Tabel 3.1 - Klasse-indeling op basis van gevolgen Klasse

Omvang gevolg

Beperkt gevolg

Aanzienlijk gevolg

Ernstig gevolg

te werken in realistische, ernstige scena-

Zeer ernstig

rio’s. Daarbij worden ze ingedeeld op

Catastrofaal gevolg

In de risicoanalyse worden de geïnventariseerde gegevens nader beoordeeld, vergeleken en geïnterpreteerd door ze uit

waarschijnlijkheid en impact.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

In de scenario’s wordt een beeld geschetst

Impact

van een aantal mogelijke tot waarschijnlij-

Impactbeoordeling is gedaan op basis

ke effecten (aantal doden en gewonden,

van de methodiek uit de Handreiking,

schade aan economie, ecologie, cultureel

die grotendeels aansluit op de Rijksbrede

erfgoed enz.). Bij het opstellen van de

Risicoanalyse Nationale Veiligheid 2022.

scenario’s is geen rekening gehouden met

Voor de beoordeling van de impact is

domino-effecten, conform de Handreiking.

gekeken naar de gevolgen op het gebied

Waar mogelijk wordt aangesloten bij

van territoriale veiligheid, lichamelijk lijden

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Totstandkomiing Risicoprofiel 2024

pelijke thema’s:

met de partners die de meeste kennis

en letsel, economie, ecologie, sociale stabi-

3.1.4. Risicoprofiel

3.2 Ontwikkelingen methode en informatiegestuurd werken

liteit en cultureel erfgoed. De score kan

het voorliggende risicoprofiel evalueren met de (vermoedelijk) dan beschikbare

Alle uitgewerkte scenario’s met daarin

gevolg’ (score A) tot ‘catastrofaal gevolg’

de impact en waarschijnlijkheid vormen,

Doorontwikkeling methodiek RRP

(score E), zie tabel 3.1.

samen

(literatuur)

Voor het Risicoprofiel wordt de Handrei-

Dynamisch actueel risicoprofiel: VIK en

onderzoek en zicht op ontwikkelingen

king Regionaal Risicoprofiel gehanteerd.

KCR2

Waarschijnlijkheid

die op de regio Gelderland-Zuid afkomen,

We hebben deze echter op sommige

Naast de ontwikkeling van een nieuwe

Evenals bij de impact, is waarschijnlijk-

het risicoprofiel. Deze wordt gevisuali-

vlakken aangevuld met rapportages bij

handreiking werken wij binnen de VRGZ

heidsbeoordeling gedaan op basis van

seerd als risicodiagram en risicomatrix.

de inschatting van de risico’s. Al langere

aan onze doorlopende informatiepositie

de methode uit de Handreiking, deze

Het risicodiagram maakt in één oogopslag

tijd bestaat er bij de veiligheidsregio’s

middels de oprichting van een Veilig-

sluit aan bij het Programma Nationale

duidelijk wat er speelt in de regio en hoe

de wens de huidige methodiek en de

heidsinformatieknooppunt (VIK). Het VIK

Veiligheid. Voor de beoordeling van de

groot het risico hiervan is. Dit risicopro-

Handreiking uit 2009 aan te passen.

moet de informatiepositie ten aanzien

waarschijnlijkheid is gekeken naar de

fiel is daarmee een van de input voor

Er is behoefte aan een methodiek die

van crisisbeheersing verbeteren en infor-

kans van optreden in een periode van

het Regionaal Beleidsplan van Gelder-

beter aansluit bij de huidige beleidsma-

matiegestuurd werken op het gebied van

4 jaar. De score kan variëren van ‘zeer

land-Zuid. Het risicoprofiel dient ook als

tige, maatschappelijke en technologische

veiligheid en gezondheid ondersteunen.

onwaarschijnlijk’

input voor de GHOR en de Brandweer in

ontwikkelingen rond risico-inventarisa-

In het VIK worden de actuele statussen

Gelderland-Zuid. Deze maken op basis

tie, -analyse en -beoordeling. Inmiddels

van mogelijke dreigingen en kwetsbaar-

van het RRP een risicoprofiel toegespitst

is de beweging hiernaartoe ook ingezet.

heden ontsloten, geduid en waar mogelijk

op de sectoren GHOR en Brandweer.

Een verkenning bij alle 25 veiligheidsre-

voorspeld. Binnen het VIK wordt gewerkt

gio’s, het Analistennetwerk Nationale

met een veiligheidsbeeld dat continu

Veiligheid (ANV, verantwoordelijk voor

wordt bijgehouden. Daarmee kan het VIK

de Rijksbrede Risicoanalyse) en diverse

als een dynamisch actueel risicoprofiel

crisispartners heeft tot een adviesrapport

worden beschouwd. Sinds juli 2022 is het

geleid waarin een eenduidig proces voor

VIK VRGZ operationeel.

(score

tot

‘zeer

waarschijnlijk’ (score E), zie tabel 3.2

met

aanvullend

Tabel 3.2 Klasse-indeling voor waarschijnlijkheid Klasse

% Waarschijnlijkheid

Kwalitatieve omschrijving

nieuwe handreiking.

risico-inventarisatie en -analyse wordt geadviseerd. Verwacht wordt dat het

Op landelijk niveau wordt gewerkt aan

NIPV in samenwerking met de regio’s en

het KCR2 (Knooppunt Coördinatie Regio’s

< 0,05

Zeer onwaarschijnlijk

0,05 - 0,5

onwaarschijnlijk

netwerkpartners eind 2023 of begin 2024

en Rijk). Dit moet eind 2023 zijn beslag

0,5 - 5

mogelijk

de nieuwe methodiek oplevert. Vanuit de

krijgen. Het wordt een landelijk infor-

5 - 50

waarschijnlijk

visie dat de wereld snel verandert en een

matieknooppunt, als opvolger van het

50 - 100

zeer waarschijnlijk

nieuwe handreiking meer zal voldoen

huidige LOCC (Landelijk Operationeel

aan de behoefte, zullen wij over twee jaar

Coördinatiecentrum).

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Totstandkomiing Risicoprofiel 2024

per impactcriterium variëren van ‘beperkt

Resultaten

In dit hoofdstuk worden de resultaten van de methode met betrekking tot de keuze voor de crisis- en incidenttypen en de context op een aantal onderwerpen nader beschreven. In paragraaf 4.3 is de risicomatrix weergegeven waarin de scenario’s gerangschikt zijn op waarschijnlijkheid en impact. Ook is vanaf paragraaf 4.4 vanuit een aantal specifieke thema’s nadere context beschreven. 4.1 Risico-inventarisatie Gelderland-Zuid Zoals hierboven beschreven categoriseren we incidenten als een van 25 crisistypen en een van de 7 maatschappelijke thema’s uit de Handreiking Regionaal Risicoprofiel. Uit de 25 crisistypen is op basis van de risico-inventarisatie en het risicobeeld een selectie van 17 crisistypen gemaakt

Resultaten

die voor Gelderland-Zuid relevant zijn. Dit is hieronder weergegeven in tabel 4.1.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Tabel 4.1 Relevante ciristypen voor Gelderland-Zuid Maatschappelijke thema

Crisistype

1. Natuurlijke omgeving

1.1

Overstromingen

1.2

Natuurbranden

1.3

Externe weersomstandigheden

1.4

2. Gebouwde omgeving

Crisistypen en incidenttypen die niet zijn

•

Zijn ondergebracht bij een ander

uitgewerkt in Gelderland-Zuid zijn crisis-

crisis- of incidenttype – bijvoorbeeld:

typen die:

‘dierziekten’ zijn ondergebracht bij ‘dierziekte overdraagbaar op mens’.

•

Niet in de regio voorkomen – bijvoorbeeld incidenten in tunnels.

Deze analyse en keuzes staan opgenomen

Nauwelijks/ niet trendmatig in de

in onderstaande tabel 4.2. Per incident-

Aardbevingen

regio

type wordt een onderbouwing gegeven.

1.5

Plagen

aardbevingen.

1.6

Dierziekten

2.1

Branden in kwetsbare objecten

2.2

Instoring in grote gebouwen en kunstwerken

•

voorkomen

–

bijvoorbeeld

Incidenttype is van toepassing op de regio Incidenttypen die niet in de regio voorkomen

3. Technologische omgeving

3.2

Incidenten met giftig stof in open lucht

3.3

Kernincidenten

4. Vitale infrastructuur en

4.1

Verstoring energievoorziening

voorzieningen

4.2

Verstoring drinkwatervoorziening

4.3

Verstoring rioolwaterafvoer

4.4

Verstoring telecommunicatie en ICT

4.5

Verstoring afvalverwerking

4.6

Verstoring voedselvoorziening

5.1

Luchtvaartincidenten

5.2

Incidenten op of onder water

5.3

Verkeersincidenten op land

5.4

Incidenten in tunnels

5. Verkeer en vervoer

6. Gezondheid

6.1

Bedreiging volksgezondheid

6.2

Ziektegolf

7. Sociaal maatschappelijke

7.1

Paniek in menigten

omgeving

7.2

Verstoring openbare orde

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Incidenttypen die nauwelijks/niet trendmatig in de regio voorkomen Incidenttypen die zijn ondergebracht bij een andere categorie

Tabel 4.2 - Onderbouwing voor de niet uitgewerkte incidenttypen Thema

Crisistype 1

Overstromingen

Incidenttype 10

Overstroming

Gelderland-Zuid is niet gelegen aan

vanuit zee

open zee. Overstromingsdreiging komt vanuit het rivierengebied.

Overstromingen

Resultaten

Incidenten met brandbare/explosieve stof in open lucht

1. Natuurlijke omgeving

3.1

Incident van toepassing op de VRGZ.

door hoge rivierwaterstanden

Vollopen van

Het scenario “overstromingen door

een poler /

hoge rivierwaterstanden” wordt als

dijkdoorbraak

maatgevend beschouwd voor Gelderland-Zuid.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Natuurbranden

Bosbrand

Incident van toepassing op de VRGZ.

Dierziekten

Ziektegolf

Bij dierziekten wordt primair uitgegaan van gevolgen van dierziekten voor de

Heide, (hoog)

In de regio is een trend waarneembaar

veen- en

waarbij meer gemengde vegetatie met

duinbranden

heide voorkomt. Het gaat hier echter om

mens. Er is een apart scenario uitgewerkt voor zoönose (dier op mens) onder het maatschappelijke thema Gezondheid.

geringe oppervlaktes, die op regionale

Vandaar dat daar geen apart scenario in

schaal niet doorslaggevend zijn. 3

Extreme weers-

den

Incident van toepassing op de VRGZ.

sneeuw en ijzel 20

Hittegolf

Incident van toepassing op de VRGZ.

Storm en

Incident van toepassing op de VRGZ.

windhozen 40

Aanhoudende

Aanhoudende laaghangende mist is geen

laaghangende

veel voorkomend fenomeen in de regio.

mist

Incidenteel is er wel mist, maar er is geen

1 2. Gebouwde omgeving

omstandighe-

Koude golf,

deze context is opgesteld. Branden in

Grote brand in

kwetsbare

gebouwen met

objecten

niet of vermin-

Incident van toepassing op de VRGZ.

derd zelfredzame personen 20

sprake van een trend waar de regio rekening mee moet houden in beleidsontwikkeling

Grote brand in

Dergelijke gebouwen zijn in Gelder-

gebouwen met

land-Zuid

een grootscha-

geen apart scenario uitgewerkt voor

lige publieks-

dit incidenttype. Maatgevend is een

functie

scenario met verminderd zelfredzame

aanwezig.

echter

personen als uitgangspunt gekozen. 4

Plagen

Aardbeving

Ongedierte

Grote brand in

land-Zuid niet tot een gebied waar bevingen

bijzonder hoge

gebouwen hoger dan 25 meter. In

kunnen plaatsvinden met een intensiteit die

gebouwen of

Nijmegen is er het Erasmusgebouw (21

gevaarlijke (persoonlijke) schade aan of in

ondergrondse

verdiepingen) en 52Nijmegen (18 verdie-

gebouwen veroorzaakt.

bebouwing

pingen). Een grote brand in bijzonder

Volgens de risicokaart behoort Gelder-

een

aantal

wing wordt niet als maatgevend gezien

ongedierte relevant. Wel is opgemerkt dat er

in Gelderland-Zuid. Daarom is hier voor

rekening moet worden gehouden met meer

het regionaal risicoprofiel geen scenario

voorkomen van de teek (ziekte van Lyme), en

voor uitgewerkt.

processierups. Voor dit crisistype wordt geen

zal zijn van een crisis. Er zal voornamelijk

hoge gebouwen of ondergrondse bebou-

Er zijn in de regio geen specifieke plagen met

scenario uitgewerkt omdat er geen sprake

Gelderland-Zuid

Resultaten

Aardbevingen

Brand in dichte

Incident van toepassing op de VRGZ.

binnensteden

behoefte zijn aan goede voorlichting.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Instorting

Instorting door

explosie

van bouwwerken door een explosie is

gifitge stof in

gebouwen en

klein, gezien de relatief hoogwaardi-

open lucht

kunstwerken

ge bouwkwaliteit en het preventieni-

in grote

waarschijnlijkheid

van

instorting

Incidenten met

Incident vervoer

Incident van toepassing op de VRGZ.

weg 20

Incident vervoer

Incident van toepassing op de VRGZ.

water

veau in Gelderland-Zuid. Indien gasex30

plosies optreden zullen de effecten in

betreffende compartiment en de directe

In Gelderland-Zuid vinden geen onder-

gebreken in de

grondse werkzaamheden plaats (zoals in

constructie of

Amsterdam/Keulen). Verder is het niet

fundering

waarschijnlijk dat gebouwen in Gelderland-Zuid zomaar instorten door een

3. Technologische omgeving

Incidenten met

Incident van toepassing op de VRGZ.

weg

brandbare/ explosieve stof

Incident vervoer

in open lucht

Incident vervoer

Incident spoor-

Kernincidenten

Incident trans-

Incident van toepassing op de VRGZ.

Gelderland-Zuid heeft geen kernenergie-

A-objecten:

centrale binnen de grenzen van de regio.

centrales

Kernenergiecentrale Dodewaard (gelegen

Incident

nabije centrales grensoverschrijdend

Incident van toepassing op de VRGZ. 30 Incident van toepassing op de VRGZ.

Incident A-objecten: scheepvaart met kernenergie en

gen

nucleair defen50

Incident stationaire inrichting

Incident van toepassing op de VRGZ.

siemateriaal

in gemeente Neder-Betuwe) is buiten werking gesteld in 1997. Er is een rampenbestrijdingsplan voor de gesloten centrale. Hierin staat dat voor het falen van de omhulling van de reactor een zeer zware impact nodig is, vergelijkbaar met bijvoorbeeld de inslag van een (jacht)vliegtuig. Als gevolg van zo’n impact zou brand kunnen

Resultaten

port buisleidin-

Incident van toepassing op de VRGZ.

Incident

A-objecten:

vervoer 40

Incident stationaire inrichting

water 30

Incident van toepassing op de VRGZ.

gen

gebrek in de constructie of fundering.

Incident transport buisleidin-

omgeving ervan. Instorting door

Incident van toepassing op de VRGZ.

vervoer

het algemeen beperkt blijven tot het

Incident spoor-

ontstaan. Het zich voordoen van een dergelijk scenario is zeer onwaarschijnlijk. De brandlast in de gebouwen is tijdens het instellen van de veilige insluiting tot een minimum gereduceerd. Daarom wordt dit scenario voor het regionaal risicoprofiel

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Incident

buiten beschouwing gelaten.

gifitge stof in

B-objecten:

Voor zover bekend is er geen scheepvaart

drinkwatervoor-

open lucht

grote eenheden

met kernenergie/nucleair defensiemateri-

ziening

radioactief

aal met relevantie voor Gelderland-Zuid

materiaal

Het transport van nucleair materiaal t.b.v.

Incidenten met

Incident B-objecten: overige nucleaire faciliteiten brandklasse i Incident B-objecten: overig vervoer en gebruik nucleaire

Verstoring

van het nucleaire materiaal en de beschermingsmaatregelen beperkt tot een zeer

van nucleair afval plaats over de A2. Voor zover bekend is er geen sprake van militaire opslag/transport van nucleair materiaal in Gelderland-Zuid.

Incident van toepassing op de VRGZ.

Problemen

Incident van toepassing op de VRGZ.

waterinname 30

niet tot grote risico’s leidt. De gevolgen van een incident zijn gegeven de hoeveelheid

Uitval drinkwatervoorziening

B-objecten (o.a. medische toepassingen)

lokale schaal. Er vindt regelmatig doorvoer 60

Verontreiniging

Incident van toepassing op de VRGZ.

drinkwaternet 3

Verstoring riool-

waterafvoer en afvalwaterzuivering

Uitval riolerings-

In het verzorgingsgebied van de Veilig-

systeem

heidsregio staat een aantal afvalwater-

Uitval afvalwaterzuivering

zuiveringen. Deze zuiveren het afvalwater voordat dit op de rivieren geloosd word. De zuiveringen verschillen in grote met een zuiverende capaciteit van enkele tienduizenden tot enkele honderdduizenden huishoudens.

materialen

In het geval van b.v. een illegale lozing

(laboratoria

kan de bacteriële huishouding van een

etc.)

zuivering afsterven en hiermee het zuiverende vermogen van de zuivering. Dit

Millitair terein

heeft tot gevolg dat de zuivering twee

en transporten

tot drie weken buiten werking is en het

nucleair material

water van de huishoudens ongezuiverd geloosd word. Uitval heeft grootschalige

Verstoring

Incident van toepassing op de VRGZ.

ziening

energievoorziening

Uitval olievoor-

Uitval gasvoor-

overstort van rioolwater op oppervlakte water tot gevolg waarbij er grote milieus-

Incident van toepassing op de VRGZ.

ziening

Resultaten

4. Vitale infrastructuur en

voorzieningen

chade ontstaat. Op advies van het waterschap is geconcludeerd dat deze verstoringen middels

Uitval elektriciteitsvoorziening

Incident van toepassing op de VRGZ.

multidisciplinaire afspraken zijn te bestrijden en niet als crisis in het kader van dit risicoprofiel hoeft te worden beschouwd.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Verstoring

Uitval voorzie-

Incident van toepassing op de VRGZ.

te komen in de risico-inventarisatie, wordt

telecommunica-

ning voor

in bijlage 1, onder 5 (verkeer en vervoer)

tie en ICT

spraak- en

wel aandacht besteed aan deze risicobron.

datacommuni-

catie 5

Verstoring

afvalverwerking

Uitval afvalver-

Uitval van afvalverwerking is zeer hinder-

werking

lijk, maar zal in Gelderland-Zuid niet leiden

Incidenten op

of onder water

voedselvoorzie-

Uitval distribu-

Voedselvoorziening kan mogelijk uitvallen

tiecentra

als gevolg van een ander crisistype zoals

Incident water-

Incident van toepassing op de VRGZ.

Incident

Incident van toepassing op de VRGZ.

beroepsvaart (anders dan

een overstroming. Uitval van voedselvoor-

ning

in Gelderland-Zuid

pleziervaart 20

vliegtoestelbij

recreatie en

beleidsmatig op moet voorbereiden.

Verstoring

Er worden geen vliegshow georganiseerd

vliegshows

tot een crisissituatie waar de regio zich

Incident

met gevaarlijke

ziening zal dan één van de vele aandachts-

stoffen)

gebieden zijn. Een andere mogelijkheid is 30

een opzettelijke storing (zoals een staking). Gezien de tijdelijke aard van een staking

Incidenten op

Ruim water komt niet voor in Gelder-

ruim water

land-Zuid volgens de definitie zoals die in

en het afbreukrisico voor de stakers is het

project Waterrand wordt gehanteerd.

niet waarschijnlijk dat een staking leidt tot 40

een voedselcrisis. Gezien de strategische geografische sprei-

Grootschalig

Duikincidenten kunnen in de wateren van

duikincident

Gelderland-Zuid plaatsvinden, bijvoorbeeld

ding van voedseldistributiecentra in Neder-

bij recreatief duiken of in geval van een

land wordt voor Gelderland-Zuid geen

ongeval waar duikers aan te pas moeten

acute crisissituatie voorzien.

komen.

Grootschalige

duikincidenten

5. Verkeer en Vervoer

Luchtvaartincidenten

Incident bij start

Er is geen luchthaven gelegen in Gelder-

of landing op/

land-Zuid.

om een lucht-

Een laagvlieggebied, waar een deel van

vaartterrein

Gelderland-Zuid deel van uit maakt,

Gelderland-Zuid. 3

Verkeersinci-

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Incident van toepassing op de VRGZ.

Incident trein-

Incident van toepassing op de VRGZ.

verkeer

directe relatie zijn met een luchthaven of

van het laagvlieggebied wel terug dienen

Incident wegverkeer

denten op land

behoort niet tot dit crisistype. Er moet een

start- en landingsbaan. Omdat de risico’s

Resultaten

worden niet als waarschijnlijk geacht voor

Incidenten in tunnels

Incident in

Treintunnels zijn niet aanwezig in Gelder-

tunnels

land-Zuid.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Incident in

Wegtunnels zijn niet aanwezig in Gelder-

wegtunnels

land-Zuid.

Ziektegolf

Incident van toepassing op de VRGZ.

besmettelijke ziekte

Incident in

Tram en metrotunnels en stations zijn niet

tram- en metro-

aanwezig in Gelderland-Zuid.

ziekte

stations Besmettings-

Gezien de grote overlap met crisistype

volksgezond-

gevaar via

volksgezondheid is er voor gekozen om

heid

contactmedia

dit incidenttype bij ziektegolf onder te brengen. Er wordt bij ziektegolf (volgens de handreiking) onderscheid gemaakt in voedsel hygiënische problemen (voedsel-

Paniek in

menigten

Paniek tijdens

Incident van toepassing op de VRGZ.

grote festiviteiten, concerten, demonstraties

Verstoring

openbare orde

Rel rondom

Incident van toepassing op de VRGZ.

demonstraties en andere

radiologische oorzaken.

manifestaties 20

Gewelddadig-

Feitelijke

Ook dit onderdeel kan worden onder-

grootschalige

gebracht bij het crisistype ziektegolf. Bij

heden rondom

besmetting

ziektegolf wordt volgens de handreiking

voetbalwedstrij-

(nog) zonder

ook onderscheid gemaakt in ‘laat ontdekte

den

ziekteverschijn-

ziekte oorzaken (silent release)’.

Maatschap-

Incident van toepassing op de VRGZ.

pelijke onrust

Besmettelijk-

Besmettelijkheidgevaar vanuit buitenland

en buurtrellen

heidgevaar

is mogelijk, maar wordt niet als onder-

(Ingrijpende

vanuit buiten-

scheidende dreiging beschouwd voor

gebeurtenis)

land

Gelderland-Zuid.

Besmettelijk-

Dierziekten worden meegenomen in de

heidsgevaar in

uitwerking voor incidenttype ‘dierziekte

eigen regio

overdraagbaar op mens’.

Dierziekte

Incident van toepassing op de VRGZ.

Resultaten

vergiftiging), maar ook chemische en

selen 30

7. Sociaalmaatschappelijke

omgeving

6. Gezondheid

Bedreiging

Incident van toepassing op de VRGZ.

besmettelijke

tunnels en

Ziektegolf niet

overdraagbaar op mens

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

4.2.1 Risicobeeld en -analyse

baar) en al bestaande aandacht voor een onderwerp zijn hierbij betrokken. In tabel

In het risicobeeld komt de vraag naar

4.2 is aangegeven welke scenario’s per

voren welke soorten branden, rampen

crisistype zijn uitgewerkt.

en crises zich binnen de regio (en de

Tabel 4.2 Scenariokeuze per crisistype Maatschappelijke thema 1. Natuurlijke omgeving

omliggende gebieden) kunnen voordoen.

Terrorisme

cyberverstoringen

Samen met de risico-inventarisatie vormt

-dreigingen kunnen de oorzaak zijn van

dit risicobeeld de basis voor de keuze

veel van de in de bijlage beschreven scena-

van incidentscenario’s. Op basis van de

rio’s. Daarom is er niet voor gekozen deze

voor Gelderland-Zuid relevant geachte

als apart scenario op te nemen, maar als

crisistypen en de aanverwante incident-

generieke mogelijke trigger voor scena-

typen, zijn (incident)scenario’s opgesteld.

rio’s. In bijlage 1 is uitgebreid beschreven

Een scenario wordt gedefinieerd als een

hoe de scenario’s tot stand zijn gekomen

mogelijk verloop van een incident, of –

en hoe ze zijn gescoord op impact en op

meer precies – een verwacht karakteristiek

waarschijnlijkheid.

Crisistype en uitgewerkte scenario’s De nummer is overeenkomstig met de indeling in de nationale handreiking

1.1

Overstromingen •

1.2

Natuurbranden •

1.3

2.1

verloop van een incidenttype, vanaf de

Hittegolf

Dierziekten •

2. Gebouwde omgeving

Natuurbrand nabij een kwetsbaar object

Extreme weersomstandigheden •

1.6

Overstromingen door hoge rivierwaterstanden

Dierziekte overdraagbaar op mens (idem 6.1)

Branden in kwetsbare objecten •

Brand in gebouw met verminderd zelfredzame personen

•

Grote brand in dichte binnenstad

basisoorzaken tot en met de einduitkomst. 3. Technologische omgeving

3.1

Incidenten met brandbare/explosieve stof in open lucht

Scenario’s

•

Incident transport brandbare stof (BLEVE)

De gekozen crisistypen zijn nader uitge-

•

Incident spoorverkeer met brandbare vloeistof

werkt met scenario’s. De selectie van de

•

Incident wegverkeer met brandbaar gas

scenario’s is tot stand gekomen met input

3.2

Incident met giftige stof in open lucht

van inhoudelijke experts. Er zijn andere

•

Incidenten met giftige stof in open lucht

scenario’s dan de gekozen scenario’s

•

Scheepsvaartincident met toxische stoffen

denkbaar. De gekozen 23 scenario’s zijn

Kernincidenten •

Resultaten

grote, heftige maar toch nog reële scena-

3.3

Ongeval kernenergiecentrale

rio’s. Het betreffen specifieke scenario’s met een bepaald verloop. Dit is geen harde wetenschap maar vraagt ook om onderbouwde

inschatting:

het

reële

gehalte van het zware scenario, statistische onderbouwing (voor zover beschik-

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

4. Vitale infrastructuur en

4.1

voorzieningen

4.2

Verstoring energievoorzieining •

Verstoring gasvoorziening

•

Verstoring elektriciteitsvoorziening

Verstoring drinkwatervoorzieining •

4.4

Verstoring telecommunicatie en ICT •

5. Verkeer en vervoer

5.1

5.3

6. Gezondheid

6.1

7. Sociaal maatschappelijke

7.1

recht in de huidige methode. Om die reden

impact en waarschijnlijkheid per scenario

hebben we in de totstandkoming van

ingeschat, zoals beschreven in hoofdstuk

dit profiel aanvullende literatuur benut

3 (zie bijlage 1). De ingeschatte impact en

naar

waarschijnlijkheid is hierna beoordeeld.

die mogelijk de aankomende jaren op de

maatschappelijke

ontwikkelingen

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid afkomen

Incidenten op of onder water

pen ‘vangen’ niet langer compleet de risico’s

kelingen die aanleiding kunnen geven tot

•

waar we als maatschappij mee te maken

diverse incidenttypen.

Incident passagiersvaartuig

hebben. Ten eerste zijn risico’s steeds minder

•

als losstaand te zien. Een langdurige crisis

Pandemie

kan tot andere crises of incidenten leiden,

Op dit onderwerp is sinds 2020 de wereld-

een crisis binnen een bepaald thema kan

wijde coronapandemie te benoemen.

overgaan in een crisis of incident van een

Een dergelijk risico staat “hoog” in

ander thema. Hiermee is rekening te houden

de risicomatrix van de VRGZ en ook

vanuit de flexibiliteit van de crisisorganisatie

landelijk. Daar staat het als “grieppan-

maar ook in de continuïteit ervan. Ook kan

demie” opgenomen met het origineel

er sprake zijn van hybride dreigingen die

beschreven en gescoorde scenario. Het

sluimerend van aard zijn en zich niet direct

scenario coronapandemie zal indien dit

laten zien als één evenement of gebeurtenis,

zou worden gescoord hoger uitkomen

zoals bij een ransomware aanval of bijvoor-

in de matrix. Los van de gezondheids-

beeld een oorlog op afstand (denk aan de

crisis leverde deze langdurige crisis ook

oorlog in Oekraïne). Het verbinden van deze

scenario’s op, die onder het maatschap-

zaken regionaal en landelijk is wel belangrijk

pelijk thema “sociaal-maatschappelijke

en is een belangrijke doorontwikkeling van

omgeving” vielen.

Incident wegverkeer

Bedreiging volksgezondheid Dierziekte overdraagbaar op mens

Ziektegolf •

Grieppandemie ernstig

•

Grieppandemie mild

Paniek in menigten Paniek in menigten tijdens grote festiviteiten, concerten

Verstoring openbare orde •

Gewelddadigheden rondom voetbalwedstrijden / verstoring openbare orde

•

Maatschappelijke onrust en buurtrellen / ingrijpende gebeurtenis

het kijken naar risicoprofielen en alles wat daarmee samenhangt. De huidige methodiek

Terrorisme

van het RRP houdt hier geen rekening mee.

Terrorisme kan een oorzaak zijn van (bijna) alle crisistypen en uitgewerkte scenario’s

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Daarnaast komen ervaringen zoals de

die worden behandeld in deze rapportage.

coronapandemie, maar ook de huidige

In deze rapportage is ervoor gekozen om

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Resultaten

Verkeersincidenten op land

en demonstraties 7.2

Op basis van de opgestelde scenario's is de

en schetsen we hieronder enkele ontwik-

•

omgeving

Verstoring telecommunicatie en ICT

cyberdreigingen onvoldoende tot hun

De in de Handreiking benoemde incidentty-

• 6.2

Verontreiniging in drinkwaternet

Impact- en waarschijnlijkheidsbeoordeling

terrorisme niet als een apart crisistype op

waarschijnlijkheid in kaart gebracht. Gecon-

tot onbeheersbare natuurbranden. Extreme

Een ander risico dat specifiek is voor (een

te nemen, zoals hierboven al aangegeven.

cludeerd wordt dat de waarschijnlijkheid

droogte, wateroverlast en overstromingen

deel van) de regio is dat het aantal natuur-

Een crisistype is immers "een categorie van

van de scenario’s sterk uiteenloopt en dat de

hebben op hun beurt als gevolg dat de

branden zal toenemen. Voor de regio

mogelijke branden, rampen en crises die

impact over het algemeen relatief beperkt

vitale infrastructuur, zoals de drinkwater-,

Gelderland-Zuid is dit relevant onder andere

qua soort effecten en qua ontwikkeling

blijft, met een korte duur en beperkt tot een

elektriciteits-, gas- en telecomvoorziening,

vanwege enkele bosrijke gebieden, met

in de tijd op elkaar lijken." Dit betekent

specifieke groep gebruikers of diensten. De

verstoord kan raken. Daarnaast kunnen te

daarin gelegen kwetsbare objecten zoals

dat een andere aanleiding (terrorisme)

impact die ontstaat vanuit cyberdreigingen

hoge of te lage waterstanden, als gevolg van

zorginstellingen.

voor hetzelfde incident (bijvoorbeeld een

is divers en verspreid over alle veiligheidsbe-

extreem weer, leiden tot verstoring van de

explosie) niet als een apart crisistype wordt

langen en impactcriteria. Door de breedte

handelsverbindingen en daarmee de knoop-

Klimaat-

opgevat. Dit laat onverlet, dat de maatschap-

van het thema en de dreigingscategorieën is

puntfunctie van Nederland bedreigen. Gelet

hebben een sterke koppeling met vitale

pelijke verontwaardiging en gevolgen voor

het moeilijk om generaliserende conclusies

op de klimaatverwachtingen uit de publi-

processen, als elektriciteits-, drinkwater- en

het gevoel van veiligheid na een terroris-

te trekken over de omvang en aard van de

caties van het IPCC en het KNMI zullen de

gasvoorziening en telecommunicatie. Dit

tische aanslag bijzondere aandacht zullen

impact van de onderliggende fenomenen in

komende decennia het aantal zomerse en

geldt niet alleen binnen het direct getroffen

vragen.

relatie tot specifieke veiligheidsbelangen of

tropische dagen met droge oostenwinden

gebied maar ook daarbuiten kunnen vitale

criteria.

sterk toenemen, afgewisseld door perioden

processen uitvallen door cascade-effecten.

Cyberdreigingen

In de regio kan er een rol zijn voor de

met zware regenval.

Digitale systemen vormen inmiddels het

VRGZ als er gevolgen in het fysieke domein

‘zenuwstelsel’ van onze maatschappij. Dat

plaatsvinden. Om die rol goed te kunnen

Het gebied van de Veiligheidsregio Gelder-

weersomstandigheden als scenario hittegolf

biedt veel kansen, maar het brengt ook risico’s

vervullen, dienen de partners en de specifie-

land-Zuid kenmerkt zich door de aanwe-

opgenomen. De verwachting is dat de

met zich mee. Ondanks de inspanningen om

ke risico’s op dit terrein in zicht te zijn. Daar

zigheid

extremen mogelijk nog heftiger kunnen

de cyberweerbaarheid te verhogen, is er

wordt momenteel samen met de regio’s in

Nederrijn, Waal en Maas, met de Waal als

sprake van scheefgroei met de toenemende

Gelderland en Overijssel (Oost-5) maar ook

belangrijkste transportader over het water

dreiging. Die scheefgroei vergroot het risico

op landelijke schaal aandacht aan gegeven.

in Nederland. Het vervoer van gevaarlijke

op ontwrichting van onze samenleving. In

van

drie

belangrijke

rivieren:

-crises

worden.

stoffen van Europoort naar Duitsland en vice versa vindt plaats over deze rivieren. De

bijvoorbeeld de gemeente Buren in 2022 en

De verandering van het klimaat heeft

aanwezigheid van deze grote rivieren kan

de Radboud Universiteit Nijmegen in 2021

directe invloed op Gelderland-Zuid. De Rijks-

een dreiging voor overstromingen in zich

ermee te kampen gehad. In de themarap-

brede Risicoanalyse Nationale Veiligheid

houden bij extreme weersomstandigheden.

portage Cyberdreigingen (2022), onderdeel

noemt weersextremen een dreiging voor

Aan de andere kant levert droogte risico’s

van de Rijksbrede Risicoanalyse Nationale

de nationale veiligheid. Extreme neerslag

op doordat vaargeulen ondieper en smaller

Veiligheid, zijn binnen het thema cyberdrei-

kan bijvoorbeeld leiden tot overstromingen

worden.

gingen voor vijf scenario’s de gevolgen en

en extreme hitte en droogte kunnen leiden

Resultaten

Klimaatverandering

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

natuurrampen

In bijlage 1 paragraaf 1.3 zijn extreme

de VRGZ hebben in het recente verleden

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

4.3 Risicoprofiel

diagram (categorie IV). De categorie I-risico’s

Het risicoprofiel kan als volgt worden weergegeven als matrix:

verdienen in principe meer aandacht dan de Op basis van waarschijnlijkheid en impact

overig benoemde categorieën. De scenario’s

kunnen de 23 scenario’s in het risicodi-

overstromingen,

agram in vier categorieën verdeeld worden

ongeval

(figuur 4.1). De uitgewerkte scenario’s met

transport brandbare stof (BLEVE), verstoring

de grootste impact en waarschijnlijkheid

telecommunicatie en ICT en natuurbrand

staan rechtsboven in de figuur (categorie

nabij kwetsbaar object zullen de grootste

I). Een kleine waarschijnlijkheid en impact

samengestelde impact hebben.

ZEER ONWAARSCHIJNLIJK

•

Ongeval kernenergiecentrale

•

Incident met brandbare stof (BLEVE)*

•

Verstoring telecommunicatie en ICT

•

(Griep)pandemie ernstig

Categorie IV

Categorie III

Lage waarschijnlijkheid, impact laag/aanzienlijk/ernstig

Hoge waarschijnlijkheid, impact beperkt/aanzienlijk/ernstig

•

Incident spoor brandbare vloeistof

•

Natuurbrand nabij kwetsbaar object

•

Incident met giftige stof in open lucht

•

Hittegolf

•

Verstoring elektriciteitsvoorziening

•

(Griep)pandemie mild

•

Incident wegvervoer brandbaar gas

•

Ingrijpende gebeurtenis

•

Scheepvaart incident met toxische stof

•

Incident wegverkeer

•

Grote brand in gebouw met verminderd

•

Grote brand in dichte binnenstad

ERNSTIG

Overstroming door hoge waterstanden

CATEGORIE II

ZEER WAARSCHIJNLIJK

CATEGORIE I

overstroming door hoge rivierwaterstanden

grieppandemie ernstig

incident met brandbare stof

incident met giftige stof in open lucht

verstoring telecommunicatie en ICT

natuurbrand nabij kwetsbaar object

verstoring elektriciteitsvoorziening verstoring openbare orde

incident weg vervoer brandbaar gas AANZIENLIJK

•

WAARSCHIJNLIJK

incident spoor brandbare vloeistof

BEPERKT

hoge waarschijnlijkheid, impact zeer ernstig/catastrofaal

GEVOLGEN VAN EEN INCIDENT

Categorie I

lage waarschijnlijkheid, hoge impact zeer ernstig/catastrofaal

MOGELIJK

ongeval kernenergiecentrale

leidt tot een plaats linksonder in het

Categorie II

ONWAARSCHIJNLIJK

incident

ZEER ERNSTIG

kernenergiecentrale,

WAARSCHIJNLIJKHEID DAT EEN INCIDENT ZICH VOORDOET

ernstig, CATASTROFAAL

grieppandemie

hittegolf ingrijpende gebeurtenis

grieppandemie mild

scheepvaartincident met toxische stof grote brand in gebouw met verminderd zelfredzamen/paniek in menigten dierziekte overdraagbaar op mens

incident wegverkeer

grote brand in dichte binnenstad incident passagiersvaartuig

verstoring gasvoorziening

CATEGORIE III

CATEGORIE IV verontreiniging in drinkwaternet

•

Paniek in menigten

•

Incident passagiersvaartuig

•

Verstoring gasvoorziening

•

Verontreiniging drinkwaternet

•

Dierziekte overdraagbaar op mens

Resultaten

zelfredzamen

Figuur 4.1 Risicodiagram * Boiling Liquid Expanding Vapour Explosion (kokende vloeistof-gasexpansie-explosie): explosie die kan voorkomen als een houder (tank) met een vloeistof onder druk openscheurt.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

4.4 Verschuivingen RRP 2024 ten opzichte van RRP 2020

elektriciteit en de snelle opkomst van

veronderstellen dat het aantal grote

duurzame

en mogelijk onbeheersbare natuur-

energieopwekking

met

wind- en zonneparken zorgen voor

branden

ten

drukte op het elektriciteitsnet. Zelfs

Voor de regio Gelderland-Zuid is

opzichte van het profiel van 2020 verschui-

zo druk dat het elektriciteitsnet in

dit relevant onder andere vanwege

vingen op de scenario’s verstoring telecom-

veel gebieden vol zit. Door de grotere

enkele bosrijke gebieden, met daarin

municatie en ICT, verstoring elektriciteits-

druk op het elektriciteitsnetwerk en

gelegen kwetsbare objecten zoals

voorziening, verstoring openbare orde en

de verdergaande digitalisering van

zorginstellingen.

natuurbrand nabij kwetsbaar object. Alle

onze samenleving, wordt de impact

vier de scenario’s zijn hoger ingeschaald

van een verstoring steeds groter.

Het

Risicoprofiel

impact

2024

vertoont

waarschijnlijkheid

ten

opzichte van het RRP van 2020. •

•

we steeds vaker incidenten waarbij sprake is van toenemende maatschap-

leven in. Ook de Veiligheidsregio is

pelijke onrust en waarbij de openbare

in toenemende mate afhankelijk van telecommunicatie en ICT. Doordat de omvang van risico’s toeneemt, is de verwachting dat met name de mobiele telecommunicatievoorzieningen vaker uit zullen vallen door overbelasting of instabiliteit van netwerken. Ondanks de inspanningen om de cyberweervan scheefgroei met de toenemende dreiging. Die scheefgroei vergroot het risico op ontwrichting van onze samenleving.

elektriciteitsvoorziening: toenemende

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

vraag

naar

orde wordt verstoord. •

Natuurbrand nabij kwetsbaar object: De afgelopen jaren is, mede door de droge en hete jaren 2018, 2019 en 2020, het urgentiebesef bij alle actoren van de noodzaak tot het beheersen van het natuurbrandrisico gegroeid. Gelet op de klimaatverwachtingen uit de publicaties van het

Resultaten

baarheid te verhogen, is er sprake

snel

door

dalend vertrouwen in de overheid zien

steeds grotere plaats in het dagelijks

orde:

toenemen.

van gedrag in de maatschappij en een

Verstoring telecommunicatie en ICT:

Verstoring

openbare

zal

toenemende polarisatie, verharding

Telecommunicatie en ICT nemen een

•

Verstoring

eveneens

IPCC en het KNMI zullen de komende decennia

het

aantal

zomerse

tropische dagen met droge oostenwinden sterk toenemen, afgewisseld door perioden met zware regenval. Door deze extremen is het reëel te

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

Van risicoprofiel naar beleidsplan

Het Risicoprofiel geeft een weergave van de regionale risico’s op basis van waarschijnlijkheid en impact. Het risicoprofiel dient daarmee als een hulpmiddel bij het opstellen van het Regionaal Beleidsplan. Een uitwerking hiervan is het inzichtelijk maken van de beïnvloedingsmogelijkheden die de Veiligheidsregio en haar partners kunnen inzetten om deze risico te beperken: welke maatregelen zijn mogelijk om het risico te beheersen? Welke extra voorbereidingen zouden kunnen worden getroffen? Deze aspecten komen terug in het Regionaal Beleidsplan.

Van risicoprofiel naar beleidsplan

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13331250/1