Bijlage 2. Begroting 2023 Regio Rivierenland voor gemeentelijke zienswijze

BEGROTING 2023

Beleid en financiën van Regio Rivierenland voor het jaar 2023

Versie voor het Algemeen Bestuur 13 juli 2022

Wat vindt u in de begroting 2023

Inhoud Wat vindt u in de begroting 2023

2

De opbouw van de begroting

3

De begroting 2023 samenvatting & ontwikkelingen

6

Besluitvorming over de Begroting 2023

10

Programma 1 – Regionale samenwerking

11

Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening

18

Programma 3 – Algemene baten en lasten

25

Paragraaf 1 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing

29

Paragraaf 2 – Onderhoud kapitaalgoederen

33

Paragraaf 3 – Bedrijfsvoering

34

Paragraaf 4 – Financiering

37

Paragraaf 5 –Verbonden partijen

41

Overzicht van baten en lasten en gemeentelijke bijdrage

42

Uiteenzetting financiële positie

49

Meerjarenraming 2023-2026

53

Bijlage 1: Overzicht gemeentelijke bijdrage

57

2 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

De opbouw van de begroting

Opzet en inrichting van de begroting Op verzoek van gemeenten wordt de begroting van Regio Rivierenland zo compact mogelijk gehouden met de focus op financiële verantwoording van de activiteiten die door de Regio worden uitgevoerd voor de aangesloten gemeenten. De programmabegroting geeft een totaalbeeld van de activiteiten van de Regio, de belangrijkste ontwikkelingen, de middelen die met de uitvoering zijn gemoeid en de financiële positie. Bestuurders krijgen met de informatie zoals opgenomen in deze programmabegroting voldoende mogelijkheden voor sturing en controle, zeker nu in programma 3 Algemene Baten en Lasten een goed inzicht wordt gegeven in de algemene dekkingsmiddelen en de overheadkosten. De programmabegroting 2023 bestaat uit drie programma's. Programma 1 Regionale samenwerking en Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening en programma 3 Algemene baten en lasten. Door de nadruk die ligt op de financiële verantwoording wordt voor de inhoud - waar dat van toepassing is - verwezen naar de programma’s en opgestelde plannen van de (dienst)onderdelen van de Regio. Zo worden dubbelingen voorkomen. In de programma’s, jaarplannen en bedrijfsplannen is uitgebreide (inhoudelijke) informatie beschikbaar. De gemeenten verantwoorden de beleidsdoelen en de daarmee gemoeide (al dan niet externe) middelen in hun eigen planning & controlcyclus.

Het bovenstaande is in onderstaand schema samengevat, waarbij tevens de financieringsbronnen zijn aangegeven:

De taken op het gebied van begeleiding, monitoring en terugplaatsing van voortijdig schoolverlaters door het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC) maken onderdeel uit van de taken die in de begroting bij programma 2 Contractgestuurde dienstverlening zijn opgenomen. Aangezien de taken van het RMC volledig gefinancierd worden door bijdragen van het Rijk is het RMC niet afzonderlijk in het schema opgenomen. De regiogemeenten betalen niets aan de uitvoeringskosten van het RMC.

3 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Basistaken en plustaken In deze begroting worden de baten en lasten op een heldere manier gepresenteerd bij de verschillende (dienst)onderdelen van de Regio. Daarbij worden basistaken en plustaken onderscheiden. Basistaken worden voor alle lidgemeenten collectief uitgevoerd vanuit de solidariteitsgedachte. Financiering vindt plaats door gemeentelijke bijdrage, Rijks- en provinciale uitkeringen en subsidies. Plustaken worden door Contractgestuurde dienstverlening vraaggestuurd uitgevoerd naar behoefte van (één of meerdere) individuele gemeenten. Hiervoor worden dienstverleningsovereenkomsten per taak afgesloten met (één of meerdere) lidgemeenten afzonderlijk. De gemeenten zijn voor de taken zelfstandig opdrachtgever. Contractgestuurde dienstverlening is opdrachtnemer. Financiering vindt plaats door bijdragen vanuit de individuele gemeenten. Deze geldstromen maken geen deel uit van de gemeentelijke bijdrage. Gemeenten waarmee dienstverleningsovereenkomsten zijn afgesloten ontvangen informatie op maat over de voortgang en realisatie van de afspraken. Dit valt buiten het kader van deze begroting. Dienstverleningsovereenkomsten kunnen ook met niet-lidgemeenten en overige organisaties worden afgesloten. Waar dit aan de orde is, wordt dit toegelicht in de bedrijfsplannen.

Inrichting van de programma’s van de begroting In de programma’s wordt een onderscheid gemaakt tussen de bestuurlijke ondersteuning en procesfacilitering vanuit de Regio (Programma 1 Regionale Samenwerking) en het uitvoerende (dienst)onderdeel van de Regio (Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening). Dit sluit aan bij de inrichting van de organisatie van de Regio. In programma 1 worden de kosten van de regionale samenwerking verwoord. In programma 2 zijn de kosten van de contractactiviteiten in beeld gebracht. In deze twee verschillende programma’s komt ook het onderscheid in basistaken en plustaken tot uitdrukking. In programma 3 Algemene baten en lasten zijn de overheadkosten verantwoord, die conform BBVvoorschrift niet aan de programma's worden toegerekend. Daarnaast zijn in programma 3 de centrale budgetten opgenomen voor onvoorziene uitgaven en vennootschapsbelasting (voor zover van toepassing) alsmede het onderdeel Treasury. Opzet en inrichting van programma 1 Regionale samenwerking De bestuurlijke samenwerking binnen Regio Rivierenland wordt georganiseerd via o.a.drie Speerpuntberaden, te weten: - het Speerpuntberaad Agribusiness; - het Speerpuntberaad Economie & Logistiek; - het Speerpuntberaad Recreatie & Toerisme. De Speerpuntberaden zijn ingericht als adviescommissies voor het bestuur van Regio Rivierenland.

De Speerpuntberaden richten zich op de procesmatige aansturing van onze drie regionale speerpunten. Dit doen zij aan de hand van een meerjarenprogramma (Regionale Ambitiedocument + Uitvoeringsprogramma). Het Regionale Ambitiedocument omschrijft welke ambities we op de speerpunten willen realiseren. Het is aan het Speerpuntberaad om de uitvoering te volgen en te monitoren. Een essentiële taak van elk Speerpuntberaad is het maken van afspraken over hoe het betreffende speerpunt wordt uitgedragen naar andere overheden en maatschappelijke partners. Aspecten als lobby en branding en regiomarketing, integraliteit in visies en aanpak, stimuleren van de (boven)regionale samenwerking en subsidieverwerving zullen dan ook vaak aan bod komen. Hierbij wordt uitdrukkelijk de verbinding met het bedrijfsleven, maatschappelijke partijen, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en ondernemende burgers gezocht.

4 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Het speerpuntberaad is ingesteld als adviescommissie en neemt geen besluiten over beleidsinhoudelijke keuzes en de financiële gevolgen. Hierover wordt besloten in de colleges en/of gemeenteraden. Binnen elk Speerpuntberaad wordt afstemming gezocht door de afgevaardigde collegeleden op basis van hun collegemandaat. De ingestelde (bestuurlijke) project- en stuurgroepen, die onder regie van een Speerpuntberaad vallen, gaan over de nadere uitwerking, verkenning en verdieping van beleidsinhoudelijke thema’s die gekoppeld zijn aan het betreffende speerpunt. Projecten Naast de speerpunten zijn er onderwerpen die in regionaal verband worden opgepakt omdat gemeenten daarop willen samenwerken. Niet alle gemeenten hoeven hieraan mee te doen. Een project komt tot stand op basis van een idee ergens tussen gemeente en de regio. Als eerste stap wordt een initiatiefvoorstel opgesteld. In dit voorstel worden o.a. de doelstellingen, te bereiken (maatschappelijke) effecten en de reikwijdte van het project bepaald Daarnaast worden de volgende vragen beantwoord: hoe haken andere gemeenten aan, wie doen en betalen mee, wie leveren inzet, wat is de ondersteunende rol van het Regiokantoor. Het initiatiefvoorstel waar regionaal mee aan de slag wordt gegaan gaat naar de raden. De essentie is dat het project op regionaal niveau betekenis heeft.

Regionale samenwerking loopt ook via de beleidsprocessen van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. Daarop vindt procesmatige aansturing plaats. Besluitvorming vindt plaats, via regionale portefeuillehouders overleggen, door de colleges. Ook zijn er regionale platforms actief welke procesmatig worden aangestuurd: de regionale energiestrategie en het platform RWPOA.

5 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

De begroting 2023 samenvatting & ontwikkelingen De belangrijkste ontwikkelingen

1. Regionale samenwerking

Wat zien we gebeuren? De organisatie is flexibel en slagvaardig ingericht en vooral samenwerkingsgericht met de opdrachtgevers (gemeenten) en regionale partners. Zij voert het beleid uit dat door gemeenten als opdrachtgevers is bepaald. De werkwijze is sterk gericht op co-creatie, faciliteren en ondersteunen. Het proces van de FruitDelta gebiedsagenda is in 2021 gestart en loopt door in 2023. Dit proces bevordert een integrale werkwijze in de regio. Beleidsdocumenten zijn bouwstenen voor de gebiedsagenda. Denk daarbij o.a. aan het nieuwe ambitiedocument 2022-2025, de regionale energiestrategie, mobiliteitsplan en regionale woonagenda. De uurtarieven bij Contractgestuurde dienstverlening zijn kostendekkend gemaakt waardoor de prognose is dat het gebruik van reserves niet of in ieder geval minder nodig zal zijn. De toegenomen taken, maar ook de complexiteit hiervan en het verzorgen van ondersteunende diensten voor bijvoorbeeld UBR of programma’s als de Regio Deal maken dat de balans tussen beschikbare capaciteit en taken uit evenwicht raakt. Dit maakt doorontwikkeling van onze bedrijfsvoering noodzakelijk. Om deze reden gaan wij inzichtelijk maken welke taken passen binnen beschikbare formatie, wat onze doelstellingen zijn en waarvoor wellicht aanvullende formatie noodzakelijk is. Hiervoor zullen wij het benodigde besluitvormingsproces doorlopen.

Te bereiken effect(en) Het zorgen voor synergie tussen overheden, ondernemers en overige partners met het doel de onderlinge relaties te versterken, de samenwerking te ondersteunen en regionale ambities en lokale opgaven te realiseren.

Wat betekent dit voor de begroting 2023? Er kan een sluitende begroting voor 2023 gepresenteerd worden. Enkele gemeenten hebben via zienswijzen of moties een taakstelling op alle gemeenschappelijke regelingen vastgelegd. Kijken wij terug naar de afgelopen jaren waarin het Ambitiedocument 2016-2020 is uitgevoerd dan constateren wij dat een taakstelling bij Regio Rivierenland voor de uitvoering van het huidige beleid niet mogelijk is. Een taakstelling kan alleen opgelegd worden wanneer er minder taken uitgevoerd hoeven te worden. Dit is een taken-discussie die indien gewenst bij een evaluatie gevoerd kan worden. In de afgelopen jaren is met dezelfde personele formatie en relatief lage overheadkosten uitvoering gegeven aan het opgedragen taken door gemeenten. Met onze compacte organisatie is onder andere de Regio Deal succesvol binnengehaald, is er sprake van een grote multiplier binnen het Regionaal Investeringsfonds, zijn we koploper in Nederland voor de Regionale Energiestrategie, het

6 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Anders in 2023 Het jaar 2021 is een evaluatie geweest voor een aantal beleidsdocumenten en vaststelling van het Regionaal Economisch ambitiedocument 20222025, de start van het gebiedsagenda-proces met de Provincie en andere partners en de aanscherping van de merkenstrategie FruitDelta Rivierenland. Verder is gestart met de uitvoering van de projecten binnen de Regio Deal. Het begrotingsjaar 2023 staat in het teken van kwalitatieve uitvoering van het vastgestelde beleid. Het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) is het financiële instrument dat bijdraagt aan het waarmaken van onze ambities. Vanuit zeven gemeenten wordt jaarlijks € 2 per inwoner ingelegd in het Regionaal Stimuleringsfonds. Deze is in de begroting 2023 opgenomen. Belangrijkste aandachtspunten Uit de individuele vragen aan Regio Rivierenland om regionale regie te voeren op nieuwe zaken zoals o.a. stikstof, luchtvaart, de nieuwe wet Inburgering en diverse wonen & zorg projecten kan de conclusie getrokken worden, dat er vertrouwen is in de organisatie. Effecten/gevolgen voor de begroting 2023 • In de begroting 2023 is nog geen projectbijdrage geraamd die de gemeenten betalen voor het Mobiliteitsfonds. Er is een wens vanuit het PFO Mobiliteit om deze projectbijdrage structureel op te nemen in de begroting. Besluitvorming moet nog plaatsvinden in de gemeenteraden en in het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland.

Na besluitvorming wordt deze bijdrage alsnog in de begroting verwerkt. • Voor de financiering van de organisatie-kosten van Logistics Valley Rivierenland (LV-R) is in de begroting een bedrag van € 30.000 opgenomen als cofinanciering (25%). Hiermee genereren we een provinciale subsidie van € 90.000 en komt in totaal € 120.000 beschikbaar.

mobiliteitsfonds, de regionale woonagenda, een belangrijke logistieke hotspot en hebben we een goed functionerende Contractgestuurde dienstverlening. De meeste van de hierbovengenoemde voorbeelden worden naar partners toe gepresenteeerd onder het merk FruitDelta Rivierenland. De bedrijfsmatige ondersteuning van bovengenoemde onderwerpen is gerealiseerd binnen de gelijkblijvende personele inzet voor personeelszaken, financiën en juridische zaken.

Meer informatie over programma 1 op pagina 11

7 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

2. Contractgestuurde dienstverlening

3 Algemene baten en lasten

Te bereiken effect(en) Vraaggerichte en efficiënte dienstverlening aan gemeenten en andere instanties door het leveren van kennis en producten op basis van een goede prijs-/prestatieverhouding.

Algemene toelichting bij het programma In dit programma zijn de overheadkosten opgenomen, die (conform BBV-voorschrift) niet meer aan de programma's toegerekend worden. Ook de centrale budgetten voor onvoorziene uitgaven, de heffing van vennootschapsbelasting en het resultaat uit Treasury zijn in dit programma verantwoord.

Anders in 2023 • Vanaf 2021 zijn we gestart met een nieuw tijdvak van 4 jaar voor de uitvoering van nieuwe VSV-projecten.

•

In de begroting 2023 is geen inzet van de risicoreserve Contractgestuurde dienstverlening opgenomen voor de dekking van evt. tekorten bij de contractactiviteiten.

Belangrijkste aandachtspunten 1. Bevordering van de realisatie van een kostendekkende uitvoering van de contractactiviteiten. 2. Een verdere professionalisering van de taakuitoefening voor gemeenten en andere (markt-)partijen op basis van de vraagbehoefte. Effecten/gevolgen voor de begroting 2023 • Een toename van de begrote baten en lasten voor de contractactiviteiten als gevolg van kostenindexatie/aanpassing uurtarieven en taakverbredingen, waaronder een gedeelte van de regionale uitvoering en coördinatie van de nieuwe wet Inburgering. • Een lagere inzet van de reserves t.o.v. voorgaande jaren. (alleen nog een jaarlijkse inzet van de RMC-reserve).

Meer informatie over programma 2 op pagina 18

8 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Anders in 2023 • Er zijn geen rentelasten meer over de langlopende BNG leningen als gevolg van beëindiging van de erfpachtconstructie en de overdracht van de BNG leningen aan Avri. Dit heeft geen effect op de gemeentelijke bijdrage. • Het treasuryresultaat neemt jaarlijks geleidelijk af in overeenstemming met de meerjarenraming. Belangrijkste aandachtspunten 1. Sturen op een efficiënte bedrijfsvoering met een zo laag mogelijke overhead. Effecten/gevolgen voor de begroting 2023 • Een reguliere toename van de begrote overheadlasten in de begroting als gevolg van indexering van salariskosten en overige kostenbudgetten. • In de meerjarenbegroting 2023-2026 is een jaarlijkse verlaging van het resultaat uit treasury opgenomen, omdat als gevolg van de jaarlijkse afschrijvingen de aan investeringen toegerekende rente elk jaar iets afneemt. We behouden in meerjarig perspectief nog steeds een positief treasury-resultaat, dat we via de gemeentelijke bijdrage teruggeven aan de gemeenten.

Meer informatie over programma 3 op pagina 25

De belangrijkste financiële ontwikkelingen en aandachtspunten

Ontwikkeling lasten en gemeentelijke bijdrage in de begroting 2023 •

Het bedrag van de lasten in de begroting 2023 is met bijna € 1,0 mljn toegenomen t.o.v. de begroting 2022. Belangrijkste oorzaak van deze toename is de regionale uitvoering en coördinatie van de nieuwe Wet Inburgering 2021, waarvan de regiogemeenten een substantieel deel vanaf 1 januari 2022 hebben ondergebracht bij Regio Rivierenland. Daarnaast zijn de begrote lasten toegenomen door de indexering van de salariskosten en de overige kostenbudgetten.

•

Het voordeel uit treasury is ten opzichte van de begroting 2022 licht gedaald, in overeenstemming met de meerjarenraming uit de begroting 2022. Omdat we de investeringen financieren met eigen financieringsmiddelen (voornamelijk reserves) geven we via de begroting nog steeds een voordelig saldo uit treasury terug aan de gemeenten (in de begroting 2023 een bedrag van € 12.000).

•

In de begroting 2023 is het budget voor onvoorziene uitgaven gelijk gehouden aan het budget dat in de begroting 2022 is opgenomen (€ 10.000).

•

De in de begroting opgenomen gemeentelijke bijdrage komt uit op een bedrag van € 9,13 per inwoner en dat komt neer op een kleine stijging met € 0,17 per inwoner t.o.v. de begroting 2022 (een toename van het bedrag per inwoner met 1,9%). In totaal stijgt de gemeentelijke bijdrage ten opzichte van de begroting 2022 met € 62.000. Deze stijging is als volgt opgebouwd: * een lager voordelig resultaat uit treasury € 2.000 (jaarlijkse afbouw). * hogere uitvoeringskosten € 60.000, voornamelijk als gevolg van een stijging van de salariskosten.

•

De begroting is opgesteld inclusief een geprognosticeerde inzet van (bestemmings)reserves van in totaal € 185.000. De reserves worden ingezet voor de financiering van projecten voor voortijdige schoolverlaters en uitvoeringskosten bij RMC (€ 52.000), de gerealiseerde vernieuwing/modernisering van de ICT-Infrastructuur (€ 75.000) en de verbouwingsinvesteringen voor de herhuisvesting (€ 58.000). De inzet van de bestemmingsreserve Herhuisvesting eindigt op het moment, dat de verbouwingsinvesteringen volledig zijn afgeschreven. Hierdoor krijgen we niet te maken met een situatie van doorlopende kapitaallasten op het moment dat de bestemmingsreserve volledig is ingezet, en komt het structureel en reëel sluitend zijn van de (meerjaren)begroting niet in gevaar.

9 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Besluitvorming over de Begroting 2023

Besluitvorming over de begroting Februari/maart 2022 Ambtelijke voorbereiding

April 2022 Behandeling concept begroting door het Dagelijks Bestuur

Indienen van gemeentelijk zienswijzen Gemeenten kunnen conform de wettelijke termijn schriftelijk hun zienswijze indienen bij het Dagelijks Bestuur. In deze periode worden ook de Portefeuillehouders Financiën van de gemeenten geconsulteerd.

Tot 13 juli 2022 Beoordeling gemeentelijke zienswijzen De ingediende zienswijzen worden behandeld in de vergadering van de vaststelling van de begroting op 13 juli 2022.

13 juli 2022 Vaststelling begroting door het Algemeen Bestuur

Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland, gezien het voorstel tot vaststelling van de programmabegroting 2023,

BESLUIT: 1. De programmabegroting 2023 vast te stellen conform het ontwerp.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur in 13 juli 2022.

De secretaris,

De voorzitter,

Mr J.W.A. Hakkert

ir. J. Beenakker

10 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Programma 1 – Regionale samenwerking

Het programma in beeld Te bereiken effect Het ondersteunen van de samenwerking tussen de gemeenten en met de provincie, andere overheden en maatschappelijk partners. Deeleffect Het versterken van de relaties met gemeentebesturen en met andere regio's in Gelderland. Het bijeen brengen, verbinden en voeden van overheden, ondernemers en overige partners. Effectdoelstelling De bestuurs- en adviesorganen zijn tevreden over de geboden ondersteuning. Nieuwe of gewijzigde activiteiten: Reguliere activiteiten: Bestuurders en gemeentelijke vertegenwoordigers ondersteunen bij: 1. Besluitvormingsprocessen en bestuursvergaderingen binnen Regio Rivierenland. 2. Informatie-uitwisseling en kennisdeling, onder andere op de regiomiddagen. 3. Bijdrage leveren aan samenwerkingsvraagstukken.

Deeleffect Gemeenten en samenwerkende partners ondersteunen met projecten (faciliteren en procesregie) om lokale opgaven te realiseren + gemeenten versterken in hun regierol op de Speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme voor de realisatie van regionale opgaven en doelstellingen uit het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA 2022-2025). Effectdoelstelling Gemeenten en bestuurders faciliteren in hun gezamenlijke beleidsmatige activiteiten op o.a. de drie Speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme. Nieuwe of gewijzigde activiteiten: Reguliere activiteiten: 1. Uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. 2. Genereren van subsidies en geldstromen om nieuwe projecten te realiseren.

11 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Belangrijke ontwikkelingen en aandachtspunten in 2023 Beleidskaders We houden rekening met onderstaande beleidskaders, die in de afgelopen periode geïntroduceerd of gewijzigd zijn: Naam Regeling Regio Rivierenland Ambitiedocument Regio Rivierenland

Essentie ervan De regeling op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen voor de inrichting en werking van het samenwerkingsverband. In 2021 is het Regionaal Economisch Ambitiedocument voor de periode 2022-2025 opgesteld. Dit was een herijking van het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2016-2020 met een focus op Agribusiness (nóg meer toonaangevend in Europa), Economie & Logistiek (top 3 van logistieke hotspots van Nederland) en Recreatie & Toerisme (5% jaarlijkse omzetgroei). Het nieuwe Regionaal Economisch Ambitiedocument is een bouwsteen voor de strategische FruitDelta Gebiedsagenda die in 2022 definitief wordt. De strategische gebiedsagenda is 1 van de 31 projecten van de Regio Deal.

Concretisering van onze activiteiten in prestatieafspraken Bij het onderdeel Het programma in beeld is een aantal activiteiten benoemd. Daaraan hebben we de onderstaande prestatieafspraken gekoppeld: Effectdoelstelling Activiteit 1. Besluitvormingsprocessen en bestuursvergaderingen binnen Regio Rivierenland.

2. Informatie-uitwisseling en kennisdeling op de regiomiddagen. 3. Bijdrage leveren aan samenwerkingsvraagstukken op de drie Speerpunten en aanvullende beleidsterreinen zoals Mobiliteit, Wonen en Energie. 4. Uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. 5. Genereren van geldstromen en subsidies om nieuwe projecten te realiseren.

12 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Prestatieafspraak - Bestuursadvisering gericht op soepele besluitvorming om programma's en projecten te realiseren. - Frequent overleg met de voorzitters van de Speerpuntberaden en overige portefeuillehoudersoverleggen. - Organiseren van Speerpuntberaden op Regiomiddagen. - De aard en de frequentie van de overleggen zijn gerelateerd aan de te realiseren opdracht. - Ondersteunen van gemeentelijke initiatieven. Organiseren van besprekingen over actuele thema’s en bieden van inspiratie/innovatie. Creëren van een optimaal samenwerkingsklimaat. Het faciliteren van andere organisaties (onderwijs, ondernemers en overheden) in hun samenwerkingsopgaven.

Door monitoring maken we inzichtelijk wat de effecten zijn van de beleidsvoornemens en de invulling daarvan. - We zetten de middelen die beschikbaar zijn op lokaal, regionaal, provinciaal, landelijk en Europees niveau zo optimaal mogelijk in om de doelen van het Regionaal Economisch Ambitiedocument te realiseren. - We genereren subsidies om projecten te financieren. - Verantwoording van ingezette middelen.

Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 In het voorjaar van 2020 hebben de gemeenteraden het proces (bestaande uit 5 fases) om tot een Regionaal Economisch Ambitiedocument 2020-2024 te komen, vastgesteld. In 2020 heeft er een evaluatie van het ambitiedocument en een cijfermatige analyse van de regionale economie plaatsgevonden. Met de betrokken partijen zijn (digitale) interviews afgenomen. De gemeenteraden zijn in deze fase betrokken via een websurvey en digitale bijeenkomsten. Hieruit is gebleken dat de focus op de drie economische speerpunten moet blijven liggen en het fundament is voor onze regio en de regionale samenwerking. In 2021 is informatie opgehaald bij de verbonden partijen, ambtenaren, bestuurders, de acht gemeenteraden afzonderlijk om invulling te geven aan het nieuwe regionaal economisch ambitiedocument. Dit is vervolgens op regionale schaal met alle raden besproken. Het Regionaal Economische Ambitiedocument 2022-2025 is vervolgens inhoudelijk door de acht gemeenteraden vastgesteld, waarna het Algemeen Bestuur dit in januari 2022 heeft bekrachtigd. Ambitie voor de periode 2022-2025 Het overkoepelende economische doel voor de periode 2022 t/m 2025 is het gericht stimuleren van toekomstbestendigheid en verzilveren van meerwaarde op de economische speerpuntsectoren, als de fundamentele aanjagers van de brede welvaart (welzijn) in de regio.

Waar de ambitie in de voorgaande periode op economische groei lag, ligt deze nu bij het creëren van een optimale balans tussen economische groei en draagkracht van de omgeving (leefomgeving, arbeidsmarkt en onderwijs, mobiliteit, verduurzamen). Per speerpunt zijn de onderstaande ambities geformuleerd die bijdragen aan het verwezenlijken van de overall ambitie. Logistiek & Vestigingsklimaat bedrijven: Verduurzaming van een krachtige banenmotor. Inzet op een toekomstbestendig logistiek ecosysteem, met focus op stimuleren van vitale werklocaties in de regio. Agribusiness: Excelleren in Europa als thuismarkt. Renderende innovatieve ketens binnen de glastuinbouw, fruitteelt, paddenstoelenteelt en laanboomteelt. Recreatie & Toerisme: Regionale economische groei van recreatie en toerisme in Rivierenland voor bezoekers en inwoners. Zodanig dat er jaarrond een optimale balans ontstaat tussen het aanbod aan vraaggestuurde vrijetijdsbeleving, de toeristische druk en de draagkracht van de omgeving.

Meerwaarde regionale samenwerking Regionale samenwerking op economisch vlak zorgt voor kennisontwikkeling en brengt het de lokale belangen en initiatieven met elkaar in verbinding waardoor slagkracht ontstaat en een integrale aanpak van gebiedsopgaven mogelijk wordt op een groter schaalniveau. Regionale samenwerking zorgt ook voor een grotere naamsbekendheid en beleidsaandacht voor de regio en de gemeenten daarbinnen. Het zorgt dat maatschappelijke vraagstukken waarvoor samenwerking nodig is, opgepakt kunnen worden en het zorgt voor een versnelling in het bereiken van resultaten door een grotere uitvoeringskracht. Met regionale samenwerking worden bouwstenen ontwikkeld waardoor er o.a. een multiplier op de eigen investering kan worden gerealiseerd. Conclusie: We zetten in op een regionaal economisch ambitiedocument voor de periode 2022-2025 in combinatie met een Regionaal Stimulerings Fonds(RSF), als opvolger van het Regionaal Investerings Fonds (RIF). Hierbij is de Regionale economische agenda van FruitDelta een (nieuwe) bouwsteen, die zich richt op concrete afspraken maken met regionaal verbonden partijen over de wijze van samenwerken aan de opgaven uit het vastgestelde ambitiedocument.

We stemmen daarnaast af met de beleidsvelden Duurzaamheid, Mobiliteit en Wonen, zodat we integraal de regionale ambities voor de Fruitdelta kunnen realiseren middels de FruitDelta gebiedsagenda.

13 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Regio Deal De Regio Deal is een arrangement tussen regio’s en het Rijk om de kracht van de regio te versterken. Grote maatschappelijke opgaven vragen om een regionale aanpak. Het Rijk heeft als samenwerkingspartner van FruitDelta Rivierenland het ingediende voorstel voor de Regio Deal van onze regio gehonoreerd met een bijdrage van 7,5 miljoen aan financiering. Ook de provincie heeft 3 miljoen bijgedragen. In 2021 zijn er 29 projecten gehonoreerd die aan de slag gaan met de vraagstukken die er voor ons als regio, maar ook voor heel Nederland, toe doen. Het gaat hier om vraagstukken gericht op het aanpakken van onder meer verdroging en hoog water als gevolg van klimaatverandering, het energieverbruik, de transitie naar duurzame energie en de kwetsbare sociale samenstelling van het gebied. Wij willen een slimme, duurzame en inclusieve regio zijn die weerbaar en toekomstbestendig is en zelfredzaam blijft. Met deze Regio Deal kunnen wij ons sociaal, ecologisch en economisch kapitaal én de regionale samenwerking verder versterken. Gedurende de looptijd van de Regio Deal gaan we inzetten op uitvoering van de projecten, zichtbaar maken van de resultaten en het neerzetten van een stevige samenwerking in Regio Rivierenland.

We doen dit ondermeer door in de vorm van COP’s (community of practice) te gaan samenwerken met belangrijke stakeholders, provincie, Rijk, gemeenten en betrokken partners van de projecten. Lobby & Branding Lobby en Branding is als een opgave geformuleerd in het eerste regionale economische ambitiedocument 2016-2020. Het Algemeen Bestuur heeft deze opgave opgepakt en uitgewerkt in een strategische nota Lobby en Branding FruitDelta in 2018. Dit vormt de basis voor het werken met activiteiten voor evenementen, communicatie en inhoudelijke lobby in jaarplannen. Inmiddels is Lobby en Branding opnieuw benoemd als een belangrijke activiteit in het Regionaal Economische Ambitiedocument 2022-2025. Mede dankzij het opstellen van de Regio Deal in 2020 en de uitvoering ervan vanaf 2021 heeft de merknaam FruitDelta Rivierenland een meer en bredere bekendheid gekregen en hebben de samenwerkingsverbanden onder andere met het Rijk en Provincie aan kracht gewonnen. Door het gezamenlijk opstellen van de Strategische Gebiedsagenda FruitDelta 1.0 met de Provincie is de samenwerking met hen verder verstevigd. Dit biedt kansen voor de ontwikkeling van een brede welvaart in de regio voor de lange termijn. Een aanscherping van de merkenstrategie FruitDelta Rivierenland vindt plaats om de regio nog sterker op de kaart te zetten bij besturen van overheden, andere regio's en organisaties.

FruitDelta Rivierenland wil het platform zijn waar men (de O’s) elkaar vindt, samenwerkingen aangaat en waar mooie projecten worden gerealiseerd, zodat de regio uitbloeit tot een regio met brede welvaart voor iedereen die er woont, werkt, onderneemt en leert. FruitDelta Rivierenland zorgt ervoor dat de regio, door de inzet van haar ondernemerschap, tot bloei komt in brede welvaart. We staan in 2022/2023 voor de uitdaging om inhoudelijke lobbyopgaven te formuleren samen met de O's om beleid en projecten effectief te kunnen uitvoeren in onze regio en zo bij te dragen aan onze maatschappelijke opgaven.

Regionaal Stimuleringsfonds Het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) is het financiële instrument dat in grote mate bijdraagt aan het waarmaken van onze ambities zoals die verwoord staan in het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. Met het RSF investeren wij in projecten van ondernemers en ondernemende inwoners uit onze eigen regio, bij voorkeur MKB- en familiebedrijven. Deze projecten moeten direct bijdragen aan de belangrijke economische thema's voor onze regio door een bijdrage te leveren aan het realiseren van de gestelde opgaven bij de speerpuntsectoren (Agribusiness, Economie & Vestigingsklimaat bedrijven en Recreatie & Toerisme), zoals vastgelegd in het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. De initiatiefnemers moeten niet alleen goede projectplannen hebben, maar ook eigen kapitaal / andere financieringsbronnen inbrengen om de projectbegroting rond te krijgen. Vanuit zeven gemeenten wordt jaarlijks 2 euro per inwoner ingelegd in het Regionaal Stimuleringsfonds. Voor de begeleiding, coördinatie, communicatie van het Regionaal Investeringsfonds is een uitvoeringsbudget noodzakelijk. Hiervoor is in de begroting een uitvoeringsbudget opgenomen.

14 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Mobiliteit De regio Rivierenland ligt centraal in Nederland en is daardoor in trek bij bedrijven en (potentiële) inwoners. Snel-, spoor- en vaarwegen verbinden de regio snel met belangrijke economische kernen zoals Utrecht, ’s-Hertogenbosch, Arnhem en Nijmegen. De regio heeft verschillende gezichten. Van stedelijke tot uitgestrekte landelijke gebieden. Van logistieke bedrijvigheid tot prachtige natuur. De unieke ligging tussen de rivieren geeft de regio haar identiteit, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. Zeker ook op gebied van mobiliteit. Dankzij de bijdrage van de gemeenten hebben wij de afgelopen jaren samen de mobiliteit en de bereikbaarheid in de regio kunnen verbeteren. Ook in 2023 willen we gezamenlijk aan de slag met het volgende uitvoeringsplan: Uitvoeringsplan Mobiliteit 2023-2026. Het wegennet en de spoorverbindingen zijn de ruggengraat van onze regio. Samen met het Rijk, provincies Gelderland en Brabant en gemeente Den Bosch werken wij samen aan een betere doorstroming op de A2 Deil-Vught, door het realiseren van een toekomstbestendige verbreding van de snelweg. Op de A15 zal komend jaar de verkeersveiligheid tussen Deil en Ochten worden verbeterd. Ook werken wij met onze regionale partners om de verkeersproblemen op de Rijnbrug aan te pakken en blijven we ons inzetten voor het in de toekomst verbreden van de A15.

In toenemende mate zal onze mobiliteit beïnvloed worden door de energietransitie, technologische ontwikkelingen en de opkomst van de platformeconomie, dit biedt kansen om de beschikbare infrastructuur slimmer te benutten. Ook de pandemie die de afgelopen twee jaar gaande was heeft het hybride en plaats onafhankelijk werken een impuls gegeven. Daarom gaan we onze gebruikers nog meer stimuleren om op een duurzame manier te reizen; een toekomstbestendige manier van vervoer, waarbij onze verplaatsingen geen invloed hebben op het milieu en steeds minder CO2uitstoot veroorzaken. Door nu te investeren in fiets-gerelateerde oplossingen wordt direct bijgedragen aan het verduurzamen van onze mobiliteit en de leefbaarheid van ons landelijk gebied. Zo wordt het snelfietspad Zaltbommel - ’s-Hertogenbosch gerealiseerd, verkennen we de fietsverbinding Culemborg-Houten en onderzoeken wij de potentie voor een fietsverbinding tussen Geldermalsen – Tiel – Kesteren – Ochten. Ook lokaal zetten we in om fietsverbindingen veiliger te maken en te verbeteren. Aan de andere kant verkennen wij de mogelijkheden om het openbaar vervoer te versterken in de voorbereidingen naar de nieuwe Concessie. Met bijvoorbeeld het aanbieden van (elektrische) deel- en dorpsauto’s, flexibiliseren wij het openbaar vervoer - daar waar lijnbussen niet meer tot in de kernen rijden.

Ook zetten we ons in voor het in de vaart houden van de diverse veerponten in ons gebied. Deze oeververbindingen zijn essentieel voor onze schoolgaande jeugd of biedt recreanten een aangename manier om van de vele rivieren in onze regio te genieten. Dit alles om de bereikbaarheid van de regio te versterken. Wonen Rivierenland is een aantrekkelijke woonregio, door haar gunstige centrale ligging en goede ontsluiting met de rest van Nederland. De regio beschikt over veel groen, ruimte en een relatief betaalbare woningvoorraad ten opzichte van omliggende steden als Utrecht, Den Bosch, Ede en Nijmegen. De verwachting is dat de druk vanuit deze omliggende steden hoog blijft. Ontwikkelingen als vergrijzing en toenemende mobiliteit hebben hun weerslag op de vraag naar woningen in Rivierenland. Daarnaast zijn er de laatste jaren veel nieuwe regels rondom het onderwerp wonen gekomen. Ook het coronavirus zal invloed hebben op de -regionale- economie en op de woningmarkt. Dit geldt eveneens voor het in 2022 aangetreden Kabinet, waarin een aparte minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening is benoemd, waarmee het Rijk weer regie wil pakken op beiden beleidsdossiers. In de loop van 2022 zal duidelijk worden wat dit concreet gaat betekenen voor Wonen en welke (extra) taken/verantwoordelijkheden op het bordje van de gemeenten komen.

Eén ding dat zeker is, is dat de focus meer komt te liggen op het realiseren en borgen van voldoende en betaalbare huisvesting voor diverse aandachtsgroepen (al dan niet met ondersteuning en/of begeleiding). Dit vanwege het feit dat voor hen de huisvestingmogelijkheden de laatste jaren in een trend van verslechtering zit. De Regionale Woonagenda Rivierenland 2020-2030 is een product van alle acht de gemeenten in Rivierenland en de provincie Gelderland. Het doel van de woonagenda is om de woningbouwopgave in de regio af te stemmen. Deze regionale afstemming moet zorgen voor voldoende woningen, voor de juiste doelgroepen én op de goede plek.

15 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

We doen dit, omdat er veel onderlinge relaties zijn tussen lokale woningmarkten in de regio, maar we houden ook nadrukkelijk rekening met de verschillen tussen en de eigenheid van alle individuele gemeenten en hun kernen. Omdat de omstandigheden op de woningmarkt snel kunnen wijzigen en bijsturing nodig kan zijn, worden de ambities en het woningbouwprogramma uit de regionale woonagenda iedere twee jaar geëvalueerd. De woonagenda bevat gezamenlijke afspraken over de woningbouwopgave voor de komende tien jaar. In totaal verwacht de Regio Rivierenland in deze periode circa 12.550 nieuwe woningen te realiseren, om te voorzien in de regionale woningbehoefte. Daarnaast streven de gemeenten regionaal naar het realiseren van 30% sociale huur en 8% vrije sector huur in het woningbouwprogramma tot 2030. Naast bovenstaande woningbouwafspraken is een vijftal thema’s benoemd waarop gemeente overstijgend wordt samengewerkt. Concreet gaat het om: continuïteit in productie, betaalbaarheid van het wonen, flexibiliteit op de woningmarkt, wonen en zorg en duurzaamheid. Deze inhoudelijke thema’s bevatten 12 concrete ambities voor de komende tien jaar. Ieder jaar wordt een aantal speerpunten benoemd, waar dat jaar de nadruk op zal liggen.

In 2021 en 2022 lag de regionale focus op het op gang houden van de woningbouwproductie door een zorgvuldig kwantitatieve en kwalitatieve afstemming en monitoring van de nieuwbouwrealisaties en de plancapaciteit, het professionaliseren verbreden en toegankelijker maken van de regionale woonmonitor en het borgen van voldoende betaalbare woningen in zowel de huur- als koopsector. Om deze ambities te realiseren wordt nauw samengewerkt met de woonpartners in de regio. Het gaat dan uiteraard om de in de regio actieve woningcorporaties en hun huurdersvertegenwoordigers, maar ook zorgorganisaties, ontwikkelaars, beleggers en een tal van andere partners in de keten van woningbouwontwikkeling. Regionale Energiestrategie In het landelijke Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over hoe Nederland haar klimaatdoelen kan realiseren. Een van deze afspraken is dat er regionale plannen worden gemaakt voor wind op land, grootschalig zon en warmte. Naast deze onderwerpen richt de RES-en zich in toenemende mate op het leggen van de verbinding met andere thema's die een relatie hebben met CO2-reductie zoals duurzame woningbouw en mobiliteit en/of van belang zijn voor het slagen van de energietransitie zoals netcapaciteit, arbeidsmarkt en innovatie. In totaal 30 regio’s hebben een regionale energiestrategie opgesteld, waaronder FruitDelta Rivierenland.

Op 1 juli 2021 is de RES 1.0 FruitDelta Rivierenland ingediend bij het Nationaal Programma RES (NPRES), na vaststelling in alle gemeenteraden, PS en AB Waterschap Rivierenland. Voorjaar 2023 wordt de RES 2.0 in de raden behandeld voor indiening bij NPRES op 1 juli 2023. Bij de totstandkoming van de regionale energiestrategie in Rivierenland spelen regionale en lokale stakeholders een belangrijke rol. Ook op Gelders en landelijk niveau werken de RES regio’s nauw samen. Deze samenwerking vertaalt zich ook in de financiële ondersteuning van de RES door rijk (procesfinanciering), provincie (expertpool warmte, versnellingsteam vergunningverlening) en gemeenten (0,8 fte voor procesmanager) en capaciteitsinzet van Stuurgroeppartners. De procesfinanciering voor de RES door het Rijk is geborgd tot eind 2022. Voor 2023 is door het Rijk aangekondigd dat het nieuwe kabinet wederom financiële ondersteuning zal bieden. Logistics Valley Rivierenland (LV-R) Gelderland werkt en bouwt aan een Logistics Valley als internationale toplocatie voor logistiek in Nederland. Logistiek stopt niet bij de grens en in Logistics Valley werken drie regionale hotspots daarom samen: Rivierenland, Nijmegen en Liemers/Achterhoek. De speerpunten van het uitvoeringsprogramma zijn onder meer optimalisering van de regionale infrastructuur, arbeidsmarkt, duurzaamheid en innovatie.

In het 'Meerjarenprogramma 2021 t/m 2024 D.O.O.R. met logistiek in Gelderland Logistics Valley' (*) zijn de ambities uitgewerkt in doelstellingen, die zich richten op een duurzame, veilige en betrouwbare Gelderse Corridor als belangrijke schakel in de Europese Rhine-Alpine Corridor, die loopt van Rotterdam naar Genua in Italië. Centraal daarbij staan 4 thema's: - verbeteren van de aansluiting op de arbeidsmarkt; - stimuleren van innovatieve en duurzame logistiek; - samenwerking bij acquisitie, branding en promotie; - acties voor de fysieke infrastructuur en bedrijventerreinen.

16 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

De organisatiekosten voor Logistics Valley Rivierenland bedragen jaarlijks € 120.000. De provincie is bereid 75% van deze kosten te subsidiëren voor elke hotspot gelegen aan de Gelderse Corridor. De bijdrage aan deze bovenregionale samenwerking met behulp van Logistics Valley vanuit onze regio is daardoor beperkt tot een bedrag van € 30.000 per jaar (25% van de kosten). Dit bedrag is opgenomen in deze begroting. Het meest bekende project van het Gelderse samenwerkingsverband is de jaarlijkse Dag van de Logistiek. (*)

D.O.O.R. staat voor:

D O O R

uurzaam ndernemersgedreven Verheid & Onderwijs faciliterend esultaatgericht

De financiën van dit programma Financiële aandachtspunten Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de financiën van dit programma. Hieronder volgen de belangrijkste financiële aandachtspunten: - De gemeentelijke bijdrage bij programma 1 'Regionale samenwerking' bedraagt € 2.293.000 en bestaat uit de bijdrage voor de volgende producten/activiteiten: * Algemene Bestuursondersteuning € 727.000. * Speerpuntberaden & beleids- en projectondersteuning € 1.566.000 - Daarnaast zijn in dit programma de middelen opgenomen voor het Regionaal Stimuleringsfonds voor 7 gemeenten van € 2 per inwoner en de coördinatie/uitvoering van de Regio Deal projecten. - In deze begroting zijn geen middelen opgenomen voor het Mobiliteitsfonds, omdat besluitvorming nog moet plaatsvinden in de gemeenteraden en in het Algemeen Bestuur. - In de begroting is geen inzet van reserves geraamd. Programma 1 Bedragen x € 1.000 Lasten Baten Subtotaal Gemeentelijke bijdrage Saldo van baten en lasten Onttrekking reserve Storting reserve Resultaat

Rekening 2021

B 2022 t/m AB mrt

Begroting 2023

5.696 4.539 -1.157 2.169 1.012 1.012

1.489 331 -1.158 2.233 1.075 1.075

1.768 562 -1.206 2.293 1.087 1.087

Toelichting bij de tabel: De baten en lasten zijn hoger dan in de begroting 2022, omdat we de projectbijdrage voor het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) in de begroting hebben opgenomen. Het begrote resultaat van € 1.087.000 (voordeel) is gelijk aan het bedrag van de overheadkosten, die conform BBV-voorschrift niet meer aan het programma worden toegerekend, maar integraal (bij programma 3) worden verantwoord. Producten Tot dit programma behoren de volgende producten: - Algemene bestuursondersteuning - Speerpunten (speerpuntberaden), beleids- en projectondersteuning & coördinatie/uitvoering Regio Deal - Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) Meer informatie is te vinden op onze website.

17 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening

Het programma in beeld Te bereiken effect Vraaggerichte en efficiënte dienstverlening aan gemeenten en andere instanties door het leveren van kennis en producten op basis van een goede prijs-prestatie verhouding. Deeleffect Dienstverlening aan de gezamenlijke gemeenten op basis van collectieve/individuele afspraken met gemeenten. Effectdoelstelling Gemeenten voeren op basis van gezamenlijkheid taken uit en zijn tevreden over de kwaliteit en kosten van de geleverde taken. Nieuwe of gewijzigde activiteiten: Reguliere activiteiten: Uitvoeren basistaken op het gebied van: 1. Uitvoering van de begeleiding, monitoring en terugleiding van jongeren zonder startkwalificatie van 18 jaar tot en met 22 jaar (RMC). 2. Initiëren van projecten gericht op de doelgroep van RMC. 3. Uitvoering (van een gedeelte) van de leerplichtfunctie voor de gemeenten Buren, Culemborg, West Betuwe, Neder-Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. 4. Preventieve en repressieve werkzaamheden op het gebied van de Participatiewet en de Wmo- en Jeugdwet voor de regiogemeenten (Sociale Recherche). 5. Inkoopondersteuning en advies voor de regiogemeenten en voor gemeenschappelijke regelingen. 6. Participeren en waar mogelijk ontwikkelen van acties op het gebied van samenwerking en shared services en initiëren van projecten. 7. Het coördineren en beheren van de uitvoering van Basismobiliteit (Versis). 8.

Ondersteuning van zes gemeenten op het gebied van inkoop en contractmanagement Wmo/Jeugd. 9. Ambtelijke ondersteuning Regionaal Werkbedrijf en Platform Onderwijs en Arbeidsmarkt (RW-POA). 10. Uitvoeren (van een gedeelte) van de Wet Inburgering voor de regiogemeenten.

Belangrijke ontwikkelingen en aandachtspunten in 2023 Beleidskaders Voor 2023 houden we rekening met onderstaande beleidskaders, die in de afgelopen periode geïntroduceerd of gewijzigd zijn: Naam Bedrijfsplan Contractgestuurde dienstverlening

Essentie ervan In het bedrijfsplan is opgenomen op welke wijze Contractgestuurde dienstverlening verder wordt vormgegeven en de ontwikkelingen daarin in de komende jaren.

Een totaaloverzicht van alle relevante beleidskaders is desgewenst opvraagbaar.

18 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Concretisering van onze activiteiten in prestatieafspraken Bij het onderdeel Het programma in beeld is een groot aantal activiteiten benoemd. Daaraan hebben we de onderstaande prestatieafspraken gekoppeld: Effectdoelstelling basistaken Activiteit

Prestatieafspraak

1.

Uitvoering van de begeleiding, monitoring en terugleiding van jongeren zonder startkwalificatie van 18 jaar tot en met 22 jaar (RMC). Initiëren van projecten gericht op de doelgroep van RMC.

-

Op hoofdlijnen staan de volgende punten centraal: • Uitvoeren van trajecten en projecten voor jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs hebben verlaten. • Voorkomen van schooluitval bij jongeren die nog bij het onderwijs ingeschreven staan (preventie). • Het monitoren en in samenwerking met ketenpartners ondersteunen van kwetsbare jongeren, bijvoorbeeld bij de begeleiding naar werk.

Uitvoering (van een gedeelte) van de leerplichtfunctie (LP) voor de gemeenten Buren, Culemborg, West Betuwe, Neder-Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel.

-

Preventieve en repressieve werkzaamheden op het gebied van de Participatiewet en Wmo- en Jeugdwet voor de regiogemeenten (Sociale Recherche/SR). Inkoopondersteuning en advies voor de regiogemeenten en voor anderen.

-

LP: Periodiek wordt een rapportage opgesteld en na afloop van het verslagjaar een jaarverslag, met daarin een overzicht van de resultaten en de voortgang. LP: Minstens één keer per jaar vindt een evaluatiegesprek plaats met de opdrachtgever over de (kwaliteit van de) dienstverlening. SR: uitvoeren van toezichthouderschap in het kader van de Participatiewet en de Wmo- en Jeugdwet. Inkoop: het begeleiden van rechtmatige en doelmatige inkoop- en aanbestedingstrajecten. Alle activiteiten worden tegen een marktconforme kostprijs aangeboden die voor alle gemeenten gelijk is. Dienstverlening kan plaatsvinden aan alle aangesloten gemeenten. Ook kan dienstverlening worden aangeboden aan andere (non-profit) partijen.

Participeren en waar mogelijk ontwikkelen van acties op het gebied van samenwerking en shared services en initiëren van projecten. Het coördineren en beheren van de uitvoering van Basismobiliteit (Versis)

Continu wordt in samenwerking met de gemeenten bezien of en zo ja, op welke onderdelen verdergaande samenwerking mogelijk is.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

Ondersteuning van zes gemeenten op het gebied van Wmo/Jeugd.

-

-

Coördinatie en beheer van het regionaal vervoersysteem: - maandelijkse facturering - periodieke monitoring en verantwoording - kwaliteitsmeting - contract- en relatiebeheer - doorontwikkeling van het nieuwe vervoersysteem en onderzoek naar mogelijke verbeteringen De huidige DVO is verlengd en eindigt aan het eind van 2022. Voor het jaar 2023 is Regio Rivierenland door zes gemeenten verzocht om een organisatieplan op te leveren voor 2023 en verder. Het gaat om de uitvoering van: 1 Inkoopvoorbereiding en uitvoering en evaluatie (zowel regionaal als bovenregionaal) 2 Leveranciersmanagement en contractbeheer 3 Toetsing van en handhaving op het nakomen van de in de overeenkomst en het Programma van Eisen vastgelegde bepalingen 4 Informatie- en data-gedreven werken 5 Informatievoorziening en communicatie naar zes gemeenten, leveranciers en andere stakeholders 6 Bijdragen aan innovatie en zorgvernieuwing in samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders 7 Aan de gemeenten periodieke en jaarlijkse verantwoording afleggen over de uitvoering en

19 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Effectdoelstelling basistaken Activiteit

Prestatieafspraak de resultaten van de hiervoor staande hoofdtaken. Dit organisatieplan is door Regio Rivierenland in maart 2022 opgeleverd. Naar verwachting nemen de gemeenten hierover voor de zomerperiode een besluit.

9.

Ambtelijke ondersteuning Regionaal Werkbedrijf en Platform Onderwijs & Arbeidsmarkt (RW-POA).

10. Uitvoer (van een gedeelte) van de Wet Inburgering voor de regiogemeenten.

Het toekomstbestendig organiseren van de ondersteuning van RW-POA Rivierenland, zodat Opdrachtgevers hun wettelijke taak, samenwerkingsplicht en -behoefte in het kader van de arbeidsmarktregio adequaat kunnen vervullen. De dienstverlening die wordt geboden aan de gemeenten bestaat uit onder andere het zorgdragen voor de continuïteit, kwaliteit en passende omvang van het programmabureau RW-POA Rivierenland. Door het team Inburgering worden taken uitgevoerd met betrekking tot het Plan Inburgering en Participatie, de brede intake van de inburgeringsplichtige en wanneer noodzakelijk de handhaving daarvan. Daarnaast wordt ondersteuning aan de inburgeraars gegeven door een budgetcoach.

RMC Het RMC (Het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) voor Voortijdig Schoolverlaten zet zich in voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar die zonder startkwalificatie dreigen van school te raken of al van school weggeraakt zijn. We zien dat de complexe problematiek toeneemt. Hierbij is meer arbeidsintensieve begeleiding nodig en waar nodig aangevuld met zorghulp. Ook in 2023 blijven wij inzetten op een goede verbinding binnen de regio, samen bereiken we meer en komen we verder. Korte communicatielijnen met onze ketenpartners, een warme overdracht van kwetsbare jongeren en maatwerktrajectbegeleiding blijven heel belangrijk. Extra aandacht en inzet komt er voor de mentale gezondheid van jongeren, de sociaal-emotionele ontwikkeling en ouderbetrokkenheid. Leerplicht Gedurende het schooljaar 2020-2021 zijn gesprekken met de gemeenten gevoerd om het takenpakket af te stemmen; de formatie was berekend op de uitvoering van de wettelijke taken, maar in de loop der tijd zijn er veel (met name preventieve) taken bij gekomen en was een kwalitatief goede uitvoering niet meer mogelijk met de bestaande personele formatie en binnen de bestaande financiële kaders. Daartoe is een formatie-uitbreiding aangevraagd voor de taken van leerplichtambtenaren met 15%.

Vier van de vijf gemeenten hebben ingestemd met de personele/ budgettaire uitbreiding en daardoor zijn we in staat de leerplichttaken kostendekkend uit te blijven voeren. Voor de gemeenten die hebben ingestemd met de uitbreiding, zal met name ingezet worden op vroegtijdige signalering en een gerichte preventieve aanpak om zo escalatie van verzuim maar ook van zorg te voorkomen. Sociale Recherche In 2023 zal Sociale Recherche werken aan verdere verbinding met contractmanagement, in verband met haar toezichthoudende functie binnen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet. De Sociale Recherche is in de uitvoering van haar gestelde taak altijd op zoek naar verbinding met haar partners. Sinds 2020 heeft Sociale Recherche ingezet op digitale vernieuwing. Zo is onder andere een systeem ontwikkeld dat het inlezen en analyseren van gevorderde bankgegevens in een fraudeonderzoek vereenvoudigd. Ook zorgt het voor een hogere accuratesse. Het systeem is getest op al afgeronde onderzoeken. Het gebruik van dit systeem levert een significante tijdswinst op bij het beoordelen van bankgegevens. Het gebruik is eenvoudig en de opgedane kennis is (grafisch) weer te geven in de door Sociale Recherche opgestelde rapporten.

20 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Team Inkoop Team Inkoop adviseert en begeleidt opdrachtgevers bij de organisatie van inkoop en vraagstukken over de samenwerking met private ondernemingen en publieke organisaties. Dit doet team Inkoop uiteraard niet alleen, maar samen met opdrachtgevers, partners en deskundigen. Het streven van het team is om in gezamenlijkheid overheidsgeld transparant en doeltreffend te besteden of te investeren. Voor gemeenten en andere regionale publieke organisaties wil team Inkoop dan ook het regionaal kennis- en ervaringscentrum zijn dat bijdraagt aan realisatie van de (maatschappelijke) doelstellingen van de opdrachtgevers. Doorontwikkeling van team Inkoop en het verder vormgeven van het professioneel opdrachtnemerschap, zoals dit met gemeenten en GRen is overeengekomen, blijft een aandachtspunt in 2023. Het betreft onder andere de doorontwikkeling van managementrapportages, het organiseren van kennissessies en het aanscherpen van de procesbeschrijvingen en mogelijk het opzetten van een centraal contractenregister. Versis Versis voert in 2023 voor 8 gemeenten het Wmo-vervoer en voor 5 gemeenten het leerlingen- en jeugdvervoer uit. De werkelijke kosten ervan worden doorbelast aan de deelnemende gemeenten. In onze organisatie is het beheerbureau van Versis ondergebracht.

De primaire taak valt uiteen in de inkoop, het contractbeheer en de financiële afhandeling van alles rondom het vervoer. Marktpartijen verzorgen in opdracht van ons de daadwerkelijke uitvoering van het vervoer. In 2022 is een aanbesteding voor het vraagafhankelijk vervoer doorlopen. Per 01-01-2023 zijn de contracten geëffectueerd en zal volgens een nieuwe inrichting van aansturing en regie op het routevervoer worden gewerkt. Wmo/Jeugd Vanuit Wmo/Jeugd wordt vorm en inhoud gegeven aan de inkoop van Wmo en Jeugdzorg en bijbehorend contractmanagement en contractbeheer. Zes gemeenten1 hebben Regio Rivierenland gevraagd om een organisatieplan op te stellen voor 2023 en verder. Regio Rivierenland heeft eind 2021 een Opdracht Serviceorganisatie Jeugdhulp – Wmo 2023 ontvangen van de zes gemeenten. Hierin is op hoofdlijnen omschreven hoe het toekomstige takenpakket eruit zou kunnen gaan zien. De opdracht aan de serviceorganisatie betreft in principe de inkoop- en het contract- / leveranciersmanagement met daarbij de volgende taken: Als antwoord hierop heeft Regio Rivierenland een organisatieplan opgesteld en gedeeld met de gemeenten op 11 maart jl.; volgens planning nemen gemeenten een besluit hierover vóór de zomerperiode. Inburgering In 2022 is het team Inburgering van start gegaan.

Er is veel energie gestoken in de opbouw van het team, zowel in ontwikkeling van procedures, werving van personeel, aanschaf van een Client Volg Systeem als verdergaande samenwerking met de partners. Het is in 2023 voorzien dat verdere uitbreiding van het team door inburgeringsconsulenten zal plaatsvinden (afhankelijk van het daadwerkelijk aantal inburgeraars binnen onze 8 regiogemeenten). Daarnaast wordt op basis van de ervaringen uit 2022 gekeken of aanpassing van de diensten noodzakelijk is.

1

Buren, Culemborg, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal.

21 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Beleidsindicatoren De wettelijk voorgeschreven beleidsindicatoren binnen programma 2 Contractgestuurde dienstverlening hebben betrekking op vroegtijdig schoolverlaters en onderwijsverzuim. Vsv'ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of minimaal een mbo 2- diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv'ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers aan het begin van het schooljaar.

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie MBO Realisatie % VSV-ers 12 t/m 22 jaar schooljaar 2020-2021 Aantal Landelijk Gemeente VSV-ers VSV-% deelnemers VSV-% Buren 727 19 2,61% 5,01% Culemborg 661 31 4,69% 5,01% Maasdriel 641 15 2,34% 5,01% Neder-Betuwe 777 29 3,73% 5,01% Tiel 1.166 64 5,49% 5,01% West Betuwe 1.505 43 2,86% 5,01% West Maas en Waal 486 16 3,29% 5,01% Zaltbommel 861 40 4,65% 5,01% Totaal 6.824 257 3,77% Bron: VSV-verkenner/DUO (definitieve cijfers schooljaar 2020-2021).

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie VO Realisatie % VSV-ers 12 t/m 22 jaar schooljaar 2020-2021 Aantal Landelijk Gemeente VSV-ers VSV-% deelnemers VSV-% Buren 1.386 3 0,22% 0,42% Culemborg 1.629 1 0,06% 0,42% Maasdriel 1.298 1 0,08% 0,42% Neder-Betuwe 1.470 2 0,14% 0,42% Tiel 2.215 10 0,45% 0,42% West Betuwe 3.106 12 0,39% 0,42% West Maas en Waal 909 4 0,44% 0,42% Zaltbommel 1.797 7 0,39% 0,42% Totaal 13.810 40 0,29% Bron: VSV-verkenner/DUO (definitieve cijfers schooljaar 2020-2021).

De vsv-cijfers over het schooljaar 2020-2021 laten zien dat 297 jongeren uit Regio Rivierenland (1,44%) het onderwijs (MBO + VO) hebben verlaten zonder startkwalificatie. Vergeleken met landelijk, ligt het vsv-percentage in gemeente Tiel bij zowel MBO als VO net iets hoger. In gemeente West Maas en Waal ligt het vsv-percentage bij het VO net iets boven het landelijk gemiddelde. De andere gemeenten hebben een lager vsv-percentage dan landelijk gemiddeld bij zowel MBO als VO. Gemeenten en onderwijs werken in Rivierenland al jaren nauw samen om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en verder terug te dringen. Dit gebeurt in samenwerking en overleg met het Ministerie van OCW. Het huidig Regionaal Programma vsv loopt van 2021 tot en met 2024. De hiervoor opgenomen beleidsindicatoren met betrekking tot vroegtijdig schoolverlaters geven het nettoresultaat weer van de uitvalscores. Overigens zeggen de indicatoren niets over de verrichte inspanningen om schooluitval te beperken. De hierna opgenomen cijfers over schoolverzuim geven wél het effect van de verrichte inspanningen weer.

22 BEGROTING 2023 REGIO RIVIERENLAND

Absoluut verzuim Realisatie schooljaar 2020-2021, leerlingen 5 t/m 17 jaar Gemeente Buren Neder-Betuwe West Betuwe West Maas en Waal Zaltbommel Totaal

Aantal leerlingen 3.865 4.402 7.994 2.522 4.822 23.605

Absoluut verzuim Absoluut per 1.000 leerlingen verzuim 26,1 101 23,4 103 16,0 128 5,2 13 13,5 65 17,4 410

Bron: JVS-Jeugdvolgsysteem/DUO

Relatief verzuim Realisatie schooljaar 2020-2021, leerlingen 5 t/m 17 jaar Gemeente Buren Neder-Betuwe West Betuwe West Maas en Waal Zaltbommel Totaal

Aantal leerlingen 3.865 4.402 7.994 2.522 4.822 23.605

Relatief verzuim Relatief per 1.000 leerlingen verzuim 126 32,6 114 25,9 290 36,3 83 32,9 171 35,5 784 33,2

Bron: JVS-Jeugdvolgsysteem/DUO

De in bovenstaande overzichten opgenomen aantallen met betrekking tot absoluut en relatief verzuim sluiten aan op het jaarverslag, dat door Leerplicht is opgesteld. De cijfers geven de inspanningen weer die zijn gedaan op het gebied van verzuimcontrole en -reductie (verzuimpreventie, toezicht & handhaving). Uit de cijfers van het relatief verzuim blijkt, dat t.o.v. het vorige schooljaar 2019-2020 ruim 26% meer verzuim is opgespoord (784 gevallen in 2020/2021 t.o.v. 621 in 2019/2020). De stijging in de cijfers van opgespoord verzuim is te verklaren en is overeenkomstig de verwachting. Het betrekkelijk lage cijfer van het relatief verzuim in het schooljaar 20219/2020 is het gevolg van de 1e lockdown vanwege Corona-maatregelen, waarbij de scholen dicht gingen en er geen verplichting was voor de leerlingen voor het volgen van online lessen. Verzuim tijdens digitale lessen werd tijdens de 1 e lockdown in 2020 niet geregistreerd en hoefde ook niet vastgelegd te worden voor de handhaving. In het schooljaar 2020/2021 zijn de cijfers van opgespoord verzuim weer op het vertrouwde niveau gekomen, omdat tijdens de 2e lockdown periode wel maatregelen op het gebied van verzuimregistratie en handhaving genomen zijn (moesten worden), mede gericht op de belangen van het kind.