Bijlage 2. Adviesrapport GGD en AMFI, evaluatie gezondheidsbeleid Zaltbommel

Onderzoeksrapport Evaluatie Gezondheidsbeleid Zaltbommel Gerdine Fransen, Kristel Vlot, Meta Moerman, Saskia van Daalen & Sharon Cents

Maart 2022

1

Inhoud Aanleiding ................................................................................................................................................ 2 Vraagstelling ............................................................................................................................................ 2 Methode ................................................................................................................................................... 3 Evaluatie huidige gezondheidsbeleid ...................................................................................................... 3 Positieve Gezondheid .......................................................................................................................... 4 Roken, alcohol en drugs ...................................................................................................................... 4 Gezond gewicht ................................................................................................................................... 5 Depressie, angst .................................................................................................................................. 6 Conclusie evaluatie huidige gezondheidsbeleid ..................................................................................

7 Andere thema’s ....................................................................................................................................... 7 A.

Gezondheid in de sociale en fysieke leefomgeving ................................................................ 7

B.

Gezondheidsachterstanden verkleinen ................................................................................... 7

C.

Druk op het dadelijks leven ..................................................................................................... 8

D.

Vitaal ouder worden ................................................................................................................. 8

Aanbevelingen voor nieuw beleid ............................................................................................................ 8 Zet huidige beleid voort en verstevig ............................................................................................... 8 Werk gebiedsgericht......................................................................................................................... 8 Vergroot het draagvlak en betrokkenheid van inwoners en andere relevante belanghebbenden en samenwerkingspartners. .................................................................................................................. 9 Focus op mensen in kwetsbare situaties ......................................................................................... 9 Bevorder de integraliteit, samenhang en communicatie. ................................................................. 9 Zorg voor voldoende intensiteit van de aanpak. .............................................................................. 9

Aanleiding

Gemeente Zaltbommel is een nieuwe nota Gezondheidsbeleid aan het voorbereiden. Om deze nota en de beleidskeuzes goed te kunnen onderbouwen, wil de gemeente Zaltbommel zich baseren op gedegen en beschikbare onderzoeksinformatie. Hiertoe is in het najaar 2021/begin 2022 een kortdurend onderzoeksproject uitgevoerd door GGD Gelderland-Zuid en academische werkplaats AMPHI Integraal Gezondheidsbeleid (IGB). AMPHI IGB is een samenwerkingsverband tussen GGD Gelderland Zuid, GGD Gelderland Midden en Radboudumc afdeling Eerstelijnsgeneeskunde. AMPHI wil praktijk, beleid en wetenschap op het gebied van de Publieke Gezondheidszorg blijvend bij elkaar brengen en daarmee bijdragen aan de academisering van integraal gezondheidsbeleid. De vragen uit praktijk en beleid staan centraal in het bouwen van een kennisinfrastructuur, waarbinnen onderzoeks- en onderwijsprogramma’s ontwikkeld, uitgevoerd en geconsolideerd worden (www.academischewerkplaatsamphi.nl).

Vraagstelling

Bij het formuleren van de nieuwe gezondheidsnota, wil gemeente Zaltbommel graag het huidige gezondheidsbeleid evalueren. In deze evaluatie willen zij graag meer informatie verzamelen om te weten hoe het nu met de gezondheid van haar inwoners gesteld is, wat de ontwikkelingen en te verwachte trends zijn in de gezondheid van haar inwoners en welke aspecten in het huidige beleid zij moeten voortzetten/behouden en op welke aspecten verbetering nodig wordt geacht. Hiervoor kan de gemeente onder andere de presentaties en tabellenboeken van de GGD Gezondheidsmonitors Maart 2022

2

gebruiken, maar de gemeente zou hier graag een verdiepende slag op maken en de “thermometer er in steken”. Ook is er behoefte om de belangrijkste resultaten uit de verschillende GGD Gezondheidsmonitors overzichtelijk bij elkaar te hebben staan (kort en bondig, visueel aantrekkelijk). De gemeente Zaltbommel is hiermee op zoek naar een gedegen onderbouwing vanuit een informatiegestuurde aanpak en goede duiding van de beschikbare informatie en onderzoeken, om tot goed onderbouwde keuzes te komen en daarmee de kans op effectief beleid te vergroten.

Methode

In dit onderzoek is gebruikt gemaakt zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek. Voor het kwantitatieve onderzoek zijn de monitorgegevens over Zaltbommel van GGD Gelderland-Zuid gebruikt, te weten informatie uit de: - Kindermonitor: 2009, 2013 en 2017 - Jeugdmonitor: 2007, 2011, 2015, 2019 - Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen: 2012, 2016, 2020 - Overgewichtregistratie JGZ. In deze gegevens is gekeken naar ervaren gezondheid, roken, alcoholgebruik, overgewicht, bewegen, voeding, mentale gezondheid, gezonde leefomgeving en vitaal ouder worden, conform de prioriteiten uit de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 (https://www.loketgezondleven.nl/documenten/landelijke-nota-gezondheidsbeleid-2020-2024). Voor deze thema’s is gekeken naar verschillen tussen leeftijdsgroepen, geografische verschillen, verschillen tussen opleidingsniveau en ontwikkelingen over de tijd. In de bijlage staat per thema een samenvatting met grafieken en tabellen van deze gegevens. Het kwantitatieve onderzoek is aangevuld met 8 groepsinterviews en 1 individueel interview.

Aan deze interviews hebben deelgenomen medewerkers/een vertegenwoordiging van: huisartsenpraktijken, Buurtzorg jong, Buurtteam, JGZ, Mura, Zorggroep, leefstijlcoach, Iriszorg, Psychologen, Fysiotherapeuten, Diëtiste, Verloskundige, Spreekatelier, Cesartherapie, consultatiebureau, welzijnswerk, buurtsportcoaches, basisscholen, kinderdagverblijven, voortgezet onderwijs, Kompas en Gomarus. In de interviews zijn de volgende onderwerpen besproken: • Wat gaat goed en wat zijn verbeterpunten in het huidige gezondheidsbeleid rondom: – Positieve Gezondheid? – Alcohol, roken, drugs? – Gezond Gewicht? – Depressie, angst? • Op welke thema’s zou het nieuwe gezondheidsbeleid zich moeten richten? • Wat zijn aandachtspunten voor het nieuwe gezondheidsbeleid? Ieder interview is uitgewerkt in een kort gespreksverslag. Alle gespreksverslagen en de kwantitatieve gegevens zijn besproken in een gezamenlijke duidingssessie. In deze duidingssessie deden mee: Sten van Loenen (beleidsadviseur gemeente Zaltbommel), Saskia van Daalen (GGD gezondheidsmakelaar Volwassenen Zaltbommel), Sharon Cents (GGD gezondheidsmakelaar School & Jeugd Zaltbommel), Meta Moerman (GGD epidemioloog) en Gerdine Fransen (onderzoekscoördinator AMPHI en teammanager GGD). In dit rapport beschrijven wij de bevinden van deze onderzoeken en de conclusies n.a.v.

de duidingssessie en geven wij advies aan gemeente Zaltbommel voor het nieuwe gezondheidsbeleid.

Evaluatie huidige gezondheidsbeleid Maart 2022

3

Positieve Gezondheid

Positieve gezondheid is het uitgangspunt en de kapstok voor “Zaltbommel Positief Gezond – beleidsnota gezondheid 2018-2021”. De geïnterviewden gaven aan dat zijn zien dat er steeds meer aandacht is voor Positieve gezondheid in Zaltbommel. Deze kapstok helpt hen om breed te kijken en ondersteunt de dialoog met patiënten/cliënten en om vraaggericht te werken. Ook noemen de geïnterviewden dat zij zien dat er vele activiteiten in het kader van Positieve Gezondheid zijn georganiseerd, zoals jaarlijks de week van de Positieve Gezondheid en de Bommelerwaardse Waterweken (in 2021 beide onderdeel van de Gezondheidsmaand). Ook geven zij aan dat Positieve Gezondheid de multidisciplinaire samenwerking ondersteund heeft. Als verbeterpunten wordt aangegeven dat het spinnenweb van Positieve Gezondheid minder goed werkte in toepassing van gesprekken met ouderen. En meer aandacht nodig is voor Positieve Gezondheid, om te zorgen voor goede communicatie/marketing van gezondheidsactiviteiten, meer intersectorale samenwerking en blijvende inbedding van deze brede benaderingswijze. In de GGD Gezondheidsmonitors wordt gevraagd hoe inwoners hun gezondheid ervaren, zie pagina 2 van de bijlage. De meeste mensen geven aan dat hun gezondheid goed of zeer goed is. Ouderen hebben vaker een minder goede ervaren gezondheid.

Het aantal inwoners met een (zeer) goede ervaren gezondheid blijft voor de meeste leeftijdsgroepen over de tijd redelijk stabiel, voor ouderen is dit iets verbeterd over de tijd. Er zijn grote verschillen in ervaren gezondheid tussen mensen met een lager opleidingsniveau en hoger opleidingsniveau, dit zien we voor alle leeftijdsgroepen. Mensen woonachtig in “Noord” hebben minder vaak een (zeer) goede gezondheid dan mensen in “Zuid” of “Stad”.

Roken, alcohol en drugs

De geïnterviewden gaven aan dat zij langzaam maar zeker een normverschuiving zien, waarbij steeds meer mensen zich bewust zijn en kennis hebben over de nadelige effecten van middelengebruik, dat steeds meer mensen het goede voorbeeld geven, dat er steeds hogere drempels zijn bijvoorbeeld door verbod om te roken in de horeca en dat de signalering van verslavingsproblematiek door huisartsen verbeterd is. Ook het outreachend werk van Iriszorg wordt gewaardeerd. Daarnaast constateerden de geïnterviewden dat zij zien dat er veel voorlichting wordt gegeven op scholen, veel aandacht is voor verslavingsproblematiek en voor de rookvrije omgeving. Tegelijkertijd geven veel geïnterviewden aan dat zij/hun organisatie weinig of niets doen op dit gebied, dat zij geen signalen van alcohol- of drugsproblemen zien en dat zij onbekend zijn met het gemeentelijke beleid op dit vlak. Als verbeterpunten wordt verder aangeven: meer middelen voor lessen op scholen, meer structurele/blijvende aandacht en een integrale aanpak, meer betrokkenheid van ouders bij deze aanpak, welke in samenwerking met Iriszorg moet worden vormgegeven. Zie bijlage pagina 3 en 4 voor de kwantitatieve gegevens over roken en alcohol. Steeds minder zwangeren rookt tijdens de zwangerschap, minder kinderen roken thuis mee en ook bij jongeren zien we een lichte daling onder de rokers.

Helaas zien we bij de volwassenen in Zaltbommel een stijging van het aantal rokers, terwijl het aantal rokers in Nederland en in Gelderland-Zuid is afgenomen. Bij ouderen is er sprake van een lichte daling van het aantal rokers. Laagopgeleiden (30%) roken vaker dan hoogopgeleiden (15%). Onder jongeren roken jongens vaker dan meisjes. Jongvolwassenen roken vaker dan 35+-ers. Steeds meer mensen voldoen aan de normen rondom alcoholgebruik en drinken niet of maximaal 1 glas per dag. Ook minder vrouwen hebben gedronken tijdens hun zwangerschap. Het aantal jongeren dat binge drinkt neemt weer wat toe na een gestage daling in de tijd. Laagopgeleiden en jongvolwassenen zijn vaker zware/binge drinkers. Bij 18-65 jarigen zit er niet veel verschil tussen Maart 2022

4

opleidingsniveaus wat betreft overmatig alcoholgebruik, maar bij ouderen wel: hoogopgeleiden (32%) zijn vaker overmatige drinkers dan laagopgeleiden (14%). En hoewel in Noord en Zuid meer mensen aan de richtlijn van alcoholgebruik voldoen dan in Stad, zijn juist in Noord en Zuid jonge ouders het minst kritisch dat hun kinderen wel alcohol mogen drinken voordat ze 18 zijn.

Gezond gewicht

Op dit vlak worden er veel activiteiten voor de jeugd georganiseerd aldus de geïnterviewden. Deze activiteiten/interventies zoals COOL en de waterweken, maar ook de speeltuinen en de inzet van de buurtsportcoaches worden gewaardeerd. Als verbeterpunten noemen de geïnterviewden dat er meer aandacht nodig is voor de samenhang tussen alle activiteiten. Ook zouden volwassenen meer gestimuleerd moeten worden om meer te bewegen en zou de bekendheid en toegankelijkheid van het sport- en beweegaanbod in de dorpen vergroot moeten worden. Een interventie als LEFF is te intensief te gebleken, voor veel mensen te ver weg en stigmatiserend waardoor te weinig kinderen hebben deelgenomen. En er is meer aandacht voor migrantengroepen, laaggeletterden, inwoners van dorpen en voor impact van armoede nodig. Ook zijn meer aandacht voor gezonde voeding op scholen en meer samenwerking met een diëtiste als verbeterpunten genoemd. Zie bijlage pagina 5 voor de kwantitatieve gegevens. Overgewicht (BMI<25) komt het meest voor bij 50-65 jarigen, obesitas (BMI>30) het meest bij 30-49 jarigen. Onder jongeren hebben meisjes vaker overgewicht, bij volwassenen hebben mannen vaker overgewicht en vrouwen vaker obesitas. Bij kinderen zien we een lichte daling over de tijd, bij 18-65 jarigen blijft het aantal ongeveer gelijk en bij ouderen is er een lichte stijging over de tijd.

Laagopgeleiden hebben veel vaker overgewicht (63%) of obesitas (22%) dan hoogopgeleiden (resp. 44% en 11%). Ook kinderen van laagopgeleide ouders hebben vaker overgewicht. Volwassenen in Noord hebben vaker overgewicht, en obesitas komt vaker voor bij mensen woonachtig in Zuid. Als we dan inzoomen op het beweeggedrag (bijlage pagina 6) zien we dat: - Kinderen in de onderbouw vaker bewegen dan kinderen in de bovenbouw - Jongeren in klas 2 vaker bewegen dan jongeren in klas 4 - Volwassenen tussen 35-65 het vaakst aan voldoen aan de beweegrichtlijnen. - Jongens iets vaker voldoende bewegen dan meisjes, bij volwassenen vrouwen vaker voldoende bewegen dan mannen. - Het aantal actieve kinderen gestegen is in de tijd, het aantal redelijk actieve kinderen gedaald en het aantal weinig of niet actieve kinderen is ongeveer hetzelfde gebleven. - Het aantal jongeren dat voldoende beweegt gelijk is in 2017 tov 2013. - Het aantal volwassenen dat voldoende beweegt gedaald is in 2020 tov 2016. - Kinderen woonachtig in de stad minder vaak naar school lopen of fietsen en minder vaak buitenspelen dan kinderen uit Noord of Zuid Zaltbommel. Zij sporten wel meer. - Jongeren op het VMBO-BK, laagopgeleide volwassenen en volwassenen in Noord of Zuid voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijnen dan jongeren op andere onderwijsniveaus, hoogopgeleide volwassenen en volwassenen in Stad.

En kijkend naar gezonde voeding (bijlage pagina 7) zien we een soortgelijk beeld: - Kinderen eten vaker dagelijks fruit dan jongeren, bij groente is er niet zoveel verschil. - 65+-ers eten vaker dagelijks fruit en groente dan 18-65- jarigen. - Bij jongeren eten meisjes eten vaker dagelijks fruit dan jongens, bij groente is er geen verschil. - Bij kinderen eten jongens iets vaker iedere dag groente dan meisjes. - Kinderen zijn vaker dagelijks fruit gaan eten t.o.v. vroeger en jongeren vaker dagelijks groente. Maart 2022

5

-

Volwassen zijn minder vaak dagelijks groente en fruit gaan eten t.o.v. vroeger, bij ouderen blijft dit aantal gelijk. Kinderen van laagopgeleide ouders en kinderen in Noord of Zuid eten minder vaak groente, fruit en drinken vaker suikerhoudende drankjes dan kinderen van midden- of hoogopgeleide ouders en kinderen in Stad. Jongeren: hoe lager het opleidingstype hoe minder water en hoe meer drankjes met suiker gedronken worden. Volwassen wonend in Noord of Zuid eten minder vaak groente of fruit dan volwassenen in Stad. Dagelijks fruit eten is redelijk gelijk voor de opleidingsniveau’s voor volwassenen en ouderen. Laagopgeleiden volwassenen (20%) en ouderen (40%) eten minder vaak dagelijks groente dan hun hoogopgeleide leeftijdsgenoten (resp. 52% en 64%).

Depressie, angst

De geïnterviewden geven aan dat er aandacht is voor vroegsignalering van mentale gezondheidsproblemen en het bieden van zorg. De bespreekbaarheid van mentale gezondheid is verbeterd en er veel aandacht voor mentale weerbaarheid op scholen. En er is afgelopen tijd veel ingezet op het verbeteren van sociale contacten en tegengaan eenzaamheid geven de geïnterviewden aan. Als verbeterpunten worden genoemd dat er meer aandacht nodig is voor signalering en inzet van preventieve interventies. Hulpverlening is niet altijd voor iedereen goed vindbaar en er zijn lange wachtlijsten voor hulpverlening. Geïnterviewden geven aan dat zij zorgen hebben om de mentale gezondheid in situaties van angstige kinderen die niet naar school gaan, eenoudergezinnen, echtscheidingen, arbeidsmigranten (in samenhang met alcoholproblemen en eenzaamheid) (armoede)stress en/of jonge moeders. Ook de impact van de coronamaatregelen op jongeren baart hen zorgen. Tot slot geven veel geïnterviewden aan dat zij niet bekend zijn met het gemeentelijke beleid en de mogelijkheden rondom mentale gezondheid. Bijlage pagina 8 en 9 geven de cijfers over mentale gezondheid. We zien dat wat betreft het risico op psychosociale problemen/angst en depressie: - Bij kinderen en jongeren hebben vaker een verhoogd risico met het stijgen van de leeftijd.

- Jongvolwassenen vaker verhoogd risico dan 35+-ers - Jongens hebben vaker een verhoogd risico dan meisjes, bij jongeren hebben juist meisjes vaker een verhoogd risico. Bij volwassenen hebben vrouwen vaker matig risico en is er geen verschil bij verhoogd risico. - Bij kinderen is er een lichte stijging in het aantal kinderen met een hoogrisico in 2017 t.o.v. 2013. - Bij jongeren is er in 2019 een stijging, na lichte daling vanaf 2007. - Bij volwassenen is het aantal stabiel, bij ouderen zien we een lichte daling na een stijging 4 jaar geleden. - Kinderen van laag- of midden opgeleiden ouders hebben vaker een hoogrisico dan kinderen van hoogopgeleide ouders. - Jongeren op het VMBO hebben vaker een hoogrisico dan jongeren op andere onderwijsniveaus. - Laagopgeleiden en volwassenen wonend in Stad hebben vaker een hoogrisico dan hoger opgeleiden en volwassenen wonend in Noord of Zuid. - Veel mensen geven aan meer stress te voelen, zich angstig en/of depressief te voelen ten gevolge van de coronacrisis.

Maart 2022

6

Conclusie evaluatie huidige gezondheidsbeleid

Op een aantal vlakken zien we verbetering van de gezondheid en gezonde leefstijl van inwoners over de tijd: meer ouderen ervaren een goede gezondheid, kinderen eten meer fruit, kinderen en jongeren roken minder vaak (mee), meer mensen voldoen aan de alcoholrichtlijnen en het aantal kinderen met overgewicht is licht gedaald. Ook noemden de geïnterviewden veel positieve punten over hoe zij het huidige gezondheidsbeleid ervaren. Er is veel aandacht voor positieve gezondheid, er worden veel activiteiten georganiseerd door een brede groep van samenwerkingspartners en er is veel aandacht voor vroegsignalering. Ondanks deze inzet moeten we ook constateren dat de gezonde leefstijl wat achteruit is gegaan, met name bij volwassenen zien we stijging van het aantal rokers, men is minder gaan bewegen en eet minder vaak groente en fruit. En qua mentale gezondheid zien we meer kinderen en jongeren met een hoogrisico op psychosociale problemen en geven veel volwassenen aan meer stress te voelen ten gevolge van de coronacrisis. Uit de verbeterpunten die de geïnterviewden aangeven is af te leiden dat de geïnterviewden achter de huidige aanpak/beleid staan, maar deze aanpak graag willen verstevigen, met meer aandacht voor borging, communicatie, kwetsbare groepen en voor het vergroten van de integraliteit/samenhang tussen alle activiteiten.

Andere thema’s

De geïnterviewden is gevraagd naar welke thema’s het nieuwe gezondheidsbeleid op zou moeten inzetten. Naast de huidige thema’s zijn hierop ook nieuwe thema’s genoemd. Deze nieuwe thema’s komen sterk overeen met de prioriteiten genoemd in de landelijke nota: A. Gezondheid in de sociale en fysieke leefomgeving

Dit sluit aan op de nieuwe omgevingswet. Bij gezonde leefomgeving gaat het enerzijds om het zorgen dat de leefomgeving gezond gedrag (zoals bewegen, gezond eten, sociaal contact) bij inwoners ondersteunt en stimuleert. Denk hierbij bijvoorbeeld aan voldoende groen, recreatiemogelijkheden, veilige fiets- en wandelpaden, speeltuintjes, sportaanbod en zorg toegankelijk en dichtbij. Anderzijds gaat het ook om gezondheidsbescherming, bijvoorbeeld het beperken van geluids- of geurhinder of voldoende verkoelende plekken bij hitte in de zomer. In de gezondheidsmonitor 2020 zijn hierover ook een aantal factoren over de gezonde leefomgeving uitgevraagd, een korte samenvatting hiervan staat op pagina 10 van de bijlage. Begin 2022 zal de GGD in Zaltbommel presentatie houden over de gezonde leefomgeving, vanuit een verdieping van de Gezondheidsmonitor 2020. Op basis van de gezondheidsmonitor kan desgewenst een gezondheidsprofiel voor gemeente Zaltbommel worden opgesteld die inzage geeft in de meest opvallende gezondheidscijfers per deelgebied, die betrekking hebben op de gezonde leefomgeving.

De gezondheidscijfers worden voor dit profiel onderverdeeld in de volgende categorieën:  Fysieke omgeving  Sociale (leef)omgeving  Leefstijl en gedrag De cijfers in het profiel kunnen bijvoorbeeld dienen voor een discussie binnen de gemeente over herkenbaarheid en eventuele behoefte aan verdiepingsslagen voor duiding in het omgevingsplan. B. Gezondheidsachterstanden verkleinen

In de landelijke nota wordt gepleit voor het inzetten van gericht beleid op het behalen van gezondheidswinst door de gezondheid van mensen in kwetsbare posities te verbeteren. Voorbeelden zijn mensen met een lage SES, mensen die onder de armoedegrens leven en migranten. De meeste effect valt het te verwachten als ingezet wordt op interventies tijdens de eerste levensfasen (zoals het programma Kansrijke start) en preventieve interventies op het gebied van roken, alcohol en overgewicht. Daarnaast wordt ook gepleit voor een domeinoverstijgende aanpak om de Maart 2022

7

onderliggende factoren zoals armoede, gezondheidsvaardigheden en gezonde leefomgeving aan te pakken. En er wordt gepleit voor een adaptieve aanpak om gezondheidsachterstanden op een lokaal passende manier aan te pakken. Dit sluit goed aan bij de thema’s die de geïnterviewden genoemd hebben, zoals kansrijke start en domeinoverstijgende samenwerking rondom gezonde leefomgeving en het armoedebeleid. C. Druk op het dadelijks leven

In de huidige nota van Zaltbommel worden de thema’s Depressie – angst genoemd. In lijn met het landelijke beleid pleiten we ervoor om dit te verbreden naar mentale gezondheid/weerbaarheid. In de landelijke nota wordt hierbij gepleit voor focus op jongeren en jongvolwassenen. Het gaat hierbij om het verlagen van prestatiedruk, de vergroten van weerbaarheid/veerkracht, het verbeteren van de ketenaanpak en selectieve preventie (preventie bij hoogrisico-groepen). Door de geïnterviewden werd ook mentale gezondheid als thema genoemd, met daarbij opmerkingen dat het zou moeten gaan over taboe doorbreken en mentale gezondheid beter bespreekbaar maken, weerbaarheid en normaliseren, maar ook over het bestrijden van eenzaamheid. D. Vitaal ouder worden

Dit thema is gericht op dat ouderen zo lang mogelijk op een goede manier zelfstandig kunnen blijven wonen, met ondersteuning en zorg, in een woning die aansluit bij hun persoonlijke behoeften. Om vitaal ouder worden te bevorderen is het nodig om dat wordt ingezet op valpreventie en stimuleren van bewegen en het vroegtijdig signaleren en doorbreken van eenzaamheid. Ook wordt gepleit voor dat ouderen zich op tijd voorbereiden op het ouder worden, bijvoorbeeld rondom bewustwording en belang van gezonde leefstijl (voeding, alcohol, bewegen), sociale contacten, zingeving en wonen voor het behoud van vitaliteit. Vitaal ouder worden zal ten goede komen aan participatie van ouderen aan de samenleving. Op pagina 11 van de bijlage staan een aantal cijfers over vitaal ouder worden weergegeven.

Aanbevelingen voor nieuw beleid Zet huidige beleid voort en verstevig

Er is veel draagvlak onder de geïnterviewden voor het huidige beleid en de ingezette koers met aandacht voor Positieve Gezondheid wordt gewaardeerd. Deze koers geeft een mooie basis om op door te bouwen en de komende tijd verder te verstevigen op basis van onderstaande aanbevelingen. De thema’s in de landelijke nota volksgezondheid sluiten hier goed op aan en geven de mogelijkheid om de inzet op positieve gezondheid, overgewicht, roken, alcohol en depressie te verstevigen door meer in te zetten op het verbeteren van de gezonde leefomgeving, het verkleinen van gezondheidsachterstanden, vitaal ouder worden en depressiepreventie te verbreden naar bevorderen van mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen. Werk gebiedsgericht

Noord, Zuid en Stad verschillen van elkaar, zowel als het gaat om welke gezondheidsproblemen er spelen als hoe de sociale en fysieke leefomgeving inwoners helpt (of belemmert) bij het maken van gezonde keuzes. Om gezondheidsachterstanden te verkleinen is een aanpak op maat per gebied (dorp of buurt) nodig. Het is hierin aan te bevelen om te starten in één of twee dorpen of buurten met de grootste gezondheidsachterstanden én de meeste kans op het vergroten van gezondheidswinst. Deze kans op gezondheidswinst kan vergroot worden door: Maart 2022

8

Vergroot het draagvlak en betrokkenheid van inwoners en andere relevante belanghebbenden en samenwerkingspartners. Kies samen met inwoners en lokale professionals welk gebied het eerst

geprioriteerd wordt. Bij het kiezen én vormgeven van de gebiedsgerichte aanpak is draagvlak en betrokkenheid van alle samenwerkingspartners en inwoners essentieel om tot een succesvolle aanpak te kunnen komen. Focus op mensen in kwetsbare situaties (zoals laagopgeleiden, armoede, jeugd, ouderen,

laaggeletterden, migranten). Kies de doelgroep waarop de gebiedsgerichte aanpak zich gaat richten en betrek een aantal vertegenwoordigers van deze doelgroep bij de aanpak. Zij weten het beste wat in hun sociale of fysieke leefomgeving hen helpt of belemmert in het maken van een gezonde keuze. En kunnen aangeven wat hen zou kunnen stimuleren of ondersteunen, zodat zij in staat zijn om de gezonde keuze te maken. Bevorder de integraliteit, samenhang en communicatie. Gezondheidsproblemen zijn complexe

problemen, die vaak vele verschillende oorzaken kennen. Gezondheidsbevordering vraagt dan ook een integrale aanpak vanuit meerdere sectoren en beleidsdomeinen, op meerdere niveaus (bestuurlijk, strategisch en op operationeel) en met meerdere interventies en activiteiten op gebied van voorlichting, omgeving, vroegsignalering en beleid. Een goede samenhang tussen deze veelheid van interventies en activiteiten én ondersteunt door één coherente communicatiestrategie vergroot dan de kans op effectiviteit en maakt van één plus één drie. Zorg voor voldoende intensiteit van de aanpak. Met voldoende kracht en inzet kan meer bereikt

worden, daarom is het heel belangrijk om voldoende menskracht en expertise in te zetten en om focus aan te brengen. Zet in met veel kracht op prioriteiten om daarmee de kans op effect te vergroten.

Maart 2022

9