Bijlage 1. Perspectiefnota 2023 - Raad 14 juli 2022

Perspectiefnota 2023

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

INHOUDSOPGAVE Inleiding / 3 Financieel meerjarenperspectief / 4 Totaal financieel beeld / 4 Gemeentefonds - Meicirculaire 2022 / 4 Toekomstige investeringen en ontwikkelingen / 8 MFA Brakel / 8 Gebiedsontwikkeling Bossche Poort / 8 Sociaal Cultureel Centrum / 8 Structurele effecten Omgevingswet / 8 Autonome ontwikkelingen / 9 Vertaling Bestuursakkoord 2022-2026 / 10 Richtlijnen Programmabegroting 2023-2026 / 12

2

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Inleiding De perspectiefnota vormt de aftrap van de jaarlijkse planning & control cyclus van de gemeente Zaltbommel. De perspectiefnota is hiermee het document waarin strategische keuzes worden gemaakt voor de toekomst. Deze perspectiefnota is, in tegenstelling tot voorgaande jaren, bewust beleidsarm. Tijdens het opstellen van de perspectiefnota is ook het bestuursakkoord gepresenteerd. Om deze reden zijn we terughoudend geweest in het opnemen van nieuwe initiatieven. Wel is de Meicirculaire 2022 vertaald, zijn de autonome ontwikkelingen meegenomen en is het Bestuursakkoord 2022-2026 financieel vertaald. Een belangrijk onderdeel in deze perspectiefnota is de Meicirculaire 2022. Deze circulaire heeft een grote impact op de financiële middelen die de gemeente vanuit het Rijk toegewezen krijgt. Verderop in deze perspectiefnota zal uitgebreid stilgestaan worden bij de effecten van deze circulaire. Met deze perspectiefnota wordt een doorkijk gegeven naar de ontwikkelingen voor de komende jaren en wordt een financieel perspectief geschetst richting het opstellen van de Programmabegroting 2023.

3

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Financieel meerjarenperspectief In dit hoofdstuk wordt het totaal financieel beeld van de Perspectiefnota 2023 gepresenteerd.

Totaal financieel beeld Deze paragraaf geeft de totale financiële effecten weer van de Perspectiefnota 2023. In de eerste tabel is het meerjarenperspectief van de exploitatie gepresenteerd. Hierin is het structureel begrotingssaldo, na vaststelling van deze perspectiefnota, zichtbaar. Meerjarenperspectief 2023-2026 Bedragen x € 1.000 Saldo Programmabegroting 2022 Meicirculaire 2022 Autonome Ontwikkelingen Bestuursakkoord 2022-2026 Bestuursrapportage 2022* Begrotingssaldo na vaststellen Perspectiefnota 2023

2023 299 V 2.298 V 29 V 1.566 N 368 N

2024 109 V 4.869 V 49 N 3.916 N 368 N

2025 279 V 5.949 V 385 N 4.816 N 368 N

2026 548 V 2.434 V 762 N 1.216 N 368 N

692 V

645 V

659 V

635 V

* De Bestuursrapportage 2022 is nog niet vastgesteld.

Het meerjarenperspectief 2023-2026 is voor Zaltbommel alle jaren positief. Dit biedt een financieel gezond uitgangspunt richting de Programmabegroting 2023-2026.

Gemeentefonds - Meicirculaire 2022 De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. De hoogte van inkomsten zijn gekoppeld aan de Rijksuitgaven (trap-op-trap-af). Er verschijnen drie circulaires per jaar: de meicirculaire, de septembercirculaire en de decembercirculaire. Nu is de Meicirculaire 2022 verschenen. Die is gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. In de Begroting 2022 zijn de gegevens uit de Septembercirculaire 2021 opgenomen. De decembercirculaire, die in de tussentijd verscheen, hebben we voor kennisgeving aangenomen. Immers, nu bij de Perspectiefnota 2023 maken we de integrale afweging van beleid op basis van de beschikbare middelen. Bij de Begroting 2023 betrekken we de informatie uit de Septembercirculaire 2022. We ontvangen bij deze meicirculaire meer dan bij de Septembercirculaire 2021. Dit was al aangekondigd in de Maartbrief 2022 en op basis van deze maartbrief is ook de financiële paragraaf van het Bestuursakkoord opgesteld. Van de extra middelen is een deel bestemd voor taakmutaties. Taakmutaties zijn wijzigingen in de algemene uitkering voor een specifiek doel, waarvoor het Rijk extra middelen toekent (of terugneemt). Uitgangspunt is dat we deze middelen, voorzover dit substantiële bedragen zijn, oormerken voor dit doel. Na het toewijzen van deze taakmutaties resteert het vrij besteedbare saldo.

De uitkomsten van de Meicirculaire 2022 staan in onderstaande tabel. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2022 zijn ter kennisname, deze worden namelijk opgenomen in de Bestuursrapportage 2022. De bedragen voor 2023 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2023 in deze perspectiefnota.

4

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Bedragen x € 1.000 Meicirculaire 2022 Septembercirculaire 2021

2022 51.796 48.604

2023 52.583 45.816

2024 51.732 45.657

2025 53.064 46.102

2026 49.071 46.618

Mutatie gemeentefonds totaal Hiervan herverdeeleffect (ingroeiregeling)

3.192 -

6.766 -238

6.075 -680

6.962 -771

2.453 -771

Taakmutaties 1. Sociaal Domein 2. Jeugdzorg (coalitieakkoord) 3. Energietoeslag 4. Inburgering Leefbaarheidstoets 5. Versterking dienstverlening 6. Mantelzorgbeleid 7. Uitvoeringskosten klimaatakkoord 8. Extra capaciteit BOA’s 9. Corona overig 10. Transitiekosten Omgevingswet en WKB

111 671 11 107 50 223 34 1 354

166 2.910 10 117 34 -

158 10 114 34 -

23 10 115 34 -

22 11 123 34 -

Totaal taakmutaties

1.206

3.238

316

183

190

Vrij besteedbaar

1.985

3.528

5.759

6.779

2.264

13

-

-

-

-

11. Afrekening voorgaande jaren 12. Afslag onderuitputting Rijksbegroting (trap-op-trap-af)

-688

-1.000

-1.000

-1.000

-

Totaal impact saldo Meicirculaire 2022 13. Vrijval zelf gereserveerde bedragen voor herijking

1.311

2.528

4.759

5.779

2.264

-

340

680

740

740

Impact saldo na herijking

1.311

2.868

5.439

6.519

3.004

Niet opgenomen in de Meicirculaire 2022 14a. Jeugdgelden "rapport van wijzen" (75%) 14b. Oormerken voor sociaal domein 15. Indexeringen eigen begroting

-

-570

2.048 -2.048 -570

1.887 -1.887 -570

1.296 -1.296 -570

Saldo gerelateerd aan het gemeentefonds

1.311

2.298

4.869

5.949

2.434

Toelichting op de mutaties 1. Sociaal Domein Volgens bestaand beleid wijzen we alles wat in de circulaire is gelabeld voor het sociaal domein ook toe aan het sociaal domein. Met ingang van deze meicirculaire vervalt vanaf het uitkeringsjaar 2023 een groot deel van deze labeling. Voor nu worden deze middelen Sociaal Domein in principe nog geoormerkt voor het Sociaal Domein. Zoals eerder ook aangegeven zal de begrotingssystematiek voor het sociaal domein moeten wijzigen, omdat de labeling niet meer plaats vindt. 2. Jeugdzorg (coalitieakkoord Rutte IV) Dit is de jaarschijf 2023 uit het “rapport van Wijzen” dat is vrijgegeven. Er is nog geen besluit genomen over de structurele toevoeging. Wel is de korting van € 500 miljoen van het bordje van gemeenten gehaald. Het Rijk is nu verantwoordelijk voor de invulling ervan. Er worden dus nog steeds plannen gemaakt die (per saldo) tot € 500 miljoen minder uitgaven moeten leiden, bovenop de uitvoeringsagenda van het Rapport van de Commissie van Wijzen uit juni 2021. Onder punt 14 is 75% van de structurele reeks toegevoegd, die we in onze begroting op mogen nemen t.b.v. de provinciale begrotingstoets. Voor nu worden de middelen Jeugdzorg in principe nog geoormerkt voor het Sociaal Domein.

Zoals eerder ook aangegeven zal de begrotingssystematiek voor het Sociaal Domein moeten wijzigen, omdat de labeling in het gemeentefonds niet meer plaats vindt. 3. Energietoeslag Dit bedrag is bedoeld om de lage inkomens te compenseren voor gestegen energieprijzen. Het geld dat nu is toegevoegd aan het gemeentefonds gaat uit van een uitkering van € 800 per huishouden, plus onze eigen uitvoeringskosten.

5

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

4. Inburgering: Leefbaarheidstoets Dit is het bedrag dat het Rijk nu structureel heeft vrijgegeven en in de algemene uitkering heeft gestort, in plaats van jaarlijks een incidenteel bedrag beschikbaar te stellen via een integratie-uitkering. 5. Versterken dienstverlening gemeenten Naar aanleiding van het rapport “Ongekend onrecht” (toeslagenaffaire) heeft het kabinet toegelicht dat naast de hersteloperatie voor getroffen ouders en kinderen, ook maatregelen nodig zijn die structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering moeten leiden. Onderdeel hiervan is het versterken van de dienstverlening bij alle onderdelen van de overheid, waaronder de gemeenten. Tot en met 2027 zijn middelen toegekend. Over de periode daarna vindt nog overleg plaats. 6. Mantelzorgbeleid Vanuit het programma Langer Thuis werkt het ministerie van VWS samen met partijen in het veld aan betere zorg en ondersteuning voor ouderen thuis. Mantelzorgers spelen daar een cruciale rol bij. Dit geld voor 2022 is bedoeld om de toegang tot lokale regelingen voor mantelzorgers te vereenvoudigen en de regellast voor mantelzorgers bij de aanvraag van deze voorzieningen te verminderen. 7. Uitvoeringskosten Klimaatakkoord Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid.

Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen voortzetten, ontvangen gemeenten in 2022 nu extra geld. Over de resterende middelen voor de jaren vanaf 2023, die in het Coalitie-akkoord Rutte IV zijn gereserveerd voor de uitvoeringskosten van medeoverheden voor het klimaatakkoord en aanvullend klimaatbeleid vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere VNG, IPO en het Rijk. 8. Extra capaciteit BOA's De Tweede Kamer heeft d.d. 23 september 2021 de motie Hermans c.s. aangenomen. Met deze motie, waarmee structureel € 200 miljoen is vrijgemaakt voor handhaving en veiligheid, is onder meer aan het kabinet de opdracht meegegeven om de capaciteit van (wijk)agenten en BOA’s in de openbare ruimte te vergroten. Van dit bedrag wordt structureel € 25 miljoen voor de BOA’s beschikbaar gesteld. In zijn brief van d.d. 12 november 2021 aan de Tweede Kamer heeft de minister van Justitie en Veiligheid aangegeven op welke wijze hij deze € 25 miljoen wil inzetten. Naast onder meer € 5,5 miljoen voor de groene BOA en een bedrag voor de verdere professionalisering en een veilige taakuitvoering van de BOA’s in alle domeinen, wordt € 13 miljoen vrijgemaakt voor de capaciteit van BOA’s in de openbare ruimte. De € 13 miljoen loopt nu via het gemeentefonds, het resterende bedrag niet. 9. Corona overig Het Rijk vergoed nog steeds voor de gevolgen van Corona.

De tussentijdse afrekening is deze keer beperkt, maar om toch straks in het totaal aansluiting te houden met alle bedragen, verwerken we deze apart en storten we het bedrag in 2022 in de Risicoreserve Corona. 10. Transitiekosten Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (WKB) Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van beide wetten vergoedt het Rijk in 2022 een deel van de kosten. We voegen deze bedragen toe aan het implementatiebudget omgevingswet, dat daarmee weer dekkend is. Voor de jaren na 2022 komt op zijn vroegst bij de Septembercirculaire 2022 duidelijkheid. Deze bijdragen bezien we samen met de gevolgen van beide wetten voor 2023 en verder. Vrij besteedbaar Na verwerken van de taakmutaties op de afzonderlijke budgetten is de rest van het saldo vrij besteedbaar. De posten die hierna worden genoemd zijn eigen verwerkingen. 11. Afrekening voorgaande jaren De jaren tot en met 2021 zijn op basis van de Decembercirculaire 2021 in de jaarrekening 2021 verwerkt. Nu is er nog een kleine verrekening. Die verwerken we dus in 2022. 12. Afslag onderuitputting Rijk Omdat we verwachten dat het Rijk te hoge uitgavenbudgetten heeft opgenomen, nemen we voorzichtigheidshalve een stelpost op om een te grote negatieve afrekening op te kunnen vangen. Dit doen

6

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

we maar tot en met 2025, omdat vanaf 2026 het accres is “vastgeklikt” en niet meer meebeweegt met de Rijkstuitgaven. De financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten, waaronder de systematiek van het gemeentefonds, zal de komende jaren nog worden bezien. 13. Vrijval zelf gereserveerde bedragen voor herijking In onze eigen begroting hielden we al rekening met de negatieve gevolgen voor de herijking van het gemeentefonds op basis van de toen bekende gegevens. Nu de herijking in het gemeentefonds is verwerkt kan deze post vrijvallen. De inschatting die we eerder maakten bleek accuraat. 14. Jeugdgeld "Rapport van Wijzen" In het rapport van de Commissie van Wijzen is een hervormingsagenda opgenomen. Deze uitvoering hiervan is nog niet bekrachtigd tussen Rijk en VNG. Daarom geeft het Rijk de middelen nog steeds niet structureel vrij. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2022 werd het gemeenten toegestaan om financieel rekening te houden met 75% van de in dit rapport opgenomen reeks. De jaarschijf 2023 is in de Meicirculaire 2022 volledig beschikbaar gesteld, dus 100% (zie punt 2). De vraag is of voor de jaren 2024 en volgende nog steeds de 75%-regel geldt. Onze extern adviseur heeft met verschillende organisaties contact opgenomen om hier antwoord op te geven, maar geen enkele kon of wil hier antwoord op geven.

We nemen daarom 75% op, zoals in het bestaande toetsingskader van de provincie staat. 15. Indexeringen eigen begroting Voor de indexeringen van onze eigen begrotingsposten (lonen, externe kosten, en belasting- en legesinkomsten) nemen we een stelpost op in de begroting. Saldo gerelateerd aan het gemeentefonds Dit is het saldo dat overblijft en toegevoegd kan worden aan ons structurele begrotingssaldo.

7

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Toekomstige investeringen en ontwikkelingen In dit hoofdstuk staan de toekomstige investeringen uit het Bestuursakkoord 2022-2026 en daarnaast de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet en de mogelijke gevolgen daarvan.

MFA Brakel Een Multifunctionele Accommodatie (MFA) is een idee wat lokaal is ontstaan en op die manier op de agenda van raad en college is gekomen. Al een aantal jaren wordt gesproken over de totstandkoming van MFA Brakel. De gemeente steunt de plannen en gaat samen met de initiatiefgroep de plannen realiseren binnen de gestelde financiële en ruimtelijke kaders.

Gebiedsontwikkeling Bossche Poort De entree van de binnenstad vanaf het station kan beter en vooral mooier. We zetten in op het realiseren van de plannen bij de Bossche Poort. Met daarin opgenomen de woningbouw en de parkeergarage. Dit alles binnen de financiële armslag die we als gemeente hebben. Begin 2022 heeft u het stedenbouwkundig plan Bossche Poort vastgesteld. Op basis van dit stedenbouwkundig plan zijn wij, samen met Bazalt Wonen, verder gegaan met de gebiedsontwikkeling. Voor de gebiedsontwikkeling is reeds een (voorbereidings)krediet van € 500.000 beschikbaar gesteld. De totale kosten van de gebiedsontwikkeling zijn evenwel hoger. Wij adviseren rekening te houden met een aanvullende budgetreservering van circa € 4 miljoen voor de uitvoering van de visie. Het daadwerkelijk benodigde budget is afhankelijk van de verdere uitwerking van de plannen en de definitieve keuze met betrekking tot de parkeeroplossing in het gebied.

Sociaal Cultureel Centrum De Poorterij is aan vervanging toe. De komende jaren gaan we werken aan realistische en betaalbare plannen om een nieuw Sociaal Cultureel Centrum voor Zaltbommel én de hele gemeente realiseren. Daarbij kan ook de Sint Maartenskerk ingezet worden voor een gedeelte van de activiteiten die in de huidige Poorterij plaatsvinden. Dit alles gebeurd in samenspraak met de Protestantse Gemeente Zaltbommel en passend bij de monumentale status van de kerk en het orgel. In de raad van 4 november 2021 is door de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld van € 10,4 miljoen en zijn de hieruit voortvloeiende kapitaallasten verwerkt in de meerjarenbegroting.

Structurele effecten Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de wet is het Omgevingswettraject nog niet afgerond. Na de inwerkingtreding van de wet breekt de zogenaamde transitieperiode aan. Deze loopt tot 1 januari 2030. Gedurende deze transitieperiode moeten er nog tal van zaken worden ‘ingeregeld’. Hierbij is met name de transitie van het tijdelijke omgevingsplan zoals dat op 1 januari 2023 geldt (een verzameling van alle bestemmingsplannen en beheersverordeningen en een groot aantal rijksregels (de zogenaamde bruidschat) naar het definitieve omgevingsplan in de geest van de wet. Gedurende de transitieperiode wordt het (tijdelijke) omgevingsplan op natuurlijke momenten herzien en ingericht conform de nieuwe structuur voor het omgevingsplan. Hier zijn kosten aan verbonden waarvoor nog geen financiële middelen zijn gereserveerd. In het vierde kwartaal 2022 ontvangt de raad een voorstel over de migratiestrategie, inclusief de financiële consequenties. De ontwerpomgevingsvisie voor de Bommelerwaard lag ter inzage van 9 december 2021 tot en met 2 februari 2022. De vaststelling van de omgevingsvisie is voorzien in het derde kwartaal van 2022. De omgevingsvisie wordt samen met de gemeente Maasdriel opgesteld. De eerste kamer heeft op 21 juni aangegeven niet meer voor de zomer te besluiten en op dit moment is een meerderheid voor de invoering per 1-1-2023 nog niet vanzelfsprekend.

Definitieve besluitvorming over invoering Omgevingswet wordt pas in oktober verwacht.

8

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Autonome ontwikkelingen Bedragen x € 1.000 Netto effect Gemeenschappelijke Regelingen Kapitaallasten Integraal huisvestingsplan (IHP)

2023 29 V -

2024 49 N -

2025 35 N 350 N

2026 88 V 850 N

Totaal Autonome ontwikkelingen

29 V

49 N

385 N

762 N

Netto effect Gemeenschappelijke Regelingen De Begroting 2023 van de gemeenschappelijke regelingen zijn inmiddels van zienswijze voorzien. De bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen wordt bijgesteld aan de hand van de aangeleverde begrotingen. Voor Zaltbommel worden deze gewijzigde bijdragen verwerkt via deze perspectiefnota, het totaal effect van alle gemeenschappelijke regelingen tezamen is minimaal. Kapitaallasten Integraal Huisvestingsplan Eens per 4 jaar wordt het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2022-2037 (IHP) geactualiseerd aan de hand van leerlingenprognoses, woningbouw, beleidsontwikkelingen, functionaliteit en bouwkundige staat van de schoolgebouwen. Op basis van deze gegevens geven wij een perspectief op de noodzakelijke investeringen in de onderwijshuisvesting binnen onze gemeente voor de komende 15 jaren. Besluitvorming zou eigenlijk eind 2021 plaatsvinden. De raad is in december 2021 geïnformeerd over de voortgang. Het plan is in de collegevergadering van 12 april 2022 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. De financiële consequenties van de investeringen in de periode van 2023-2026 nemen we mee in de Perspectiefnota 2023.

Hierin zijn investeringen opgenomen voor de noodzakelijke uitbreidingen van de scholen te Nederhemert en Gameren, alsmede een stelpost voor de huisvesting van de Toermalijn in afwachting van het plan van aanpak voor het passend onderwijs in de Bommelerwaard. In de carrousel van 30 juni 2022 geeft ICS adviseurs een toelichting op het plan, waarna inhoudelijke behandeling plaats vindt in de raad van 22 september 2022.

9

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Vertaling Bestuursakkoord 2022-2026 Hieronder zijn de ontwikkelingen vanuit het Bestuursakkoord in een tabel gepresenteerd. Bedragen x € 1.000 Organisatieontwikkeling Onttrekking uit algemen reserve Veiligheid en BOA's Dekking BOA's uit taakmutatie meicirculaire Storting in algemene reserve Stelpost beleidsvoornemens

2023 750 N 500 V 100 N 34 V 1.250 N

2024 250 N 100 N 34 V 3.350 N 250 N

2025 250 N 100 N 34 V 4.250 N 250 N

2026 250 N 100 N 34 V 650 N 250 N

Totaal Bestuursakkoord 2022-2026

1.566 N

3.916 N

4.816 N

1.216 N

Organisatieontwikkeling Organisatieontwikkeling (inclusief balans, ambities en middelen) moet doorlopend aandacht krijgen. We constateren dat de politiek/bestuurlijke ambities niet volledig door de organisatie uitgevoerd kunnen worden binnen de gestelde termijnen. Er dient dus een monitoring op de gewenste en beschikbare capaciteit te komen. Daarnaast is er ook sprake van autonome groei van de gemeente Zaltbommel. Die groei was er de afgelopen jaren en wordt ook de komende bestuursperiode verwacht (ca. 2.000 inwoners). Dat betekent dat er een grotere druk komt op al onze dienstverlening. Naast een groei van het aantal inwoners, neemt de vraag vanuit de bevolking aan de gemeentelijke organisatie toe. De (mondige) burgers weten ons, gelukkig, steeds beter te vinden, wat een extra druk op de organisatie legt. Ook de toename van rijkstaken (vooral Sociaal Domein) en de complexere problematiek waarmee we geconfronteerd worden, zorgen voor extra werkdruk. Als antwoord zal de organisatieontwikkeling planmatig worden uitgevoerd, waarbij de noodzakelijke investeringen gekoppeld worden aan te bereiken, aantoonbare doelen. Systemen, werkmethodieken en bijbehorende veranderingen worden ingezet en samen met het management geëvalueerd op resultaat.

Het doel is de organisatie robuuster en flexibeler te maken en de sturing op (en controle van) de capaciteit versus de gevraagde diensten beter mogelijk te maken. Onttrekking uit Algemene reserve In 2023 wordt € 500.000 beschikbaar gesteld voor organisatieontwikkeling. Dit incidenteel budget wordt gedekt uit de Algemene reserve. Dit is de enige onttrekking die we in 2023 doen. Het incidenteel budget van € 1 miljoen voor stelpost beleidsvoornemens kunnen we dekken uit het begrotingssaldo. Dit wijkt af van het Bestuursakkoord 2022-2026 ten gunst van de reservepositie van de gemeente Zaltbommel. Veiligheid en BOA's Onveiligheid kent veel vormen. Van straatintimidatie tot (georganiseerde) criminaliteit en van verkeersveiligheid tot digitale onveiligheid. We kunnen de digitale veiligheid versterken door inzet van de digitale weerbaarheid voor zowel gemeente als inwoners. De afgelopen jaren zien we de problematiek rond al die vormen van veiligheid verder toenemen in Zaltbommel en die ontwikkeling moeten we keren. Dat doen we door meer in te zetten op preventie door middel van voorlichting, het beter en specifieker signaleren van strafbare, criminele, activiteiten en het vinden van wegen om ook regionaal en landelijk meer passende inzet van politie en openbaar ministerie te krijgen. Dit alles gaat door intensievere inzet van meer BOA’s.

Hierbij wordt gestuurd op een betere aansluiting bij de dagelijkse actualiteit. Hiervoor wordt € 100.000 beschikbaar gesteld, waarvan € 34.000 wordt gedekt via een taakmutatie die is opgenomen in de Meicirculaire 2022. Storting in Algemene reserve Het geprognositiceerde begrotingssaldo biedt ruimte om de algemene reserve te versterken. Een sterk weerstandsvermogen zorgt voor meer flexibiliteit. Daarnaast kunnen we hiermee beter eventuele financiële tegenvallers opvangen. De bedragen per jaar wijken af van de cijfers in het bestuursakkoord maar in totaliteit wordt er nog steeds € 9 miljoen gestort. Dit om voldoende, en vooral stabiel, begrotingssaldo over te houden. In de periode 2023-2026 wordt er € 8,25 miljoen gestort. In de Bestuursrapportage 2022 is een storting van € 750.000 opgenomen in jaarschijf 2022.

10

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Stelpost Beleidsvoornemens Om de doelstellingen die in het bestuursakkoord staan beschreven te kunnen realiseren, wordt voorgesteld middelen beschikbaar te stellen in de Perspectiefnota 2023. Deze middelen verdelen we in de Programmabegroting 2023.

11

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Richtlijnen Programmabegroting 2023-2026 Aanleiding De eerste stap voor de begroting 2023-2026 is het vaststellen van de uitgangspunten voor de begroting. We stellen de begroting 2023-2026 op basis van het bestaande beleid op, aangevuld met de effecten in deze perspectiefnota. Het bestaande beleid bestaat uit de meerjarige effecten van de Programmabegroting 2022-2025 en de tot nu toe genomen raadsbesluiten. Wijzigingen die zich voordoen in de tijd tussen het opstellen van de begroting en de aanbieding hiervan, worden toegelicht bij de aanbieding van de programmabegroting 2023-2026. Financiële overwegingen De basis voor de begroting 2023 is de meerjarenbegroting 2022 voor de jaarschijf 2023. Op dit moment is het financiële beeld nog niet geheel compleet. Met name mutaties op de volgende onderdelen zullen nog wijzigingen opleveren: • Doorrekening salariskosten 2023 • Doorrekening financieringskosten 2023 • Besluitvorming begrotingen 2023 gemeenschappelijke regelingen • Septembercirculaire 2022 gemeentefonds • Uitkomsten Bestuursrapportage 2022 • Ontwikkelingen belastingen en heffingen Indexering We hanteren voor de salariskosten de ontwikkeling zoals genoemd in de laatst bekende circulaire van het Gemeentefonds. Op dit moment is dat een index van 3,6% volgens de Meicirculaire 2022. Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2022.

De salariskosten berekenen we op basis van de huidige bezetting van de toegestane formatie. Niet ingevulde vacatures ramen we op het maximale salarisniveau. Voor de prijsstijgingen houden we rekening met een index van 3,0%, op basis van de Meicirculaire 2022. Doorrekening financieringskosten De uitgangspunten voor het toerekenen van de rente vloeit voort vanuit de daarvoor geldende regelgeving. Daarbij houden we rekening met de actuele renteontwikkeling. Ten opzichte van de begroting 2022 is dit nu nog ongewijzigd. Bij het opstellen van de begroting 2023 actualiseren we dit op basis van de dan bekende marktontwikkelingen. Op dit moment leidt deze berekening tot een door te belaste rente aan de grondexploitatie van 1,25% en voor de overige investeringen van 1,00%. Besluitvorming gemeenschappelijke regelingen Binnen de gemeente Zaltbommel kennen we de volgende gemeenschappelijke regelingen: • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland -Zuid (VRGZ) • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Werkzaak Rivierenland • Regionaal Archief Rivierenland (RAR) • Regio Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) Eind 2022 wordt het Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (PHTB) opgeheven, en zal vanaf 2023 geen verbonden partij meer zijn.

Deze partijen hebben hun begroting opgesteld en aan ons een zienswijze gevraagd. De uitkomsten van onze zienswijzes zijn opgenomen in deze perspectiefnota. Als het algemeen bestuur van een GR afwijkend besluit van onze zienswijze, nemen we de afwijking mee in de begroting.

12

GEMEENTE ZALTBOMMEL | PERSPECTIEFNOTA 2023

Circulaires gemeentefonds Jaarlijks publiceert het ministerie een drietal documenten waarin de ontwikkelingen van de rijksinkomsten worden weergegeven. De meicirculaire is gebaseerd op de voorjaarsnota en kijkt vooral naar het komend begrotingsjaar. Ook vindt er een actualisering plaats voor het lopende jaar. De septembercirculaire kijkt naar het lopende begrotingsjaar en geeft een bijstelling voor het komende jaar. Het leidende principe bij de algemene uitkering is: “trap op, trap af”. Dit wil zeggen dat wanneer de Rijksuitgaven stijgen, de uitkering aan de gemeente stijgt en vice versa. De decembercirculaire is gebaseerd op de najaarsnota van het Rijk en kijkt terug op het afgelopen jaar. Voor de perspectiefnota nemen wij de meicirculaire op. De septembercirculaire nemen we mee in de begroting en de decembercirculaire betrekken we bij de jaarrekening. Uitkomsten Bestuursrapportage 2022 De Bestuursrapportage 2022 geeft inzicht in de financiële ontwikkelingen van het bestaande beleid. Deze kunnen meerjarige gevolgen hebben. Op dit moment is dit effect in concept gereed. De definitieve meerjarige gevolgen nemen we op in de Programmabegroting 2023. Ontwikkelingen belastingen en heffingen In het Bestuursakkoord 2022-2026 is opgenomen, dat de belastingen slechts met de inflatie worden verhoogd. De meicirculaire van het gemeentefonds geeft voor 2023 een prognose van 3,0%.

Dit is in het saldo van deze perspectiefnota verwerkt. Bij het opstellen van de begroting actualiseren we dit op basis van de Septembercirculaire 2022. Indeling programmabegroting In de Programmabegroting 2023 vindt een wijziging plaats in de weergave van de programmateksten. In de huidige programmabegroting worden per subonderdeel de verplichte "drie W-vragen" beantwoordt. In de Programmabegroting 2023 en verder worden de "drie W-vragen" per programma weergegeven. Dit zorgt voor een scherpere scheiding tussen de doelstellingen en de daaruit voortvloeiende acties die gedurende het jaar verwacht worden. Deze indeling zorgt ook voor een betere leesbaarheid van de teksten. Voorbeeld nieuwe indeling: Wat willen we bereiken? (bullitsgewijs) • Doelstelling 1 • Doelstelling 2 • Etc. Wat gaan we daarvoor doen? (onderwerp in de kop en daaronder een toelichting op het onderwerp) Onderwerp 1 (toelichting op onderwerp 1) Onderwerp 2 (toelichting op onderwerp 2) Etc. Wat mag het kosten? (tabel) Financiële tabel van de baten en lasten van het programma.

13

Gemeente Zaltbommel Postbus 10.002 5300 DA Zaltbommel Hogeweg 11 5301 LB Zaltbommel Telefoon: 0418 - 68 16 81 Fax: 0418 - 68 16 45 www.zaltbommel.nl