Bijlage 1. Beheerplan speelplaatsen en bewegen Gemeente Zaltbommel 2022-2026 (4)
Tekst van het document
Beheerplan speelplaatsen 2022 t/m 2026
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Opgesteld door Status Datum
: : :
Corné van Dalen Concept 29 juli 2021
2
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Inhoud 1. 2.
Samenvatting ........................................................................................................................................................ 4 Beleidskaders ....................................................................................................................................................... 5 2.1. WAS (Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen) .......................................................................... 5 2.2. Nota jeugdbeleid en Nota Zaltbommel Positief Gezond ...................................................................... 6 2.3. Klimaatadaptatie ....................................................................................................................................... 6 2.4. Kwaliteitsambitie ....................................................................................................................................... 7 2.5. Handboek openbare ruimte gemeente Zaltbommel ............................................................................ 7 2.6. Voorgaand beheerplan .............................................................................................................................. 7 3. Toekomstvisie Spelen en Bewegen ................................................................................................................... 8 3.1.
Spelen anno nu en in de toekomst ......................................................................................................... 8 3.1.1. Nieuwe speelvoorzieningen ............................................................................................................. 8 3.1.2. Inclusief spelen en bewegen ........................................................................................................... 8 3.2. Groen in de speelplaatsen ........................................................................................................................ 9 3.3. Vandalisme ................................................................................................................................................ 10 4. Areaal ................................................................................................................................................................... 11 5. Uitvoering ............................................................................................................................................................. 12 Inspectie .................................................................................................................................................... 12 5.1. 5.2.
Onderhoud ................................................................................................................................................. 12 5.2.1. Groenonderhoud.............................................................................................................................. 12 5.2.2. Ondergronden .................................................................................................................................. 12 5.3. Vervangingen ............................................................................................................................................ 12 5.3.1 Afschrijvingstermijnen ........................................................................................................................ 12 5.3.2 Vervangingsmoment ........................................................................................................................... 13 6. Kostenontwikkeling ........................................................................................................................................... 14 6.1. Prijspeil ...................................................................................................................................................... 14 6.2.
Areaaltoename ......................................................................................................................................... 14 6.3. Vervangingswaarde areaal ..................................................................................................................... 14 7. Onderhoudskosten ............................................................................................................................................. 15 8. Financiën ............................................................................................................................................................. 16 8.1. Strategisch beeld...................................................................................................................................... 16 8.2. Huidig budget ............................................................................................................................................ 16 Bijlage ........................................................................................................................................................................... 17 Totaal overzicht speellocaties gemeente Zaltbommel ....................................................................................
17 Overzicht speellocaties per kern .......................................................................................................................... 17 Aalst...................................................................................................................................................................... 17 Brakel ................................................................................................................................................................... 18 Bruchem .............................................................................................................................................................. 18 Delwijnen ............................................................................................................................................................. 19 Gameren .............................................................................................................................................................. 19 Kerkwijk ............................................................................................................................................................... 20 Nieuwaal ..............................................................................................................................................................
20 Nederhemert ....................................................................................................................................................... 21 Poederoijen ......................................................................................................................................................... 21 Zaltbommel ......................................................................................................................................................... 22 Zuilichem ............................................................................................................................................................. 22 Overzicht leeftijdscategorieën en type speeltoestellen .................................................................................... 23
3
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
1. Samenvatting Voor u ligt het beheerplan speelplaatsen 2022 t/m 2026 van de gemeente Zaltbommel. Spelen vervult een belangrijke rol in het dagelijks leven van kinderen. De gemeente Zaltbommel hecht grote waarde aan het creëren en behouden van voldoende, kwalitatief goede en duurzame speel- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. De gemeenteraad heeft op 9 oktober 2014 het beheerplan speelplaatsen voor het laatst vastgesteld voor de periode 2015-2020.Het is nodig om het beheerplan te actualiseren. In de loop der tijd wijzigen zaken op het gebied van normering en wetgeving. Ook neemt het aantal speeltoestellen- en locaties toe. Door veroudering moeten we meer speeltoestellen vervangen dan in de vorige planperiode. De financiële basis van dit speelplaatsen beheerplan vormt de exploitatieopzet voor openbare speelplaatsen. Deze exploitatieopzet bevat een totaaloverzicht van alle speelplaatsen en hun individuele onderdelen. Van alle speeltoestellen, meubilair, hekwerken en ondergronden zijn de gegevens verwerkt. De benodigde financiële dekking wordt bepaald door een aantal factoren die in dit beheerplan worden toegelicht. We gaan de komende jaren meer inzetten op groen in en rond de speelplaatsen. We willen hiermee “natuurlijk spelen” stimuleren en tevens bijdragen aan de biodiversiteit en klimaatadaptatie.
We willen proberen om het vandalisme te reduceren door samenwerking met verschillende partijen op het gebied van jongerenwerk en handhaving. Daarnaast willen we inclusief spelen stimuleren en als nieuwe standaard gaan zien. We zien een jaarlijkse toename van ons areaal van ongeveer 5% gemeten op basis van de vervangingswaarde van alle onderdelen. Dit hangt samen met de uitbreidingen van het aantal speelplaatsen, bijvoorbeeld in nieuwbouwwijken en recreatiegebieden.
4
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
2. Beleidskaders 2.1. WAS (Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen) In Nederland worden via het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) eisen gesteld aan attractie- of speeltoestellen. Alle ontwerpers, keurders, verkopers, installateurs en beheerders van speeltoestellen moeten zich aan deze regelgeving houden. In het WAS staat kort gezegd dat speeltoestellen veilig moeten zijn, met een verwijzing naar de Europese normen voor speeltoestellen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit houdt toezicht op het Warenwetbesluit. Als een toestel voldoet aan die normen mogen we ervan uitgaan dat het toestel veilig is. In deze normen staat bijvoorbeeld precies vermeld wat de afmetingen (in millimeter) van een gat van een speeltoestel mag zijn zodat er geen vingers in bekneld kunnen raken. Maar een toestel hoeft niet altijd te voldoen aan de normen. Met behulp van een risicobeoordeling, uitgevoerd door een aangewezen keuringsinstantie (AKI), kan ook aangetoond worden dat een toestel aan de wet voldoet. In het attractiebesluit wordt een speeltoestel als volgt gedefinieerd: Een inrichting bestemd voor vermaak of ontspanning waarbij uitsluitend van zwaartekracht of fysieke kracht van de mens gebruik wordt gemaakt.
Om aan de eisen van het attractiebesluit te voldoen doen we op hoofdlijnen het volgende: Alle speeltoestellen die wij aanschaffen moeten voorzien zijn van een certificaat van goedkeuring We laten alle speeltoestellen veilig plaatsen en onderhouden conform de opgave van de leverancier. We registreren alle speeltoestellen en de relevante gegevens in een logboek We laten alle speeltoestellen jaarlijks inspecteren door een daarin gespecialiseerd bedrijf. Speelaanleidingen zoals boomstammen of andere natuurlijke objecten vallen niet onder het WAS. We controleren echter wel regelmatig de veiligheid van de speelaanleidingen.
5
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
2.2. Nota jeugdbeleid en Nota Zaltbommel Positief Gezond In de Nota Jeugdbeleid 2012-2015 van de gemeente Zaltbommel staat dat kinderen recht hebben op zowel informele als formele speelruimte. Omdat we geen formele opvolging hebben op deze nota beschouwen we de nota voor dit beheerplan als nog van toepassing. Verder stelt de nota het volgende: Het behouden en creëren van voldoende, kwalitatief goede en duurzame speel- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte staat hoog op de gemeentelijke agenda. Deze plekken kunnen een formeel of informeel karakter hebben. Het biedt kinderen gelegenheid tot beweging en recreatie. Dat is belangrijk in een tijd waarin buitenspelen door het toenemende verkeer steeds verder beperkt wordt. Inrichting van speelterreinen in de kernen heeft plaats op basis van de normen voor formele speelruimte. Daarbij gaat men uit van een actieradius per leeftijdscategorie. Voor de jongsten is dat maximaal 100 meter van huis. Voor oudere kinderen gelden grotere afstanden. Omdat speel- en ontmoetingsplekken jong en oud samenbrengen, kunnen ingerichte plaatsen het wij-gevoel in dorpen en wijken versterken. In deze huidige vorm is het Nota jeugdbeleid 2012-2015 nog steeds deels van toepassing. Echter is de vraag naar universele/ algemene speelplaatsen (niet per leeftijdscategorie) een actueel onderwerp.
Naast Nota jeugdbeleid verwijzen we ook naar Nota Zaltbommel Positief Gezond 2018-2021. Hierin blijkt dat er, zowel jong als oud, sprake is van overgewicht. Hierbij zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: 1. Voorkomen van overgewicht bij kinderen en volwassenen. 2. Het aantal kinderen met overgewicht stijgt niet meer. In die nota staat o.a. het volgende: Op nadrukkelijk verzoek van de gemeenteraad en in het kader van een positieve benadering van gezond gewicht zijn we in 2016 gestart met ‘Zaltbommel Gezond’. Hierin werken we aan het verbeteren van de leefstijl van jongeren binnen de gemeente Zaltbommel. Gezond gewicht is één van de aandachtsgebieden. Samen met partners zoals Buurtzorg Jong, fysiotherapeuten, scholen en sportverenigingen vullen we de activiteiten en concrete samenwerking verder in. De speelplaatsen vervullen hierin ook een belangrijke rol.
2.3. Klimaatadaptatie De gevolgen van wereldwijde klimaatverandering worden steeds meer merkbaar. Het aantal zomerse en tropische dagen neemt toe en regenbuien worden heviger. Als gemeente moeten we maatregelen nemen om de gevolgen hiervan waar mogelijk te verminderen. De aanpak hiervoor wordt beschreven in de Lokale Adaptatiestrategie (LAS). De hoofdmaatregelen zijn het maken van meer opvangruimte voor water en de aanleg van meer groen om de omgeving koeler te houden. Bij warm weer willen we mensen schaduw en verkoeling bieden. De speeltuinen in de gemeente hebben een positief effect op hitte als ze groen ingericht zijn. Ze kunnen ook een positief effect hebben op wateroverlast als ze ingericht worden om water tijdelijk vast te houden.
6
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
2.4. Kwaliteitsambitie In mei 2012 heeft de gemeenteraad van Zaltbommel de kwaliteitsambitie openbare ruimte vastgesteld. De raad heeft besloten dat voor de meeste onderdelen van de openbare ruimte het niveau “Basis” gehanteerd wordt. Hoewel in de kwaliteitsambitie niet specifiek verwezen wordt naar speelruimte wordt ook dit element van de openbare ruimte op het niveau “Basis” onderhouden. Deze keuze betekent dat alle speeltoestellen moeten voldoen aan wet- en regelgeving. We accepteren gebruikssporen. Speeltoestellen zijn immers bedoeld om intensief gebruikt te worden en we hoeven en kunnen niet altijd een nieuwstaat garanderen.
2.5. Handboek openbare ruimte gemeente Zaltbommel In ons Handboek openbare ruimte stellen we eisen aan speelplaatsen. De eisen zijn primair bedoeld voor nieuwe speelplaatsen die aangelegd worden door projectontwikkelaars, maar zijn meestal ook toepasbaar bij herinrichtingen van bestaande speelplaatsen.
2.6. Voorgaand beheerplan Het beheerplan speelplaatsen 2004-2014 en 2015-2020 beschrijft de financiële kaders maar verder geen beleid.
7
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
3. Toekomstvisie Spelen en Bewegen Spelen is, zoals al eerder aangegeven, belangrijk voor de ontwikkeling van het kind. Naast spelen is ook bewegen erg van belang voor jong en oud. In dit hoofdstuk staat een toekomstvisie over spelen en bewegen en hoe we de speelplaatsen duurzamer willen beheren.
3.1. Spelen anno nu en in de toekomst Spelen zoals nu is vooral per doelgroep ingericht. We hebben speelplaatsen verspreid over de kernen waarbij de meeste locaties zijn ingericht voor een bepaalde doelgroep (0-3 jaar, 4-12 jaar en 12+). Speelplaatsen voor de kleinsten zijn meer verspreid over de wijken zodat de kinderen de speelplaats makkelijker kunnen bereiken. Speelplaatsen voor de groep 4-12 kunnen centraler liggen. Deze kinderen zoeken elkaar meer op en kunnen min of meer zelfstandig naar de speeltuin gaan. Voor de oudere jeugd gaat het meestal om centraal gelegen locaties voor sport en ontmoeting. Door deze constructie is het voor veel (jongere) doelgroepen lastiger om te spelen en te bewegen, want zij kunnen door omstandigheden niet naar de speelplaats aan de andere kant van het dorp of wijk en dat terwijl er een speelplaats direct om de hoek is die dan niet aansluit op de doelgroep leeftijd. We kunnen stellen dat de speeltuinen niet de mogelijkheid hebben mee te groeien met de wens vanuit de desbetreffende buurt. Om dit te ondervangen overleggen wij bij herinrichting van de speelplaats over de wensen. Indien wenselijk en mogelijk brengen we meer variatie aan in de speeltoestellen om meerdere doelgroepen te kunnen bedienen. We hebben al een aantal speelplaatsen waar de doelgroep 0-14 jaar is.
Denk aan Parkeiland, Neswaarden, Bulkenlaan, Middelweide en nog een aantal locaties. Deze speellocaties zijn universeel ingericht waardoor iedereen daar kan spelen en bewegen. Als de speelplaatsen ruimer opgezet zijn betekent dit veelal ook dat kinderen van alle leeftijden samen komen om te spelen. Hierdoor kunnen jong en oud van elkaar leren. Ander bijkomend voordeel is dat er vaker ouders aanwezig zijn in de speelplaatsen. Zij zullen de kleinste kinderen namelijk nog steeds begeleiden. Hierdoor ontstaat ook meer natuurlijk toezicht binnen de speelplaatsen en is de kans dat vandalisme plaats vindt kleiner. We hopen dat hierdoor ook de speeltuinen schoner achtergelaten worden. De sociale cohesie zal hierdoor verbeteren en het leefklimaat wordt beter. In hoofdstuk 3.1.2. zullen we ’’inclusief spelen’’ toelichten.
3.1.1. Nieuwe speelvoorzieningen Voor speelvoorzieningen (inclusief een trapveld) in nieuwbouwwijken moet een oppervlak gereserveerd worden ter grootte van (minimaal) 3% van het uitgeefbaar oppervlak. Dit oppervlak moet bij voorkeur aaneengesloten en centraal in het plan liggen. Ligging aan de rand van een plangebied heeft niet de voorkeur, tenzij die rand grenst aan bestaand bebouwd gebied en de speelruimte mede bereikbaar is vanuit het bestaand gebied. Het ontwerp voor speelplaatsen wordt in overleg met de (toekomstige) bewoners, de beheer-/beleidsmedewerker en de dorps-/wijkcoördinator van de gemeente opgesteld. Hierbij wordt rekening gehouden met de toekomstige doelgroep, inclusiviteit, de ligging, veiligheid, onderhoud, klimaatadaptie, etc.
3.1.2. Inclusief spelen en bewegen Spelen is voor iedereen, ongeacht fysieke of verstandelijke vaardigheden. Alle kinderen hebben het fundamentele recht op spelen, vastgesteld in het Internationaal Verdrag van de Rechten voor het kind. Vanzelfsprekend is dat helaas nog niet altijd. Daar willen we graag verandering in brengen.
8
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel Door de speelplaatsen zo in te richten dat iedereen kan (samen) spelen en bewegen, dragen we bij aan een inclusieve leefomgeving waarin iedereen zich welkom voelt. De kinderen met een beperking krijgen hierdoor meer kansen op interactie met andere kinderen, wat kan bijdragen aan een gevoel van eigenwaarde. Om een goede inclusieve inrichting te realiseren is het van belang om samen met alle betrokkenen in gesprek te gaan om de wensen en behoeften vast te stellen. Door deze samenwerking kan uiteindelijk een ontwerp en inrichting ontstaan die door alle betrokken ondersteund en omarmd zal worden. Een aantal punten van aandacht zijn: Creëren van voldoende draagvlak; Betrek betrokkenen in het gehele traject. Verzorgen van het totaalplaatje; Daar waar praktische factoren m.b.t. fysieke toegankelijkheid en toestellen samen komen met een fijne welkome totaalomgeving. Een plek waar ieder kind en bezoeker zicht prettig voelt. Combineer veel samenspeelmogelijkheden; Rolstoelvriendelijke speelopties, maar ook de auditieve, visuele en cognitieve/educatieve elementen. Samenspelen moet vanzelfsprekend zijn. Inclusief zou niet speciaal moeten zijn, maar juist normaal; Zorgen dat speelplaatsen bekend zijn bij de doelgroep.
Ouders van kinderen met behoefte aan een aangepaste speelplaats zijn bereid verder te reizen, maar het is wel van belang dat ze weten waar ze de faciliteiten kunnen vinden die aansluiten op de interesses van hun kind. Er zijn meerdere beperkingen die aandacht behoeven; Auditieve beperkingen Het stimuleren van zintuigen zoals reuk en tast middels beplanting en educatieve wanden. Visuele beperkingen. Het gebruik van heldere kleuren in speeltoestellen en beplanting, voelwanden en klankinstrumenten. Cognitieve of neurologische beperkingen Samenspel. Fysieke beperkingen Het inzetten van toegankelijke speeltoestellen, fitnesstoestellen voor senioren/rolstoelgebruikers. De verwachte meerkosten m.b.t. inclusief spelen zijn lastig te bepalen. Veel “inclusieve” speeltoestellen zitten in de zelfde prijsrange als de ‘’normale’’ speeltoestellen. Speeltoestellen specifiek gericht op een beperking (bijvoorbeeld een rolstoelcarrousel) zijn echter veel duurder dan de ‘’normale’’ varianten. Daarnaast zijn er nog meer variabelen die bepalend zijn voor de kosten. Denk aan ondergronden, entrees en inrichtingen van speelplaatsen. Maar ook de toegankelijkheid naar de speelplaats toe valt hieronder. Het inclusief maken van een speelplaats wordt geraamd op een bedrag tussen de €20.000,- en €30.000,In totaal hebben we 70 speelplaatsen.
Het is daarom vooralsnog onrealistisch om alle speelplaatsen als zodanig in te richten. Bij herinrichtingen kijken we samen met de gebruikers wat de wensen zijn en welke wensen we met het beschikbare budget kunnen realiseren.
3.2.
Groen in de speelplaatsen
In de komende periode gaan we bij herinrichtingen meer aandacht besteden aan het groen. De speelplaatsen hebben vaak een relatief beperkte hoeveelheid groen die voornamelijk bestaat uit gras en hagen. De speeltuinen ogen hierdoor sober. Door meer groen aan te brengen nodigt het meer uit om te spelen en te verblijven. Dit extra groen heeft ook voordelen voor flora en fauna en het kan tevens voor verkoeling zorgen op warme dagen.
9
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel Planten, bomen en struiken kunnen als speelaanleiding dienen of onderdeel zijn van het leerproces van een kind. Denk aan het verstoppen achter een struik of boom of het observeren van dieren en hun gedrag. We stimuleren kinderen om vaker te spelen en de omgeving tot zich te nemen (natuurlijk spelen). Naast verfraaiing van de speeltuinen investeren we zo ook meer op biodiversiteit en klimaatadaptatie. We ramen de kosten voor het vergroenen van de speelplaatsen op ongeveer € 5.000 per locatie. Binnen deze raming gaan we uit van jonge bomen. Meer bomen betekent ook hogere kosten aan groenonderhoud. De onderhoudskosten zijn niet mee genomen in de raming. Ook de speeltoestellen zullen meer gereinigd moeten worden als gevolg van groen aanslag en eventuele vogelpoep. Ook deze kosten zijn niet mee genomen in de raming.
3.3.
Vandalisme
Er vinden regelmatig overlast- en vandalisme incidenten in en rondom speelplaatsen plaats. Voor de komende jaren geven we deze aspecten extra aandacht. We hopen dat we door een ombuiging van negatief gedrag vervangingen en reparaties kunnen verminderen en kunnen voorkomen dat de jongere kinderen niet meer durven te spelen in de speelplaats als daar oudere jongeren aanwezig zijn en voor overlast zorgen. Ook hopen we hiermee schonere speelplaatsen te krijgen en overlast binnen de buurt te verminderen. Om deze incidenten te beperken/voorkomen zal er nauwer samengewerkt worden met handhaving, politie, jongerenwerk, dorps- en wijkraden en de bij deze onderwerpen betrokken medewerkers binnen de gemeente. Uiteraard zal ook het meer betrekken van de bewoners uit de omgeving hierbij helpen. We plaatsen bij iedere speelplaats een bord of tegel met gedragsregels. Hierop wijzen we de gebruikers op het uitgangspunt dat je met respect omgaat met elkaar en onze gezamenlijke omgeving. Andere ideeën zijn het vaker inzetten van jongerenwerk, om te achterhalen wat er speelt en wat er beter kan volgens de jeugd. Ook het inzetten van social media is een manier om vandalisme terug te dringen.
10
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
4. Areaal In totaal heeft de gemeente Zaltbommel ca. 600 speeltoestellen op 68 speelplaatsen. Ten opzichte van het vorige beheerplan is dat een stijging van circa 170 speeltoestellen en 10 speelplaatsen. De totale vervangingswaarde van de toestellen bedraagt afgerond € 2.300.000 (toename € 700.000,00 sinds het vorige beheerplan). De gemiddelde aanschafwaarde van een speeltoestel bedraagt € 4.000. Het duurste speeltoestel is de klimcombinatie op de Neswaarden met een aanschafwaarde van € 81.645. Een duikelrek heeft de laagste aanschafprijs met € 247 per stuk. De speelplaatsen hebben in totaal ca. 1500 meter omheining, 59 zitbanken, 66 afvalbakken en 4.861 m² valondergrond en bestrating. Waarvan de volgende onderverdeling is: Valzand 891 m3 Boomschors 1196 m3 Decowood 385 m3 Houtsnippers 135 m3 Betontegels 629 m2 Diversen straatwerk 720 m2 Kunstgras 730 m2 Rubber tegels 176 m2 Rubber grastegels 120 stuks Hierbij is het kunstgrasveld GVV ’63 niet meegenomen.
11
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
5. Uitvoering 5.1.
Inspectie
Alle speeltoestellen worden jaarlijks op veiligheid geïnspecteerd door een gespecialiseerd bedrijf. Met de inspectie en bijbehorende rapportage voldoet de gemeente aan de wettelijke eisen. Gemiddeld vijf maal per jaar worden alle speelplaatsen door een medewerker van de gemeente gecontroleerd. Dit zijn de zogeheten visuele- en functionele inspecties. Daarnaast inspecteren de gebiedsconciërges de speelplaatsen regelmatig als onderdeel van hun reguliere werkzaamheden. We maken gebruik van het systeem Playmapping. Hierin worden de inspecties vastgelegd met de openstaande reparatiepunten vanuit de veiligheids- of visuele inspectieronde. Ook kunnen er verwijzingen staan als toestellen niet juist geplaatst zijn. Denk hierbij dan aan een te hoog/ laag geplaatst toestel en of niet correcte valzones. Dit kan ontstaan door wijzigingen die doorgevoerd worden in het WAS. Zodra daar aanleiding voor is passen wij de speeltoestellen aan op de actuele norm. Door visueel en functioneel te inspecteren kunnen (eventuele) aankomende gebreken vooraf al opgelost worden. Voorkomen is in deze beter dan genezen en hiermee kunnen wij veilig spelen waarborgen. Het is echter nooit helemaal te voorkomen dat een speeltoestel defect gaat. Elke bezoeker van een speelplaats kan melding doen van een tekortkoming van de speelplaats.
Dit kan via de reguliere contactkanalen van de gemeente, bijvoorbeeld telefonisch of via het meldingsformulier op de website of via de BuitenBeter app. Als een melding binnenkomt wordt bepaald wat de urgentie van de melding is. Bij een melding over direct gevaar stellen we het betreffende toestel direct veilig en laten we het zo spoedig mogelijk repareren. Minder urgente meldingen laten we tijdens het reguliere onderhoud oplossen. Dit reguliere onderhoud gebeurt gemiddeld 6 maal per jaar. Meldingen over zwerfvuil, groenonderhoud e.a. worden conform de reguliere processen van de meldingen openbare ruimte (MOR) binnen 14 dagen afgehandeld.
5.2.
Onderhoud
Onder onderhoud vallen alle werkzaamheden om de speelruimte in veilige staat te houden. Op basis van de resultaten van de inspecties wordt onderhoud gepland. Regulier onderhoud vindt gemiddeld 6 maal per jaar plaats. Adhoc meldingen vallen hierbuiten. Hiervoor worden losse opdrachten verstrekt.
5.2.1. Groenonderhoud Het groen op de speelplaatsen wordt onderhouden op dezelfde criteria als de rest van de openbare ruimte (niveau Basis).
5.2.2. Ondergronden Onder en rond speeltoestellen moet een valondergrond aanwezig zijn. De doelstelling hiervan is gevaren van een val te beperken. De benodigde ondergrond is afhankelijk van het type speeltoestel en factoren zoals de hoogte van het toestel. Elk type ondergrond zoals gras, kunstgras, rubber tegels, zand, houtsnippers etc. heeft specifieke voor- en nadelen. Ieder jaar opnieuw beoordelen we bij welke speelplaatsen de ondergrond aangepast kan of moet worden. We kiezen telkens de meest onderhoudsvriendelijke valondergrond die bij de risico’s van de betreffende speeltoestellen past.
5.3.
Vervangingen 5.3.1 Afschrijvingstermijnen
Voor speeltoestellen hanteren wij per toestel een (economische) afschrijvingstermijn van 15 jaar. Voor overige inrichtingselementen rekenen we ook met een afschrijvingstermijn van 15 jaar. Voor metalen hekwerk en bestratingen hanteren we een afschrijvingstermijn van 25 jaar.
12
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
5.3.2 Vervangingsmoment Voor de financiële kant van de vervanging is de aanname dat elk jaar een vast bedrag aan speeltoestellen uitgegeven wordt. In de praktijk is dit echter niet vanzelfsprekend. Vervanging vindt niet altijd planmatig plaats. De middelen worden flexibel ingezet, in principe op basis van urgentie. Iedere melding van inwoners wordt opgenomen en beoordeeld. Het werkelijke vervangingsmoment wordt gekozen op basis van de technische staat van een toestel. Dit betekent dat we een toestel van 15 jaar oud dat verder nog voldoet aan de eisen in principe nog niet vervangen. Pas als er sprake is van noemenswaardige reparatie- of onderhoudskosten vervangen wij een toestel. Ook kunnen wij een toestel vervangen als het op leeftijd is en de speelplaats als geheel heringericht wordt. Het kan overigens ook voorkomen dat toestellen op jongere leeftijd al vervangen moeten worden als gevolg van te hoge herstelkosten of nieuwe/aanvullende wet- en regelgeving. De leeftijd van de verschillende speeltoestellen in ons beheer is niet gelijkmatig opgebouwd. Als we puur uitgaan van de afschrijvingstermijn van 15 jaar dan zien we vrij grote pieken in de investeringen. We zoeken daarom steeds een strategie van vervangingen waarbij we de pieken uitvlakken.
13
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
6. Kostenontwikkeling Om een inzicht te krijgen in de kosten van de speelplaatsen voor de komende jaren is het noodzakelijk om te kijken naar de factoren die deze kosten beïnvloeden.
6.1.
Prijspeil
Door stijging van loon- en materiaalkosten vinden jaarlijks reguliere prijsverhogingen plaats. In de exploitatieopzet wordt hier geen rekening mee gehouden. In principe worden deze prijsverhogingen ondervangen met de “stelpost prijsstijgingen” die in de begroting wordt opgenomen. In principe, want uit bezuinigingsoverwegingen is deze stelpost een aantal jaren in de begroting niet geëffectueerd. Ook de verhoudingsgewijs fors toegenomen prijzen voor grondstoffen en bodemmateriaal, boomschors, houtsnippers en zand, zullen hieraan bijdragen. Met het hanteren van actuele prijzen, het regelmatig actualiseren van het beheer en het toepassen van de “stelpost prijsstijgingen” in de begroting, kunnen de budgetten actueel worden gehouden.
6.2.
Areaaltoename
Areaaltoename is de belangrijkste factor die van invloed is op de benodigde financiële dekking. Hoofdzakelijk is de areaaltoename toe te schrijven aan nieuwe aanleg van speelvoorzieningen. Ook bij herinrichting van speelgelegenheden vindt areaaltoename plaats door investeringen in valondergronden, hekwerken en andere inrichtingselementen zoals zitbanken etc. De areaaltoename zorgt voor hogere vervangingskosten en onderhoudskosten aan toestellen, hekwerken en valondergronden. Vanaf 2014 tot 2020 zijn 10 nieuwe speelvoorzieningen gerealiseerd. In de meeste gevallen in uitbreidingsgebieden of daar waar herinrichting van de woonomgeving plaatsvond. Nieuwe aanleg in uitbreidingsgebieden wordt door de gemeente of de projectontwikkelaar bekostigd uit de grondexploitatie. Van 7 nieuwe speelvoorzieningen zijn de kosten uit de gemeentelijke of particuliere grondexploitatie gedekt. Het gaat hierbij om het Parkeiland, het Waterplein, Omhoeken, Harenhof, Willem Kesteloostraat, en Bulkenlaan en de bastions in de Waluwe. Speelvoorzieningen aan de Tijningenplas, Akkerstraat en Gruttostraat zijn bekostigd uit het Fonds Bovenwijkse Voorzieningen. Ook zijn er kwaliteitsimpulsen gerealiseerd aan 8 bestaande speelvoorzieningen. Het gaat hierbij om de Veerdam, Vrijheidslaan, de sportkooi aan de Herman de Ruijterstraat, Ormelingstraat, Hopland, J.
van Rijswijkstraat, Bloemkeshof en de Thorbeckestraat vanuit Fonds Bovenwijkse Voorzieningen of door het inzetten van het reguliere vervangingsbudget. Door het inzetten van het reguliere vervangingsbudget voor herinrichtingen is een achterstand ontstaan op vervangingen van speeltoestellen op andere locaties.
6.3. Vervangingswaarde areaal De vervangingswaarde van de speelplaatsen bedraagt € 2.700.000 en blijft stijgen ten opzichte van eerdere berekeningen. Dat is ook niet heel vreemd, we hebben immers geïnvesteerd in nieuwe speelplaatsen. In 2014 hebben we de vervangingswaarde nog berekend op ca. € 1.600.000. In die berekening waren de inrichtingselementen zoals ondergronden, bankjes, vuilnisbakken en hekwerken niet meegenomen. Deze vertegenwoordigen een waarde van ongeveer € 520.000. De vervangingswaardetoename ten gevolge areaaltoename door nieuwe aanleg en herinrichting vanaf 2014 komt uit op ca. € 580.000,(waarvan 75% voor de 10 nieuwe speelgelegenheden en 25 % voor herinrichting/uitbreiding van speelvoorzieningen op bestaande locaties). Dit betekent een toename van 27,3% over 5 jaar, of ongeveer 5% per jaar.
14
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
7. Onderhoudskosten De kosten van het reguliere onderhoud zijn gerelateerd aan de totale vervangingswaarde. Meer vervangingswaarde betekent meer te onderhouden. Onderhoudskosten zijn de laatste jaren door een aantal factoren wat afgenomen. Eén van deze factoren heeft te maken met een versoepeling van regelgeving. In 2004 mocht de valhoogte 1 van een op gras geplaatst speeltoestel maximaal 1 meter zijn. Onderzoek heeft ertoe geleid dat deze norm verhoogd is tot maximaal 1,5 meter. Speeltoestellen met een valhoogte tussen de 1 en 1,5 meter kunnen dus momenteel ook op gras worden geplaatst. Een onderhoud intensieve valbodem komt hiermee te vervallen. De tweede factor van het afnemen van de onderhoudskosten heeft te maken met de ondergrond van de speelgelegenheid. Bij de areaaltoename ten gevolge van nieuwe aanleg en herinrichting zijn over het algemeen onderhoudsvriendelijke ondergronden aangebracht. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld kunstgras, verharding en gras. Materiaalkeuze van de speeltoestellen speelt ook een rol in de onderhoudskosten. De keuze voor stalen, RVS of kunststof toestellen levert een onderhoudskostenbesparing op ten opzichte van houten toestellen. Hoewel de laatste jaren de keuze voor houten (Robinia) toestellen is toegenomen, is de periode hiervoor veel voor RVS, staal en kunststof gekozen.
De keuze voor Robinia is iets minder duurzaam dan RVS en kunststof, maar past beter binnen de speelplaatsen die gericht zijn op natuurlijk spelen zoals de Neswaarden en het Parkeiland, maar ook de Bulkenlaan, Akkerstraat en Gruttostraat. Daarnaast zijn er al leveranciers die 15 jaar volledige (niet teruglopend) garantie geven op Robinia. Wij verwachten dat de toename in kosten door keuze voor hout in balans kan blijven door verstandige investeringen op plaatsen waar we met andere materialen kunnen werken.
1 De valhoogte is de hoogte waarvan een kind bij normaal gebruik van een speeltoestel kan vallen.
15
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
8. Financiën 8.1. Strategisch beeld Door de toename in vervangingswaarde moet in de toekomst rekening gehouden worden met een duidelijk hogere vervangingsopgave. Deze conclusie is in lijn met het vorige beheerplan, waarin een stijging van de kosten in de voor ons liggende jaren voorspeld werd. De theoretische afschrijvingstermijnen leiden tot een sterke fluctuatie in kosten. In de praktijk kunnen deze kosten verdeeld worden over meerdere jaren omdat de technische levensduur niet gelijk hoeft te zijn aan de financiële afschrijvingstermijn. Als we kijken naar de langere termijn dan lijkt het voor de komende 6 jaar (2022-2027) haalbaar om een redelijk gelijkmatige vervangingslast te realiseren. Dit doen we door vervangingen strategisch te plannen. We vlakken pieken uit door investeringen uit piekjaren wat door te schuiven. Voor 2028 en 2030 zien we flinke pieken. In die jaren zijn de speelplaatsen in de Neswaarden in Aalst en op het Parkeiland in Zaltbommel (in theorie) aan vervanging toe. Op dit moment kunnen we nog met onvoldoende zekerheid zeggen of en hoe we die investeringspieken kunnen uitvlakken maar de gevolgen voor de begroting zijn tijdig bekend en qua omvang te overzien.
Vervangingskosten per jaar
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
8.2. Huidig budget Voor de Huidig budget (2021) Vervanging € 106.610 Inspecties € 7.500 Onderhoud, overige kosten, € 12.896 belastingen en verzekeringen € 127.006 Totaal Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW en prijspeil 2021.
Benodigd budget (vanaf 2022) € 183.552 € 7.500 € 28.000 219.052
In 2020 stond er een hoger bedrag in de begroting voor vervangingen, namelijk € 148.229. Om onduidelijke redenen is het bedrag in de begroting voor 2021 verlaagd. In de bovengenoemde bedragen zijn geen kosten opgenomen voor inclusiviteit en vergroening, dit gaat puur over onderhoud en 1:1 vervanging van de bestaande speeltoestellen.
16
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Bijlage Totaal overzicht speellocaties gemeente Zaltbommel
Overzicht speellocaties per kern Aalst
17
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Brakel
Bruchem
18
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Delwijnen
Gameren
19
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Kerkwijk
Nieuwaal
20
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Nederhemert
Poederoijen
21
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Zaltbommel
Zuilichem
22
Beheerplan speelplaatsen – Gemeente Zaltbommel
Overzicht leeftijdscategorieën en type speeltoestellen De voornaamste doelgroepen zijn de jongeren tot 12 jaar. Waarbij we ook aandacht schenken aan de doelgroep tot 18 jaar en volwassen. Bij de laatste groep kun je denken aan sporttoestellen die geplaatst zijn.
Daarnaast geeft het volgende overzicht goed weer wat voor type speeltoestellen er aanwezig zijn binnen de gemeente.
23