Bestemmingsplan Brakel-West, bijlagen bij de regels Bijlage 2 Beeldkwaliteitplan
Tekst van het document
BEELDKWALITEITSPLAN
BRAKEL - WEST G E M E E N T E Z A LT B O M M E L
29 aprilt 2024
29 april 2024
KUIPERCOMPAGNONS
www.kuiper.nl projectnummer 622.114.01
GEMEENTE ZALTBOMMEL
Beeldkwaliteitsplan Brakel-West
Inhoudsopgave Inleiding
4
1. Architectuurbeeld van Brakel
9
1.1 1..2
Bestaande architectuurbeeld van Brakel Architectonische referentie
10 15
2. Beeldkwaliteit
17
2.1 Algemene bepalingen voor de beeldkwaliteit 2.1.1 Situering en bouwmassa 2.1.2 Daken 2.1.3 Gevels 2.1.4 Kleurstelling en materiaalgebruik 2.1.5 Zorggebouw 2.1.6 Natuurinclusiviteit 2.2 Woonsferen 2.2.1 Drie woonsferen 2.2.2 Elementen ‘Wonen aan het lint’ 2.2.3 Elementen ‘Wonen aan de dorpsstraat’ 2.2.4 Elementen ‘Wonen aan het groen’
18 18 18 20 20 20 22 24 24 25 26 27
3. Openbare Ruimte
29
3.1 Algemene bepalingen voor de openbare ruimte 3.1.1 Beplanting algemeen 3.1.2 Faunavoorzieningen 3.1.3 Meubilair en verlichting 3.1.4 Nutsvoorzieiningen 3.1.5 Erfafscheidingen 3.1.6 Overgangen privé-openbaar 3.1.7 Ontsluitingen 3.1.8 Parkeren 3.1.9 Speelplekken 3.2 Groene gemeenschappelijke openbare ruimte
30 30 30 30 30 32 33 34 36 38 40
3
INLEIDING
Inleiding
Aanleiding en voorgeschiedenis
Op basis van de structuurkaart uit de structuurvisie is
Het plangebied wordt globaal begrensd door
er een proefverkaveling opgesteld. Daarbij heeft een
de Appelweg, tuinen van de woningen langs
verfijningsslag plaatsgevonden om de doelstellingen
de Molensteeg, Groenesteeg, Weitjesweg en
van de gemeente met betrekking tot de verschillende
Engsteeg en is circa 11,8 hectare in oppervlakte.
opgaven (o.a. wonen, groen, water) een plek te
Het gebied grenst aan het buitengebied van Brakel.
geven in het plan. Op basis van de proefverkaveling
De Weitjesweg en Engsteeg vormen ruimtelijk de
is de structuurkaart in dit beeldkwaliteitsdocument
dorpsgrens van waaruit de dijk goed is te zien. De
opgesteld, dat als basis heeft gediend voor de
wegen Groenesteeg en Engsteeg zijn historische
verschillende facetkaarten in dit document.
lijnen die in verbinding staan met het dijklint langs de
Participatie
Waal.
Tijdens het opstellen van de structuurvisie zijn er In Brakel is er een schaarste aan locaties voor
verscheidene informatiebijeenkomsten geweest voor
grootschalige woningbouwontwikkeling, onder
omwonenden en belanghebbenden. In totaal zijn er
andere vanwege de ligging aan de Nieuwe Hollandse
vier bijeenkomsten geweest.
Waterlinie. De locatie Brakel-West is één van de weinige locaties in het dorp om grootschalige
In de eerste en tweede bijeenkomst zijn de
woningbouw te ontwikkelen en zo invulling te geven
aanwezigen middels een interactieve presentatie
aan de behoefte aan woningen.
geconsulteerd over de gewenste stedenbouwkundige hoofdopzet van de locatie en hun voorkeuren met
Tussen 2022 en 2023 is er een structuurvisie voor
betrekking tot het gewenste architectuurbeeld
de locatie opgesteld, tijdens dat proces zijn er ook
en onderwerpen met betrekking tot de openbare
verschillende bewonersbijeenkomsten georganiseerd.
ruimte, zoals het parkeren en de inrichting van
De visie is vervolgens in september 2023 vastgesteld
speelplekken. De gekozen voorkeursrichting van de
door het college van B & W. In de visie wordt echter
stedenbouwkundige hoofdopzet is als basis gebruikt
nog onvoldoende richting gegeven aan de ruimtelijke
voor de verdere uitwerking in de structuurvisie.
kwaliteit van het te ontwikkelen gebied. Om die reden
Input met betrekking tot de architectuur en
is dit beeldkwaliteitsdocument opgesteld, zodat de
openbare ruimte zijn zover mogelijk verwerkt in dit
ruimtelijke kwaliteit van het plan kan worden geborgd.
beeldkwaliteitsplan.
4
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
INLEIDING
Doel van het beeldkwaliteitsplan
De nieuwbouwlocatie ‘Brakel-West’ moet een
Dit beeldkwaliteitsplan bevat ontwerprichtlijnen voor
vanzelfsprekend onderdeel worden van Brakel. Als
de bebouwing en de openbare ruimte ten behoeve van
inspiratie voor het architectuurbeeld van de nieuwe
de ontwikkeling van deze locatie.
wijk zijn daarom architectonische elementen van de woningen langs de dijk en de historische kern van het
Het beeldkwaliteitsplan beschrijft principes en
dorp gedistilleerd.
richtlijnen die als uitgangspunten voor de verdere uitwerking van het plan gebruikt dienen te worden. De principes en richtlijnen zijn er om de architectonische samenhang van het stedenbouwkundig plan te waarborgen, maar geven voldoende creatieve vrijheid en ruimte aan architecten en ontwerpers.
▻ Plangebied Brakel-West in Brakel.
5
INLEIDING
Structuurschema
In het plan wordt ook rekening gehouden met ruimte
De hoofdstructuur van het plan sluit aan bij de
voor watercompensatie. De locatie ten zuiden
organische structuur van het dorpscentrum.
van de woning aan de Groenesteeg 15 is hiervoor
De oost-west georiënteerde watergang van de
momenteel aangewezen, gezien de beperkte
landschappelijke onderlegger vormt de groen-blauwe
ontwikkelmogelijkheden vanwege de bestaande
structuurdrager van het plangebied.
milieubeperkingen vanuit de omliggende bedrijven.
Te midden van het plangebied is bebouwing
In de verdere uitwerking wordt onderzocht of dit
gesitueerd rondom deze centraal gelegen groen-
een goede locatie is voor de compensatie of dat een
blauwe gemeenschappelijke ruimtes, geïnspireerd
locatie elders geschikter is.
op de groene ruimte ‘De Haag’ in het Brakelse
Afgezien van de exacte locatie biedt de waterretentie
dorpscentrum. Noord-zuid georiënteerde groene
locatie mogelijkheden om extra waarde te creëren
wiggen met ruimte voor eventuele wadi’s verbinden
voor ecologie en meerwaarde voor het dorp als
de centrale groene ruimte naar de randen van het
openbare groene ruimte.
plangebied. Een klimaatadaptieve inrichting is het uitgangspunt voor de openbare ruimte.
▻ Structuurschema Brakel-West (hieraan kunnen geen rechten worden ontleend).
6
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
INLEIDING
Welstandsnota Uit de welstandsnota zijn twee niveaus van toepassing op het gebied: respect en keuze. Het overgrote deel van het plan ligt in het niveau keuze. Deze niveaus geven algemene waarden en kernkwaliteiten aan, welke van toepassing zijn in het gebied.
▻ Omschrijving beleidsniveau’s.
▻ Beleidsniveau’s welstandsnota.
7
1
ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
1.1 Bestaande architectuurbeeld van Brakel Het dorp Brakel heeft een rijke geschiedenis en er zijn een aantal monumentale panden te vinden, zoals het Huis Brakel en het Kasteel Brakel. Het architectuurbeeld in Brakel is zeer gevarieerd en is van verschillende perioden. Het individuele karakter van de panden zorgt voor variatie en samenhang in het dorpsbeeld. Het oude dorpscentrum heeft een organische structuur. De meeste bebouwing in het dorpscentrum is direct aan de straat gelegen en staat in een vaste rooilijn. De straatprofielen in het dorpscentrum zijn overwegend smal met soms aan
▻ Huis Brakel in Brakel (bron: Sander de Grote)
één zijde een voetpad. De gemiddelde bouwhoogte is 2-3 bouwlagen. De gevels zijn meestal opgetrokken in rood-bruin metselwerk, daken zijn overwegend donker antraciet of oranje-rood. In de jaren ‘70-’80 zijn aan de zuidzijde enkele uitbreidingsbuurten gerealiseerd met de typische sobere architectuurstijl van die tijd. In mindere mate zijn gebouwen in moderne architectuurstijl te vinden in het dorp.
10
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
Dijkbebouwing Kenmerken algemeen: x Kleine korrel, vrijstaande bebouwing met individualistisch karakter; x Bouwhoogte 1-2 bouwlagen met een kap, langs de dijk is dit visueel gezien 1 bouwlaag met een kap; x Rooilijnen van de hoofdmassa’s zijn parallel met de hoofdweg; x De hoofdmassa’s oriënteren zich naar de hoofdweg;
Accenten en detailleringen: x Bijzonder metselwerk: strek en rollagen boven gevelopeningen; x Witte daklijsten met overstek; x Witte houten kozijnen; x Sierlijke donkere muurankers; x Raamluiken; x Ramen met roeden.
x Kaprichting veelal parallel met de hoofdweg. Gevel: x Donkere aardetinten metselwerk. Dak: x Voornamelijk zadelkap, incidenteel mansardekap; x Makelaar of wolfseind als dakaccent; x Daken zijn gedekt met donkere, antraciet kleurige dakpannen.
▻ Aanzichten van dijkbebouwing van Brakel.
11
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
Dorpskern Kenmerken algemeen: x Kleine korrel, vrijstaande bebouwing met individualistisch karakter, incidenteel opgebouwd uit meerdere volumes; x Bouwhoogte 1-2 bouwlagen met kap; x Rooilijnen van de hoofdmassa’s zijn parallel met de
Accenten en detailleringen: x Bijzonder metselwerk: strek en rollagen boven gevelopeningen; x Opvallende (vaak witte) daklijsten met overstek; x Witte houten kozijnen; x Raamluiken.
hoofdweg ; x De hoofdmassa’s oriënteren zich naar de hoofdweg; x Kaprichting veelal haaks op straat. Gevel: x Donker aardetinten metselwerk, of wit geverfd. Dak: x Zadelkap of mansardekap; x Makelaar of wolfseind als dakaccent; x Incidenteel dakbeschot; x Daken zijn gedekt met donkere, antraciet kleurige dakpannen, incidenteel oranje-rode dakpannen.
▻ Aanzichten van bebouwing in het historische dorpscentrum van Brakel.
12
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
Jaren ‘70-’80 Algemene kenmerken: x Seriematige bouw;
Accenten en detailleringen: x Donkerrode en licht gele kozijnen.
x Met name rijwoningen en twee-aaneengeloten-kapwoningen; x Overwegend 2 bouwlagen met een kap; x Sobere architectuurstijl; x Rooilijnen van de hoofdmassa’s zijn parallel met de hoofdweg; x Diepe voortuinen. Gevel: x Horizontale geleding; x Lichte aardetinten metselwerk; x Brede gevelopeningen. Dak: x Zadelkap; x Daken zijn gedekt met donkere, antraciet kleurige dakpannen.
▻ Woningen Jaren ‘70-’80.
13
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
Moderne bebouwing in Brakel Algemene kenmerken: x Seriematige bouw;
Accenten en detailleringen: x Witte of antraciet kleurige aluminium kozijnen.
x Rijwoningen; x Overwegend 2 bouwlagen met een kap. Gevel: x Relatief kleine gevelopeningen, smal kozijn zonder lijst; x Verticale geleding; x Sobere, vlakke gevels; x Bruin-oranje metselwerk. Dak: x Daken zijn gedekt met donkere, antraciet kleurige dakpannen; x Vlakke dakpannen; x Dak zonder daklijst of detaillering.
▻ Bestaande moderne architectuur in Brakel.
14
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
1 ARCHITECTUURBEELD VAN BRAKEL
1.2 Architectonische referentie Voor de nieuwe uitbreiding ‘Brakel-West’ wordt niet
De uitbreiding wordt modern met accenten van
direct gerefereerd naar de architectuur van
de traditionele architectuur, dat vertaalt zich in
het dorpslint of de uitbreidingen. Maar is er gekozen
het toepassen van uitgelijnde gevelopeningen,
om verschillende karakteristieke elementen en
verbijzonderingen in het metselwerk (zoals strek of
detailleringen terug te laten komen. De nieuwe
rollagen) en daklijsten en dakgoten in een lichte kleur.
uitbreiding krijgt een op zichzelf staande eigentijdse sfeer en stijl. Eigentijds, maar niet refererend naar de bestaande moderne architectuur in het dorp met sobere vlakke gevels en weinig detaillering, omdat deze sobere moderne architectuur weinig te doen heeft met het dorpse karakter van Brakel. De uitbreiding heeft een maat en korrel die passend is bij de dorpse sfeer. Kleinschalige bebouwing van 1-2 bouwlagen en een kap langs rustige dorpsstraten. Ondiepe voortuinen met lage hagen en bomen typeren het straatbeeld. Langs groene openbare ruimtes is er extra aandacht voor de overgang van privé naar openbaar in de detaillering, zoals het toepassen van serres of veranda’s die integraal zijn meeontworpen met de architectuur van de bebouwing. In de groene ruimtes is er aandacht voor klimaatadaptatie en het versterken van de biodiversiteit. Het toepassen van natuurvriendelijke oevers en kruidenrijke vlaktes is daar onderdeel van. Het toepassen van hout als accent of gevelbekleding in de architectuur sluit aan bij deze sfeer.
15
UPDATE
2
BEELDKWALITEIT
2 BEELDKWALITEIT
2.1 Algemene bepalingen voor de beeldkwaliteit 2.1.1 Situering en bouwmassa Rooilijn
Accenten
Hoofdmassa’s van de bebouwing hebben een vaste
vanaf ontsluitingswegen, op de hoeken van het plan en
rooilijn en staan parallel op de wegenstructuur.
aan de bredere groene ruimtes.
Accenten zijn gewenst bij ingangen van het plangebied
Oriëntatie op de openbare weg of een openbare groene ruimte.
2.1.2 Daken Kapvorm en -richting
Woningen op de hoeken van een bouwveld hebben
Twee-onder-één-kap woningen en vrijstaande
een tweezijdige oriëntatie.
woningen hebben een zadeldak of mansardedak. Bij
Blinde gevels aan de openbare ruimte zijn niet
vrijstaande woningen ligt de nokrichting haaks op de
toegestaan.
weg, uitzondering hierop is mogelijk bij de ingangen
De hoofdmassa’s van de bebouwing zijn georiënteerd
van het plangebied. Daar waar twee-onder-één-kap
Gebouwvorm en bouwhoogte
woningen en vrijstaande woningen op hoekpercelen
De gebouwen in het plan zijn eenduidig van vorm, en
zijn gesitueerd draagt een samengestelde kap bij aan
hebben in de basis een rechthoekig hoofdvolume.
de tweezijdige oriëntatie.
De hoogte van de volumes is over het algemeen 1- 2 bouwlagen en een kap. Het zorggebouw vormt hier
Rijwoningen hebben een zadeldak met de nokrichting
een uitzondering op (nader beschreven).
evenwijdig aan de weg. Woningen op hoekpercelen kunnen worden verbijzonderd met een gedraaide kap,
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen
een wolfseind of een verlaagde goot.
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen zijn in omvang, vorm, materiaal en kleur ondergeschikt aan het
Platte daken zijn uitsluitend toegestaan op bij-, aan- en
hoofdgebouw. Ze volgen de architectonische stijl
uitbouwen.
van de hoofdmassa. Bijgebouwen staan aan de zij- of achterkant van de woning. Deze gebouwen hebben overwegend een plat dak met groene afwerking.
18
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
2 BEELDKWALITEIT
LEGENDA oriëntatie gevel accent accent (mogelijk)
▻ Indicatie locatie van (mogelijke) accenten.
▻ Zadeldak met nokrichting evenwijdig aan de weg en gedraaide kap.
▻ Mansardedak.
▻ Nokrichting haaks op de weg bij vrijstaande bebouwing.
▻ Mansardedak bij geschakelde woningen.
19
2 BEELDKWALITEIT
2.1.3 Gevels Ontwerp
Daken
Gevels die zich oriënteren op de belangrijkste
Daken hebben keramische dakpannen en zijn antraciet
openbare ruimte worden ontworpen als voorgevel.
of rood-oranje van kleur. Zonnepanelen worden
De zijgevels van hoekwoningen met een tweezijdige
in harmonie met de architectuur en eventuele
oriëntatie zijn verbijzonderd met subtiele accenten,
dakopbouwen op het dakvlak gepositioneerd. Platte
zoals een erker of geprononceerde entreepartij.
daken van bij-, aan- en uitbouwen worden voorzien van een groen (sedum) dak. Daklijsten hebben een
Gevelindeling
lichte (witte) kleur met overstek. Het is niet mogelijk
Gevels hebben staande gevelopeningen van
uitlogende materialen (zink, koper) te gebruiken voor
bescheiden formaat die horizontaal en verticaal gelijnd
de hemelwaterafvoer of andere onderdelen van het
zijn, in een duidelijke verticale of horizontale indeling.
gebouw.
Plasticiteit
Accenten
Grote verspringingen in de voorgevel zijn niet
Voor het aanbrengen van verbijzonderingen en/of
gewenst, in gevelsteenverband is wel variatie en
accenten in de gevel kunnen geveldelen worden
plasticiteit mogelijk. Toepassing van architectonische
gekeimd in subtiel afwijkende kleurstelling of kan een
accenten, zoals puien, erkers en veranda’s, kunnen
spel worden gespeeld met bakstenen in een subtiel
worden toegepast om de articulatie van de gevels te
afwijkende kleurstelling. Gevelsteenverbanden
verbijzonderen.
kunnen ook worden ingezet als accent. Toepassing van architectonische accenten, zoals
2.1.4 Kleurstelling en materiaalgebruik Gevels
puien, erkers en veranda’s, en bakstenen reliëf kunnen
De samenhang in de nieuwe wijk wordt voor een
te verbijzonderen. Witte gevels worden uitsluitend
belangrijk deel gewaarborgd door het consequent
toegepast bij accenten. Bijzondere metselwerken
toepassen van baksteen als hoofdmateriaal voor de
kunnen worden toegepast bij gevelopeningen.
gevels, binnen de bandbreedte van lichte tot donkere
Luiken en/of raamroeden kunnen als accent worden
aardetinten (rood-bruin) en/of zandkleurig.
toegepast bij ramen.
worden gebruikt om de articulatie van de gevels
2.1.5 Zorggebouw Het zorggebouw is vanwege de korrel gelijk ook ▻ Kleurstelling gevels.
een accent in het gebied. De architectuur van het zorggebouw is ontworpen in samenhang met de andere bouwstijlen in het plangebied volgens de algemene bepalingen. Hier kan beargumenteerd van worden afgeweken daar waar de grotere schaal van het gebouw afbreuk zou doen op de kwaliteit van de algemene bepalingen.
20
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
2 BEELDKWALITEIT
Gevels
Referentie voor het zorggebouw
Daken
▻ Keramische pannen, in antraciet of rood-oranje kleur.
▻ Zonnepanelen in harmonie met de architectuur op het dakvlak.
▻ Groen dak op platte daken van bij-, aan- en uitbouwen.
Accenten
▻ Makelaar.
▻ Beschot.
▻ Bijzonder metselwerk.
▻ Luiken.
▻ Witte gevelkleur als accent.
21
2 BEELDKWALITEIT
2.1.6 Natuurinclusiviteit Voor het plan moeten ten minste 30 punten behaald worden uit het puntensysteem conform de handreiking natuurinclusief bouwen (inclusief bepalingen voor de openbare ruimte). In een apart biodiversiteitsplan wordt nader uitgewerkt hoe aan de punten wordt voldaan. Om op gebouwniveau een bijdrage te leveren aan eisen met betrekking tot ecologie en natuurinclusiviteit worden bij de uitwerking van de bebouwing nestgelegenheid voor vogels, vleermuizen en insecten integraal in de planvorming meegenomen. Nestkasten worden zoveel mogelijk in de architectuur opgelost, bijvoorbeeld door deze ingebouwd uit te voeren, elementen die uitsteken vanaf de gevel zijn niet gewenst, met uitzondering van onder de daklijst. Platte daken worden benut voor groene daken. Bij houten gevel- of dakaccenten worden voorzieningen getroffen voor gebouwbewonende vleermuizen, welke niet zichtbaar zijn van buitenaf, net als open
▻ Nestmogelijkheid tussen klossen voor de huiszwaluw (Bron: Vogelbescherming Nederland).
spouwen.
Doelsoorten Voor deze wijk wordt onder meer ingezet op de doelsoorten: huiszwaluw, gewone dwergvleermuis, kleine watersalamander en egel. Daar worden aanvullende eisen gesteld aan het plan. De huiszwaluw heeft een sterke voorkeur voor witte daklijsten. Zo moeten alle daklijsten in het gehele plan voorzien zijn van witte daklijst mét overstekken, klossen en niet gemaakt zijn van glad materiaal (voor de overstekken en daklijsten). Voor andere zwaluwen kan een inbouw nestmogelijkheid zijn. Zo kan gegarandeerd worden dat er geschikte nestplaatsen
▻ Voorbeeld van een nestgelegenheid voor de gierzwaluw, integraal meegenomen.
zijn. Voor de gewone dwergvleermuis worden nestgelegenheden in de gevel verzorgd. De kleine watersalamander en egel profiteren van het groen en water, zoals de vele hagen en wadi’s. Deze worden in hoofdstuk 3 verder benoemd.
22
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
2 BEELDKWALITEIT
▻ Voorbeeld van een houten gevel- of dakaccenten met ruimte voor vleermuizen.
▻ Voorbeeld van een groen (sedum) dak voor bijgebouwen.
▻ Voorbeeld van een ingebouwde vleermuis nestgelegenheid in de gevel.
▻ Voorbeeld van een ingebouwde nestgelegenheid in een berging.
23
2 BEELDKWALITEIT
2.2 Woonsferen 2.2.1 Drie woonsferen
Wonen aan het lint
Er worden drie primaire woonsferen in het plangebied
De Lintse sfeer voorziet in een visueel helder
onderscheiden:
en logisch vervolg van de huidige linten vanuit
1.
Wonen aan het lint: langs de linten Groenesteeg,
het dorpscentrum. Deze sfeer is beperkt tot de
Engsteeg, Appelweg en Weitjesweg.
Groenesteeg, Engsteeg, Appelweg en Weitjesweg.
2.
Wonen aan het groen: wonen aan de grote groene gemeenschappelijke binnenwereld met diens
3.
groene wiggen.
Wonen aan de dorpsstraat
Wonen aan de dorpsstraat: de naar binnen gelegen
Deze sfeer bevindt zich langs de hoofdontsluiting
straten langs de hoofdontsluiting.
die niet langs de groene ruimtes liggen. De opzet is iets meer formeel en hard met een dorps karakter.
Wonen aan het groen Deze sfeer bevindt zich in het hart van het gebied. De groene binnenwereld die gecreëerd wordt met het tweetal groene ruimtes in combinatie met de groene wiggen heeft een zacht en groen karakter, met ruimte voor natuurlijke materialen.
24
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
4 BEELDKWALITEIT
2.2.2 Elementen ‘Wonen aan het lint’ Er wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de bestaande lintbebouwing. Leidende elementen: x Vrijstaande woningen of twee-onder-één-kap woningen; x Bebouwing met een individualistisch karakter; x Kleine korrel, eventueel samengesteld volume of kleinschalige rug-aan-rug woningen zijn toegestaan; x 1-2 bouwlagen met mansarde- of zadeldak; x Toepassing van dakaccenten; x Warme, donkere tinten metselwerk; x Donkere antraciet kleurige dakpannen;
▻ Kleurstelling gevels.
x Witte daklijsten met overstek; x Streekeigen groene erfinrichting, met bijbehorend groen talud en passende, verharde erfoprit.
25
2 BEELDKWALITEIT
2.2.3 Elementen ‘Wonen aan de dorpsstraat’ De sfeer van de dorpsstraat kenmerkt zich als een iets meer harde en formele ruimte. De gebouwopbouw is helder en voornamelijk volgens de algemene bepalingen. Leidende elementen: x Rijwoningen begeleiden de straat; x 1-2 bouwlagen met zadeldak; x Nokrichting voornamelijk parallel aan de weg, eventueel gedraaid op hoeken; x Lichte tot donkere tinten metselwerk; x Donkere antraciet kleur of oranje-rode dakpannen; x Smalle voortuinen. ▻ Kleurstelling gevels.
26
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
4 BEELDKWALITEIT
2.2.4 Elementen ‘Wonen aan het groen’ Een natuurinclusief woonmilieu is kenmerkend voor wonen aan het groen. Leidende elementen: x 1-2 bouwlagen met zadel- of mansardekap; x Nokrichting voornamelijk parallel aan de weg, eventueel gedraaid op hoeken; x Lichte zandkleurige of aardetinten metselwerk; x Donkere antraciet kleurige dakpannen; x Aandacht voor een geleidelijke overgang tussen privé en openbaar, bijvoorbeeld in hout uitgevoerde uitbouw als erkers, serres of veranda’s; x Toepassing van houten gevel- of dakaccenten.
▻ Kleurstelling gevels.
De groene wiggen die de centrale groene ruimte verbindt met de randen beschikken over minder breedte, waardoor uitbouwen daar niet vanzelfsprekend zijn.
▻ Houten architectonische elementen in de sfeer ‘wonen aan het groen’.
27
3
OPEN B AR E R U IM T E
3 OPENBARE RUIMTE
3.1 Algemene bepalingen 3.1.1 Beplanting algemeen
3.1.2 Faunavoorzieningen
De beplanting ondersteunt het karakter en de
Bij de uitwerking van het plan moet er aandacht zijn
sfeer van de nieuwe wijk. Er wordt uitgegaan van
voor faunavoorzieningen. Samen met een ecoloog en
een klimaatadaptieve inrichting met ruimte voor
een ontwerper inrichting openbare ruimte kan hier
kruidenrijke grasbeplantingen, natuurvriendelijke
verdere invulling aan gegeven worden.
oevers, het creëeren van verschillende habitats met een verscheidenheid van plantenhoogtes, met
3.1.3 Meubilair en verlichting
oog voor het versterken en bevorderen van de
De keuze voor verlichting en meubilair is op basis van
biodiversiteit.
de richtlijnen van de gemeentelijke HIOR. Er moet in het plan aandacht zijn voor een duurzaam
Het streven is om inheemse en streekeigen soorten
verlichtingsplan, energiezuinig en rekeninghoudend
toe te passen. Met de toepassing van verschillende
met nachtdieren.
soorten kan het straatbeeld worden verlevendigd en kunnen herkenbare en onderscheidende ruimtes
3.1.4 Nutsvoorzieningen
worden gecreëerd. In overleg met een ecoloog en een
Nutsgebouwen moeten zorgvuldig in de verkaveling
beplantingsexpert worden plant- en boomsoorten
worden ingepast. Bij voorkeur geïntegreerd in de
gekozen. De voorkeur gaat uit naar fruit-, noot- en
bebouwing. Bijvoorbeeld visueel als bijgebouw of als
zaaddragende bomen en planten.
onderdeel van een erfafscheiding of tuinmuur. Als dit niet mogelijk is dan moet bebouwing van deze
Bomen
aard groen ingepast. Daarbij moet voorkomen worden
Er wordt uitgegaan van de 3-30-300 richtlijn voor de
dat beplanting overlast veroorzaakt. Te denken
uitwerking van de inrichting. Dat houdt in dat er vanuit
valt aan plaatsing in een parkeerhof of in de groene
elke woning drie bomen zichtbaar zien. Dat 30% van
wiggen. In de centrale groene ruimte komen geen
de wijk in de schaduw van een boom valt. En vanuit
nutsvoorzieningen. Daarbij moet de materialisatie en
elke woning op 300 meter afstand een verkoelend
kleurstelling worden afgestemd op de aangrenzende
parkje is. Bomen worden bovendien zoveel mogelijk
bebouwing.
in het groen geplant. Bij uitzondering staan ze in de
Opstelplaatsen voor kliko’s zijn in de groene wiggen,
verharding onder de voorwaarde dat daarbij afdoende
naast wadi’s op een strook grasbeton van 1 tegel (60
ondergrondse voorzieningen worden aangebracht om
cm) breed, evenwichtig verdeeld over het gebied.
de groeiomstandigheden te bevorderen. 30
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
3 OPENBARE RUIMTE
▻ Klimaatadaptieve inrichting met oog voor het versterken en
▻ Kruidenrijke grasbeplantingen en inheemse bomen.
bevorderen van biodiversiteit als uitgangspunt.
▻ Nutsvoorzieningen worden zoveel mogelijk groen ingepast.
31
3 OPENBARE RUIMTE
3.1.5 Erfafscheidingen Tenzij anders is aangegeven zijn de erfafscheidingen groen. Groene erfafscheidingen geven ruimte aan flora en fauna en hebben daarmee een positief effect op de biodiversiteit. Passend bij het dorps-landelijke karakter van Brakel bestaan de erfafscheidingen voornamelijk uit een haag. Losgroeiend of geschoren en desgewenst per locatie in verschillende hoogten. De groene erfafscheidingen zijn de
▻ Groene erfafscheidingen hebben een positief effect op de biodiversiteit.
verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar, die dit verzorgt bij oplevering om de totstandkoming (en behoud) van het groene karakter van Brakel-West in goede banen te leiden.
Voorerfgrens Op de voorerfgrens zijn de erfafscheidingen groen en maximaal 1 meter hoog.
Zijerfgrens
▻ Lage groene erfafscheiding aan de voorerfgrens.
Voor de voorgevelrooilijn van het hoofdgebouw zijn de erfafscheidingen op de zijerfgrens groen en maximaal 1 meter hoog. Achter de voorgevelrooilijn zijn de erfafscheidingen op de zijerfgrens groen en maximaal 2 meter hoog. Waar zijkanten van kavels aan de openbare ruimte grenzen wordt vanwege de privacy van de bewoners solide erfafscheiding aangebracht achter de
▻ Hoge groene erfafscheiding aan de zijerfgrens of achtererfgrens.
voorgevelrooilijn van het hoofdgebouw, bijvoorbeeld in de vorm van een manshoge haag van maximaal 2m, of een architectonisch meeontworpen erfafscheiding.
Achtererfgrens Op de achtererfgrens zijn de erfafscheidingen groen en maximaal 2 meter hoog. Waar achterkanten van kavels grenzen aan de openbare ruimte (bijvoorbeeld aan een parkeerhof)
▻ Architectonisch meeontworpen oplossing.
is het van belang de erfafscheidingen in samenhang met de bijgebouwen als een ensemble vorm te geven. Het streven is om ook op deze plekken de belevingskwaliteit te optimaliseren. Door bijvoorbeeld de bijgebouwen met groen te laten begroeien met behulp van klimhulp. ▻ Klimhulp toepassen voor een groene uitstraling op de gevels.
32
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
3 OPENBARE RUIMTE
3.1.6 Overgangen privé-openbaar Op een aantal plekken in het plan is er extra aandacht voor de overgangen privé-openbaar.
Dorpsstraten De woningen langs de hoofdontsluiting hebben een ondiepe voortuin van 1,5 meter. De erfafscheiding wordt vooraf beplant met een groene haag. De maximale hoogte hiervan is 1 meter. Voor de woning ligt een smal trottoir. Door de woningen op een korte
▻ Ondiepe voortuin met groene haag.
afstand van de openbare ruimte te positioneren krijgt de dorpsstraat een intieme dorpse sfeer. Spontane ontmoeting en interactie worden daarmee bevorderd.
Langs openbare groene ruimtes Langs de openbare groene ruimtes is er aandacht voor een geleidelijke overgang tussen privé en openbaar, bijvoorbeeld in hout uitgevoerde uitbouw als erkers, serres of veranda’s. De woonruimte wordt daarmee als het ware verlengd en biedt bescherming tegen weersinvloeden. Zo kan ook bij slechtere weersomstandigheden genoten worden van de tuin en het openbare groen.
▻ Geleidelijke overgang privé en openbaar.
33
3 OPENBARE RUIMTE
3.1.7 Ontsluitingen Omliggende wegen De inrichting van de omliggende wegen wordt meegenomen in het plan. De Engsteeg, Groenesteeg en Appelweg worden aangepast naar het te verwachten verkeersvolume.
Hoofdontsluiting plangebied De hoofdontsluiting omvat de twee doorgaande oost-west verbindingen binnen het plangebied. Hiervoor geldt dat de rijbaan uitgevoerd wordt in gebakken klinkers keiformaat (kleur donker (bruin)
▻ Hoofdontsluiting.
rood), het straatprofiel is tonrond met molgoten en straatkolken (tenzij afgewaterd kan worden naar wadi’s of open water). Het profiel heeft een conventionele stoep, verhoogd ten opzichte van de rijbaan, met een geleideband. Indien een geleideband vanwege waterhuishouding of het inpassen van parkeervakken niet mogelijk is, kan worden uitgeweken naar een troittoirband. Bestrating voor de stoep wordt uitgevoerd in gebakken dikformaat.
Paden langs de centrale groene ruimte De paden rond de centrale groene ruimte worden
▻ Woningen met ondiepe tuinen aan de dorpsstraat.
op dezelfde manier uitgevoerd als het trottoir van de hoofdontsluiting. Het vormt een vloeiend geheel door het hele plangebied. Deze paden zijn niet toegankelijk voor auto’s. De paden langs de voorkant van de bebouwing worden 3 meter breed waarvan 1 meter grasbeton, en toegankelijk voor hulpdiensten om de bereikbaarheid te waarborgen.
▻ Paden langs voorzijde woningen aan de centrale groene ruimte.
34
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
2%
2% 2%
2%
1.50 voetpad
parkeren
rijweg
voetpad /rabatstrook 2.00
2.00
4.80
1.20 1.50
Opsluitband 10x20x100
Geleideband 5/20x25x100 Molgoot: 3 strek gebakken klinkers, keiformaat, halfsteensverband, Terra Rossa
Rijweg: gebakken klinkers, keiformaat, keperverband, Terra Rossa
Molgoot: 3 strek gebakken klinkers, keiformaat, halfsteensverband, Terra Rossa
Parkeren: gebakken klinkers, dikformaat, eleboogverband , Terra Anthra
Geleideband 5/20x25x100 Trottoir: gebakken klinkers, dikformaat, halfsteensverband, Terra Rossa Opsluitband 10x20x100
▻ Principe doorsnede hoofdontsluiting met langsparkeerplaatsen. Brakel-west
profiel 1
el
3 OPENBARE RUIMTE
Perceelsgrens Perceelsgrens
K+L
1.50
10.00
sultaat\DWG\S-PR-622.114.02-01-00.dwg
35
3 OPENBARE RUIMTE
3.1.8 Parkeren Er zijn drie verschillende openbare parkeervoorzieningen te onderscheiden: parkeerplaatsen langs de hoofdontsluiting, parkeerplaatsen in parkeerkoffers en parkeerplaatsen langs de groene wiggen. In de centrale groene ruimte wordt niet geparkeerd. Parkeren buiten de vakken of in het groen moet voorkomen worden door een overzichtelijke en vanzelfsprekende inrichting.
Parkeerplaatsen langs de hoofdontsluiting Langsparkeren aan de hoofdontsluiting gebeurt in
▻ Parkeren in parkeerkoffers tussen de woningen (bruine vlakken), parkeren langs de groene wiggen (groene vlakken).
duidelijk gemarkeerde parkeervakken (bijv. zelfde materiaal als rijweg, maar ander verband of andere kleur steen). Langsparkeerplaatsen naast openbaar groen beschikken over een uitstapstrook van minimaal 60 cm breed.
Parkeerkoffers Aan de hoofdonsluiting bevinden zich parkeerkoffers. Waarvan de parkeerplaatsen halfverhard zijn uitgevoerd (grasbeton), als afgewaterd kan worden naar wadi’s of open water, anders verhard. De koffers zijn omzoomd met hagen (zie doorsnede). De parkeerplaatsen beschikken over een uitstapstrook van minimaal 60 cm breed.
Parkeren langs de groene wiggen In de groene wiggen ligt parkeren altijd aan groenruimtes met wadi’s, en wordt uitgevoerd in halfverharding (grasbeton). Voor langsparkeren
▻ Groen ingepaste parkeerkoffer.
en de groene wiggen geldt dat er in regelmatig ritme (minimaal om de circa 15 meter) een stevige boom (minimaal orde 2) wordt geplant tussen de parkeerplaatsen.
36
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
Opsluitband 12x25x100 Opsluitband 12x25x100 Strek: df. klinkers Strek: terradf.rossa klinkers terra rossa
Opsluitband 10x20x100 Opsluitband 10x20x100
Trottoir: gebakken Trottoir: klinkers, gebakken klinkers, dikformaat, halfsteensverband, dikformaat, halfsteensverband, Terra Rossa Terra Rossa
Opsluitband 10x20x100 Opsluitband 10x20x100
Geleideband 5/20x25x100 Geleideband 5/20x25x100
Parkeren: Parkeren: Grasbetontegel Grasbetontegel GVB-92 VLAK GVB-92 VLAK (giverbo o.g.) 60x40cm (giverbo o.g.) 60x40cm of gelijkwaardig of gelijkwaardig
Molgoot: 3 strek Molgoot: gebakken3 strek gebakken klinkers, keiformaat, klinkers, keiformaat, halfsteensverband, halfsteensverband, Terra Rossa Terra Rossa
Rijweg: gebakken Rijweg: klinkers, gebakken klinkers, keiformaat, keiformaat, keperverband, Terra keperverband, Rossa Terra Rossa
Molgoot: 3 strek Molgoot: gebakken3 strek gebakken klinkers, keiformaat, klinkers, keiformaat, halfsteensverband, halfsteensverband, Terra Rossa Terra Rossa
Parkeren: Parkeren: Grasbetontegel Grasbetontegel GVB-92 VLAK GVB-92 VLAK (giverbo o.g.) 60x40cm (giverbo o.g.) 60x40cm of gelijkwaardig of gelijkwaardig
profiel 2
Parkeren: Parkeren: gebakken klinkers gebakken dikformaat klinkers dikformaat elleboogverband, elleboogverband, terra anthra terra anthra
Molgoot: 3 strek Molgoot: gebakken 3 strek gebakken klinkers, keiformaat, klinkers, keiformaat, halfsteensverband, halfsteensverband, Terra Rossa Terra Rossa
Rijweg: gebakken Rijweg: klinkers, gebakken klinkers, keiformaat, keiformaat, keperverband, Terra keperverband, Rossa Terra Rossa
Molgoot: 3 strek Molgoot: gebakken 3 strek gebakken klinkers, keiformaat, klinkers, keiformaat, halfsteensverband, halfsteensverband, Terra Rossa Terra Rossa
Parkeren: Parkeren: gebakken klinkers gebakken dikformaat klinkers dikformaat elleboogverband, elleboogverband, terra anthra terra anthra
Strek: df. klinkers terradf.rossa Strek: klinkers terra rossa Opsluitband 12x25x100 Opsluitband 12x25x100
Geleideband 5/20x25x100 Geleideband 5/20x25x100
37
Brakel-west
3 Projectresultaat\DWG\S-PR-622.114.02-01-00.dwg
ommel
uitgeefbaar
voetpad
gras
parkeren
mg
2.00
5.00
6.00
5.00
rijweg
mg
parkeren
gras
2.00
5.00
6.00
5.00
uitgeefbaar voetpad gras parkeren mg
2% 2%
2% 2%
2%
rijweg mg parkeren gras
1.00 6.00
2% 2%
2% 2%
2%
profiel 2
1:100
profiel 3
el
groen 5.00
rijweg 5.00
mg parkeren
1.00 uitgeefbaar
groen
6.00 5.00
Brakel-west
▻ Principe doorsnede parkeren in de groene wiggen.
ommel
Brakel-west sultaat\DWG\S-PR-622.114.02-01-00.dwg
parkeren
uitgeefbaar 1.00
mg
groen 5.00
uitgeefbaar parkeren 1.00
2%
2% 2%
2%
2%
2% 2%
2%
mg rijweg parkeren
mg groen uitgeefbaar
profiel 3
Brakel-west
▻ Principe doorsnede parkeerkoffer tussen de woningen.
el
3 OPENBARE RUIMTE
sultaat\DWG\S-PR-622.114.02-01-00.dwg
3 OPENBARE RUIMTE
3.1.9 Speelplaatsen De grootte van de speelplaatsen in het gebied moet voldoen aan het oppervlakte zoals de gemeentelijke HIOR voorschrijft: dat is in vierkante meter 3% van het uitgeefbare gebied. Er wordt daarin onderscheid gemaakt in voorzieningen voor kinderen van 0-6 jaar en 6-12 jaar. Er worden daarnaast twee typen speelplaatsen gedefineerd: een grote speelplaats met een verdeling
▻ Grote speelplaats met natuurlijk karakter.
in speelvoorzieningen voor beide leeftijdsgroepen, en twee kleine speelplaatsen. De grote speelplaats komt in de centrale groene ruimte, de twee kleine speelplaatsen verspreid in het gebied. De speelplaatsen zijn groen en “avontuurlijk” in opzet, als natuurspeelplaats, voor de jongere doelgroep zijn er standaard speelvoorzieningen (glijbaan, schommel) in hout uitgevoerd. Andere landschapselementen, zoals wilgentunnels, water of boomstammen, kunnen
▻ Natuurlijke (speel)elementen.
worden gebruikt bij de inrichting van de speelplek. Zo kan er ook een “Tiny Forest” worden aangeplant. Er dient genoeg afstand gehouden te worden van open water vanwege de veiligheid.
38
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST DE BLEEK • MONTFOORT • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
3 OPENBARE RUIMTE
LEGENDA speelplaats 0-6 jaar speelplaats 6-12 jaar
▻ Indicatie van speelplekken voor verschillende leeftijdscategorieën.
39
3 OPENBARE RUIMTE
3.2 Groene gemeenschappelijke openbare ruimte De ontwikkeling van Brakel-West ligt in de buurt van een Natura 2000 gebied en Gelders Natuurnetwerk, de groene, centraal in het plangebied gelegen, gemeenschappelijke openbare ruimte met groene wiggen die naar de randen van het plangebied leidt bieden ruimte om een goede aansluiting te maken met de natuur en landschap in de omgeving. In de centrale groene binnenwereld is alle ruimte om sterk in te zetten op hoogwaardig groen. In de grote gemeenschappelijke ruimtes is het fijn samenkomen,
▻ De groene gemeenschappelijke openbare ruimte.
met speelplekken en ontmoetingszones in het groen ter bevordering van de sociale cohesie. Deze ruimte is uitnodigend voor mens en dier, met een grote biodiversiteit aan dier- en plantensoorten. In deze ruimte is open water van formaat, met toepasselijke beplanting. Vanwege het waterrijke karakter kan gerefereerd worden naar de ooibossen rond de nabijgelegen Waal. Hier horen soorten bij als elsen, wilgen, riet en kattenstaarten. Ook moet er
▻ Kruidenrijke vlaktes (ook als wadi’s) ter bevordering biodiversiteit.
aandacht zijn voor faunavoorzieningen. Samen met een ecoloog kan hier verdere invulling aan gegeven worden.
▻ Spelen in het groen.
40
BEELDKWALITEITSPLAN BRAKEL-WEST • BRAKEL, GEMEENTE ZALTBOMMEL
3 OPENBARE RUIMTE
Doelsoort Voor deze wijk wordt onder meer ingezet op de doelsoorten: kleine watersalamander en egel. Daarvoor worden aanvullende eisen gesteld aan het plan: er worden flauwe oevers ingericht met migratieroutes naar voortplantingswateren en ruigtes voor overwintering. Daarnaast bieden de vele hagen en groene wadi’s een veilige beweegruimte voor egels om door het gebied te gaan.
▻ Kleine watersalamander.
Natuurvriendelijke oevers Het open water heeft uitsluitend natuurlijkvriendelijke oevers bestaande uit ten minste een talud 1:5. Bij de oost-west georiënteerde watergangen, die smaller zijn in omliggende ruimte, wordt ten minste een talud 1:3 gerealiseerd. Omdat de waterpartij geen habitat zal worden voor een substantiële populatie vissen worden geen (vis)vlonders aangelegd. ▻ Groene taluds.
▻ Natuurvriendelijke oevers.
41