Beantwoording Technische vragen Jaarstukken 2025 - D66

TECHNISCHE VRAGEN

Datum: 5 juli 2026 Onderwerp: technische vragen over Jaarstukken 2025 gemeente Zaltbommel 1. De jaarrekening 2025 sluit met een positief resultaat van € 628.000, maar dat is € 245.000 slechter dan bij de slotwijziging werd verwacht. Opvallende zit in de onderliggende beweging: veel afwijkingen komen door doorschuiven van projecten, budgetoverhevelingen en reservebewegingen. Er is per saldo € 2,6 miljoen meer in reserves gestort dan begroot, vooral vanwege budgetoverhevelingen. Welk deel van het positieve resultaat is structureel en welk deel is incidenteel of timing? Het positieve resultaat van € 628.000 is grotendeels incidenteel. Er is dus geen sprake van € 628.000 structurele ruimte. Eventuele structurele effecten zijn apart verwerkt in de Bestuursrapportage 2026, waarbij een structureel sluitend meerjarenperspectief wordt gepresenteerd. 2. Er staan 58 acties in de begroting 2025. Daarvan lopen 43 acties conform planning, maar bij 15 acties, 26%, is de planning onzeker of is sprake van knelpunten. Welke 15 acties vormen bestuurlijk de grootste risico’s? 'De 15 acties die niet conform planning lopen staan opgenomen onder 2.2 stand van zaken acties. Daarnaast zijn deze apart toegelicht per programma in de Jaarstukken. 3. Het programma Sociaal domein sluit € 411.000 nadeliger.

De toelichting noemt vooral Jeugdzorg: in 2025 is voor bovengemiddeld veel jeugdigen extreem dure hulp ingezet en de vraag naar specialistische GGZ-behandeling is toegenomen. Hoeveel jeugdigen veroorzaken de grootste kostenstijging en om welke type zorg gaat het? Het is niet mogelijk om de kostenstijgingen aan specifieke jeugdigen toe te wijzen. Wat over specifieke jeugdigen in 2025 wel te zeggen is: toevalligerwijs was de gemeente Zaltbommel in 2025 verantwoordelijk voor vier jeugdigen met een zeer intensieve hulpvraag (meer dan €400.000,00 per jeugdige per jaar). Bij deze casussen gaat het qua type zorg om een combinatie van dure verblijfsplekken, een-op-een begeleiding en behandeling. Op alle vier de jeugdigen is procesregie vanuit de gemeente ingezet gericht op het normaliseren van hun situatie en daarmee het terugbrengen van de kosten. Om verschillende redenen vallen nu drie van de vier jeugdigen niet meer onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Zaltbommel. 4. Is de stijging incidenteel of ziet het college een structurele trend? Een deel van de hoge kosten over 2025 waren gebonden aan toeval, gerelateerd aan bovengenoemde vier cliënten. Of we te maken hebben met cliënten met extreem complexe problematiek is onvoorspelbaar, maar incidenteel. Een deel van de stijgende kosten van de Jeugdhulp komen daarnaast voort uit kostenstijgingen met name

veroorzaakt door salarisstijgingen. 5. Het programma Overhead heeft een nadeel van € 1,184 miljoen, vooral door een tekort op personeelslasten. Tegelijk noemt het jaarverslag een externe inhuur van 27,3% van de totale loonsom inclusief inhuur en apparaatskosten van € 835 per inwoner. Waarom ontstaat er een tekort op personeelslasten terwijl ook sprake is van forse externe inhuur? De personeelslasten die gepresenteerd worden in de jaarrekening is inclusief inhuurlasten. 6. Welk deel van de externe inhuur is tijdelijk/projectmatig en welk deel vervult structurele functies? Het deel van de externe inhuur wat structurele formatie plekken bezet fluctueert en is sterk afhankelijk van de arbeidsmarkt, langdurige ziekte en zwangerschapsverlof. Daarnaast wordt er ingehuurd voor projecten die specifieke expertise vragen. Dit is afhankelijk van het aantal lopende projecten en de complexiteit hiervan. 7. Op welke domeinen is de organisatie het meest kwetsbaar? De arbeidsmarkt is op dit moment het krapste op het fysieke domein. Dat is ook de reden dat met name binnen dit domein extra is ingehuurd om de werkzaamheden en projecten door te kunnen laten lopen. 8. Bij Volkshuisvesting is er een groot voordeel, mede doordat in 2025 meer omgevingsvergunningen zijn verleend en daardoor de legesopbrengsten hoger zijn. Bouwleges komen uit op € 2,679 miljoen, fors hoger dan begroot.

Zijn de hogere bouwleges incidenteel of verwacht het college structureel hogere vergunningopbrengsten? In de bestuursrapportage 2026 ramen we structureel € 150.000 aan extra baten voor de leges omgevingsvergunningen. Echter is er soms sprake van incidentele vergunning voor de bouw van scholen, het realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten en grote (woningbouw)projecten, wat in 2025 het geval was. Dit wordt jaarlijks beoordeeld en verwerkt in de begroting wanneer verwacht wordt dat er vergunning plaats zal vinden. 9. Worden incidentele legesmeevallers gebruikt voor structurele lasten? Nee, er worden geen incidentele 'meevallers' gebruikt voor structurele lasten. Dit is in strijd met de geldende "Nota Incidentele baten en lasten", waaraan wij moeten voldoen voor een juiste en reëele begroting 10. Het weerstandsvermogen is met 2,44 “uitstekend”. Tegelijk zitten er grote risico’s in garantstellingen, vooral de Coöperatie Duurzame Bedrijventerreinen Zaltbommel, met een impact van € 2,6 miljoen en gewogen risico van € 1,3 miljoen. Ook worden risico’s genoemd rond wethouderspensioenen, sociaal domein, netcongestie en prijsstijgingen. Waarom wordt bij CDBZ gerekend met een kans van 50% dat zij niet aan verplichtingen kan voldoen? De jaarrekening beschrijft de situatie per 31 december 2025, toen was dit inderdaad een risico van 50%.

Er zijn in 2025 verschillende gesprekken gevoerd met de CDBZ, BNG en Gemeente. 11. Welke zekerheden heeft de gemeente bij deze garantstelling? We hebben Hypotheek- en pandrecht gevestigd en als zekerheden opgenomen in de vaststellingsovereenkomst tussen de CDBZ en de gemeente.

12. Hoe vaak wordt de raad geïnformeerd over de financiële positie van CDBZ?

Zo lang CDBZ zich aan de afspraken houdt die in de vaststellingsovereenkomst zijn opgenomen is er geen aanleiding om de raad verder te informeren. Mocht hier toch van afgeweken worden dan wordt u als raad geïnformeerd. 13. Hoe groot kan de extra dotatie voor wethouderspensioenen in 2027 nog worden? Een eventueel aanvullende dotatie aan de voorziening wethouderspensioenen is sterk afhankelijk van het rentepercentage en de dekkingsgraad van het pensioenfonds ABP. Zodra we hier inzicht / duidelijkheid in hebben nemen we dit op in de P&C-cyclus. 14. Is het risicoprofiel van jeugdzorg voldoende verwerkt in het weerstandsvermogen? In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt het Sociaal domein benoemd. Echter is dit niet becijferd. In de begroting van de gemeente Zaltbommel wordt het Sociaal domein realistisch begroot. Doelen programma Veiligheid: 15. Inwoners voelen zich veiliger, zijn weerbaarder en leefklimaat verbetert. Vraag: Hebben de acties geleid tot het behalen van de doelen? Waaruit blijkt dat? Hoe wordt dit gemonitord? (m.a.w. Wat is de impact van de acties op de doelen van programma Veiligheid?) Zoals in de jaarstukken aangegeven zetten we diverse maatregelen in, zowel proactief, preventief en repressief.

Hoewel het lastig is om concrete acties één op één te relateren aan een verbeterd leefklimaat, gevoel van veiligheid en weerbaarheid, volgt uit de tweejaarlijkse Lemonmeting dat het veiligheidsgevoel tussen 2020 en 2025 is gestegen van een 7,5 naar een 7,8. Ook zien we de afgelopen jaren een toename in het aantal MMA meldingen waarmee we zien dat de bewustwordingscampagnes en het bieden van handelingsperspectief effect hebben. We gebruiken verschillende interne en externe dashboards om de veiligheid in onze gemeente te meten. We leggen dit ook naast andere objectieve informatie vanuit de Lemon-meting zoals het aantal voorzieningen in een kern. Daarnaast zijn de politiecijfers te raadplegen via data.politie.nl. Dit monitoren we en we bespreken trends en ontwikkelingen iedere vier weken met de politie. Waar nodig spelen we in op actuele ontwikkelingen om de veiligheid in onze gemeente te waarborgen. Doelen programma Sport, Cultuur en Recreatieo.a.: 16. Is de sportdeelname gegroeid? Waaruit blijkt dat? Uit de Gezondheidsmonitors van de GGD Gelderland-Zuid blijkt dat het percentage volwassenen (18+) dat minimaal één keer per week sport is gestegen van 44% in 2020 naar 51% in 2024. Het percentage kinderen (4-12) dat minimaal 5 dagen per week 1 uur beweegt is gestegen van 68% in 2021 naar 70% in 2025.

Onder jongeren (13-16) is dat percentage gestegen van 41% in 2019 naar 46% in 2023. 17. Uit de jaarrekening 2025 blijkt dat met name bij Cultuurparticipatie/presentatie en productie eenzelfde bedrag (inclusief indexatie) is besteed als in 2024. Dit ondanks een verhoging op begroting 2025 van €72.000. Betekent dit dat er geen 'winst' is geboekt m.b.t. deelname van inwoners aan cultuur en het vergroten van de leefbaarheid door kunst en cultuur? Konden de culturele voorzieningen in 2025 hetzelfde presteren als in 2024? (ondanks kostenstijging?) In de Bestuursrapportage 2025 is € 50.000 opgenomen voor de subsidie Slot Loevestein. Daarnaast is er € 22.000 opgenomen voor een aantal kleinere projecten (€ 22.000), zoals 80 jaar vrijheid en overige culturele activiteiten. De culturele voorzieningen konden hetzelfde presteren als in 2024. Eventuele kostenstijgingen (zoals loonkosten door CAO bij stichting Cultuurcluster) zijn budget neutraal opgelost.

Eventuele toelichting:

Namens de fractie D66, Peter Smits