Algemene Beschouwingen GL

Algemene Beschouwingen 2024 Frits van der Schans - GroenLinks Mijnheer de voorzi-er, Zo’n vijf jaar geleden werd mij in een bijeenkomst over de toekomst van Nederland gevraagd naar de grootste opgaven voor 2050. Andere aanwezigen noemden voor de hand liggende onderwerpen. Toen ik aan de beurt was, dacht ik nog een moment na en noemde ‘zelFeheersing’ als grootste opgave voor mijzelf. ZelFeheersing zodat ik elke dag niet meer neem van deze aarde dan ieder ander naast mij of na mij ook kan doen. En ja, ik moet erkennen dat ten aanzien van zelFeheersing ik tekort schiet. Op een later moment wil ik daar nog wel eens bij sIlstaan. Vandaag wil ik andere voorbeelden van tekortschietende zelFeheersing noemen…. • Met iets meer zelFeheersing zou het niet nodig om bij elke basisschool grote kunststof zuurstokken in de berm te plaatsen. Het ziet er niet uit en gaat helemaal niets oplossen. • Met iets meer zelFeheersing had het jaarlijkse carnavalsfeest veel minder overlast veroorzaakt én had de organisaIe het komende jaar minder kopzorgen gehad. • Met iets meer zelFeheersing waren glastuinbouwbedrijven niet uit de bocht gevlogen en was huisvesIng van arbeidsmigranten in barakken niet nodig geweest. • Met iets meer zelFeheersing was onze voorzi-er ook aan het einde van dit jaar nog burgemeester geweest.

• Met iets meer zelFeheersing van een collega-raadslid had gemeente Zaltbommel in Brakel driekwart miljoen euro minder betaald voor onbruikbare grond. • Met iets meer zelFeheersing was het afdelingshoofd RealisaIe & Beheer niet uitgemaakt voor leugenaar en na bijna 30 jaar trouwe dienst de wacht aangezegd.

• Met iets meer zelFeheersing was de ambtelijke organisaIe nu niet in crisis, waren Ientallen medewerkers niet vertrokken en was een reorganisaIe niet nodig. Na de dramaIsch verlopen grondtransacIe in Brakel hebben enkele raadsleden meerdere keren aandacht gevraagd voor de crisis binnen de ambtelijke organisaIe. Maar voortdurend werd een crisis ontkend. Het vertrek van medewerkers en de grote aantallen vacatures en externe inhuurkrachten……. Het kwam allemaal door de overspannen arbeidsmarkt. MdV, ik had willen zeggen “bullshit”, maar laat ik het netjes houden “dit was grote onzin!”. Enkele maanden geleden kreeg ik een intern rapport onder ogen waarin een inhuur medewerker zijn bevindingen weergaf over de afdeling RealisaIe, Beheer en Buitendienst. Een citaat uit dit rapport: In mijn visie zijn de ambtenaren niet het “schrijfpotlood van de bestuurder. Dat heb ik zowel ambtelijk als bestuurlijk kenbaar gemaakt. Medewerkers adviseren het bestuur vanuit hun professionaliteit. Zij worden geacht verstand van zaken te hebben en vanuit die wetenschap het bestuur van adviezen te voorzien. Het bestuur aan de andere kant mag en moet hierop vertrouwen. Einde citaat. MdV, Had het bestuur bij de grondtransacIe in Brakel en bij de verbouw van de woning in de Waterstraat maar wat meer vertrouwd op de ambtelijke adviezen. Dan zaten we nu niet in een ambtelijk-bestuurlijke crisis.

Nog een citaat uit het rapport: Tijdens de gesprekken met de medewerkers heb ik ervaren dat er sprake is van verdriet, pijn, boosheid en teleurstelling. Voor mij is dit een voedingsbodem voor een angstcultuur in een organisaCe: medewerkers voelen zich niet meer veilig. Dit kan zijn jegens direcCe en bestuur omdat men ervaart dat men zich niet meer vrij voelt om te zeggen wat men vindt of jegens collega’s omdat de

onderlinge verhoudingen binnen het team als bedreigend worden ervaren (“als je niet voor ons bent dan ben je tegen ons”). en even verderop … Sommige collega’s ervaren een vorm van pestgedrag op de werkvloer (buiten sluiten, niet informeren, niet serieus genomen worden, etc.) Einde citaat. MdV, het rapport waaruit deze citaten komen is meer dan een jaar oud. Hoe durZ het college dan nog alIjd de indruk te wekken hier in de gemeenteraad dat er weinig tot niets aan de hand is binnen de organisaIe. Zo kregen wij vorig jaar in een informaIe bijeenkomst één sheet te zien over een medewerkers tevredenheidsonderzoek. Het viel allemaal wel mee. En toen collega De Kort in de gemeenteraad een opmerking maakte over de resultaten van dat onderzoek, kreeg hij ervan langs. MdV, door de wijze waarop het college inclusief ambtelijke top is omgegaan met twee dossiers (grondaankoop Brakel en verbouw woning Waterstraat) in de periode 2020-2023 is een goed funcIonerende ambtelijke organisaIe kapot gemaakt. Het college moet zich hiervoor schamen en dat geldt ook voor de informaIevoorziening van de gemeenteraad. Een laatste citaat uit dit interne rapport, is een aanbeveling: Respecteer elkaar en voorkom dat collega’s zich onveilig voelen in de eigen werkomgeving. Ondersteun elkaar in de ontwikkeling die noodzakelijk is om volwaardig funcConeren mogelijk te maken. Einde citaat.

Deze aanbeveling zou een open deur moeten zijn, maar was het in Zaltbommel lange Ijd kennelijk niet. Het college informeert ons nu summier over een drasIsche verandering van de organisaIestructuur. Maar herstel van vertrouwen binnen de ambtelijke organisaIe en tussen ambtelijke organisaIe en gemeentebestuur is pas mogelijk na open te zijn geweest over de aanwezige zorgen en problemen.

MdV, • Kan het college reflecteren op zijn handelswijze in de hiervoor genoemde dossiers en de impact van dat handelen op de ambtelijke organisaIe? • En wil het college het medewerkers tevredenheidsonderzoek en de cultuuranalyse van eind 2023 met de gemeenteraad delen? Binnenkort krijgt Zaltbommel een waarnemend burgemeester. Hoewel ik hem of haar nog niet ken, heb ik alle vertrouwen in de keuze die de Commissaris van de Koning ons aanreikt. Ik heb hem (en zijn medewerkers) het afgelopen jaar leren kennen als een zeer integere en zorgvuldig opererende persoon. Lange Ijd heeZ hij gemeente Zaltbommel de ruimte gegeven om zelf de problemen aan te pakken. Maar acIes bleven uit. En ondertussen werd de Commissaris van de Koning geïnformeerd over en bevraagd op de situaIe in Zaltbommel. Op de achtergrond speelde hij zijn rol en op de voorgrond hebben de media en dan denk ik met name aan Omroep Gelderland en Brabants Dagblad een waardevolle bijdrage geleverd. Vanaf deze plaats DANK aan deze media. Toen uiteindelijk de maat vol was greep Arnhem in. Mijn verwachIng is dat de waarnemend burgemeester een pifge klus zal krijgen. Een gedegen onderzoek kan hem of haar helpen om de problemen in Zaltbommel te onderkennen en aan te pakken. Dat is nodig om te werken aan herstel van vertrouwen.

En dan denk ik aan vertrouwen binnen en tussen de ambtelijke organisaIe, het bestuur, de gemeenteraad en onze inwoners. Hoewel ik niet vooruit wil lopen op het onderzoek van de waarnemend burgemeester, mag ik hopen dat hij of zij met een schuin oog ook kijkt naar de totale ambtelijk bestuurlijke situaIe in de gehele Bommelerwaard. Wellicht kan de gemeentelijke herindeling van 25 jaar geleden dan eindelijk worden afgerond en komen we nu wél tot één gemeente Bommelerwaard. MdV, Het gebrek aan zelFeheersing uit zich breed in onze samenleving. • We eten niet goed, krijgen obesitas en worden ziek. • We zijn verslaafd aan Social Media, aan tabak, aan alcohol of andere drugs.

• We gebruiken veel te veel fossiele brandstoffen om ons te verplaatsen voor werk, vrije Ijd of vakanIe. • We leven als God in Frankrijk en dus is Nederland een supergaaf land. MdV, Het zou geweldig zijn als alle burgers zich verantwoordelijk gedragen. Om dat mogelijk te maken, heeZ de overheid verschillende instrumenten. En onze gemeente dient relevant beleid te hebben en dat uit te voeren. Daarom tot slot nog enkele vragen aan het college. • Wat gaat u nog doen in deze regeerperiode om geconcentreerde huisvesIng van arbeidsmigranten te realiseren? • Wat gaat u nog doen in deze regeerperiode om de producIe van duurzame energie via zon en wind een impuls te geven? • Wat gaat u nog doen in deze regeerperiode om de biodiversiteit in onze wegbermen te verhogen? • Wat gaat u nog doen in deze regeerperiode om een eerste woonwijk klimaatbestendig te maken? Tot slot rest mij om alle medewerkers die hebben bijgedragen aan deze PerspecIefnota te bedanken voor hun inspanningen.