Algemene Beschouwingen D66

Geachte voorzitter, College, raadsleden en overige aanwezigen, D66 heeft kansengelijkheid, het recht op zelfontplooiing hoog in het vaandel staan. Iedereen heeft recht op gelijke kansen, ongeacht je achternaam, je geloof, je afkomst of je geaardheid. Iedereen heeft recht op gelijke kansen in het onderwijs, als het om werk gaat of een dak boven je hoofd. Helaas is dat nog lang niet een vanzelfsprekend gegeven. Uitsluiting en discriminatie in welke vorm dan ook komt nog dagelijks voor. Wij als raad moeten ons hiertegen sterk blijven uitspreken. Een statement van het college hierover als intro in de perspectiefnota had een sterk signaal kunnen zijn. Een gemiste kans. D66 roept het college op hier in de toekomst serieus over na te denken. Goed voorbeeld doet goed volgen.

De perspectief nota 2024 ligt voor ons. Allereerst onze complimenten voor een sluitend financieel verhaal. De gemeente Zaltbommel heeft ook in 2024 haar financiën op orde. En dat is een hele prestatie in deze tijden. Daarmee hebben we een solide basis.

Toch wil D66 de aandacht vragen voor een aantal zaken. De opgaves waar we voor staan zijn namelijk immens groot. Dat de begroting sociaal domein sluitend is verdient een compliment. Maar we moeten wel de diensten op peil houden voor iedereen die daar recht op heeft. De opgave bij jeugdzorg en crisisopvang is nog steeds groot en lang niet alle noden zijn gelenigd. De hervormingsagenda Jeugd baart zorgen en zullen we nauwgezet volgen. Budgetten uit voorgaande jaren worden overgeheveld omdat projecten vertragingen oplopen. Dat kan leiden tot stagnatie in de ontwikkelingen binnen onze gemeente. Een serieuze dreiging waar we heel erg alert op moeten blijven. Door de personeelskrapte kan het niet anders dan dat dit uiteindelijk gaat leiden tot afname van de kwaliteit van de dienstverlening. D66 roept het college op hier heel erg scherp op te blijven en de dienstverlening op peil te houden ook al realiseren we ons dat dit een stevige uitdaging is. Gezien het voorgaande vraagt D66 zich af of het wel lukt om het ambitieniveau van de gemeente overeind te houden de komende jaren als projecten van voorgaande jaren nu al doorgeschoven worden. Zeker gezien de forse kostenstijgingen en de personeelskrapte zullen er hoogstwaarschijnlijk pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden in de nabije toekomst. D66 roept het college op dit dan in een vroeg stadium aan de raad voor te leggen.

Zodat zowel de raad als de burger niet met voldongen feiten worden geconfronteerd. Een uitbreiding van de samenwerking in de BVEB met de gemeente Maasdriel lijkt D66 de enige manier om structureel iets te kunnen doen aan het aan boord houden van personeel en het behouden van ervaring en professionaliteit binnen de organisatie. Doen we dat zelf niet dan zal vroeg of laat de provincie Gelderland ons haar keuze opleggen. D66 is er voor om dit scenario voor te blijven en zelf de regie in handen te houden. D66 roept dan ook op tot uitbreiding van de samenwerking met Maasdriel. Regeren is vooruit zien.

Ik begon over kansengelijkheid. Dat betekent ook dat elke groep in onze gemeente zich gesteund voelt, zeker de kwetsbare groepen. Het standpunt dat de gemeente even geen nieuwe plannen presenteert omdat projecten van eerdere jaren worden doorgeschoven is weliswaar begrijpelijk maar zeker niet acceptabel als het gaat om die plannen waar we een sterke sociale opgave in hebben. Ik benoem enkele actuele onderwerpen: 1. Scouting St. Martinus heeft dringend een nieuw onderkomen nodig. Met ruim 260 leden en een wachtlijst van jaren is dit een florerende vereniging met haar eigen specifieke doelgroep. Het is dan ook zeer te betreuren dat jongeren op dit moment afhaken vanwege de te lange wachtlijst. Waar moeten die jongeren dan naar toe? Elke jongere heeft de sterke behoefte ergens bij te horen, dat is ook noodzakelijk voor een goede sociale ontwikkeling van het individu. Ergo, als jongeren nergens bij horen dat heeft dat zeer negatieve effecten op zijn of haar sociale ontwikkeling. Met alle nare gevolgen van dien in de navolgende jaren van de jong volwassene. Dit kunnen we ten goede keren, zonder uitstel. 2. Openbaar vervoer blijft een uitdaging. Buurt- en regiobusjes worden vaak bemand door vrijwilligers. Door corona viel hier een groot gat en die achterstand is nog steeds niet ingelopen. De provincie biedt ruimte voor alternatieve voorstellen in haar openbaar vervoer nota.

Laten we daar op in spelen en kijken of we alternatieve oplossingen kunnen bedenken. 3. Vrijwilligers. Zoals bij het vorige punt benoemd, draaien steeds meer maatschappelijke en sociale taken op vrijwilligers. Om dit op peil te houden, of nog beter, te laten groeien zullen we deze mensen veel meer waardering moeten geven. Laten we samen, raad en college, gaan nadenken hoe we dit vorm kunnen geven. Een jaarlijks XXL-festival met tal van activiteiten voor de hele gemeente als blijk van waardering zou een mogelijkheid zijn. Het vergroot de saamhorigheid en de sociale cohesie.

4. Een scholierentarief of scholierenabonnement voor de Maasveren zodat niemand financiële zorgen heeft als hun kind het veer nodig heeft om naar school te gaan. Of nog beter een Scholieren- cq jongerenabonnement voor alle vormen van openbaar vervoer voor de hele Bommelerwaard. Het bevordert wederom de kansengelijkheid. 5. Onderwijs. D66 is verheugd met de vermelding dat de gemeente zich hard maakt voor inclusief onderwijs. Dat de verbinding gezocht wordt met bewoners en dat een evenwichtige afspiegeling van de maatschappij nagestreefd wordt. Middelbare scholen trekken ook leerlingen aan van buiten de gemeentegrenzen. En dan niet alleen vanuit Maasdriel maar ook vanuit Den Bosch, West Betuwe en zelfs Schijndel teken ik op uit eigen ervaring. Faciliteer en stimuleer deze ontwikkeling want dat versterkt het onderwijscluster in de Bommelerwaard. Betere PR is er niet. 6. 4 procent van de jeugd tussen 4 en 12 jaar ontbijt niet dagelijks. Van 6 tot 10 november is de ontbijtweek van het Nationaal schoolontbijt. Scholen kunnen zich inschrijven maar het gaat ook onze gemeente Zaltbommel aan. Laat zien dat we het onacceptabel vinden dat kinderen zonder ontbijt naar school gaan. Over kansengelijkheid gesproken…

7. Laaggeletterdheid is een belangrijke oorzaak van hardnekkige ongelijkheid in de samenleving. Blijf daar bovenop zitten en zet de jeugd aan tot lezen. Het is betreurenswaardig dat onze motie ‘geef een boek cadeau’ vorig jaar is afgewezen, in onze buurgemeente Maasdriel is het een groot succes en het kost amper wat. Een heroverweging zou niet misplaatst zijn. We komen daar nog wel op terug vermoed ik. 8. De energietransitie, de grootste opgave die voor ons ligt. Niemand mag de aansluiting missen is het uitgangspunt maar tegelijkertijd worden we geconfronteerd met energiearmoede. Hoe gaan we dit oplossen en krijgen we iedereen mee? Met de onzekere gasprijzen wringt de schoen al voordat we ook maar een begin gemaakt hebben. We moeten nog voor de winter aan de slag met een energiecoach die de minder gefortuneerden in onze gemeente kan adviseren en begeleiden. Hoe langer we wachten hoe groter de pijn. Allemaal acute zaken die nu spelen, met uitstel verliezen we het initiatief. D66 roept het college dan ook op de juiste afweging te maken bij het al dan niet door laten gaan van projecten en plannen.

In het algemeen wil D66 oproepen de ‘zachte kant’ van de maatschappij niet uit het oog te verliezen. Zoals vrijwilligers, of het de chauffeur van de buurtbus is, de mantelzorger, de vrijwilligers bij Kompas of de jongeren die een plek verdienen om erbij te horen. Met alle mooie ideeën en suggesties mogen we nooit de meest kwetsbare groepen in onze maatschappij over het hoofd zien: armoede en schulden, energiearmoede, drugs- en alcoholmisbruik, mishandeling achter de voordeur, uitsluiting en discriminatie, Het zijn belangrijke thema’s die steeds de volle aandacht vragen. Cultuur als creatieve uiting en emotionele beleving zit diep in de psyche van de mens. Cultuur is dan ook het cement van de samenleving. We krijgen een mooi multifunctioneel centrum en dat de St Maartenskerk een functie krijgt als cultureel buurthuis voor de binnenstad is een mooi plan. Daar is D66 dan ook verheugd over. Maar stel dit project niet uit, cultuurarmoede ligt op de loer. We zouden de zachte kant van de gemeenschap moeten kunnen evalueren als deel van ons bruto regionaal product. De sociale kant wordt te vaak gezien als kostenpost maar speelt een belangrijke rol bij de leefbaarheid van onze gemeente. En dat is een zeer waardevol bezit. En dat is niet vanzelfsprekend, we moeten het koesteren en onderhouden. Er is meer nodig dan geld om de inwoners van onze gemeente welvarend en gelukkig te maken.

Ik noemde eerder in mijn verhaal al meer waardering voor vrijwilligers. Een aai over de bol, een compliment, een teken van waardering, het doet wonderen. Aandacht en waardering voor de zachte kant van onze samenleving zal een positieve stimulans opleveren. Bovendien kunnen we dan als raad bewuster beleidskeuzes maken. Want daar doen we het voor. Aandacht maakt alles mooier. Dit alles bevorderd de kansengelijkheid en dat leidt tot meer zelfontplooiing en tot een betere samenleving. De ketting is zo sterk als zijn zwakste schakel.

Dank u.