Algemene beschouwingen - CU

Bijdrage fractie ChristenUnie Zaltbommel, Perpectiefnota 2026 - 2029 Voorzitter, in een tijd waarin de wereld dagelijks geconfronteerd wordt met maatschappelijke uitdagingen, persoonlijke worstelingen en globale vraagstukken, klinkt de oproep om "op te staan voor het goede" sterker dan ooit. Deze uitdrukking roept niet alleen op tot actie, maar ook tot reflectie: wat is het goede, en wat vraagt het van ons om daarvoor op te staan? Het is een aansporing die iedereen op zijn of haar eigen manier kan beantwoorden — vanuit overtuiging, vanuit geloof, of simpelweg vanuit een verlangen om de wereld een beetje mooier achter te laten dan we haar aantroffen. Voor ons is het een Bijbelse opdracht. (de ChristenUnie slogan voor de verkiezingen); "Opstaan voor het goede" is meer dan een slogan, het is een levenshouding. Het daagt ons uit om niet passief aan de zijlijn te blijven staan, maar om betrokken te zijn bij de wereld om ons heen. Soms betekent het letterlijk opstaan: je uitspreken tegen onrecht, je inzetten voor een kwetsbare ander, of protesteren tegen wat niet deugt. Soms betekent het figuurlijk opstaan: innerlijk de keuze maken om positief in het leven te staan, te groeien als mens, en te streven naar liefdevolle relaties en betekenisvolle bijdragen. Deze houding is niet voorbehouden aan helden of wereldverbeteraars. Ieder mens kan op zijn eigen manier opstaan voor het goede.

Of het nu gaat om een vriendelijk woord, een luisterend oor, het maken van duurzame keuzes, of het werken aan je karakter — ieder gebaar telt. En hoe klein de stap ook lijkt, het kan een groot verschil maken voor een ander, of voor jezelf. De tekst nodigt uit tot nadenken én handelen. Wat betekent het voor jou om op te staan voor het goede? Hoe geef jij daar concreet vorm aan in je dagelijks leven? Door verschillende interpretaties en praktische stappen te verkennen, laat de tekst zien dat het goede altijd binnen handbereik ligt — als we maar bereid zijn om ervoor op te staan. Dan wat betreft de perspectiefnota zelf: 1. Financiën beeld: De ChristenUnie ziet met vertrouwen dat het begrotingssaldo in deze perspectiefnota positief blijft – van € 174.000 in 2026 oplopend naar € 184.000 in 2029. Dat is een gezonde basis, en we spreken onze waardering uit voor het zorgvuldige financiële beleid dat daaraan ten grondslag ligt. Tegelijkertijd willen we ook waakzaam blijven. Deze overschotten zijn relatief bescheiden en leunen deels op incidentele meevallers, zoals de Meicirculaire en onttrekkingen aan de Algemene Reserve. Dat maakt het beeld kwetsbaarder dan de cijfers op het eerste gezicht misschien doen vermoeden. Daarom hebben wij twee vragen aan het college: 

Hoe robuust is deze begroting wanneer externe omstandigheden verslechteren? Bijvoorbeeld bij onverwachte kostenstijgingen, stijgende rente of lagere uitkeringen uit het gemeentefonds?



En is de jaarlijkse storting in de Algemene Reserve voldoende om toekomstige risico’s op te vangen, zoals mogelijke tegenvallers in het grondbeleid of oplopende zorgkosten in het sociaal domein?

Voorzitter, gezond financieel beleid betekent ook dat we voorbereid zijn op tegenwind. We horen daarom graag hoe het college de balans bewaakt tussen investeren, reserveren en risico’s

beheersen. Denk daarbij ook toekomstige projecten zoals de voetbalvelden in Brakel, scholenonderhoud etc. 2. Structurele lasten: Personele uitbreiding De voorgestelde structurele uitbreiding van 5,3 Fte’s binnen het ruimtelijk domein is begrijpelijk gezien de groeiende opgaven op het gebied van wonen, kabels, leidingen en ruimtelijke ordening. Daarnaast wordt er incidenteel nog eens 1,34 FTE toegevoegd. Dit roept echter vragen op: hoe voorkomen we dat deze incidentele uitbreiding in de praktijk toch structureel wordt? En is er voldoende interne sturing om de balans tussen vaste formatie en inhuur goed te bewaken? Het is belangrijk hier scherp op te blijven sturen om efficiënt en verantwoord personeel in te zetten. Kernenbudget Hoewel het budget gehandhaafd blijft, leidt het wegvallen van de dekking vanuit de reserve Bovenwijkse voorzieningen tot een negatief effect op het begrotingssaldo, waardoor dit in de Perspectiefnota wordt opgenomen. Dit roept vragen op: waarom is ervoor gekozen het tekort ten laste te brengen van het begrotingssaldo en niet via een alternatieve, structurele financieringsbron, zoals gebiedsoverstijgende ruimtelijke opgaven? Daarnaast is het van belang om periodiek te evalueren of het budget daadwerkelijk bijdraagt aan de versterking van de lokale gemeenschap. Worden deze evaluaties uitgevoerd en kunnen de resultaten met de raad worden gedeeld? 3.

Sport, cultuur en recreatie: Tijdens de vorige behandeling Perspectiefnota gaf de ChristenUnie het college complimenten voor o.a. het vergroenen van speeltuinen. En ja, we hebben gezien dat daar uitvoering aan is gegeven. Nu er budgettekort is ondersteunen we van harte de extra impuls waar het college om vraagt. 4. Sociaal Domein: De ChristenUnie steunt van harte de inzet op veiligheid en bescherming van kwetsbare huishoudens in onze gemeente. Het project Samen Verder laat zien dat er werk wordt gemaakt van integrale hulp, gericht op gezinnen waar onveiligheid speelt. We waarderen dat het college hierin verantwoordelijkheid neemt. Voorzitter, we vragen het college om transparantie, meetbare doelen en perspectief op duurzame borging. Want ieder kind, ieder gezin, verdient een veilige thuissituatie. Niet alleen vandaag, maar ook morgen. Jeugd: De perspectiefnota biedt weinig nieuws over jeugdthema’s. Wel komt er vanaf 2028 een landelijke eigen bijdrage in de jeugdzorg. Dit kost Zaltbommel € 349.000 aan rijksgeld of betekent een hogere rekening voor ouders. De ChristenUnie maakt zich zorgen: hulp moet bereikbaar blijven voor jongeren. We verzetten ons tegen financiële drempels en prestatiedruk, en willen lokaal kijken hoe we de gevolgen kunnen verzachten.

VRAAG kunnen we voorzieningen treffen om dit probleem aan te pakken en voldoende financiele middelen voor beschikbaar te stellen? Kies voor zorg dichtbij – steun het hospice in Zaltbommel: De ChristenUnie wil graag het hospice in Zaltbommel – De Samaritaan – structureel ondersteunen. Het hospice biedt niet alleen zorg in de laatste levensfase, maar ook warmte, nabijheid en waardigheid aan mensen en hun naasten in een van de meest kwetsbare momenten van het leven. Deze voorziening is van onschatbare waarde voor onze gemeenschap. Vrijwilligers en

professionals zetten zich dag en nacht in, vaak met beperkte middelen. Structurele steun vanuit de gemeente is geen luxe, maar een erkenning van het belang van menswaardige zorg tot het einde. Wij roepen u op om deze verantwoordelijkheid samen te dragen. (MOTIE) 5. Volkshuisvesting: Betaalbare koopwoningen voor starters: een kans voor gemeenten Voor veel gemeenten is het een grote uitdaging: voldoende betaalbare koopwoningen realiseren voor starters. Door de hoge marktprijzen is het voor ontwikkelaars en woningcorporaties nauwelijks rendabel om voor deze doelgroep te bouwen. Het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen biedt hierin een uitkomst. Dit fonds maakt het mogelijk om koopwoningen met koperskorting aan te bieden, waardoor betaalbare nieuwbouw wél binnen bereik komt. Gemeenten kunnen met ontwikkelaars en corporaties afspraken maken over het gebruik van dit fonds, gericht op het realiseren van nieuwbouw binnen betaalbare prijssegmenten. Zo kunnen gemeenten niet alleen invulling geven aan de doelgroepenverordening, maar ook gericht sturen op hun lokale woonbeleid en de positie van starters op de woningmarkt versterken. (MOTIE) De wachtlijst voor een bouwkavel en/of een nieuwbouwwoning vervalt medio 2026. Hoe gaat het college om met inwoners die daar al jarenlang op staan? En wat is de status van onderhandelingen met betrekking tot de basisschool in Nederhemert? 6.

Verkeer en vervoer: De ChristenUnie is zeer positief over het voornemen om nieuwe bushaltes aan te leggen langs de Maas-Waalweg. De doortrekking van buslijn 166 van ’s-Hertogenbosch Centraal naar Zaltbommel is een belangrijke stap in het verbeteren van de bereikbaarheid van onze regio, en sluit goed aan bij onze ambitie voor duurzaam en inclusief vervoer. De haltes bij Delwijnen, Nederhemert-Noord en Aalst zorgen ervoor dat ook de kleinere kernen beter worden verbonden met de stad en het regionale treinnetwerk. Dat is niet alleen goed nieuws voor forenzen en scholieren, maar ook voor ouderen, mensen zonder auto en iedereen die bewust kiest voor het openbaar vervoer. We spreken onze waardering uit voor de samenwerking met Arriva en de voortvarende aanpak vanuit de gemeente. Dit zijn investeringen die niet alleen mobiliteit verbeteren, maar ook bijdragen aan leefbaarheid, verkeersveiligheid en de overgang naar duurzamer vervoer. Kortom: een mooie ontwikkeling voor de Bommelerwaard, waar we als ChristenUnie van harte achter staan. Laten we deze lijn vasthouden — letterlijk én figuurlijk. Afsluiting: Voorzitter, ik rond af. "Opstaan voor het goede" is geen opdracht voor een enkeling, maar een uitnodiging aan ons allemaal. Het vraagt niet om perfectie, maar om intentie. De bereidheid om het verschil te maken — soms zichtbaar, vaak ook in stilte.

Door recht te doen, om te zien naar de ander, en verantwoordelijkheid te nemen waar we kunnen. Het goede is niet altijd makkelijk, en zeker niet vanzelfsprekend. Maar het is wél krachtig. Het beweegt mensen, herstelt relaties, en brengt hoop waar cynisme de overhand dreigt te nemen. Of het nu in deze raadszaal is, in de stad, in onze dorpen, gezinnen of scholen: het goede begint met de vraag of wij bereid zijn om op te staan. Laat deze oproep niet slechts klinken als een mooie gedachte, maar als een richtinggevende houding. Laten we niet langs de zijlijn blijven staan, maar samen blijven zoeken naar wat recht doet aan mens, gemeenschap en schepping.

We wensen de organisatie, de raad en het college van harte Gods onmisbare zegen toe bij de uitoefening van hun taak en het besturen van onze gemeente. Fractie ChristenUnie Zaltbommel, Gilco Grandia, Mathilde de Hart