Accountantsverslag 2024
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Zaltbommel Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de Gemeente Zaltbommel Hogeweg 11 5301 LB Zaltbommel Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Zaltbommel, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 18 juli 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens u te machtigen om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V. Drs. R. Opendorp RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Bestuurlijke samenvatting Management samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Zaltbommel heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal controleverschillen/tekstuele aanpassingen. Alle controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening en hebben om die reden geen impact op het oordeel. Net als voorgaande jaren zagen de meeste bevindingen op het toerekenen van de kosten en opbrengsten aan het juiste jaar (nauwkeurigheid van de vorderingen en schulden) en de presentatie van de vordering en schulden in het boekjaar. Wij constateren dat de definitieve jaarrekening van de gemeente Zaltbommel een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van gemeente Zaltbommel voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij constateren dat de gemeente Zaltbommel heeft gekozen om de rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is verlopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar zien we een verbetering in de aanleveringen en samenwerking met de organisatie.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
Toelichting: Het gerealiseerd resultaat is € 261.000 negatief, wat voornamelijk veroorzaakt wordt door onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves voor een saldo van € 3.544.000 (onttrekking) gedurende het boekjaar. Ten opzichte van voorgaand jaar is de weerstandratio met bijna 3 punten gedaald. Deze daling wordt verklaard doordat dat de risico’s met betrekking tot leningen en garanties met € 2,1 miljoen zijn gestegen. De overwegingen hierbij staan toegelicht onder de paragraaf bedrijfsvoering op pagina 52 van de jaarrekening.
pagina | 6
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 7
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.210.000
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 3.630.000
Goedkeuringstolerantie fouten
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. Conform de vereisten in uw controleprotocol
€ 100.000
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 18 juli 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
beperking in de reikwijdte van onze controle.
toleranties:
Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.210.000. Deze
Goedkeuringstolerantie fouten
materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 23 januari 2025
Rapporteringstolerantie
Grondslag
Bedrag
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€3.630.000
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 500.000
vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2023 en verder.
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
goedkeuringstoleranties.
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
Wij vragen daarnaast u aandacht voor het afsluitproces. Hierbij moet kritisch
• Waardering van de grondexploitaties;
beoordeeld worden welke lasten en baten toegerekend moeten worden aan
• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende
het betreffende boekjaar om de nauwkeurigheid en volledigheid van de
verantwoordelijkheden voor u); • Doorbreking van AO/IB door het management. Voor de gemeente
vorderingen en schulden te bepalen. Net als voorgaand jaar hebben wij hier diverse bevindingen die impact hebben op het resultaat en de presentatie
Zaltbommel zit dit risico specifiek in eventuele overboekingen tussen
van de cijfers in de jaarrekening. Deze bevindingen zijn in de definitieve
administraties (BVEB, Zaltbommel en Zaltbommel); en
versie van de jaarrekening gecorrigeerd en om die reden heeft dit geen
• Rechtmatigheid van de betalingen.
impact op ons oordeel.
Uitkomsten
Interne beheersing
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de
controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden
jaarrekening.
hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op besproken met de organisatie en de portefeuillehouder
Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de
financiën en daarna in definitieve vorm uitgebracht. Wij hebben de
Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 239.000
managementletter met de auditcommissie besproken.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
Inzet controleteam
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat
In onderstaande tabel geven wij inzicht in de geplande en gerealiseerde
daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
urenbesteding van het controleteam. De uren zijn uitgesplitst naar
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren
functieniveau.
zouden kunnen komen.
Functie
Budget uren
Realisatie uren
Partner
46
50
Manager
112
90
Overige teamleden
810
876
Totaal
968
1.016
Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Dit overzicht vullen we aan het einde van onze controle. Op hoofdlijnen Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de
constateren we dat we meer uren hebben besteed dan gepland. De
betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde
aanvullende werkzaamheden hebben grotendeels betrekking op de
gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
controleverschillen en werkzaamheden met betrekking tot de Sisa verantwoording die geleid tot aanvullende werkzaamheden.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties,
Frauderisico’s
vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in
van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;
doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het
• Beoordelen van transacties die zijn geautoriseerd door functionarissen die
college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere
ook verantwoordelijkheden hebben bij de financiële verantwoording van
financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven
BVEB of gemeente Zaltbommel; en
voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.
• Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Aanvullend hebben we zoals ook in ons audit plan opgenomen een
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
frauderisico’s geïdentificeerd voor de betalingen.
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
Het fraude risico ziet op onterechte (handmatige) betalingen die zijn
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
verantwoord, doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
crediteurenstamgegevens. Om vast te stellen dat dit risico zich niet heeft
taken te vervullen.
voorgedaan hebben we onder andere data-analyse uitgevoerd op de uitgaande betalingen en de mutaties van de crediteurenstamgegevens.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Zaltbommel een sluitende meerjarenbegroting heeft.
Naleving wet- en regelgeving Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
• Gemeente Zaltbommel heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.
Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Zaltbommel beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
pagina | 13
3
Financiële positie
pagina | 14
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 65.686 miljoen.
gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 3,2 miljoen positief. In de gewijzigde
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,2 miljoen negatief.
70.000
In het samenvattend financieel beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de
60.000
afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder
50.000
gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de
40.000 30.000
begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van
20.000
baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke
10.000
baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
0 2022 -10.000 Algemene reserve
2023
2024
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 65,8 miljoen is € 30,3 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met 4,9 miljoen. Per saldo is gedurende 2024 € 3,5 miljoen toegevoegd aan de (bestemmings)reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 0,3 miljoen negatief.
pagina | 15
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Gemeente Zaltbommel Kengetal
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
Landelijk
2024
2023
2024 (B)
2023
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
Netto schuldquote
21,2
21,7
56,5
37,6
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
Netto schuldquote gecorrigeerd
21,2
21,8
51,4
32,3
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
Solvabiliteit
53,8
55,6
35,2
39,1
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
Grondexploitaties
9,7
6,7
5,6
7,4
worden bezien.
Belastingcapaciteit
112,8
110,2
100,8
99,7
Structurele exploitatieruimte
3,3
2,8
2,0
3,3
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Zaltbommel op bijna
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
alle punten beter zijn dan het landelijke gemiddelde.
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in
De solvabiliteit blijft ten opzichte van 2023 nagenoeg gelijk. De VNG hanteert een
(de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke
signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. De gemeente Zaltbommel kent
benchmark.
derhalve een gezonde financieringspositie.
Hiernaast hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie
landelijke ontwikkelingen weergegeven:
genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten, gezien het feit dat de verliesvoorziening ten opzichte van voorgaand jaar is gedaald, neemt deze positie licht toe.
pagina | 16
Financiële positie Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte
We merken op dat in de weerstandscapaciteit voldoende is om de risico’s op te
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
vangen.
begroting op te vangen. Weerstandsratio
Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
0.8 < 1.0
Matig
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
Hierna is het verloop over de afgelopen 4 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk
X € 1.000
2024
2023
2022
2021
Weerstandscapaciteit
18.483
17.291
13.277
8.805
Risico’s
4.823
2.615
4.586
3.578
Weerstandsratio
3,83
6,61
2,90
2,46
opgebouwd vanuit de algemene reserves.
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: •
Leningen en garantiestellingen ( € 3,2 miljoen)
pagina | 17
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 18
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de
Inleiding
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
is ook zo vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
212 Gemeentewet) d.d. 23 januari 2025. Op deze wijze heeft de gemeente
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
verantwoording.
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door
en regelgeving.
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens ( € 500.000) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten,
oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast.
lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog
van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
rechtmatigheidsfouten.
pagina | 19
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheids-verantwoording komen dus alleen de drie
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
uitgevoerd.
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3). In de rechtmatigheidsverantwoording is een begrotingsoverschrijding van € 2,6
Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor
miljoen verantwoord. Hiervan is € 2,3 miljoen aangemerkt als acceptabele
gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 3,1
fout en € 0,3 miljoen als niet acceptabel.
miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Deze bevindingen hebben betrekking op inkoopcontracten van vluchtelingenopvang, waar de drempels
Voorwaardencriterium
voor het Europees aanbesteden zijn overschreden.
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
beoordeeld en delen deze conclusie.
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
is op bij u ter kennisgeving aangeboden. Het college heeft een uitspraak
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de
betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele
getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren
rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden
gekomen die gerapporteerd moeten worden.
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
Conclusie
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
Wij hebben vastgesteld er voor € 2,6 miljoen lasten overschrijdingen ten
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
opzichte van de geautoriseerde begroting zijn. Daarnaast is sprake van een
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
bevinding ad € 3,1 miljoen ten aanzien van het voorwaardencriterium. Het
niet noodzakelijk.
totaal van deze bevindingen overschrijd de goedkeuringstolerantie. Het college heeft dit oordeel opgenomen op pagina 149 en 150 van de
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
jaarstukken en ligt deze bevinding toe in de paragraaf bedrijfsvoering.
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Deze
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties
Deze actualisatie is afgelopen jaar opgepakt. Wij hebben de actualisaties
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
tijdens de controle gecontroleerd en constateren dat de verwachtingen zijn
grondexploitatie gewijzigd van € 6,7 miljoen naar € 10,4 miljoen De wijziging
onderbouwd middels prijsopgaven en inrichtingsplannen. Wij adviseren u
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
jaarlijks kritisch te blijven kijken naar deze ramingen.
(x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
6.769
9.768
Investeringen
2.921
2.112
Grondverkopen
-1.486
-1.860
wij reeds naar dit plan gekeken en vastgesteld dat de uitgangspunten hierin
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
+4.222
-1.128
realistisch zijn. Gezien de winstverwachting en het feit dat dit plan nog niet in
verliesvoorziening
-2.049
-2.123
Boekwaarde per 31 december
10.397
Wildeman III Voor de Wildeman III loopt op dit moment nog een procedure bij de Raad van State tegen het bestemmingsplan. Om die reden is dit plan in 2024 nog niet in uitvoering gegaan en ook niet geactualiseerd. Voorgaand jaar hebben
uitvoering is, is het risico met betrekking tot een onjuiste waardering beperkt. Wel adviseren wij u de procedure bij de Raad van State kritisch te blijven 6.769
volgen en periodiek te beoordelen of een actualisatie van de exploitatie nodig is.
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Op dit moment heeft de gemeente Zaltbommel meerdere grondexploitaties onderhanden, waarbij de verwachting is dat de komende jaren veel van deze grondexploitaties ook tot daadwerkelijke uitvoering gaan komen. Ten opzichte van vorig jaar is er slechts een beperkte mutatie in de eindwaarde verwachting zichtbaar van € 78.000 en een vermindering in de verliesvoorziening van € 74.000.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
een realistisch uitgangspunt.
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
Opbrengstenstijging
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente
opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
Zaltbommel op basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente
met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties van 3%. Vanaf
gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
2026 wordt rekening gehouden met een percentage van 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de
Schatting 2023
MPG 2023
0,75% t/m 2026
0,75% t/m 2026
0,5% vanaf 2027
1,00% vanaf 2027
n.v.t.
n.v.t.
Kostenstijging
3% t/m 2025 2% vanaf 2026
3% t/m 2024 2% vanaf 2025
Opbrengstenstijging
3% t/m 2025 2% vanaf 2026
1% t/m 2024 2% vanaf 2025
schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen Rente
redelijk. Disconteringsvoet
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Zaltbommel heeft voor het prijspeil 2024
Schatting 2024
MPG 2024
Parameters
rekening gehouden met een inflatie van 3% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie rekening met een inflatie van 2%. We achten dit
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
stromen maakt de gemeente nog steeds gebruik van
De gemeente Zaltbommel voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
productieverantwoordingen van zorgleveranciers.
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
Afgelopen jaar constateerden wij tijdens de controle dat (in tegenstelling tot
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
voorgaande jaren) nog niet alle gewaarmerkte productieverantwoordingen
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Werkzaak Rivierenland
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Werkzaak Rivierenland
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Jeugdwet
Zelfstandig
Werkelijke lasten
WMO
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Onderdeel
van zorginstellingen binnen waren.
Hieruit volgt dat er één onzekerheid is met betrekking tot de levering van Jeugdzorg ad € 239.000. Deze onzekerheid ontstaat doordat vanuit de zorgaanbieder geen controleverklaring aangeleverd is bij de productieverantwoording.
Jeugd en WMO De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo en Jeugd ZIN (Zorg in natura) vindt plaats vanuit de gemeente. Voor de uitvoering van de zorg heeft de gemeente zorginstellingen gecontracteerd. Voor beide financiële
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Vorderingen en schulden
Wachtgeld
Net als voorgaande jaren constateerden wij bij de controle een aantal bevindingen die toezien op de toerekening van baten en lasten aan het juiste boekjaar en de presentatie van de vorderingen en schulden op de balans. In de definitieve jaarrekening zijn de volgende bevindingen gecorrigeerd:
Als gemeente bent u verplicht wachtgeld te betalen voor oud bestuurders die nog geen ander werk hebben gevonden. Deze kosten moeten toegerekend worden aan het jaar dat de bestuurder de organisatie verlaat. Bij de jaarrekeningcontrole is geconstateerd dat dit wachtgeld voor de volledige periode was opgenomen als voorziening (te betalen bedrag), terwijl de betreffende bestuurder in het voorjaar een andere baan heeft aangenomen en de verplichting vanaf dat moment is komen te vervallen. In de jaarrekeningcontrole heeft dit geleid tot een correctie van € 258.000.
• De voorziening dubieuze debiteuren was in de jaarrekening € 374.000 hoger dan volgens de financiële administratie • Voor het sociaal domein waren facturen uit februari en maart 2025 die betrekking hadden boekjaar 2024 voor een bedrag van € 168.000 niet meegenomen in de schulden • Onder de vorderingen was voor een bedrag van € 178.000 aan schulden opgenomen.
Aangezien alle bevindingen gecorrigeerd zijn in de jaarrekening, wegen deze constateringen niet mee in ons oordeel. Wel adviseren wij u om bij het opstellen van de jaarrekening kritisch te kijken naar de nauwkeurigheid en volledigheid van de overlopende posten, om deze constatering bij volgende jaarrekeningen te voorkomen.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van gemeente Zaltbommel. In het kader van onze
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
controle hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze
jaarverslag opgenomen:
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Paragrafen
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. Er is (conform het advies van de commissie BBV) een separate paragraaf Openbaarheid opgenomen in de jaarstukken.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
specifieke uitkering wordt overschreden:
het CBS.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT.
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 wijzigingen
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
voorgedaan. Wij hebben vastgesteld dat alle wijzingen in de WNT
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en
topfunctionarissen juist toegelicht zijn in de jaarrekening.
zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 30
5
Overige onderwerpen
pagina | 31
5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
Kwaliteitsborging
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
maatregelen omvatten onder meer:
assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht
•
accountantsorganisaties (Wta).
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten
•
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of
Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
Voor de jaarrekening van de gemeente Zaltbommel maken wij gebruik van
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
diverse verbonden partijen/gemeenschappelijke regelingen en
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter
uitvoeringsorganisaties.
er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
De samenwerking met WSH Registeraccountants ten aanzien van
Op deze controleopdracht zijn twee registeraccountants betrokken
opbrengsten bouwleges (via de ODR) en Baker Tilly accountants ten aanzien
aangezien sprake is van een wettelijke controleopdracht.
van het Werkzaak Rivierenland is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben bij de accountants een review uitgevoerd op hun werkzaamheden.
pagina | 32
5. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering
Inschakeling van interne / externe deskundigen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte
Wij hebben in het kader van de controle op de grondexploitatie gebruik
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts.
gemaakt van de werkzaamheden van interne deskundigen.
Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief
Schriftelijke bevestigingen
goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder
Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het
aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze
kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de
controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de
controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog
jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het
nader in op de samenwerking met de andere accountants en de
aan ons verschaffen van alle relevante informatie.
ingeschakelde experts. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 8 van dit verslag.
pagina | 33
5. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief
aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant
toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te
rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De gedelegeerde
kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het
regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de
controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast wijzigt ook de grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen
pagina | 34
5. Overige onderwerpen Grip op grote projecten
Webinar: Duurzaamheid en (financiële) grip op majeure projecten
Grote projecten komen vooral voor bij (lokale) overheden: waterschappen,
Hoe houd je controle over grote projecten en benut je daarnaast duurzaamheid
gemeenten, provincies. Voor gemeente Zaltbommel staan er de komende jaren
als kans? Vier experts deelden praktijkervaringen en strategieën.
een groot aantal grote projecten op stapel.
Partner Winnie Grondel-Kort sprak met Marcel van Alderliesten (projectleider a.i. Waterschap Scheldestromen) over financiële beheersbaarheid van majeure
In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne en externe factoren de
projecten in onzekere tijden. Michiel Ellens (BNG) lichtte toe hoe financiers
uitvoering van grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen
duurzaamheid meenemen in hun afwegingen en welke verplichtingen daarbij
op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je
komen kijken. Partner David Zijlmans bood concrete handvatten voor
risico’s om in kansen. Transparantie over je projectdoelen en
duurzaamheidsverslaggeving oor lokale overheden.
(samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak maakt grote projecten succesvol en toekomstbestendig.
Wil jij ook waardevolle kennis en tips om grip te houden op majeure projecten en duurzaamheidsverslaggeving? Meld je hier aan en kijk het
In het kader van natuurlijk advies delen wij praktische inzichten met u om te
webinar terug.
zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In dit praktijkverhaal vertellen we over het omvangrijke Zeeuwse project ‘Dijkversterking Hansweert’, dat binnen tijd én budget wordt uitgevoerd.
pagina | 35
5. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
jaarrekening opgenomen.
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen
Michiel Ellens geeft aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 36
5. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere
handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het
banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten,
Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas
provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de
David Zijlmans gaat in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
programmabegroting en -verantwoording.
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij roept daarbij op om selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus
En dan wilt u natuurlijk nog het antwoord op de vraag:
ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook
stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan
de prestaties van het eigen areaal kan beïnvloeden door gerichte
uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van
beleidsvorming. Landelijk zijn er meerdere initiatieven rondom
de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.
duurzaamheidsverslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een
pagina | 37
5. Overige onderwerpen Audit Wet politiegegevens (Wpg)
Hoe ziet de cyclus eruit?
Zet uw organisatie opsporingsambtenaren in? Heeft u als gemeente boa's in dienst? In dat geval zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en Besluit
Interne audit
politiegegevens buitengewoon opsporingsambtenaren (Bpg boa)
(jaarlijks)
Doorvoeren verbeteringen (jaarlijks; indien nodig)
waarschijnlijk voor uw organisatie van toepassing. Wij informeren u graag over de auditplicht.
Verschil Wpg en AVG? Bij specifieke taken op het gebied van opsporing is voor de beveiliging van
Rapporteren aan AP (voor 1 maart 2026)
Externe audit (één keer in de vier jaar; nu over 2024)
persoonsgegevens de Wet politiegegevens van toepassing, niet de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote
Wpg-audit 2024
lijnen overeen met de AVG. Toch zijn er ook belangrijke verschillen. Het
In 2025 dient de externe Wpg audit over 2024 te worden uitgevoerd. Uiterlijk
meest in het oog springende verschil is de auditplicht op de gegevens-
1 maart 2026 dienen Boa-werkgevers de Wpg assurance rapportage over
verwerking bij opsporingstaken. Jaarlijks bent u verplicht om een interne
2024 in te leveren bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is van
Wpg audit uit te voeren. Eenmaal in de vier jaar dient uw organisatie een
belang dat uw organisatie tijdig de Wpg audit laat uitvoeren. Baker Tilly voert
externe Wpg audit uit te laten voeren. De diepgang van de externe Wpg
bij een groot aantal organisaties in de publieke sector de Wpg audit uit.
audit betreft opzet, bestaan en werking.
Graag gaan wij met uw organisatie in gesprek over de Wpg audit en op welke wijze Baker Tilly u hierbij kan ondersteunen.
pagina | 38
6
Bijlagen
pagina | 39
Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Conform de vereisten van het CBS zijn deze tabellen ‘leeg’ tenzij er bevindingen zijn die wij moeten rapporteren. Nummer
Specifieke uitkering
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden toeslagenproblematiek
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertraging
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2024
G2
Fout of onzekerheid
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
pagina | 40
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G2A G2A G3 G3 G3
G3
G3
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet totaal 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet totaal 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T(exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
pagina | 41
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G3A G3A
G3A
G3A
G3A
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) totaal 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB) totaal 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB) totaal 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2023 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2023
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen gemeentedeel 2024
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
G4
Tozo 2 gemeentedeel 2024
G4
Tozo 3 gemeentedeel 2024
G4
Tozo 4 gemeentedeel 2024
G4
Tozo 5 gemeentedeel 2024
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
pagina | 42
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G4
G4
Specifieke uitkering
Tozo 1 fundamentele rechtmatigheidseisen totaal 2023
G4A
Tozo 1 belangrijke rechtmatigheidseisen totaal 2023
G4A
Tozo 2 totaal 2023
G4A
Tozo 3 totaal 2023
G4A
Tozo 4 totaal 2023
G4A
Tozo 5 totaal 2023 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2023 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar 2023
G4A
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T gemeentedeel 2024 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024
G4A
G4A
Fout of onzekerheid
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
pagina | 43
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G10 G12
G12
G12A G12A
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Wet inburgering gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2023
G13
Besteding/baten onderwijsroute gemeentedeel 2024
G13
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
H21 H30
Specifieke uitkering cliëntondersteuning Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
H35B