20220203 Zienswijze Omgevingsvisie Bommelerwaard inwoner publ

2 februari 2022

LO 03k

■'

Aan de gemeenteraad van Zaltbommel postbus 10002 5300 DA Zaltbommel info@zaltbommel.nl

Onder\A/erp: pro forma ziensv\/ijze ontwerp-omgevingsvisie Bommeler\A/aard

Geachte heer, mevrou\A/, raad, De gemeente Zalbommel verdient de complimenten voor de zorgvuldigheid waarmee ze de situatie in de sector heeft onderzocht alvorens beleid te vormen. De agrarische sector voorziet voor alle inwoners voor voldoende, veilig en betaalbaar voedsel. Op veel niveaus is de kwaliteit van vitaliteit van de sector direct verbonden met de kwaliteit van de groene buitenruimte. Daarmee is er een direct en gezamenlijk belang tussen buitengebied en bebouwd gebied. Die gezamenlijkheid komt goed tot uiting in de visie. Met de omgevingsvisie toont de gemeente aan het wederzijdse belang te zien en te koesteren. Dat gezegd hebbende, zien we wel aandachtspunten met betrekking tot de vertaling van de analyse naar uitgangspunten van het te voeren beleid. Ook zien we spanningsvelden in de omgevingsvisie. Wij hebben een grondgebonden familiebedrijf, een melkveebedrijf met een opvolger in de Bommelerwaard met binnendijkse en erg veel waardevolle buitendijkse percelen landbouwgrond zowel in pacht en het merendeel in eigendom. Onze percelen in het tussengebied van de Waalbandijk(en) binnendijks in Gameren staan ten onrechte als het natte land ingekleurd mogelijk omdat men vergeten is de oude' Waalbandijk in te kleuren. Daarbij lijkt ten onrechte dat het buitendijks land is. Het ligt binnendijks.

We willen graag overeenkomstig de visie dat voor de Waal (regio) het agrarisch gebruik van onze binnen- en buitendijkse percelen in de Gamersche waard blijft behouden en dat u de natte indicatie verwijdert uit de kaarten. Het gaat immers feitelijk over waardevolle landbouwgrond in eigendom waar nooit geen (natuur)beheer heeft plaats gevonden. Datzelfde geldt voor onze percelen die aan de huiskavel grenzen in Bern en het zogenaamde eiland van Nederhemert. Het is hooggelegen land in buitenpolders dat sinds de aanleg van de Bergsche Maas niet overstroomt. Het agrarisch gebruik dient behouden te blijven en dat u de natte indicatie verwijdert uit de kaarten. Het gaat immers feitelijk over droge landbouw We verzoeken u om voor alle onze binnen- en buitendijkse percelen langs de Afgedamde Maas, Bern en Gameren de agrarische functie te behouden in deze omgevingsvisie. Kadaster gemeente Kerkwijk sectie L, gemeente Nederhemert sectie C en Kerkwijk sectie P. Wij zijn ons bewust van de jurisprudentie rondom stikstof. Daarom doen we ook onderzoek naar de bron, de mest en in erkende laboratorium wordt een gunstig gehalte ammoniakale stikstof in onze mest gemeten. Verder beschikken zelf over meerdere mestgassenmeters om de situatie ter plekke te kunnen beoordelen en kunnen u meedelen dat er weinig NH3 zelfs tijdens kwetsbare omstandigheden wordt gemeten.

We hebben dan ook zorgen over de kostbare reductie van papieren stikstof die niet op metingen maar op modellen is gebaseerd. Ruimtelijke begrenzing kringloopsluiting

De gemeente heeft duidelijk ambities rond verbetering grondgebondenheid en sluiting van kringlopen 1

en natuurinclusiviteit. We delen die ambitie in de wetenschap dat we er nog veel kennis en ervaring in op moeten hebben. Het tekort en verminderen aan beschikbare landbouwgrond maakt dat het sluiten van kringlopen vraagt om een ruime definitie op schaal. In huidige bestemmingsplannen worden ook voor melkveehouderij grondgebonden voorwaarden gesteld, dan is het behoud en de benutting van landbouwgrond van groot belang en mogen er geen consequenties volgen bij het ongewenst verminderen van de benutting en het areaal landbouwgrond. Het degraderen van de landbouwfunctie naar landschapsgrond kan grote invloed hebben op de beschikkingsmacht die de Meststoffenwet vereist voor landbouwgrond zorgt voor minder kringlopen en voor een nog grotere druk op het areaal beschikbare landbouwgrond. Zonder mest is er veel minder weidegang mogelijk, een koe draagt immers geen pamper. Wij vragen u hier geen ruimtelijke begrenzing aan te verbinden. We zien ook dat er fictieve stikstofbronnen gekoppeld zijn aan landbouwgrond, die op deze manier de weg kunnen vervolgen naar grijze stikstof. In de lobby voor meer biologisch wordt te vaak vergeten dat er nauwelijks vraag d.w.z.

afzet is die een kostendekkende melkprijs vergoedt, sterker nog volgens ACM werken die bioboeren onder kostprijs.^ Ook vragen wij erkenning van de bestaande landschapskwaliteiten, de geomorfologische de aardkundige kwaliteiten kenmerken die in de voorgaande visies van groot belang waren en gekoppeld waren aan regio's. Deze bestaande waarde is nu verdwenen. Verder is het belangrijk om langjarig voldoende middelen beschikbaar te stellen die rekening houden met de ongekende inflatie voor nieuwe doelen die in alle gevallen met de eigenaren en pachters, de grondgebruikers tot stand dienen te komen. Hier volgt een waarschuwing voor nog meer stikstofgevoelige natuur buiten de bestaande Natura 2000 natuurgebieden. Dit gaat een externe werking opleveren voor de gemeenten en omliggende gemeenten. Elke nieuwe stikstofgevoelige bron die in Aerius terecht komt zorgt voor nog meer vergunningsbelemmeringen tot stand komen met een redelijke tegemoetkoming. Natuurontwikkeling

De percelen die deel uit maken het Gelders natuurnetwerk, die via een provinciale verordening zijn aangewezen zonder dat de grondgebruikers daar redelijke invloed op hadden, ontbreken als bijlage in de omgevingsvisie. Wij verzoeken u de kaart met Natura 2000 gebieden en de overige in de verordening vastgestelde natuur vast te leggen als bijlage. Wel zien we nog steeds misverstanden over het areaal natuurgrond en wordt er ten onrechte gesteld dat honderden hectares aan uiterwaarden nagenoeg allemaal in het Gelders natuurnetwerk liggen, terwijl het gaat over zuivere hoogwaardige agrarische percelen met een agrarische bestemming. Het is volgens openbare bronnen dat grote oppervlakte percelen in de Bommelerwaard die eigendom zijn van de provincie Gelderland (BBL) al jaren niet verpacht worden, wel voor erg veel giftig sint Jacobs kruiskruid zorgen en door niemand opgegeven worden bij de jaarlijkse gecombineerde opgaven. Als er meer behoefte is aan betere biodiversiteit dan is van belang om de focus te leggen op dergelijke percelen en gebieden die TBO's in beheer hebben. Bij de functies van buitendijks die op p. 92 staan staat de landbouw als eigenaar ten onrechte op de laagste plek.

Bij de waarden op pl20 wordt grasland genoemd, terwijl buitendijks ook voor akkerbouw en fruitteelt wordt gebruikt en langs de Maas, de afgedamde Maas, rondom Alem en de Bergsche Maas is het gebruik nu niet overwegend natuur. Dat blijkt ook dat dit overeenkomstig het feit is dat de uiterwaarden relatief droog zijn volgens p. 120. Dat gebruik blijkt uit allerlei openbare bronnen die kennelijk niet gebruikt zijn om de bestaande waarden in te kleuren. Dergelijke foutieve aannames/ uitgangspunten mogen niet tot claims op landbouwgrond buitendijks leiden. We lezen op p. 120 dat de Maasuiterwaarden twee keer per jaar overstromen. Deze aanname is niet gebaseerd op officiële hoogwater registratiebronnen. De praktijk leert dat de Maasuiterwaarden langs

^ https;//www.acm.nl/nl/publicaties/acm-voedselmonitor-geeft-eerste-inzicht-prijsvorming-en-belemmeringen-voor-biologische-productie

2

de afgedamde Maas sporadisch overstromen (2021 en 1995 en jaren 80). De hoofdwatergang de Maas overstroomt gemiddeld een keer in de vijf jaar, behoudens enkele excessen die een keer in de 40 jaar voorkomen. Dit beeld zorgt ten onrechte voor beeldvorming dat uiterwaarden als landbouwgrond gras inclusief bouwland minder geschikt zou zijn. Bij de hang naar meer waterveiligheid worden de andere belanghebbenden die niet terug te zien zijn in dit plan, de scheepvaart vergeten. De scheepvaart heeft voldoende water nodig. Te veel afgraven past zoals u stelt op p. 120 niet bij de Maasuiterwaarden vanwege de hoge aardkundige waarden die zijn verdwenen uit de visie. Afgraven geeft nadeel tijdens droge perioden omdat er dan te weinig water in de rivieren komt. Ook voor de regenwater/ klimaatopgaven van woonwijken zijn uiterwaarden niet de allereerste oplossing. Het begint met het vasthouden in en nabij de wijk, dat kan prima ondergronds onder nieuwe bouwwerken en in en rondom de wijk en in combinatie met parken en speelplaatsen die pieken kunnen opvangen. Als het over natuurdoelen gaat dan zitten die verborgen in private databanken en dat er grote verschillen zijn in de Aerius, de kaarten van de natuurbeheerplannen en de private NDDF databank site, die vaak subsidie en politiek gestuurd kunnen zijn.

Het mag niet zo zijn dat de bestaande natuurwaarden vernietigd worden door dat er met wijziging van strategie naar niet aanwezige waarden een beter subsidiedoel wordt nagestreefd. De agrarische functie van landbouwgrond buitendijks dient hoofdfunctie te blijven, waarbij de andere biodiversiteitdoelen secundair aan zijn en het hoge water een natuurlijk verschijnsel is dat een dubbelfunctie met landbouw heeft. Het is immers bekend dat het beheer als landbouwgrond beter is voor de veiligheid. Het laten groeien en bloeien heeft sinds de jaren 90 tot mega hoge kosten geleid bij het herstel via Programma Stroomlijn. U schrijft het voornemen te hebben om meer biodiversiteit, natuurinclusief en natuur te beogen. Mede met het oog voor de gezamenlijke ambitie op kringloopsluiting en grondgebondenheid., het bestaande grondtekort, en de concurrentie met woningbouw en bedrijvigheid, vragen wij u uitdrukkelijk te beperken tot het provinciaal beleid rond GNN en Groene Ontwikkelzone. Op microniveau lijkt extensivering een mooie oplossing, echter op macro en mondiaal gebied gaat dit tot grote problemen, voedseltekorten en milieuconflicten. Nederlandse veehouderij is namelijk de meest duurzame in de wereld. GMS

Op p.38 is te lezen dat de gemeenten " het verminderen van stikstofuitstoot op onze stikstofgevoelige natuurgebieden verminderen. Hier sluiten we aan bij de Gelderse Maatregelen Stikstof (GMS) met een gebiedsgerichte aanpak voor Rivierenland. Hoe is nader te bepalen.

Bij stikstof en landbouw dient het gaan over het causale effect op de Natura 2000 gebieden. Te vaak wordt vergeten dat landbouwgrond veel stikstof opneemt en C02 vastlegt. Het kan niet waar zijn dat in de gemeente waar slechts twee Natura 2000 gebieden zijn maatregelen zonder instemming van de grondgebruikers en eigenaren door de gemeenteraad klakkeloos worden geïmporteerd in deze Omgevingsvisie. In dit licht verzoeken wij u uitdrukkelijk te wachten op de metingen die de Universiteit van Amsterdam uitvoert naar de daadwerkelijk gemeten afstand die stikstof aflegt. In het begin van 2022 worden de eerste analyses verwacht. De Vogel- en Habitatrichtlijn gaan niet over stikstof maar over behoud, instandhouding van aanwezige natuurwaarden, waarbij er rekening gehouden mag worden met sociaaleconomische omstandigheden. De huidige KDW doelen zijn nauwelijks op stikstofmetingen gebaseerd maar op simulatiemodellen en volgens allerlei wetenschappelijke bronnen totaal onhaalbaar zelfs als alle mensen en dieren uit ons land verdwenen. De adviezen die commissie Remkes en Hordijk gaven zijn niet tot nauwelijks opgevolgd. Kortom, het mag niet zo zijn dat er grondrechten worden aangetast op basis van modellen met zeer grote onzekerheden i.p.v. gemeten causaal effect zonder slag of stoot in de omgevingsvisie worden geïmporteerd zonder instemming van de belanghebbenden. 3

Er zijn nauwelijks tot geen bodemanalyses bekend over natuurgebieden om de staat van de stikstof in de natuurbodems te volgen en te monitoren. Wel zien we dat water en verstoring/recreatie een grote druk geven op natuurdoelen die andere Europese landen aan de EU rapporteren. En we zien dat nu toerisme dat voor dagelijkse verstoring kan zorgen zwaar wordt gepromoot, zijn wat de gemeenten willen stimuleren die ook voor meer biodiversiteit en natuur lijken te willen gaan, maar dat verstoring kennelijk geen probleem lijkt voor de ambities. Waarschuwingen voor tunnelvisie

Het PBL is inmiddels overtuigd dat natuurdoelen niet uitsluitend met stikstof gehaald kunnen worden. ^ Ook uit de Greenpeace Wob blijkt dat de tunnelvisie op stikstof wel tot grote ongekende uitgaven leidt terwijl nauwelijks gegarandeerd kan worden dat daarmee natuurdoelen gerealiseerd worden. ^ Jaarlijks geeft de Tweede Kamer goedkeuring voor de begroting en leggen de verschillende ministeries verantwoording af over hun uitgaven. De Rekenkamer controleert bovendien de rechtmatigheid en doelmatigheid van de bestedingen door het kabinet. Maar omdat de stikstof- en klimaatmiljarden worden ondergebracht in een fonds, maken ze geen deel meer uit van het jaarlijkse begrotingsproces. Controle wordt dan een stuk moeilijken voor zowel het parlement als de rekenmeesters.'' Wij vragen behoedzaam om te gaan in mee gaan met dergelijke wensen. Uw inwoners inclusief jeugd betalen immers nog jarenlang de rekening voor buitensporige uitgaven. Dijken

Bij de kernkwaliteiten van dijken ontbreekt de agrarische functie op p. 144. Dijken zijn van grasland dat zijn weg hetzij als voer of via begrazing naar de landbouw vindt. In de Bommelerwaard ligt minimaal 80 kilometer aan dijken met een agrarische (duo)functie. Het waterschap geeft het beheer en grondgebruik onder voorwaarden uit door middel van inschrijvingen. Wilt u deze bestaande duo functie aanvullen svp. Het gras dat bescherming dient aan de dijk is ook een landbouwgewas. De waterschap beheerder bepaalt via andere wetgeving wat er mag en kan. De wegfunctie van dijken mag uitsluitend in overleg met de eigenaren en belanghebbenden tot stand komen. Landbouw en natuurpercelen versterken elkaar

Weet u dat uit recent onderzoek door een onderzoeker van Louis Bolk is gebleken dat juist gangbare landbouw beter scoort op de doelen water- en biodiversiteit. ^ "Landbouwgraslanden bleken op perceelniveau in en boven de grond meer dier- en plantensoorten te bevatten dan de graslanden in natuurgebieden. Maar in de verschillende percelen zag je wel veel dezelfde soorten. Dat is ook belangrijk, want op landbouwpercelen vindt je grotere aantallen regenwormen. Die zijn ontzettend belangrijk als voedsel voor weidevogels. De natuurgraslanden bleken op perceelniveau weliswaar minder soorten te bevatten, maar door de grote variatie tussen percelen was over de twintig graslanden bezien juist een hogere biodiversiteit dan in de twintig landbouwgraslanden." Ook stelde Deru vast dat de landbouwgraslanden het regenwater beter kunnen opnemen dan natuurgraslanden. "Regenwormen en wortels zorgen voor een grotere sponswerking in de landbouwpercelen. Vooral bij pieken in de regenval is dat interessant, want landbouwgraslanden vangen het water tot wel vijf keer sneller op." Dit onderzoek maakt duidelijk dat minder mest juist tot meer uitspoeling leidt en averechts werkt op de beoogde milieudoelen en natuur en gangbare landbouw prima bij elkaar functioneren.

^ https://www.melkvee.nl/artikel/426153-pbl-stikstof-niet-langer-centraal-5tellen-in-natuurbeleid/ ^ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/wob-verzoeken/2021/07/09/besluit-wob-verzoek-communicatie-bzk-totstandkomingmaatregelen-stikstof-en-pfas ■’ https://www.binnenlandsbestuur.nl/financien/rekenkamer-waarschuwt-parlement-over-toezicht-op-miljardenfondsen

^ https://www.h2owaternetwerk.nl/h2o-actueel/combineer-landbouw-en-natuur-voor-waterbeheer-en-biodiversiteit

4

Voedselgebieden van nationaal belang

"Vanwege de ligging van Nederland in een rivierendelta met aanvoer van nutriëntrijkmateriaal heeft Nederland zeer vruchtbare landbouwgronden. De gronden in Nederland die bij uitstek geschikt zijn voor het produceren van menselijk voedsel, zijn onze zeeklei- en rivierkleigronden, löss en de essen, kampen en andere oude akkers op de zandgronden. Op deze gronden kan met relatief lage input en lage verliezen een hoge productie worden gehaald. Deze gronden zijn van nationaal belang en verdienen dan ook bescherming op nationaal niveau. De gronden moeten voor de toekomstige generaties worden veiliggesteld voor voedselproductie f/6 Het moge duidelijk zijn volgens recent onderzoek dat de bestaande landbouwgebieden in de Bommelerwaard voor de productie van voedsel van nationaal belang is en bescherming behoeft in plaats van reduceren van de landbouw functie. Grondbeleid

We lezen op p. 98 dat gemeenten op basis van de omgevingsvisie voorkeursrecht gemeenten kunnen vestigen. We vinden dat op basis van een omgevingsvisie geen voorkeursrecht gevestigd mag worden zonder concreet zicht op realisatie. Na het vaststellen van de omgevingsvisie door de gemeenteraad is voor belanghebbenden geen juridische mogelijkheid om de beoogde functies te wijzigen. Een dergelijke dwangmaatregel zorgt op voorhand al voor schade aan de waardering van eigendommen van inwoners. Te vaak wordt gewacht met onteigenen tot de waarde verder tot een nulpunt is gezakt en zien we dat de tegemoetkoming niet toereikend is om andere schaars onroerend goed te verkrijgen. Het moge u inmiddels bekend zijn dat volgens vaste jurisprudentie uit EU en NL het niet toegestaan om onteigende of verworven onroerend goed aan een bepaalde partij te gunnen. Veel terrein beherende organisaties moeten nog een grote schuld aflossen i.v.m. ten onrechte verkregen staatssteun. Voortgang

Graag ontvang zien we deze inbreng terug in de commentaarnota. Mag ik uw ontvangstbevestiging. Wilt u ons informeren wanneer de commissie en de gemeenteraad de ontwerp omgevingsvisie Bommelerwaard gaat behandelen, zodat er eventueel ingesproken kan worden. Met vriendelijke groeten,

® https;//ontspannennederland.nl/naar-een-ontspannen-nederland.pdf

5

BRIEF NL R AANGETEKENDE NL Frankering betaald €9 05 45 gr

166586

D PostNL 02-02-2022 17:35

NL

I

3SRPKS480505552

5300DA 10002

Aan de gemeenteraad van Zaltbommel postbus 10002 5300 DA Zaltbommel

Naam

,J