Vorige versie van het raadsvoorstel

2021/25824

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Subsidieregeling Voorschoolse voorzieningen en Onderwijsachterstandenbeleid 2021 Gevraagd besluit 1. De subsidieregeling Voorschoolse voorzieningen en Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Zaanstad 2021 vast te stellen. 2. De tijdelijke subsidieverordening Peuteropvang en VVE-plaatsen gemeente Zaanstad 2019 in te trekken. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Gemeente Zaanstad vindt het van belang dat alle kinderen een gelijke kans krijgen tot ontwikkeling en ontplooiing. We zien dat dit nog niet altijd het geval is en sommige kinderen achterstanden oplopen door de omgeving waarin zij opgroeien. Samen met kinderopvang, onderwijs en de GGD heeft de gemeente daarom vorig jaar het ‘Beleidsplan onderwijsachterstanden 2020-2023’ opgesteld, met activiteiten en afspraken gericht op het voorkomen en terugdringen van onderwijsachterstanden. Voorschoolse voorzieningen nemen daarbij een belangrijke plaats in. De gemeente is verantwoordelijk voor het realiseren van het aanbod van voorschoolse educatie voor peuters (2,5-4 jaar) met een risico op taalachterstand. Daarnaast financiert de gemeente voorschoolse voorzieningen voor peuters waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Tot slot investeert de gemeente ook in aanbod bij scholen gericht op het terugdringen van onderwijsachterstanden in de leeftijd 4-12.

Voor een passende financiering van al deze activiteiten – aansluitend bij het nieuwe beleidskader - heeft de gemeente een nieuwe subsidieregeling voorschoolse voorzieningen en onderwijsachterstandenbeleid uitgewerkt. De subsidieregeling vervangt de eerdere tijdelijke subsidieverordening 'peuteropvang en VVE-plaatsen’ en past deze op de volgende punten aan: 1. Er wordt een gedifferentieerde dagdeelvergoeding voor voorschoolse educatie toegepast, waarbij de kinderopvanglocaties en scholen waar de achterstanden het grootste zijn, het meeste budget ontvangen (ABC-systematiek). 2. Activiteiten op school (4-12 jaar) worden nu ook op basis van de subsidieregeling gefinancierd. Eerder gebeurde dat op basis van de Algemene Subsidieverordening. Hierdoor kunnen betere afspraken gemaakt worden over de doorgaande ontwikkeling van kinderen. 3. Nieuwe landelijke en regionale (kwaliteits)voorwaarden voor kinderopvang en vroegen voorschoolse educatie zijn opgenomen. 4. Werkafspraken die de afgelopen jaren zijn gemaakt over aspecten als de zorgstructuur, warme overdracht en zijn juridisch geborgd met de subsidieregeling 5. Jaarlijkse ontwikkelingen als indexatie en bijstelling van ouderbijdrage zijn geautomatiseerd. 6. De cyclus van subsidieaanvraag, monitoring en verantwoording, is meer ontwikkelingsgericht uitgewerkt, waarbij gezamenlijk wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering.

Aanleiding Momenteel heeft Gemeente Zaanstad een tijdelijke verordening voor voorschoolse educatie en peuterspelen. Om diverse redenen is het wenselijk dat er een nieuwe verordening komt: - Er is een nieuw beleidskader OAB vastgesteld, en uitwerking gegeven aan de daarin opgenomen ABC-systematiek; - De wijzigingswet Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang stelt nieuwe kwaliteitseisen aan de Kinderopvang;

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25824

2/6

-

gemeente Zaanstad

Het wettelijk aantal uren voor en vroegschoolse educatie vanaf 1 augustus 2020 is uitgebreid; In de huidige verordening opgenomen tarieven is geen rekening gehouden met indexatie.

Beoogd resultaat Een vastgestelde subsidieregeling die aansluit bij Beleidsplan onderwijsachterstanden 2020-2023 en de regionale en landelijke kwaliteitseisen voor kinderopvang en vroeg- en voorschoolse educatie. Kader - De Wet Primair Onderwijs (WPO) schrijft voor dat: o gemeenten er zorg voor moeten dragen dat er voldoende voorzieningen zijn waar kinderen met een risico op een achterstand deel kunnen nemen aan voorschoolse educatie (Artikel 166). o gemeenten ten minste jaarlijks overleg voeren en zorgdragen voor het maken van afspraken over indicering en toelating van kinderen met risico op achterstand en het vastleggen van resultaten van vroegschoolse educatie (Artikel 167). - In de Wet Kinderopvang zijn de (kwaliteits)eisen opgenomen waar voorschoolse voorzieningen aan moeten voldoen, waaronder de inzet van een pedagogisch beleidsmedewerker. - De gemeente werkt regionaal samen met kinderopvang, onderwijs en de GGD bij voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden en heeft afspraken hierover vastgelegd in het ‘Beleidsplan onderwijsachterstanden 2020-2023’. Argumenten en afwegingen De subsidieregeling vervangt de eerdere tijdelijke subsidieverordening 'peuteropvang en VVE-plaatsen’ en past deze op de volgende punten aan: 1.

Gedifferentieerde dagdeelvergoeding In het Beleidsplan onderwijsachterstanden 2020-2023 is afgesproken dat de gemeente gaat werken met een gedifferentieerde vergoeding, waarbij locaties en scholen waar de achterstanden het grootste zijn, het meeste budget ontvangen. Hiertoe zijn scholen en voorschoolse voorzieningen ingedeeld in drie categorieën: A (de meeste achterstanden, B (gemiddelde achterstanden) en C (de meeste achterstanden). In de subsidieregeling is vastgelegd: o Welke criteria leidend zijn voor de indeling (Artikel 1.5) o Welke scholen en voorschoolse voorzieningen tot welke categorie behoren (in een aparte bijlage) o Welke vergoedingen beschikbaar zijn voor de verschillende locaties (artikel 2.1). De indeling is afgestemd met schoolbesturen en kinderopvangbesturen in de stuurgroep OAB. Daarbij vormden de criteria zoals opgenomen in de subsidieregeling het uitgangspunt, maar is in overleg afgesproken bij een aantal locaties af te wijken van de criteria met oog op (verwachte) ontwikkelingen. De indeling naar A, B en Clocaties geldt voor de periode 2021-2024. Jaarlijks wordt gemonitord of er verschuivingen zijn in de achterliggende leerlingscores, schoolscores op de scholen en wijken en de doelgroep-percentages in de voorscholen. Op basis van de monitor kunnen de partners er gezamenlijk voor kiezen om de indeling van een locatie te wijzigen. 2.

Uitbreiding subsidieregeling met schoolvoorzieningen Als onderdeel van het onderwijsachterstandenbeleid ontvangen schoolbesturen jaarlijks subsidie voor onder andere schakelklassen, vroegtijdige educatie, de brede school academie en de zomerschool. Deze subsidies worden verstrekt vanuit het gemeentelijke OAB-budget, maar hiervoor bestond nog geen subsidieregeling. De

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25824

3/6

gemeente Zaanstad

subsidies werden verstrekt op basis van de ASV. Hierdoor sloten voorwaarden voor de subsidie niet altijd goed aan bij de context van OAB. In de nieuwe subsidieregeling zijn nu ook de activiteiten op school meegenomen. Dat maakt het mogelijk om: o De samenhang in en doelstelling van het totale OAB-aanbod beter te duiden (Artikel 1.3) o De verdeling van middelen tussen voorschool en school in subsidies beter te duiden (Artikel 1.5) o Een doorgaande ontwikkellijn van 0-12 beter te stimuleren (onder andere Artikel 2.2, lid 2a en Artikel 3.2, lid 2b) o Specifieke voorwaarden op te nemen voor OAB-subsidies voor scholen (Artikel 3.2) 3. Nieuwe kwaliteitseisen De afgelopen jaren zijn landelijk twee belangrijke wetswijzigingen doorgevoerd om de kwaliteit en intensiteit van voorschoolse voorzieningen te verbeteren. Vanaf 1 augustus 2020 is het wettelijk aantal uren voor en vroegschoolse educatie uitgebreid. Met de wijzigingswet Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang zijn nieuwe kwaliteitseisen vastgelegd voor de Kinderopvang, onder meer ten aanzien van coaching en scholing van medewerkers, de inzet van een pedagogisch beleidsmedewerker en normen voor het aantal pedagogisch medewerkers in verhouding tot het aantal kinderen. De subsidieregeling is bijgesteld op basis van deze nieuwe wet- en regelgeving.

o De uren voorschoolse educatie en peuteropvang zijn in lijn gebracht met de wettelijke eisen. De opvang in Zaanstad voldeed al aan deze eisen. (Artikel 2.1, lid 1) o In de dagdeelvergoeding voor VVE-locaties is dekking opgenomen voor de inzet van een pedagogisch beleidsmedewerker voor VVE (Artikel 2.1, lid 2 en 3). o De kwaliteitseisen uit de wet IKK zijn opgenomen bij de subsidievoorwaarden (Artikel 2.2) 4. Juridische borging werkafspraken De afgelopen jaren zijn in de beleidsgroep OAB en Stuurgroep OAB verschillende werkafspraken gemaakt om de kwaliteit van VVE en andere OAB-activiteiten verder te verbeteren. Onder meer ten aanzien van: o Toeleiding van kinderen naar VVE o Overdracht van kinderen van voorschool naar school o Zorgstructuur rond kinderen met een bijzondere ontwikkelingsbehoefte o Verzameling van gegevens via kindvolgsystemen Om deze afspraken te borgen is het volgen van de werkafspraken als subsidievoorwaarde opgenomen (Artikel 2.2, lid 3a, Artikel 3.2, lid 2d). Er is daarbij gekozen om de inhoudelijke afspraken uit de werkdocumenten niet expliciet op te nemen, maar deze in aparte documenten te behouden. Dat maakt het mogelijk om in de toekomst makkelijker afspraken aan te scherpen. 5.

Automatische afhandeling jaarlijkse ontwikkelingen Het gemeentelijke OAB beleid heeft te maken met een aantal jaarlijkse ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de financiering. Te weten de indexatie van het uurtarief en bijstelling van de ouderbijdrage. Omdat beiden waren opgenomen in de oude verordening vroeg dit jaarlijks om besluitvorming, terwijl het in principe om een formaliteit gaat. In de nieuwe subsidieregeling is daarom een apart tarievenblad bijgevoegd en zijn bepalingen opgenomen voor geautomatiseerde bijstelling aan de tarieven, tenzij door het college expliciet anders wordt besloten: o Indexatie. Hierbij wordt de jaarlijks gemeentelijke “prijs-, loon- en subsidieindexatie” toegepast zoals gemeld in de begroting voor het betreffende begrotingsjaar (Artikel 1.6, lid 3). o Ouderbijdrage. Hierbij wordt jaarlijks de VNG-adviestabel overgenomen (Artikel 1.6, lid 5).

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25824

4/6

gemeente Zaanstad

6. Ontwikkelingsgerichte subsidiëring Het onderwijsachterstandenbeleid kent een jaarlijkse cyclus van aanvraag, monitor en verantwoording. De gemeente en OAB-partners hebben de behoefte om deze cyclus meer ontwikkelingsgericht in te richten. Waarbij op basis van ervaringen van nu met name wordt gekeken naar verbeteringen voor de volgende jaren, in plaats van de blik vooral achterwaarts te houden gericht op verantwoording. In de subsidieregeling zijn hierbij afspraken gemaakt over: o Rapportage over de voortgang van de subsidie halverwege het jaar, met een beschrijving van de wijze waarop aan de kwaliteit wordt gewerkt van de gesubsidieerde activiteiten (Artikel 2.6, lid 1, Artikel 3.5, lid 1). o De verzameling van data over ontwikkeling van kinderen met kindvolgsysteem en beschikbare toets-gegevens (Artikel 3.5, lid 2). o Ontwikkelingsgesprekken met de subsidieontvangers halverwege het jaar op basis van de voortgangsrapportage. De uitkomsten van het gesprek dienen als input voor eventuele aanvragen en afspraken voor het volgende kalenderjaar. (Artikel 2.6, lid 3, Artikel 3.5, lid 3) De verzamelde informatie betreft ook de basis voor de wettelijk verplichte resultaatafspraken. Momenteel zijn we daarbij in transitie van eerdere afspraken over Cito-toetsscores naar gegevens uit kindvolgsystemen die een beter en meer genuanceerd beeld laten zien van de ontwikkeling van kinderen.

Omdat niet meer alle toetsgegevens worden verzameld en de implementatie van het kindvolgsysteem tijd heeft gekost, hebben we het afgelopen jaar geen resultaatafspraken gemaakt. We zijn hier door de Inspectie van het Onderwijs ook op gewezen. Inmiddels zijn de kindvolgsystemen succesvol geïmplementeerd en momenteel zijn we in gesprek met kinderopvang en schoolbesturen om nieuwe resultaatafspraken te maken met ingang volgend (school)jaar. Draagvlak - De subsidieregeling betreft de juridische en financiële uitwerking van het Beleidsplan onderwijsachterstanden 2020-2023 dat in 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. - De subsidieregeling is opgesteld in samenwerking en afstemming met medewerkers van kinderopvang, schoolbesturen en GGD. - De subsidieregeling is besproken en akkoord bevonden in bestuurlijk overleg met kinderopvang, onderwijs en GGD. - De subsidieregeling is op uitvoerbaarheid getoetst door het subsidiebureau en contractbeheer van de gemeente Zaanstad.

Aansluiting externe ontwikkelingen De subsidieregeling is bijgesteld op basis van de meest recente ontwikkelingen in landelijke wet- en regelgeving: - De nieuwe kwaliteitseisen voor de Kinderopvang op basis van de wijzigingswet; innovatie en kwaliteit kinderopvang voor de periode 2018-2025; - De uitbreiding van het wettelijk aantal uren voor en vroegschoolse educatie uit 2020 - De VNG-adviestabel ouderbijdrage peuteropvang voor 2022 Financiële consequenties De gemeente ontvangt jaarlijks Rijksbijdragen voor: - Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. - Peuteropvang De gemeente zet momenteel geen aanvullende/eigen financiering hiervoor in. De invoering van de subsidieregeling zorgt voor een kleine verschuiving van subsidie. Alocaties (waar veel achterstanden zijn) ontvangen extra middelen, terwijl C-locaties (waar weinig achterstanden zijn) minder middelen zullen ontvangen. Deze verschuivingen vergen geen extra middelen en vinden plaats binnen het beschikbare budget en de begroting. Er is

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25824

5/6

gemeente Zaanstad

geen aanvullende financiering noodzakelijk. De invoering van de subsidieregeling is dus budgetneutraal wat betreft de gemeentelijke begroting. Juridische consequenties Met het vaststellen van de subsidieregeling worden subsidieaanvragen voor 2021 en verder afgehandeld op basis van de nieuwe regels. Communicatie/ vervolgtraject De vaststelling van de subsidieregeling wordt gedeeld met de bestuurders van de OABpartners en bekend gemaakt via het Gemeenteblad. De subsidieregeling zelf wordt beschikbaar digitaal beschikbaar gesteld via www.zaanstad.nl en gepubliceerd op www.overheid.nl. Opsteller: Varwijk, J. Versie: 10-11-2021 11:08:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25824

6/6

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: 1. De subsidieregeling Voorschoolse voorzieningen en Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Zaanstad 2021 vast te stellen 2. De tijdelijke subsidieverordening Peuteropvang en VVE-plaatsen gemeente Zaanstad 2019 in te trekken

In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,