Verslag raad 3 februari 2022

Daar zitten natuurlijk ook vaak best wel stevige knelpunten in, als je kijkt naar de mogelijkheden die we in Zaanstad hebben voor gebiedsontwikkeling. Dus bestaande wat zwaardere industrie die je moet verplaatsen. Dus waar dat geschikt en beschikbaar is op Hoogtij, kan ik me dit amendement heel goed voorstellen. De voorzitter: Interruptie van mijnheer Van Haasen. De heer Van Haasen (PVV): Ja, bedankt voorzitter. Kijk, ik zal met u het geliefde voorbeeld Touwen en Co nog een keer komen. Dat heb ik in het beraad heb ik het daarover gehad dat die verdwenen was naar Lelystad. En een van uw ambtenaren reageerde daarop: Lelystad, dat valt binnen de MRA, dus binnen deze visie. En dat is juist hetgeen wat me zorgen baart. Want als de ambtenarij hier denkt dat bedrijven verplaatsen naar Lelystad binnen de visie valt, dan hebben we toch echt wel een zwaar probleem. De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Voorzitter, wij verplaatsen geen bedrijven. Dat doen bedrijven zelf, kijkend wat voor mogelijkheden we hebben binnen Zaanstad. En het is natuurlijk een utopie om te denken dat als je een verplaatsingsprobleem hebt, dus als je schaarse ruimte hebt, dat je dan in eerste instantie naar Lelystad gaat kijken. Dat is helemaal niet aan de orde.

Met een bedrijf zou je hooguit kunnen praten over heel dicht in de omgeving, bijvoorbeeld Beverwijk of andere randgemeenten ten opzichte van Zaanstad. Dus ik maak me daar niet zo’n zorgen om. Nogmaals, in de eerste plaats omdat het altijd het besluit van het bedrijf zelf is waar zij zich willen vestigen en hoe zij zich willen vestigen. De voorzitter: Daarmee kijk ik naar mijnheer Rienstra, die wil graag een schorsing. Of was u nog niet klaar? O, dat dacht ik. Het gaat zo snel.

De heer Krieger (wethouder): Kan heel snel, voorzitter. Even het amendement van GroenLinks, dat heb ik nog niet ambtelijk kunnen toetsen. Ik weet wel dat er op dit gebied al heel veel gaande is. Ik ben ook het met mevrouw Van Otterloo eens, het moet natuurlijk wel een bedrijventerrein blijven als je dat als bedrijventerrein bestempeld hebt. Ondernemers moeten kunnen ondernemen. Aan de andere kant zie je dat ook veel ondernemers, als het bijvoorbeeld gaat om het gebruik van hergebruikbare bouwmaterialen, het vergroenen van gevels et cetera, dat ondernemers vaak ook zelf het initiatief nemen om daarover met ons in gesprek te willen gaan. Dus dat onderdeel, daar kan ik me alles bij voorstellen. Dus ik denk dat we op zich met zo’n kader wel uit de voeten zouden moeten kunnen. Maar ik heb nog even geen zicht op wat daar de termijnen zijn die daaraan vasthangen en hoe we dat eventueel uit kunnen rollen. Het onderdeel die u beschreven heeft, die kunnen wij … De voorzitter: Mevrouw Neefjes heeft een interruptie. Mevrouw Neefjes (ChristenUnie): Ja, bij nader inzien toch nog even op dat vorige punt over die 4-5 categorie.

Hoor ik de wethouder nu zeggen hier dat u zich dit goed kan voorstellen? Maar dat zou toch betekenen dat je een grond misschien leeg laat staan, terwijl een bedrijf zich aandient wat echt goed zou zijn voor de Zaanse werkgelegenheid, dat je dan zegt: ja, nee, we kunnen u hier niet plaatsen, want we hebben geen ruimte. Dit is voor categorie 4-5 en die blijft maar leeg staan. Dat kunt u toch niet bedoelen? Dat zou toch nooit de bedoeling zijn van dit amendement? De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Of het de bedoeling is van het amendement, daar kan mijnheer Rienstra misschien antwoord op geven. Het is niet onze bedoeling dat bedrijventerreinen leeg blijven staan. Dus als je in dat opzicht ergens tegenaan loopt, nou, dan gaan we weer praten. Dan gaan we weer kijken wat wel de mogelijkheden zijn. Maar we hebben vanavond ook al het gesprek gehad dat ruimte schaars is en dat er heel veel aandrang is om op dat soort locaties gevestigd te kunnen worden, uit de categorie bedrijven die genoemd zijn. Voorzitter, als laatste de motie over MVO. Dat is ook al door een aantal sprekers aangehaald, die is wel heel breed ingestoken, namelijk voor alle bedrijventerreinen. Havenbedrijf Amsterdam heeft inmiddels een voorbeeld ontwikkeld, daar kijken we nadrukkelijk in mee. Daar hebben we ook al het gesprek over met bedrijven die zich op Hoogtij vestigen.

Overigens ook daar geldt: veel bedrijven hebben allang zelf ook die stap gezet. We gaan volgende week ook weer verder werken aan de overeenkomst met Zaanstad maakstad, daar spelen dit soort aspecten ook een rol. Dus als de motie iets anders geformuleerd zou zijn, dan zou ik er met heel veel plezier naar willen kijken hoe we dat handen en voeten kunnen geven. Maar uitrollen eventjes over alle bedrijventerreinen, dat wordt wel een hele ingewikkelde entiteit over de klus. De voorzitter: Interruptie van mijnheer Van der Sluis. De heer Van der Sluis (GroenLinks): Ja, ik heb nog een vraag aan de portefeuillehouder. Bedoelde u nou eigenlijk te zeggen dat het genoemde kader al in de strategie bedrijventerreinen zit? Of wou u zeggen van: u kunt ermee uit de voeten om zo’n kader te onderzoeken van in hoeverre en in welke vorm dat mogelijk zou zijn. De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Die informatie zou ik graag even willen ophalen. Maar u heeft een amendement ingediend en dat is wat dat betreft vrij strikt. Het hoeft ook niet helemaal synchroon te lopen met de

besluitvorming over de strategienota, maar ik wil daar met alle plezier een vervolg aan geven. Maar daar zou ik eerlijk gezegd liever een motie hebben, dat ik goed antwoord kan geven op dat soort vragen. En dan komen we een heel eind, denk ik. De voorzitter: Mijnheer Mattens. De heer Mattens (PvdD): Dank, voorzitter. Dank voor de beantwoording, wethouder. Korte vraag nog, u zegt: anders geformuleerd. Als de motie geïnterpreteerd kan worden als een basiskader voor bedrijventerreinen, dus niet bedrijventerreinen specifiek, bedoelt u dat met een andere formulering? Of hoe moet ik dat lezen? De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Ik kan het op dit moment alleen overzien de consequenties voor het Noorzeekanaalgebied. Daarvan heb ik toegezegd: daar willen we heel graag in meedenken, door ontwikkelen et cetera. Ik kan gewoon niet overzien wat de consequenties zijn of van het een, dat je het gelijk helemaal uitrolt, of een aanpak zoals u het nu voorstelt. Even kijken, dit is volgens mij wel een motie en geen amendement, dus op zich zou ik dat met die motie wel uit kunnen zoeken. Maar dan moet u mij even niet afrekenen op de scherpte dat ik toegezegd zou hebben dat ik alles in een keer uitrol. Want dan kom ik wel even bij u terug met een verhaal. De voorzitter: Mijnheer Wit, interruptie. De heer Wit (CDA): Dank u.

Een vraag aan de indiener en misschien ook de portefeuillehouder. Als een gemeente iets wil doen met maatschappelijk verantwoord ondernemen, dan regelt zij dat via het inkoopbeleid. Is dat de route die u ook voor ogen heeft? De voorzitter: Wethouder Krieger. O, de indiener. Ja, mijnheer Mattens. De heer Mattens (PvdD): Dank, voorzitter. Kort. Met Bunge Loders Croklaan is onderhandeld bij de vestiging dat ze zouden stoppen met palmolie. En het gaat dus eigenlijk meer over vestigingscriteria of in ieder geval het gesprek aangaan met bedrijven dat ze bepaaldingen dingen die niet goed zijn in hun bedrijfsvoering, dat ze die aanpassen en dat ze dan welkom zijn op een plek. Maar als ze nou ergens mensenrechten schenden of nare dingen doen, dat je dan zegt: dan hebben we het liever niet op dit bedrijventerrein. Dat je daar een algemeen kader voor hebt. De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Even als aanvulling. Het gaat meer over de grotere thema’s, laat ik het zo maar zeggen. Dat Bunge stopt met palmolie, dat is niet haalbaar want dat is hun business model. Maar de manier waarop je palmolie produceert en hoe je oogst in landen over het algemeen in het Verre Oosten, dat is wel een onderwerp van gesprek. En dat is ook internationaal enorm in beweging. En daar hebben we met Bunge het gesprek over. Dat is MVO. De voorzitter: Goed.

Daarmee alle … De heer Krieger (wethouder): Nee, echt als allerlaatste. Ik heb een vraag, voorzitter, van mijnheer Van der Laan die kan ik niet beantwoorden. Ik zal het antwoord alsnog even geven over die voorbereidingsbesluiten. Mercurius, dat heeft me wel wat verwonderd toen ik na de toezegging aan u daarnaar ging vragen, want er

zijn recent door u vragen gesteld precies over dit onderwerp. En daar heeft u volgens mij een antwoord en een reactie op gekregen. En volgens mij ook precies datgene wat u mij in het Zaanstad beraad gevraagd heeft. Of mist u daar nog iets in? De voorzitter: Mijnheer Van der Laan. De heer Van der Laan (POV): Nee, ik heb aan u gevraagd, omdat we op het terrein Mercurius wel een voorbereidingsbesluit hebben genomen. En dat hebben we ook gedaan omdat mensen die daar nu wonen dan beschermd worden, dus dat is heel goed gedaan. Daar willen we geen andere ontwikkelingen, we willen daar ook gaan wonen. Maar dat wil u ook gaan doen op al die andere bedrijventerreinen, dus ik heb gevraagd: moeten we dan op al die terreinen nu een voorbereidingsbesluit gaan nemen? Want als we dat niet doen en deze strategie blijft een beetje drijven zoals het is, dan kan iedereen een aanvraag doen voor wat die ook maar wil. En dat betekent dat deze strategie dan daardoor in de weg gelopen wordt. De voorzitter: Wethouder Krieger. De heer Krieger (wethouder): Ja, daar moet ik echt even op terugkomen, voorzitter. Dat antwoord heb ik niet paraat. Ik weet niet of dat uw oordeel over dit besluit doet veranderen, maar daar kan ik nu geen antwoord op geven. De voorzitter: Mijnheer Van der Laan. De heer Van der Laan (POV): Nou ja, natuurlijk heeft dat een invloed op het oordeel.

Omdat we nu gewoon een besluit nemen wat eigenlijk gebaseerd is op drijfzand. Want iedereen kan nu in het bestemmingsplan aanvragen wat die wil. Dus feitelijk is deze strategie gebaseerd op niks, is het geen strategie. De strategie zou zijn om nu op al die terreinen een voorbereidingsbesluit te nemen, dan ben je strategisch bezig. De heer Krieger (wethouder): Nou, het voorbereidingsbesluit is volgens mij een publiekrechtelijk instrument wat je als overheid kan inzetten. Kan inzetten, want volgens mij probeer je ook altijd met andere middelen te kijken of je hetzelfde doel kunt bereiken. Dus ik ben het niet met u eens dat dit de uitwerking van de strategie is. Het zou op zich zou het kunnen versterken, ik weet niet of dat nou echt een afhankelijkheid kent ten aanzien van het besluit wat vanavond voorligt. Dus ik kom daar sowieso even op terug, ongeacht wat straks uw eindoordeel is. Maar ik kom daar even op terug. De voorzitter: Mijnheer Van der Laan. De heer Van der Laan (POV): Ja, ik heb te kort tijd. De voorzitter: Mijnheer Rienstra. De heer Rienstra (VVD): Ja, ik heb een voorstel om de tekst aan te passen. Ik weet niet of ik even twee minuten schorsing kan hebben. De voorzitter: Twee minuten schorsing zei u. Mijnheer Van der Sluis.

De heer Van der Sluis (GroenLinks): Verzoek om de schorsing iets langer te maken, want ik wil ook overleggen over amendement B met de fractie van ROSA.

De voorzitter: Vijf minuten schorsing. Dat is goed. Vijf minuten schorsing. Een amendement en een motie werd voor geschorst. We gaan even horen wat de wijzigingen zijn van de indieners. Mijnheer Van der Sluis. De heer Van der Sluis (GroenLinks): Ja, er is inhoudelijk niet heel veel gewijzigd aan ons amendement. Maar het is een motie geworden waarin opgeroepen wordt tot het ontwikkelen van het gevraagde kader. Dus het voorstellen van het kader. De voorzitter: Amendement B is gewijzigd in een motie. Dat is dan de essentie, hè. En die staat zo direct op RIZ. Of staat die er al op? Nee, nog niet. Dat loopt vast natuurlijk net, maar dat komt zo direct. Dan gaan we naar mijnheer Rienstra. De heer Rienstra (VVD): Wij hebben in overeenstemming met mijnheer Karst een nieuwe tekst gemaakt. En ik heb gelijk Lokaal Zaans toegevoegd als indiener. De tekst is nu selectieve uitgave van schaarse ruimte, punt. Bij nieuwe uitgifte van kavels op Hoogtij de voorkeur te geven voor uitgifte aan bedrijven met een milieucategorie 4 en 5. Deze voorkeur is uitgangspunt bij toekomstige uitgifte, met uitzondering van de gronduitgaven waar de besprekingen reeds gaande zijn. Punt. De voorzitter: Goed, en dan worden die nu in RIZ gezet. Zodra ze in RIZ staan kunnen we overgaan tot stemming. Want het lijkt me goed dat u ze nog even leest.

Hij moet echt even die moties uploaden, want we moeten wel echt even die moties en amendementen kunnen lezen. De techniek laat ons dan net even in de steek, daar is niks aan te doen. Omdat ik toch, het is belangrijk dat u allemaal weet wat u besluit. Ze staan nu op RIZ. Als u dan ververst, dan kunnen we overgaan tot stemming. En dan beginnen we met amendement A, ruimte voor milieucategorie 4 plus 5, van de VVD en anderen. Gewijzigd is dat dus, hè. Wie is daar tegen? Stemverklaring van mevrouw Neefjes. Mevrouw Neefjes (ChristenUnie): Ja, met de wijziging van de motie dat het gaat om een voorkeur kunnen wij hier wel mee instemmen. De voorzitter: Het is een amendement, hè. Wijziging van een amendement. Nog andere stemverklaringen? Wie is tegen amendement A, ruimte voor milieucategorie 4 plus 5, van VVD en anderen? Tegen zijn ROSA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, DENK, Partij van de Arbeid en de Socialisten. Daarmee is die aanvaard. Dan gaan we naar de motie. Dat was amendement B, is motie ‘strategie bedrijventerreinen’ van GroenLinks en ROSA. Wie is daar tegen? Tegen zijn de VVD, de POV, de PVV, BVNL, Lokaal Zaans en DZ. Die is aanvaard. Dan gaan we naar de motie ‘MVO op elk bedrijventerrein’ van de Partij voor de Dieren. Wie is daar voor? Stemverklaring? Stemverklaring voor de Partij voor de Dieren.

De heer Mattens (PvdD): Voorzitter, ik heb uit de woorden van de wethouder opgemaakt dat hij sowieso met een terugkoppeling gaat komen binnenkort over MVO-beleid op bedrijventerreinen. En dat wacht ik eerst even af, dus bij deze trek ik deze motie in. De voorzitter: Motie ‘MVO op elk bedrijventerrein’ is ingetrokken. Dan gaan we naar de motie ‘Achtersluispolder behoud werkgelegenheid voor de Zaanstreek’ van de PVV. Stemverklaring van mijnheer Wit. De heer Wit (CDA): Dank u. Wij vinden de gedachte achter de motie zo belangrijk dat wij hem gaan steunen. De voorzitter: Mijnheer Van der Laan.

De heer Van der Laan (POV): Wat mijnheer Wit zegt. De voorzitter: Nog andere stemverklaringen? Nee, wie is voor de motie ‘Achtersluispolder behoud werkgelegenheid voor de Zaanstreek’? Voor. De VVD, BVNL, CDA, POV, PVV, DZ en LZ. Is verworpen. Dan gaan we naar de strategie bedrijventerreinen. Wie is daar tegen? Tegen is de fractie van BVNL, POV en de PVV. Daarmee is de strategie bedrijventerreinen aanvaard vastgesteld. Zienswijze Kadernota's 2023 Twiske Waterland en RAUM De voorzitter: Dan gaan we naar het raadsbesluit zienswijze kadernota’s 2023 Twiske Waterland en RAUM. Wie wil daarover het woord? Een motie. Mevrouw Van Nieuwamerongen heeft het woord. Nee, die komt daarna. We hebben eerst het raadsbesluit zienswijze kadernota’s. Bij mij is dat in ieder geval de volgorde, dus die hanteren we. Mevrouw Van Nieuwamerongen heeft het woord. Mevrouw Van Nieuwamerongen (VVD): Dank u, voorzitter. We hebben een motie ingediend, omdat we ons zorgen maken over hoe het nu gaat, met name richting de communicatie van Oostzaan. Dus gezien de tijd zal ik hier niet al te veel over zeggen en lijkt de boodschap ons duidelijk. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Mattens. De heer Mattens (PvdD): Dank, voorzitter. Ik denk dat de motie overbodig is. Twiske laat duidelijk zien dat ze door de extra parkeerinkomsten meer dan genoeg die festivals kunnen compenseren.

Daarnaast grijpen we in bij een democratisch proces in Oostzaan, waar wij van mening zijn dat we ons daar er niet mee te bemoeien hebben. Net als dat we wel van mening zijn dat we gewoon goed in gesprek moeten zijn met Oostzaan en daar helpt deze motie niet bij. Tot zover. De voorzitter: Mijnheer Hoedemaeker en dan mijnheer Wit. De heer Hoedemaeker (D66): Ja, volgens mij kan deze … Volgens ons kan deze motie niet. Je kan niet de besluitvorming en het bestuur over een recreatieschap op afstand zetten als gemeente en dan vervolgens beslag leggen op het geld wat daar in omgaat. Dus wij zullen tegen stemmen. De voorzitter: Mijnheer Wit en dan mijnheer Brekelmans. De heer Wit (CDA): Ja, dank u. Ja, als het ons niet bevalt, dan richten we een nieuwe gemeentepolitie op die gaat optreden. En dat gaan we niet steunen. De voorzitter: Mijnheer Brekelmans. De heer Brekelmans (POV): Ja, voorzitter, wij hebben de motie mede ingediend omdat we van mening zijn dat in Oostzaan alles politiek wordt bepaald. De provincie gaat er met deze centen vandoor via de recreatie Noord-Holland, en wij kunnen alleen maar betalen. De voorzitter: Mijnheer Pietersma. De heer Pietersma (PvdA): Ja, voorzitter. Voor ons gaat het met name, we snappen zeg maar dat er bestuurlijke verhoudingen zijn en dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid daarin ook kent.

Maar voor ons gaat het om het signaal en daarom steunen wij dit voorstel.

De voorzitter: Nog andere woordmeldingen? Een reactie van de wethouder op de motie. Techniek. De heer Breunesse (wethouder): Nog even uithijgen, want ik had een andere volgorde in mijn agenda staan. Maar dank u wel, voorzitter. De voorzitter: U moet altijd alert blijven, dus daarom doen we af en toe iets onverwachts. Goed, mijnheer Breunesse heeft het woord. De heer Breunesse (wethouder): Ja, wat het college betreft is deze motie voorbarig en onnodig op dit moment. We kennen natuurlijk de politieke discussie zoals die in Oostzaan wordt gevoerd. Tegelijkertijd weten we ook dat er geen besluiten zijn genomen om festivals te verbieden vanuit Oostzaan. In de begroting van het recreatieschap en in de kadernota die nu voorligt is ook gewoon rekening gehouden met de inkomsten van festivals. Dus ook in die zin ligt er geen ander besluit voor. Er ligt natuurlijk een ambitiedocument met een uitvoeringsprogramma. Daar maken die festivals ook gewoon een onderdeel van uit. Op het moment dat het ambitiedocument op bepaalde gronden niet kan worden uitgevoerd, dan is dat ook een moment om terug te gaan naar de verschillende raden om daar met elkaar over te spreken en te kijken wat daar de consequenties van zijn. Dus dat is niet moment.

En tegelijkertijd is het natuurlijk wel zo dat we die politieke discussie ook vanuit Twiske Waterland gevolgd hebben en we daarom vanuit het bestuur ook al eerder een brief aan het college en de gemeenteraad van Oostzaan hebben gestuurd, waarin we de verwachting uitspreken dat ze zich ook houden aan de afspraken die we met elkaar hebben gemaakt in het ambitiedocument. En dat lijkt ons wat het college betreft op dit moment voldoende aan boodschap en aan het feit dat er eigenlijk nu geen noodzaak is om dit besluit te nemen. Te meer ook nog, en tot slot voorzitter, de afgelopen jaren zijn er ook geen festivals geweest vanwege corona. En dat heeft ook niet tot een negatieve exploitatie geleid van het recreatieschap. Dus ook in die zin is die noodzaak niet aanwezig. De voorzitter: Het college heeft nog twee minuten, nog minder dan twee minuten. Dus let op de tijd. En vervolgens gaan wij vragen of er nog woordmeldingen zijn voor de tweede termijn. Mevrouw Van Nieuwamerongen. Mevrouw Van Nieuwamerongen (VVD): Dank, voorzitter. Ik snap wat de wethouder zegt, maar het gaat zoals mijnheer Pietersma ook gezegd heeft met name om het signaal en het echt proactief handelen. Vandaar deze motie. De voorzitter: Nog andere reacties op de … Nee, dan gaan we over tot stemming. Stemming over de motie ‘bescherm Zaanse reserves bij Twiske Waterland’ van VVD en anderen.

Wie is daar voor? Voor zijn de fracties van de VVD, BVNL, POV, PVV, DENK, LZ, DZ en Partij van de Arbeid. Die is aanvaard. Dan gaan we naar het raadsbesluit zienswijze kadernota’s 2023 Twiske Waterland en RAUM. Wie is daar tegen? Mondkapje niet vergeten. Tegen zijn de POV … Stemverklaring van mijnheer Van Haasen. De heer Van Haasen (PVV): Ja, bedankt voorzitter. Wij zijn sowieso tegen dit soort gemeenschappelijke regelingen, omdat wij vinden dat we te weinig te vertellen hebben over onze eigen centen. Dus wij stemmen tegen. De voorzitter: Nog andere stemverklaringen? Ja, mijnheer Mattens. De heer Mattens (PvdD): Om de natuur te beschermen zouden die festivals zo snel mogelijk geheel verboden moeten worden en daarom stemmen wij tegen.

De voorzitter: Wie is tegen het raadsbesluit zienswijze kadernota’s 2023 Twiske Waterland en RAUM? Tegen zijn de POV, de PVV en de Partij voor de Dieren. Daarmee is het aanvaard. Referendumverordening De voorzitter: Dan gaan we nu door naar de referendumverordening. Dan geef ik graag het voorzitterschap over aan mijnheer Pauw. Het volgende punt is de referendumverordening. Er zijn zeven amendementen voor ingediend en twee moties. Ik wil graag een welkom heten aan mevrouw Veerbeek, die ons wil bijstaan en van wijze woorden voorzien, neem ik aan. Ik zou graag woordmeldingen willen zien. Mijnheer Zoomermeijer, u mag als eerste. De heer Zoomermeijer (de Socialisten): Nou, een van de laatste keren dat ik hier het woord zal voeren, vermoed ik. Ik zie dat hier de referendumverordening voorligt als een eindpunt over een langdurige discussie over democratie en het nut van referenda. En die is hier op het scherpst van de snede gevoerd. Het cultuurclusterdebacle was natuurlijk de wet aan. En ik denk dat het nut van een referendum zich daarmee heeft bewezen. En ik moet zeggen dat het goed in de verordening is verwoord in hoe het werkbaar kan zijn. En daarom verbaast het me ook dat dan toch een aantal collegepartijen in een stuip schieten over de driewekentermijn en over het gevaar dat er twee keer een referendum wordt aangevraagd.

Dus zo’n motie en zo’n amendement kunnen wij niet steunen als Socialisten zijnde. Wij vinden gewoon dat alles wat de democratie bevordert gesteund dient te worden en alles wat de democratie inperkt, zoals die twee voorstellen, die werpen wij verre van ons. We zijn dan ook verder heel dankbaar dat Democratisch Zaanstad met een heleboel aanvullende moties en amendementen gaan komen over openbaarheid, zeker digitale handtekeningen. Dat was toen al bij het cultuurcluster een heet hangijzer. Dus ik denk dat dat hele waardevolle aanvullingen zijn. Of het openbaar kan het overleg van een referendumcommissie, dat hoor ik graag van mevrouw Veerbeek of dat zeg maar technisch-juridisch mogelijk is. Maar voor de rest kunnen we al die voorstellen gewoon steunen. Ze zullen de mensen in Zaanstad een grotere stem geven en ik denk dat dat belangrijk is. Want dat is gewoon soms nodig, ongeacht de exacte woordkeuze, maar dat de bevolking van Zaanstad ons als politiek, als bestuur, tot de orde kan roepen als wij de fout ingaan. Zoals we dreigden te doen bij het cultuurcluster. Bedankt. De voorzitter: Mevrouw Schenk, VVD. Mevrouw Schenk (VVD): Ja, dank u, voorzitter. Nou, iedereen zal wel weten dat de VVD geen fan is van referenda. En dat komt omdat wij voor een getrapte democratie zijn.

Maar goed, als je hem dan toch gaat houden, dan vinden wij het wel belangrijk dat je daar ook goede regels voor opstelt. Dus wij zullen de referendumverordening steunen en de meeste moties en amendementen niet. De voorzitter: Mevrouw Neefjes, ChristenUnie. Mevrouw Neefjes (ChristenUnie): Ja, voorzitter. Wij hebben bij het lezen en behandelen van de verordening op het referendum hebben wij ontdekt dat het nu mogelijk is om twee keer een initiatief te starten, eigenlijk over hetzelfde onderwerp, hetzelfde raadsbesluit. Dat vinden wij een onwenselijke situatie en daarom hebben wij een amendement gemaakt om dat eigenlijk te voorkomen. Verder hadden wij erg veel zorgen, of dat hebben we eigenlijk wel nog, wat die drie weken vertraging zal betekenen voor de voortgang van besluiten of van de organisatie de afspraken die je maakt met andere partijen. Maar het blijkt eigenlijk dat dat eigenlijk niet anders kan. En de argumenten daarvoor, die vinden wij ook wel zwaarwegend juridisch. En financieel kan je daar echt de mist in mee gaan. Ja, wat we daartoe bedacht hebben is dus maar een motie om te kijken van

hoe het in de praktijk uitwerkt. Dit wordt weinig, een referendum wordt weinig gebruikt. Een correctief referendum is nog helemaal vrij nieuw. Maar dit legt wel denk ik een grote druk op de organisatie. Dus laten we nu even kijken na een tijdje van hoe dit nu uitpakt. En dan kunnen we altijd nog zeggen van: we moeten hier toch iets op verzinnen. Vandaar deze motie, samen met de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Mijnheer Hoedemaeker, D66. De heer Hoedemaeker (D66): Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, een lang proces, een moeilijk proces, om wat ons betreft tot een goede referendumverordening te komen. We beginnen vanavond met amendement E, dus dan ziet u al dat er al heel wat water door de Zaan is gelopen voordat dit uiteindelijk op tafel lag. We vinden ook de meeste voorstellen die vanavond nog aanvullend gedaan worden vinden we dus eigenlijk overbodig. We vinden het eigenlijk ook wel in het Zaanse beraad heel goed uitgelegd door mevrouw Veerbeek en de andere mensen van de referendumverordening van waarom voor bepaalde zaken wel is gekozen en waarom voor andere zaken niet. Twee aanvullingen zijn we wel wat positiever over, dat zijn de twee amendementen van Democratisch Zaanstad. Een over de digitale handtekeningen. Mits, en dat vraag ik dan ook nog even aan de referendumverordening, dat je dat inderdaad juridisch dan goed kan borgen die digitale handtekeningen.

En amendement H over meer dan twee oplossingsrichtingen vinden wij ook een goede aanvulling. Met dan wel e kanttekening daarbij dat als je meer dan twee oplossingsrichtingen aanbiedt aan de inwoners van Zaanstad, dat je dan ook eigenlijk automatisch prioritering moet laten aangeven. Dus dat je dan niet meer alleen voor of tegen kan zijn, maar dat je dan een eerste, tweede en derde prioriteit dan zou moeten aangeven. En als die amendementen op die manier verwerkt kunnen worden in de referendumverordening, dan zullen wij daar voor stemmen. Tot zover. De voorzitter: Mevrouw Rot, Democratisch Zaanstad. Mevrouw Rot (DZ): Dank u wel. Dat laatste is zeker de bedoeling. Een korte toelichting op de amendementen die we hebben ingediend. Digitale handtekeningen, ja, dat is al eerder landelijk gedaan bijvoorbeeld met ondersteuningsverklaringen. En het moet sowieso klaar staan voor als er een referendum zou komen, dus dan is het al goed om er alvast mee te beginnen. De belangrijkste voorwaarde moet zijn wat ons betreft dat er gegarandeerd wordt dat digitale handtekeningen ook geldend zijn bij zowel een inleidend verzoek als een definitief verzoek. Over prioritering heb ik net bevestigd de woorden van mijnheer Hoedemaeker. Het amendement over openbaar vergaderen. Professor Tak zei ooit: een democratie is zo sterk als de openbare die zij aankan.

Daar zijn wij het van harte mee eens, vandaar dit amendement. Amendement ‘alleen referendum opgenomen raadsbesluit’. Dit amendement creëert de benodigde duidelijkheid over wat referendabel is en wat niet. Het amendement over zwaarwegende redenen. Deze spreekt op zich voor zich, lijkt ons. We stellen voor om deze passage te verwijderen. En mocht de raad daar anders over denken, dan vragen we via een motie om zwaarwegende redenen te definiëren of daar criteria voor te stellen. En als laatste een amendement spoedeisende gevallen. Criteria stel je wat ons betreft juist vooraf op om duidelijkheid te hebben en niet hoe goed onderbouwd ook achteraf, waarvan je van tevoren niet weet waar dan aan getoetst wordt. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schuttevaer, ROSA. Mevrouw Schuttevaer (ROSA): Dank u wel, voorzitter. Ja, eigenlijk staat de referendumverordening van vanavond op de agenda omdat deze herschreven is op basis van de amendementen die in oktober 2019 al zijn aangenomen. Vooral het aangenomen amendement van ROSA, waarmee een referendum ook tot drie weken na een genomen raadsbesluit mogelijk moet zijn, vereiste flinke aanpassingen in de verordening. Juridisch

gezien hebben diverse mensen hier een flinke klus aan gehad. Tijdens het Zaanstad beraad vorige week kregen we een heldere toelichting op vragen die waren gerezen naar aanleiding van de herschreven verordening. Deze toelichting was voor ROSA afdoende. Wij zijn erg tevreden met deze nieuwe verordening, met ruimere referendummogelijkheden voor de Zaankanters. Bij sommige amendementen en moties die vanavond ingediend zijn zien we dat dezelfde partijen die tegen de verruiming van de referendummogelijkheid hebben gesteld destijds, te weten de ChristenUnie en de PvdA, vanavond proberen om een lang geleden genomen besluit toch nog iets meer in hun richting te duwen. Dat geldt niet voor de amendementen en de motie van DZ. Maar bij een aantal hiervan denken we wel: waarom kwamen jullie hier in oktober 2019 niet mee? Bij het amendement over digitale handtekeningen wachten wij de reactie van de portefeuillehouder eerst af, want ook ROSA vindt het belangrijk dat Zaanse inwoners digitaal kunnen tekenen voor een referendum. Maar wij zijn benieuwd of dit dan ook inhoudt dat een referendum niet kan als Zaanstad het digitaal indienen niet tijdig op orde heeft. Dus dat is een vraag aan de portefeuillehouder. De overige amendementen en de motie, daar zijn wij niet voor. Maar vanwege de spreektijd kan ik dit helaas niet verder toelichten. Dank u wel.

De voorzitter: Ik denk dat u een interruptie heeft van mevrouw Neefjes. Gaat uw gang. Mevrouw Neefjes (ChristenUnie): Ja, mevrouw Schuttevaer zegt dat de ChristenUnie probeert een genomen raadsbesluit probeert terug te duwen. En ja, dat zou je misschien best wel willen, maar wij weten ook dat dat niet altijd kan. Wij maken ons zorgen over die drie weken. Soms neem je een motie aan om een correctieve referendum te nemen, het is nog heel erg nieuw, we weten niet wat het gaat uitwerken. Wij denken dat het best wel vertraging kan oplopen, wat ook consequenties geeft. Dus vandaar onze motie om dan te kijken in de loop van de komende maanden of een jaar wat het met de organisatie doet en met de voortgang van de besluiten die wij hier nemen. Dat is eigenlijk onze enige vraag: kijk daar dan goed naar, als het toch zo is. De voorzitter: Mevrouw Schuttevaer. Mevrouw Schuttevaer (ROSA): Ja, wij denken dat het gewoon een kwestie van anders inplannen is. En als het echt niet zou lukken, dat we dat vanzelf wel te horen krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Pancar van DENK. Mevrouw Pancar (DENK): Dank u wel, voorzitter. Het referendum is een belangrijk middel om burgers uit onze stad te betrekken bij belangrijke en moeilijke beslissingen. Het referendum zorgt voor meer publiek debat en zorgt voor meer draagvlak voor het beleid.

Er moeten niet te veel barrières zijn voor Zaankanters om een referendum aan te vragen. Het is ook belangrijk om jongeren uit onze stad meer te betrekken met het referendum. Als het gaat om amendement F, over dat de referendumcommissie in het openbaar vergadert, vinden wij sympathiek. Als DENK vinden wij dat het proces transparant hoort te zijn. Over de overige moties en amendementen zijn wij benieuwd of het realiseerbaar is en dat horen we graag nog van de portefeuillehouder. Voor zover. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Mathkor, GroenLinks. Mevrouw Mathkor (GroenLinks): Ja, dank u, voorzitter. GroenLinks is een groot voorstander van nieuwe manieren waarop burgers invloed kunnen hebben en inspraak op het openbaar bestuur. Dus we zijn ook blij met deze verordening. In het Zaanstad beraad is een uitvoerig gesprek geweest ook met de referendumcommissie over twee keer indienen van inderdaad een referendum. Volgens ons heeft de commissie duidelijk gezegd dat dat niet het geval is dat dat mogelijk is. Dus daarom achten wij het

amendement van de ChristenUnie en PvdA eigenlijk overbodig, maar dat horen we graag zowel de portefeuillehouder als de referendumcommissie over. De motie over de evaluatie zullen we steunen. En wat betreft alle amendementen van DZ, wij delen die andere zorgen niet. Maar we willen wel graag weten of we de digitale handtekeningen, of dat uitvoerbaar is en of daar verder nog beperkingen of andere regels aan moeten worden aangesteld. Dat zouden we graag horen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Wit, CDA. De heer Wit (CDA): Ja, dank voorzitter. CDA is groot voorstander van participatie en het zoeken naar draagvlak. Maar dan wel voorafgaand aan een verandering en niet achteraf. We hebben nu een aantal voorbeelden gezien dat het heel ongelukkig is gelopen als je geen participatietraject doorloopt. Dan krijg je weerstand en die kan je bijna niet oplossen, ook niet met een referendum. Dus wij zijn wel voor het draagvlak en participatie, maar wij willen dat vooraf. En symbolisch om dat te bekrachtigen zullen wij tegen alle documenten die voorliggen stemmen. De voorzitter: Zijn er nog andere woordvoerders? Mijnheer Mattens, Partij voor de Dieren. De heer Mattens (PvdD): Ja, kort voorzitter. Wij zijn ook blij met de referendumverordening. Ook benieuwd naar de digitale handtekening.

En als het gaat over de ruimere keuze, de minimaal twee inhoudelijke oplossingsrichtingen, daar zouden wij heel graag verder over praten in een carré en hier nog niet per sé vanavond een beslissing over nemen. De voorzitter: Iemand anders nog die het woord wil voeren? Nee? Mevrouw Schuttevaer. Mevrouw Schuttevaer (ROSA): Ja, heel kort nog over twee keer een inleidend verzoek kunnen indienen. Dat is pas belangrijk, omdat tijdens een raadsvergadering kan een raadsbesluit nog heel erg veranderen. Dus het is belangrijk dat het op twee momenten kan in deze. Dank u. De voorzitter: ik kijk even in het rond. Niemand meer. Dan geef ik het woord aan de portefeuillehouder. Aan mevrouw Veerbeek, zie ik. Gaat uw gang. Mevrouw Veerbeek (ambtelijke ondersteuning): Dank. Ik zit eventjes te kijken. Het lijkt mij het meest praktische, in ieder geval ook voor mij, dat ik alle amendementen die zijn ingediend nu even naloop. Het eerste amendement is E, voorkomen dat er twee keer een initiatief wordt ingediend. Ik begrijp net ook dat er toch nog een beetje verwarring is, omdat er net ook werd gezegd van: maar dat kan toch helemaal niet? Twee keer een referendum over hetzelfde raadsbesluit, dat kan niet. Dus niet vooraf en daarna. Je kan wel op basis van zoals het nu in de verordening staat wel twee keer een initiatief nemen. En amendement E zorgt ervoor dat dat niet meer mogelijk wordt.

En daarom is de referendumcommissie daar ook positief over. Dan hebben we een motie, die drie weken termijn. Ik zit eventjes te kijken. Dat gaat over dat er geëvalueerd gaat worden hoe het zit met de vertragingen. Op zich is dat iets waar de portefeuillehouder denk ik zo meteen beter wat over kan vertellen, maar de referendumcommissie vindt het sowieso nuttig om als er toch nog een ingrijpende wijziging is, met name ook voor de ambtenaren maar ik denk ook voor burgers, dat je daar zorgvuldig naar kijkt. Dus een evaluatie en dus vooral het monitoren lijkt ons zinnig. Dan hebben wij amendement F. O ja, de referendumcommissie vergadert niet in het openbaar. De referendumcommissie vergadert achter gesloten deuren, omdat wij u als raad adviseren. U bent volksvertegenwoordiger, u dient ook verantwoording af te leggen. Dus inderdaad de raadsvergadering en commissievergadering zijn in het openbaar. Maar wij zijn geen gekozen volksvertegenwoordigers als referendumcommissie. En dat wij in beslotenheid vergaderen heeft er

ook gewoon mee te maken dat wij adviezen voorbereiden die wij aan u uitbrengen. Dus wij vinden het ook belangrijk dat u als eerste hoort wat wij gaan adviseren, en niet dat dat al uitgelekt is in de weken voorafgaand aan dat wij het advies uitbrengen. Ik snap absoluut, want het is hier vanavond een paar keer gezegd, dat het belangrijk is dat zaken in de openbaarheid zijn. Misschien herinnert u zich nog dat op het moment toen wij net waren aangesteld, dat wij wel een openbare vergadering hebben belegd, omdat wij graag met de initiatiefnemer van het referendum over het cultuurcluster wilden wij graag een gesprek voeren en ook met de betreffende wethouder. Daar hebben wij toen een openbare vergadering van gemaakt, waarvoor u ook allemaal bent uitgenodigd. En er waren toen ook redelijk wat raadsleden aanwezig om toe te horen. Dus als het mogelijk is en vooral ook als het heel erg nuttig is, dan zullen wij zeker in het openbaar vergaderen. Maar over het algemeen zijn onze vergaderingen over adviezen die wij gaan uitbrengen aan u. En dan is het toch wel erg belangrijk dat dat in beslotenheid plaatsvindt, want anders kunnen wij niet goed ons werk doen. Even kijken. Het volgende amendement is G, de digitale handtekeningen. Daar is door een aantal van u ook het een en ander over gezegd.

Ik heb net een reden gehoord namelijk dat het eerder landelijk ook is gebruikt, het afleggen van digitale handtekeningen. Daar wil ik over opmerken dat dat inderdaad is gebeurd, er is een partij geweest die heeft toen een app ontwikkeld waardoor inderdaad iedereen in Nederland zijn handtekening kon zetten. Dat was niet zo gelukkig, in die zin dat het een organisatie was die een app heeft ontwikkeld en die had toen daarmee een enorme database met allemaal naam- en adresgegevens en handtekeningen. Die hebben dat vervolgens uitgeprint en allemaal volgens mij was de kiesraad degene die de handtekeningen controleerde, die hebben vervolgens dozen met papier naar de kiesraad gebracht. Zodat de kiesraad, omdat het formeel op papier moest, de kiesraad kon kijken of er voldoende ondersteuningsverklaringen waren. Dus het is gebeurd, maar dat was erg ongelukkig, omdat in het kader van privacy het helemaal niet de bedoeling is dat een externe partij een digitale tool ontwikkelt. Dus het is belangrijk dat de gemeente dat doet. Nu staat in de verordening dat bij het definitief verzoek de gemeente in ieder geval een mogelijkheid beschikbaar stelt. Nog niet bij het inleidend verzoek, dat heeft er deels ook mee te maken dat het wel even gemaakt moet worden. Op basis van het specifieke formulier moet die tool worden gebouwd. Daar kan enige tijd overheen gaan.

Het is niet zo, want dat hoorde ik net ook iemand zeggen, want het digitale blijft altijd naast het papier bestaan. Dus op het moment dat mensen een initiatief willen nemen, een inleidend verzoek gaan doen, vragen zij in ieder geval de papieren formulieren mee en zij kunnen handtekeningen gaan ophalen. En ik kan niet goed inschatten hoe lang het duurt voordat er dan ook een digitale tool is. De referendumcommissie adviseert mede daarom negatief over dit voorstel. En deels is het ook goed denk ik om te beseffen dat op het moment, of tenminste, op het moment dat mensen met papieren formulieren handtekeningen gaan ophalen geeft dat ook een bepaalde dynamiek in de gemeente. Het is ook, vind ik zelf, best aardig dat op enig moment dan de mensen met de stapels handtekeningen naar het stadhuis komen en de handtekeningen overhandigen aan de burgemeester en daarmee er echt een formeel moment is waarmee een referendum echt wordt gestart. Dat vervalt ook enigszins misschien. En ik weet uit ervaring dat in een gemeente waar het mede door corona alles digitaal is gegaan, dat er eigenlijk geen duidelijk aanspreekpunt meer is, omdat er dus niet, in ieder geval daar niet, een groep mensen is die met zijn vieren zeggen: wij willen een referendum, wij gaan ons daarvoor inzetten, wij gaan langs de deuren of hoe dan ook die handtekeningen ophalen. Het digitaal is toch een hele andere manier.

De referendumcommissie adviseert u dit niet in te voeren. Dus wel bij het definitieve verzoek, maar nog niet bij het inleidingsverzoek. De voorzitter: U heeft een interruptie van mijnheer Wit, CDA. De heer Wit (CDA): Dank u. Nou, meer een ordevoorstel. Want er staan nog heel veel punten op de agenda en dit klinkt meer als een Zaanstad beraad dan een toelichting van het college. En dat staat al in het rood. Dus ik ben bang dat ik straks weer te horen krijg van: ja, Mark, de tijd is op.

De voorzitter: Ja, ik vind dat mevrouw Veerbeek gewoon goed antwoord moet geven op alle ingediende moties en amendementen. Dus ik stel voor dat ik mevrouw Veerbeek weer het woord geef en dat ze verder gaat. De heer Wit (CDA): Voorzitter, maar waarom krijgt het college spreektijd, want die doen hetzelfde, en waarom gaat dit relatief lang duren? Met alle respect voor u hoor, want ik spreek u aan, maar niet persoonlijk. De voorzitter: Nou, ik kan mevrouw Veerbeek alleen maar vragen om iets korter te antwoorden. Goed? Mevrouw Veerbeek (ambtelijke ondersteuning): Ja, ik doe mijn best. Amendement H, minimaal twee inhoudelijke oplossingsrichtingen. Wij adviseren hier negatief over. Omdat het ingewikkeld gaat worden als er meerdere oplossingsrichtingen zijn, ook al is er een prioritering nu aangebracht. Dan nog kan het zo zijn dat daar een uitkomst is waar de meeste stemmen of die een meerderheid gekregen heeft van de mensen, als eerste. Maar dat een andere oplossingsrichting voor veel meer mensen de tweede keuze is geweest. Dus het is gewoon heel lastig als er meerdere oplossingsrichtingen, vier of vijf, zijn om toch een eenduidige heldere uitslag te krijgen, waar ook burgers zich goed in kunnen vinden. Dus wij adviseren daarover negatief. Even kijken, dan hebben we de motie spoedeisende gevallen. Ik moet even kijken.

Dat is om criteria op te stellen wanneer je deze optie wil gebruiken. Wij adviseren hierover negatief, omdat het gewoon heel lastig is om die criteria op te stellen. Het is een mogelijkheid voor de raad om in uitzonderlijke gevallen een maatwerkoplossing te kiezen. En dan is het heel lastig om van tevoren criteria op te stellen. Amendement I, alleen een referendum over een genomen raadsbesluit. Hier wordt de verordening behoorlijk ingrijpend mee gewijzigd. Er vervalt gewoon een hele mogelijkheid voor burgers. De referendumcommissie vindt dat je als raad, als je zo’n ingrijpende wijziging doet, daar toch goed met elkaar over in gesprek dient te gaan. En niet om per amendement zoiets ingrijpends te wijzigen. Dus wij adviseren hierover negatief. Amendement J, dat is zwaarwegende redenen, ik moet even spieken. Dat is het schrappen van lid K uit artikel 3. Dat is een politieke afweging waarover wij dan ook niet zullen adviseren, dat is aan u om daar een keuze in te maken. Amendement K, dat is, volgens mij haal ik nu twee dingen door elkaar. Ik heb net volgens mij antwoord gegeven op amendement K. Nee, niet. Nee, sorry. Amendement K is dat artikel 11 helemaal vervalt, dat dat geschrapt gaat worden. Hierover is de referendumcommissie van mening dat dat niet verstandig is.

Wij adviseren hierover negatief, omdat ook hier het gewoon belangrijk is dat je deze mogelijkheid paraat hebt voor het geval dat je het nodig hebt. Je kan deze situaties gewoon niet voorzien. Als je het kon voorzien, dan kon je het regelen, netjes regelen in de verordening. Nu is het overgelaten aan de raad om als het echt nodig is om deze optie toe te passen. En wij denken dat dat belangrijk is. Volgens mij heb ik hier alle amendementen en moties mee behandeld. De voorzitter: Ja, dat denk ik ook. Dank u wel. Maar ik heb nog wel openstaan de motie van de driewekentermijn die u doorverwees naar mijnheer Hamming. En ik heb ook amendement J hier nog staan, zwaarwegende redenen, die eigenlijk ook op het politieke vlak ligt. Dus wellicht kan mijnheer Hamming daar nog een antwoord op geven. De heer Hamming (burgemeester): Ja, het politieke vlak is dus aan u. Dus dat is aan u om dat te besluiten wat u daarmee wil. Dus dat is een. Twee, de motie van: hoe werkt het in de praktijk? Ja, die kunnen we natuurlijk, ik denk dat dat goed is om dat ook te doen, om goed te evalueren en te monitoren. Ik denk dat dat ook wijs is, wat de effecten zijn van die driewekentermijn. Dus daar kunnen we toezeggen dat we dat ook gaan doen, dat we daar bij u op terugkomen. Dat lijkt me geen probleem. Verder wil ik me zeer aansluiten bij de onafhankelijke referendumcommissie, die voor u het werk doet.

Die doet niet het werk voor het college, maar die doet het werk voor u als onafhankelijke commissie. Dus ik hecht ook zeer aan het professionele en

deskundige oordeel van deze mensen die in heel Nederland referenda begeleiden en zeer deskundig zijn op dit gebied. Dus in die zin denk ik: het is aan u om daar nu besluit in te nemen. Als het gaat om digitale handtekeningen, dat is nog een vraag ook die aan mij werd gesteld, is het uitvoerbaar? Ja, op korte termijn zal daar toch echt heel veel ingeregeld moeten worden. Er moet een tool ontwikkeld worden, dat moet qua privacy goed geregeld zijn. Dus als we dat willen doen, dan kan het niet gelijk vanaf de eerste dag. Dus als u een besluit neemt in die zin met de opmerkingen van de commissie daarbij, dan denk ik dat het wijs is om eerst goed te kijken wat de gevolgen zijn van een invoering van digitale handtekeningen en hoe we dat ook goed kunnen borgen en ook kunnen uitvoeren. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie nog een hand van mijnheer Hoedemaeker en mevrouw Rot. Mijnheer Hoedemaeker, D66. De heer Hoedemaeker (D66): Ja, dank u wel. Ja, ik had nog een vraag over de opmerking van de referendumcommissie over amendement H. Wat wij zien, bij D66 op alle niveaus doen wij heel vaak van dit soort prioriteringsstemmingen intern. En dan krijgt de eerste voorkeur een bepaald aantal punten en de tweede voorkeur een minder aantal punten, enzovoorts.

En daar komt dan een heel mooi gewogen getal uit, waar je heel goed kan zien dat je ook bijvoorbeeld als heel veel mensen als tweede voorkeur iets geven, dat dat dan ook wel boven kan komen drijven. Dus zou je niet daarover na willen denken of dat op die manier toch niet zou kunnen? De voorzitter: Mevrouw … O sorry, wil u deze nu gelijk beantwoorden? Of zal ik eerst even de andere vragenstellers? Mevrouw Rot, Democratisch Zaanstad. Mevrouw Rot (DZ): Dank u wel. Twee vragen. U zei ten aanzien van amendement F, openbaarheid, dat u uw werk in openbaarheid niet goed zou kunnen doen. En mijn vraag is: waar zouden wij dan aan moeten denken wat dan in het geding zou kunnen komen? En het tweede is, u zei: ja, met het gebruik van digitale formulieren is niet langer duidelijk wie het aanspreekpunt is. Maar dan is mijn vraag: ja, petities worden ook heel vaak online digitaal ingezet, en dan is het heel duidelijk wie initiatiefnemer is. Dus daar moet toch wel iets op te verzinnen zijn om dat weg te nemen als bezwaarpunt. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Schenk, VVD. Mevrouw Schenk (VVD): Ja, dank u, voorzitter. Ja, een vraag aan mevrouw Rot. Want wij vinden digitaal wel heel belangrijk dat dat ook mogelijk is.

Is het mogelijk om het amendement in een motie om te zetten, zodat er wat meer ruimte gecreëerd wordt voor de wethouder of voor de portefeuillehouder om dat in te gaan regelen? En om te kijken wat dat voor consequenties heeft. De voorzitter: Mevrouw Rot. Mevrouw Rot (DZ): Dat lijkt me een heel goed voorstel, daar zijn wij zeker toe bereid. De voorzitter: Nog andere mensen die wat willen zeggen? Nee. Dan geef ik het woord weer aan mevrouw Veerbeek. Gaat uw gang. Mevrouw Veerbeek (ambtelijke ondersteuning): Ja, dank u wel. Drie vragen. Die wegingen, die rangorde waar D66 vragen over heeft gesteld. Ik weet niet of het in het amendement nu al helemaal goed is geregeld dat dat allemaal de bedoeling is. Dus dat is de twijfel die er hier is. De bedoeling is duidelijk, maar of het op deze

manier goed geregeld is en of het straks geen problemen gaat opleveren en dan politiek gebruikt kan worden. Nou, wij denken dat het onverstandig is, laat ik het daarbij houden. Een vraag waarom wij toch niet in openbaarheid kunnen vergaderen en eigenlijk van: wat gebeurt er dan eigenlijk? Als wij gaan adviseren, dan hebben wij soms pittige discussies. We zitten ook niet altijd op een lijn in eerste instantie. Wij hebben ervaring bij diverse gemeenten en halen vaak ook voorbeelden aan van andere gemeenten en dat dat doe je niet in het openbaar denk ik. Dus om tot een goed afgewogen advies te komen en ook verschillende alternatieven te bespreken die het niet worden is die beslotenheid gewoon erg belangrijk. En de vraag over: als digitaal ook bij het inleidend verzoek wordt ingevoerd. Als het goed is, is er inderdaad een aanspreekpunt. Want iemand doet eigenlijk de aanvraag, haalt het formulier op en zet het proces in werking. Maar die gemeente waar door corona het nu helemaal digitaal is gebeurd, is het eigenlijk zo dat iemand het wel gestart heeft maar daarna zei van: nou, weet je, ik heb nu geen zin meer, het loopt wel. En dat gebeurt ook, want het proces gaat wel door. Ik vind het gewoon lastig, ik weet niet zo goed wat ik daarvan moet vinden. Je kan iets in gang zetten heel makkelijk, bij wijze van spreken vanavond achter je computer.

En dan gaat het lopen en dan denk je: nou mooi, klaar. Terwijl ik denk dat dat een referendum een instrument is waar gewoon mensen echt van overtuigd moeten zijn: dit gaan wij gewoon oppakken, want wij denken dat we nu aan de noodrem moeten trekken. De raad gaat iets doen wat wij niet willen. En dan verwacht je toch wel enige actie en activiteit. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Hamming nog. Nee, dat is niet het geval. Dan heb ik gehoord de wens van mevrouw Schenk om van het amendement van Democratisch Zaanstad over de digitale handtekening, om daar een motie van te maken. Dat kan, maar die moet wel ingediend worden hoor ik net van de griffier. En een tweede opmerking die ik wil maken, dat is als amendement K, de referendumverordening spoedeisende gevallen van Democratisch Zaanstad, als die wordt aangenomen dan vervalt de motie ‘specificeren spoedeisende gevallen referendumverordening’ ook van deze. Mijnheer Hoedemaeker. De heer Hoedemaeker (D66): Ik zou graag een paar minuten willen schorsen om te kijken of we amendement H nog eventjes tekstueel kunnen aanpassen, iets aan kunnen scherpen. De voorzitter: Dan schors ik. Sowieso was ik dat van plan, omdat mevrouw Rot dat even moet indienen bij de griffie. En dan schorsen we vijf minuten. Mijnheer Van der Laan. De heer Van der Laan (POV): Ja, voorzitter. Ik wil graag wel even attenderen dat het bijna 11 uur is.

En 11 uur is volgens mij de eindtijd van de vergadering. Dus het voorstel is om dat ook aan te houden en de moties vreemd aan de orde door te schuiven naar een andere keer. De voorzitter: We gaan in ieder geval dit natuurlijk afhandelen en daarna kijken we wel even verder. Vijf minuten even schorsen. Dames en heren, we gaan snel weer beginnen. Ik hoorde van de griffie dat de wijzigingen op het RIZ staan. Ik geef even degenen het woord die wat wilden wijzigen. En dat is in ieder geval mevrouw Rot. Gaat uw gang. Mevrouw Rot (DZ): Dank u wel, voorzitter. Amendement G is als volgt gewijzigd en omgezet in een motie. Die nu vraagt het besluitpunt luidt mogelijkheden te onderzoeken om te voorzien in een papieren ondersteuningsformulier als mogelijkheid om naast digitale ondersteuningsverklaringen … Nee, ik zeg het helemaal verkeerd, excuus. We doen het opnieuw. Mogelijkheden te onderzoeken om naast papieren ondersteuningsformulieren ook digitale ondersteuningsverklaringen in te kunnen dienen. Nou ja, iets in die strekking, u kunt het zo beter lezen dan dat ik het kan voorlezen. En het tweede is amendement H als volgt

gewijzigd. Aan kiesgerechtigden worden de vraag voorgelegd een voorkeur uit te spreken door middel van gewogen priorisering van de oplossingsrichtingen. Dank u wel. De voorzitter: En ik neem aan dat die laatste zin in overleg is gegaan met mijnheer Hoedemaeker? Oké, dan kunnen we volgens mij gaan stemmen, hè. Dan beginnen we met amendement E. Wie is daar voor? Dat is de Partij van de Arbeid, GroenLinks, PVV. O, ChristenUnie, sorry. En BVNL. Dat is verworpen. Dan gaan we naar motie verordening referendum driewekentermijn. Wie is daar voor? Partij van de Arbeid, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, GroenLinks, BVNL. Ik denk dat dat is verworpen. Dan amendement F, referendumverordening referendumcommissie vergadert openbaar. Wie is daar voor? Democratisch Zaanstad, DENK, niet meer. Dus die is verworpen. Amendement G, o ja sorry, dat is die van de digitale handtekeningen. Motie digitale handtekeningen. Wie is daar tegen? Partij van de Arbeid, ChristenUnie, CDA, GroenLinks. Dan is de motie aanvaard. Dan gaan we naar amendement H. Minimaal twee inhoudelijke oplossingsrichtingen. Stemverklaring, mevrouw Schuttevaer. Mevrouw Schuttevaer (ROSA): Ja, toch.

De uitleg van de referendumcommissie in deze tijdens het Zaanstad beraad, dat je dan bijvoorbeeld bij drie opties het gevaar loopt dat je een soort 30/30/30-verhouding krijgt en dat je dan nog niet weet waar je aan toe bent, vonden wij zo sterk dat we hier niet voor zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dan ga ik vragen: wie is er wel voor motie H? Sorry, amendement H. Dat is D66, Partij voor de Dieren, Democratisch Zaanstad, de Socialisten. Verworpen. Motie spoedeisende gevallen … O ja, amendement I, we slaan spoedeisende gevallen even over. Want dat heb ik net verteld, als amendement K wordt aangenomen dan vervalt de motie spoedeisende gevallen. Dus we gaan nu naar amendement I, alleen referendum over genomen raadsbesluit. Wie is daar voor? Democratisch Zaanstad, de Socialisten. En daarmee is die verworpen. Dan gaan we naar amendement J, zwaarwegende redenen. Wie is daar voor? Democratisch Zaanstad, Partij voor de Dieren en de Socialisten. Verworpen. Amendement K, spoedeisende gevallen. Wie is daar voor? Democratisch Zaanstad en de Socialisten. Die is verworpen. Dan gaan we naar de motie. De motie spoedeisende gevallen. Die staat even weer daarboven. Wie is daar voor? Democratisch Zaanstad en de Socialisten. Dan is ook de motie daarmee verworpen. En dan gaan we uiteraard de referendumverordening in stemming brengen.

Wie is daar tegen? O, een stemverklaring van mijnheer Van Haasen, PVV. De heer Van Haasen (PVV): Ja, bedankt. We willen de ambtenaren bedanken voor het stuk. We vinden de twee aangenomen moties over het digitaal stemmen en over het dubbel stemmen goede aanvullingen. Wij gaan voor deze verordening stemmen. Dank u. De voorzitter: Mijnheer Wit, CDA. De heer Wit (CDA): Ja, dank voorzitter. Ja, we zullen in ieder geval voor het instrument stemmen. De voorzitter: Geen andere stemverklaringen. Wie is er tegen de referendumverordening? Dat is niemand. En daarmee is die unaniem aangenomen. Nou, het is nu exact 11 uur en ik draag met heel veel liefde het voorzitterschap weer over aan de burgemeester. En dan mag die het met jullie uitzoeken of we nog doorgaan of niet. Er was een ordevoorstel van mijnheer Van der Laan. Mijnheer Van der Laan heeft het woord. U had voor de schorsing een ordevoorstel. De heer Van der Laan (POV): Het ordevoorstel was gewoon: 11 uur is klaar. We gaan lekker naar huis. De voorzitter: Mijnheer Wit.

De heer Wit (CDA): Ja, dank u. Een ordevoorstel om in ieder geval de zaken rond de Badhuisweg, die zijn al doorgeschoven van vorige keer. Ik heb speciaal mijn tijd gespaard om dat nog te kunnen doen. Volgens mij kan dat heel snel. En de rest is nieuw, dus dat zou dan doorgeschoven kunnen worden. De voorzitter: Dus het voorstel van mijnheer Wit, dat is een ordevoorstel, om het clustertje Badhuisweg, dat zijn die drie moties vreemd, om die nog te behandelen. Zullen we daar eerst over stemmen? De heer Van der Laan (POV): Dat zijn de doorgeschoven moties van de vorige keer. De voorzitter: Wie is er voor dit voorstel om deze drie nog te behandelen? Voor zijn … Mevrouw Onclin (VVD): Voorzitter, mag ik nog een vraag stellen. Ja, maar u zegt drie doorgeschoven moties. Maar er zijn er toch meer? De motie van ROSA is toch ook van de vorige keer? De voorzitter: Ja, volgens mij ging het over de motie … Het voorstel van mijnheer Wit, maar dan kijk ik even naar mijnheer Wit, was volgens mij om het voorstel van de Badhuisweg en dat clustertje van die drie, want dat zijn er uiteindelijk drie, om die nu te behandelen. Want die hangen met elkaar samen. Dus het voorstel was, als ik het goed heb begrepen van mijnheer Wit, om dat te doen. Klopt dat? Ja, dus dat is het voorstel. En dus om spraakverwarring te voorkomen, het gaat alleen over de moties met betrekking tot de Badhuisweg.

Dat brengen we eerst in stemming. Zijn er nog ophelderende vragen over? Ja, mijnheer De Haas. De heer De Haas (ROSA): Ja, ik heb er een, voorzitter. Volgens mij zijn er twee doorgeschoven en is er een derde aan toegevoegd en is die nieuw. Net zo nieuw als de andere moties die erop staan. Overigens onze motie zouden we sowieso niet meer behandelen, want we willen hem niet in een vermoeide raadszaal nog proppen om kwart over 11. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Kerkhoven. De heer Kerkhoven (DZ): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zou graag willen weten hoe het college omgaat, ze hebben geen tijd meer. We hebben duidelijke afspraken gemaakt, u bent al ver over de tijd heen. Hoe gaat u dit verder deze avond dan doen als we toch besluiten om door te gaan met deze vergadering? Tot zover. De voorzitter: Ja, ik zou zeggen: als u dat wil … Kijk, we kunnen afspreken dat er in een paar zinnen dan kort wordt geantwoord, zodat u in ieder geval duiding heeft. Als u dat niet wil … De heer Van der Laan (POV): Mag ik dan voorstellen om gewoon te stoppen en door te schuiven? De voorzitter: Dan schuiven we het gewoon door naar de volgende vergadering, dat kan ook. Maar dat is aan u. Dus nu gaat iedereen reageren, er is een ordevoorstel, dat brengen we in stemming. Wie wil de drie voorstellen rondom de Badhuisweg nu nog bespreken? Wie is voor? Oké, dan doen we dat eerst.

Dus dan brengen we eerst het meest zwaarwegende, dat is om nu te stoppen. Wie is er voor nu stoppen? Voor zijn de fracties, nou, dat is een ruimte meerderheid. Dus dat betekenen dat we de volgende keer terugkomen met de moties vreemd op de agenda.

Sluiting De voorzitter: Dank u wel, wel thuis en fijne avond.

Vastgesteld in de raadsvergadering d.d. 10 maart 2022

Griffier,

Voorzitter,