TWEEDE GEWIJZIGD Raadsvoorstel Zendmachtiging lokale omroep 2021-2026

2021/19515

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Zendmachtiging lokale omroep 2021-2026 Gevraagd besluit 1. De gemeenteraad van Zaanstad adviseert op basis van artikel 2.61, lid 3 Mediawet 2008: Het Commissariaat voor de Media nogmaals om uitstel te verzoeken teneinde beide partijen te verzoeken om samen te gaan en het gezamenlijk beleidsplan uit te voeren, met de financiële ondersteuning ter hoogte van € 98.356 welke gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. . Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Media spelen een belangrijke rol bij het informeren van de samenleving. De onafhankelijkheid, kwaliteit en diversiteit van die informatievoorziening zijn dan ook wettelijk beschermd, onder meer in de Mediawet en het Mediabesluit. Lokale media vervullen een belangrijke rol in de lokale informatie- en cultuurvoorziening, in de borging van de onafhankelijke nieuwsvorming en in de werking van de (lokale) democratie. Daarmee is de lokale omroep een waardevolle aanvulling op de landelijke en regionale publieke omroepen, dicht op de samenleving in het eigen verzorgingsgebied. Verder hebben lokale omroepen ook een maatschappelijke rol. Als platform voor vrijwilligers en lokale initiatieven en verenigingen en broedplaats voor jong (media)talent. Ook stimuleren zij de betrokkenheid van inwoners bij hetgeen er gebeurt in hun directe omgeving.

Zowel RTVI Zaanstreek als De Orkaan hebben onafhankelijk van elkaar een aanvraag ingediend voor de lokale zendmachtiging. Dit stelt Gemeente Zaanstad voor een lastige keuze. Temeer omdat beide aanvragers verschillende kwaliteiten hebben en elkaar aanvullen én omdat beide partijen aangeven meer bekostiging nodig te hebben dan door de gemeenteraad beschikbaar gesteld. Volgens een onafhankelijke commissie van deskundigen, die beide aanvragen in opdracht van de gemeente beoordeeld heeft, zou een samengaan van al deze kwaliteiten de beste optie zijn vanuit de functie die een lokale, publieke omroep voor een stad als Zaanstad kan vervullen. Dit scenario is onderzocht, maar wordt door beide partijen niet omarmd (zie raadsinformatiebrief 2021/11677 d.d. 1 juni 2021). Er is maar één aanwijzing voor zendmachtiging met onderliggende bekostiging die kan worden verstrekt. In onderhavig voorstel zijn de inhoudelijke overwegingen voor de beide partijen weergegeven. Om de raad te ondersteunen bij het maken van een afweging is een onafhankelijke commissie gevraagd te adviseren over beide aanvragen. Dit om de raad de mogelijkheid te bieden om een afweging te maken tussen het gewicht dat de raad aan de verschillende criteria geeft en te kiezen voor de lokale omroep die de raad het best bij de stad vindt passen.

Vervolgens zijn zes mogelijke scenario’s met de beleidsmatige en financiële consequenties hiervan in beeld gebracht. Voor het geven van een positief advies aan het Commissariaat voor de Media, kan de raad middels amendement(en) op dit voorstel hieruit een keuze maken. Ingevolge artikel 160, lid 1 onder b Gemeentewet bereidt het college de besluiten van de raad voor. In dit geval heeft het college geen inhoudelijke voorkeur, echter dient zij wel een voorstel aan te bieden dat zich leent voor besluitvorming door de raad conform het regelement van orde en de gemeentewet. Daarom wordt om besluitvormings-technische redenen een scenario (scenario 0) dat past binnen de vastgestelde (financiële) kaders

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

2/11

gemeente Zaanstad

voorgesteld. De voor-en nadelen van het voorgestelde en de overige scenario’s zijn toegelicht in dit voorstel. De raad kan aan de hand van de inhoudelijke beoordeling met haar instrument van amendement sturen op de uitkomst van de besluitvorming (evt. incl. budgetrecht). Aanleiding De huidige zendmachtiging voor een lokale omroep in de Zaanstreek (Wormerland en Zaanstad), toegewezen aan RTVI Zaanstreek, is verlopen op 8 mei 2021. Omwille van de continuïteit verzorgt de zittende lokale publieke media-instelling (RTVI-Zaanstreek) het media-aanbod onder dezelfde voorwaarden tot het moment van besluitvorming door het Commissariaat voor de Media (hierna CvdM) na ontvangst van het advies van de gemeenteraden van Wormerland en Zaanstad. Het CvdM heeft de gemeenteraden van Wormerland en Zaanstad gevraagd om een advies over de toekenning van de nieuwe zendmachtiging. Voor het indienen van het advies heeft de gemeente Zaanstad uitstel gekregen tot 1 oktober 2021. Zowel De Orkaan als RTVI Zaanstreek hebben bij het CvdM een aanvraag voor toekenning van de zendmachtiging ingediend. Dit betekent dat de twee afzonderlijke aanvragen van respectievelijk De Orkaan en RTVI Zaanstreek moeten worden beoordeeld door de raden van Wormerland en Zaanstad.

Beoogd resultaat Advies aan het Commissariaat voor de Media inzake de toekenning van de zendmachtiging lokale omroep aan de partij die naar het oordeel van de raad de beste kandidaat is om te voorzien in de informatievoorziening ten behoeve van de inwoners van Zaanstad. Kader  De wetgever heeft gekozen voor een systeem waarbij per gemeente, voor de termijn van vijf jaar, aan slechts één omroepinstelling zendtijd kan worden toegewezen. Deze omroepinstelling wordt geacht lokaal gebonden informatie te verschaffen en te fungeren als communicatiemogelijkheid voor de burgers van Zaanstad (en Wormerland).  Mediawet 2008 o Artikel 2.61 lid 2 Voor aanwijzing komen slechts in aanmerking instellingen die: a. rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid zijn; b. zich volgens de statuten uitsluitend of hoofdzakelijk ten doel stellen het op regionaal respectievelijk lokaal niveau uitvoeren van de publieke mediaopdracht door het verzorgen van media-aanbod dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente waarop de instelling zich richt leven, en het verrichten van alle activiteiten die nodig zijn om daarmee een publieke taak te vervullen; en c.

volgens de statuten een orgaan hebben dat het beleid voor het mediaaanbod bepaalt en dat representatief is voor de belangrijkste in de desbetreffende gemeente voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen.  Artikel 2.61 lid 3 Aanwijzing geschiedt nadat de gemeenteraad heeft geadviseerd over de vraag of de instelling aan de eisen, bedoeld in het tweede lid, voldoet. o Artikel 2.63 lid 1 Als meer dan één lokale instelling in een gemeente aan de eisen, bedoeld in artikel 2.61, tweede lid, voldoet, bevordert het college van burgemeester en wethouders voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is het samengaan van die instellingen.  Artikel 2.63 lid 2 Er kan per gemeente slechts één lokale publieke media-instelling worden aangewezen, waarbij het Commissariaat acht slaat op alle factoren die voor het functioneren van de instelling van belang kunnen zijn.  ‘Zaanstad Bruist!’ Cultuurvisie 2019-2030 (2019/9645) vastgesteld door de raad op 28 mei 2019  Uitvoeringsagenda Cultuur 2020 (2019/28096) vastgesteld door het college op 12 december 2019

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

3/11

 

gemeente Zaanstad

Raadsinformatiebrief 2021/11677 d.d. 1 juni 2021 Raadsinformatiebrief 2021/15742 d.d. 13 juli 2021

Argumenten en afwegingen Beoordeling wettelijke criteria Ingevolge artikel 2.62, eerste lid, van de Mediawet kan het Commissariaat voor de Media pas een aanwijzingsbesluit nemen als de raad van de desbetreffende gemeente het Commissariaat heeft geadviseerd over de vraag of de instelling voldoet aan de eisen die de Mediawet in art. 2.61, tweede lid, stelt. De gemeenteraad dient derhalve de volgende vragen te beantwoorden: a. Is de lokale publieke media-instelling een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? b. Stelt de lokale publieke media-instelling zich blijkens haar statuten uitsluitend of hoofdzakelijk ten doel het op lokaal niveau uitvoeren van de publieke media-opdracht door het verzorgen van media-aanbod dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente leven, en het verrichten van activiteiten die nodig zijn om daarmee een publieke taak te vervullen? c. Heeft de lokale publieke media-instelling een orgaan dat het beleid voor het mediaaanbod bepaalt? d.

Heeft het orgaan van de lokale publieke media-instelling dat het mediaaanbodbeleid bepaalt een zodanige samenstelling dat het representatief is voor de belangrijkste in de gemeente voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen? Aan de hand van de beleidsplannen die aan de gemeente zijn overgelegd (verseon 2021/19525 en 2021/19538) is de conclusie dat zowel RTVI Zaanstreek als De Orkaan voldoen aan de wettelijke vereisten. Beoordeling inhoudelijke criteria Omdat beide aanvragers voldoen aan de wettelijke vereisten, vraagt het CvdM de gemeenteraad uitspraak te doen over welke kandidaat het meest geschikt is om te voorzien in de informatievoorziening ten behoeve van de inwoners van Zaanstad. Om de gemeenteraad te ondersteunen bij deze uitspraak is het volgende proces opgezet, waarover de gemeenteraad op 13 juli 2021 is geïnformeerd middels raadsinformatiebrief (2021/15742). Om een onafhankelijke beoordeling te borgen is een commissie samengesteld bestaande uit 3 deskundigen op het gebied van (lokale) media.

De beoordelingscommissie bestaat uit:  Andra Leurdijk – zelfstandig adviseur in media- en cultuurbeleid en lid van de raad van toezicht van de NLPO  Willem Koetsenruijter – docent/onderzoeker Journalistiek en Nieuwe Media, Universiteit Leiden  Arne Weverling – strategisch adviseur, oud tweede kamerlid VVD en voormalig lid RvT NLPO De deskundigen hebben de plannen inhoudelijk beoordeeld op basis van objectieve criteria. Deze zijn opgesteld op basis van de definitie van het zogeheten lokaal toereikend media-aanbod (LTMA) zoals opgenomen in het door de NLPO en de VNG opgestelde Vernieuwingsconvenant 2015-2018 en de 20 criteria voor het kwaliteitskeurmerk streekomroepen. Hierbij zijn de criteria van het kwaliteitskeurmerk aangepast aan het feit dat de beoordeling plaatsvindt op basis van de ingediende beleidsplannen en het geen beoordeling van een bestaande organisatie betreft. De lijst met criteria is doorgenomen met de deskundigen en is toegestuurd aan de aanvragers.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

4/11

gemeente Zaanstad

Ingediende aanvragen Beide partijen hebben initieel in hun begroting bij de aanvraag gerekend op een groter bedrag aan bekostiging door de gemeente Zaanstad dan op dit moment beschikbaar is in de meerjarenbegroting. Beiden partijen zijn hierop gewezen. De Orkaan heeft hierop een aangepaste begroting ingediend en de ambities naar beneden bijgesteld. RTVI heeft aangegeven dat het overgrote deel van de begroting wordt besteed aan basale benodigdheden om radio- en tv-programma’s te maken. Als de bekostiging lager wordt vastgesteld dan het in hun beleidsplan gevraagde bedrag, zal er moeten worden bezuinigd op personeelskosten. Dit heeft gevolgen voor de studiobezetting tijdens kantooruren en daarmee op de inhoud van de programma’s. Voor de volledigheid zijn de oorspronkelijke aanvragen bijgevoegd en als mogelijke scenario’s in het voorstel opgenomen. Beide aanvragers hebben aangegeven dat het beschikbare bedrag onvoldoende is om optimaal te kunnen functioneren. De commissie is in eerste instantie uitgegaan van de ingediende beleidsplannen maar heeft hierbij het financiële kader van de gemeente betrokken en de hieruit voortvloeiende consequenties voor de uitvoering van de plannen. Met beide aanvragers werd begin juli een sessie met de beoordelingscommissie gepland voor toelichting op de ingediende aanvraag en beleidsplan.

Er was ruim de gelegenheid voor de deskundigen om de aanvragers te bevragen op hun plannen en organisatie. Tevens konden de aanvragers hun kijk geven op de criteria en de mate waarin ze hieraan voldoen. Beide partijen hebben kunnen reageren op de door de commissie opgestelde beoordelingsmatrix. Conclusies van de beoordelingscommissie Gemeente Zaanstad staat voor een duivels dilemma: als je voor één aanvrager kiest, verlies je als gemeente het aanbod dat de andere partij biedt. De Orkaan, is in journalistiek opzicht sterker en zal meer fungeren als waakhond voor de democratie en als platform voor discussie. De Orkaan richt zich op online verslaggeving en is daarmee, gezien de ontwikkelingen in mediagebruik, toekomstgerichter. Hun plannen voor de toekomst zijn concreet geformuleerd en ambitieus (o.a. een politieke talkshow, een programma over het uitgaansleven, een maandelijks Orkaancafé, een pop-up redactie). RTVI is traditioneler in aanbod via radio, televisie en maakt in mindere mate gebruik van alle online mogelijkheden en platforms. RTVI legt verslag van activiteiten en nieuws in de Zaanse samenleving, veel nieuws is afkomstig van NH Nieuws, RTVI werkt met veel vrijwilligers en is minder uitgesproken over de ambities voor de toekomst.

Vanuit de functie die een lokale, publieke omroep voor een stad als Zaanstad kan vervullen, zou een samengaan van al deze kwaliteiten de beste optie zijn. Als gemeente Zaanstad een sterke lokale omroep ambieert én bereid is daar een budget van voldoende omvang tegenover te stellen (€ 300.000, eventueel in een groeiscenario) kan het de moeite waard zijn om met partijen onder leiding van een deskundige mediator aan tafel te gaan om alsnog te komen tot de uitvoering van het eerder overeen gekomen, gezamenlijke beleidsplan. De beoordelingscommissie stelt vast dat het aanbod en de werkwijze van beide aanvragers erg verschillend is. Beide beschikken over positieve eigenschappen die belangrijk zijn voor een lokale omroep, wat een keuze voor een van beiden lastig maakt. Welke keuze wordt gemaakt is afhankelijk van het beantwoorden van de vraag wat voor lokale, publieke omroep gemeente Zaanstad wenst en nodig heeft. Die keuze is uiteindelijk aan het bestuur (het college en de raad). Om die reden beperkt de beoordelingscommissie zich tot het inzichtelijk te maken van het type lokale omroep dat de twee aanvragers beogen te bieden. Scenario’s A. Keuze voor RTVI Zaanstreek De gemeente moet voor RTVI Zaanstreek kiezen als de gemeente een lokale, publieke omroep wil die het volgende biedt: 1. Lokale omroep met een PBO bestaande uit 5 leden die verschillende stromingen vertegenwoordigen.

De organisatie richt zich op het aantrekken van nieuwe leden met het doel om meer stromingen te betrekken (verbreding) en zegt toe een PBO-

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

5/11

gemeente Zaanstad

lid dat tevens betrokken is bij een programma te gaan vervangen (dit laatste is nl formeel niet toegestaan); 2. Aanbod op meerdere mediakanalen: o focus op lineaire mediakanalen (radio en televisie) en daarnaast aanbod op online mediakanalen (website, app en actief op social media/Facebook); o Nieuws komt deels tot stand in samenwerking met NH Nieuws waar een samenwerkings- en uitwisselingsovereenkomst mee is; o gericht op verslaglegging van activiteiten in de Zaanse gemeenschap; o geen duidelijke ambities over de groei van het bereik anders dan door meer live uitzendingen te gaan realiseren; o heeft uitgebreid netwerk en werkt samen met andere organisaties in Zaanstad en werkt samen met een aantal organisaties dat eigen aanbod verzorgt. Hiermee biedt RTVI Zaanstreek een platform aan specifieke groepen, die daarmee verantwoordelijk zijn voor een deel van het aanbod; 3. Vrijwilligersorganisatie: o met een uitgebreide kring vaste vrijwilligers die aan de organisatie zijn verbonden; o per vrijwilliger wordt een opleidingsplan afgesproken. Er wordt gekeken wat ambities zijn van zowel vrijwilligers als de organisatie en welke opleiding nodig is.

Werken samen met NH Media en FLuXus voor het verzorgen van opleidingen voor de vrijwilligers; o er is veel ruimte voor vrijwilligers bij het ontwikkelen van eigen programma’s en content; o RTVI is een erkend leerbedrijf en biedt jaarlijks meerdere stageplekken. 4. Organisatie met 1 hoofdredacteur en 2 redacteuren elk verantwoordelijk voor 1 van de 3 disciplines (radio, televisie en online). Aanbevelingen beoordelingscommissie in het geval gemeente Zaanstad kiest voor RTVI Zaanstreek:  Met de organisatie afspraken maken over de versterking van het journalistieke aanbod, zodat RTVI voor het nieuwsaanbod niet grotendeels leunt op NH Nieuws, én het verder ontwikkelen van het online aanbod met het oog op het bereiken van jongere doelgroepen en de toekomstbestendigheid van de lokale omroep. Scenario’s B. Keuze voor De Orkaan De gemeente moet voor De Orkaan kiezen als de gemeente een lokale, publieke omroep wil die het volgende biedt: 1. Lokale omroep met een uitgebreid PBO bestaande uit 13 leden die uit verschillende (doel)groepen en woonkernen afkomstig zijn 2. Aanbod op online mediakanalen: o focus op online mediakanalen, aansluitend op trends in mediagebruik en vanwege efficiënt gebruik van middelen; o Uitgebreid online aanbod inclusief ruim aanbod op diverse social media platforms o.a. Facebook, Twitter, YouTube, SoundCloud.

Er is geen aanbod via de lineaire mediakanalen zoals televisie of radio, wel online video en audio aanbod; o uitgesproken ambitie m.b.t. de groei van online bezoekers en volgers op diverse social media platforms voor de komende jaren;. o focus op professionele journalistiek; o gericht op eigen nieuwsgaring, eigen onderzoek met een kritische benadering; o service-achtige informatie (vuilnisoverlast, obstakels op straat); o heeft uitgebreid netwerk en werkt samen met andere organisaties in Zaanstad, daarbij staat journalistieke onafhankelijkheid voorop.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

6/11

gemeente Zaanstad

3. Zakelijk ingestelde organisatie o gericht op professionele, journalistieke verslaglegging door hoofdzakelijk betaalde krachten; o maakt veelvuldig gebruik van vrijwilligers (burgerjournalisten) voor het aanleveren van content, columns, opinies en tips; o biedt online ruime mogelijkheid tot reageren op berichten, waarvan veel gebruik wordt gemaakt; o er komt een aanbod van cursussen zoals podcasts maken en politieke journalistiek, beschikbaar voor mensen die vrijwillig bijdragen aan het aanbod op De Orkaan. Dit cursusaanbod wil De Orkaan gaan uitrollen; o er is contact gelegd met de School voor de Journalistiek voor het aanbieden van stageplek(ken). 4. Organisatie met 1,5 fte redacteuren, doorgroeiend naar 2 fte toelaten. Aanbeveling beoordelingscommissie in het geval gemeente Zaanstad kiest voor De Orkaan:  Met de organisatie afspraken maken over bereik onder alle lagen van de bevolking, inclusief het huidige publiek van RTV Zaanstreek. Scenario 0 en C. Samengaan van beide aanvragers is niet gelukt RTVI Zaanstreek en de Orkaan hebben vooruitlopend op de aanvraag voor de nieuwe zendmachtiging de mogelijkheden verkend voor een samenwerkende vorm van de nieuwe lokale omroep, zowel op inhoudelijk als organisatorisch vlak.

Op 6 mei 2021 hebben beide aanvragers aangegeven volledig achter de uitgangspunten van het door hen opgestelde gezamenlijke plan voor een nieuwe lokale omroep te staan. Echter: het wederzijds vertrouwen om het plan komende jaren uit te voeren ontbreekt en partijen zagen geen manier om dit vertrouwen terug te krijgen. Na deze conclusie hebben De Orkaan en RTVI Zaanstreek besloten niet door te gaan met de fusie (raadsinformatiebrief 2021/11677 d.d. 1 juni 2021). Zoals ook de beoordelingscommissie aangeeft zou vanuit de functie die een lokale, publieke omroep voor een stad als Zaanstad kan vervullen, een samengaan van de kwaliteiten van beide aanvragers de beste optie zijn. Naast het wederzijdse vertrouwen tussen beide partijen is vooral het beschikbare budget hierbij een struikelblok. Beide partijen vrezen dat, door gebrek aan budget, zaken die voor hen van groot belang zijn in de samenwerking zullen sneuvelen. Omdat dit het scenario is (scenario 0) dat enerzijds het beste past bij het advies van de beoordelingscommissie en anderzijds past binnen de door de raad beschikbaar gestelde financiële middelen, wordt dit ideale scenario door het college pro-forma voorgesteld. De haalbaarheid van dit scenario is echter zeer risicovol. Voor een keuze tussen de andere scenario’s heeft het college de richting van de raad nodig. De risico’s hierbij zijn o.a.

de vraag of het CvdM bereid is nogmaals uitstel te verlenen en of partijen bereid zijn dit scenario uit te voeren. Alle partijen geven aan dat een sterke lokale omroep die zowel journalistiek sterk en toekomstgericht is een ruimer budget vergt dan alleen de wettelijk verplichte € 1,39 per huishouden (komt overeen met € 98.356 op jaarbasis). Hiermee kan aanbod worden geboden op alle beschikbare mediakanalen èn wordt ruimte geboden aan een vaste kring van vrijwilligers. Het gezamenlijke beleidsplan gaat uit ven een bedrag van ca. € 300.000 per jaar (scenario C).

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

7/11

gemeente Zaanstad

Samenvatting mogelijke scenario’s voor de raad. 0: Het Commissariaat voor de Media nogmaals om uitstel teneinde beide partijen te verzoeken om samen te gaan en het gezamenlijk beleidsplan uit te voeren, met de financiële ondersteuning ter hoogte van € 98.356 welke gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. A1: Positief advies verlenging van de zendmachtiging voor de Stichting Radio Televisie Internet Zaanstreek. Met een beperkt uitvoeringsplan en met een financiële ondersteuning/bekostiging/subsidie ter hoogte van € 98.356 welke gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. A2: Positief advies verlenging van de zendmachtiging voor de Stichting Radio Televisie Internet Zaanstreek. Met een volwaardig uitvoeringsplan en met een bekostiging ter hoogte van € 174.000 waarvan € 98.356 gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. en € 75.644 structureel extra zal worden opgenomen (pre-prioritair) in de meerjarenbegroting 2022 e.v. en hiervoor het college opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel. B1: Positief aan het Commissariaat voor de Media inzake de aanwijzing van de zendmachtiging aan De Orkaan met een beperkt uitvoeringsplan en met een bekostiging ter hoogte van € 98.356 welke gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. waarbij er wel eenmalige frictiekosten zijn van € 150.000 (pre-prioritair) en hiervoor het college opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel.

B2: Positief aan het Commissariaat voor de Media inzake de aanwijzing van de zendmachtiging aan De Orkaan met een volwaardig uitvoeringsplan en met een bekostiging ter hoogte van € 129.000 waarvan € 98.356 gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. en € 30.644 structureel extra zal worden opgenomen (pre-prioritair) in de meerjarenbegroting 2022 e.v. waarbij er ook nog eenmalige frictiekosten zijn van € 150.000 (pre-prioritair) en hiervoor het college opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel. C: Het Commissariaat voor de Media nogmaals om uitstel te verzoeken teneinde beide partijen te verzoeken opnieuw het gezamenlijk beleidsplan uit te voeren met de financiële ondersteuning € 300.000 waarvan € 98.356 gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. en € 201.644 structureel extra zal worden opgenomen (pre-prioritair) in de meerjarenbegroting 2022 e.v. en hiervoor het college opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel.

scenario 0

beleidsmatig Zie ‘samengaan is niet gelukt’.

A1 RTVI (minimaal)

Zie beoordeling commissie

besluitvorming Art 160, lid 1 sub b Gemeentewet (opdracht aan college cfm dit voorstel) amendement

Financieel Binnen financiële kaders meerjarenbegroting

Binnen financiële kaders meerjarenbegroting

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

8/11

gemeente Zaanstad

A2 RTVI (conform. beleidsplan)

Zie beoordeling commissie

amendement + budgetrecht raad

€ 75.644 structureel extra opnemen (pre-prioritair) in de MJB 2022 e.v. College opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel.

B1 Orkaan (minimaal)

Zie beoordeling commissie

amendement + budgetrecht raad

B2 Orkaan (conform beleidsplan)

Zie beoordeling commissie

Amendement + budgetrecht raad

frictiekosten € 150.000 (preprioritair). College opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel. € 30.644 structureel extra (preprioritair) in MJB 2022 e.v. + frictiekosten € 150.000 (preprioritair). College opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel.

C fusie (conf beleidsplan en ingediende begroting)

Zie beoordeling commissie

Amendement+ budgetrecht raad+ voorbehoud uitstel CvdM en instemmen aanvragers

€ 201.644 structureel extra (pre prioritair) in MJB 2022 e.v. College opdracht te geven voor een dekkingsvoorstel.

Draagvlak Beide aanvragers hebben een trouwe achterban in Zaanstad. Bij de keuze voor één van beiden is te verwachten dat er teleurstelling zal zijn bij de achterban van de partij die de zendmachtiging niet krijgt. Bij RTVI gaat het dan voornamelijk om ouderen die gebruik maken van het radio- en televisieaanbod en om de grote groep betrokken vrijwilligers. Bij De Orkaan zal het voornamelijk gaan om een wat jongere, digitaal actieve groep zoals de mensen die gebruik maken van de mogelijkheid om te reageren op de nieuwsberichten. De achterban van de partij die de zendmachtiging wel krijgt zal naar verwachting tevreden zijn. Aansluiting externe ontwikkelingen De raad van de Gemeente Wormerland moet eenzelfde besluit nemen als de raad van Zaanstad. Met de Gemeente Wormerland is daarover contact geweest. Voor het Commissariaat voor de Media is het niet noodzakelijk dat beide gemeenten gezamenlijk optrekken, zolang beide raden maar uiterlijk 1 oktober 2021 een advies hebben uitgebracht. In het geval dat de beide raden vaststellen dat beide aanvragers voor hun gemeente voldoen aan de vereisten van de Mediawet, dan wordt het aanvullend advies van de raad per gemeente doorslaggevend.

Als dat aanvullende advies zorgvuldig tot stand is gekomen en voldoende is gemotiveerd dan zal het Commissariaat, in het (hypothetische) geval de raad van Zaanstad de voorkeur uitspreekt voor De Orkaan en de raad van Wormerland de voorkeur uitspreekt voor RTVI Zaanstreek, het volgende besluiten:  gedeeltelijke toewijzing van aanvraag van De Orkaan, te weten voor het deel ter verkrijging van een aanwijzing als lokale omroep voor de gemeente Zaanstad;  gedeeltelijke afwijzing van de aanvraag van De Orkaan, te weten voor het deel ter verkrijging van een aanwijzing als lokale omroep voor de gemeente Wormerland.  gedeeltelijke toewijzing van de aanvraag van RTV Zaanstreek, te weten voor het deel ter verkrijging van een aanwijzing als lokale omroep voor de gemeente Wormerland;  gedeeltelijke afwijzing van de aanvraag van RTV Zaanstreek, te weten voor het deel ter verkrijging van een aanwijzing als lokale omroep voor de gemeente Zaanstad.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

9/11

gemeente Zaanstad

Dit is niet alleen een onwenselijke situatie maar ook een onrealistische situatie omdat RTV Zaanstreek met het budget van Wormerland geen lokale omroep kan realiseren. De fracties van beide gemeenten wordt geadviseerd om met elkaar te overleggen en gezamenlijk een standpunt in te nemen. Financiële consequenties In de voorjaarsnota 2019-2023 is het principe geaccordeerd dat het wettelijk minimum van € 1,39 per huishouden wordt gehanteerd voor de bekostiging van de lokale omroep. (2019/12064). Deze subsidie (€ 98.356 vanaf 2022) is structureel opgenomen in de programmabegroting. In de programmabegroting is vooralsnog geen rekening gehouden met fluctuaties in het aantal huishoudens. Financiering lokale omroep Het NLPO heeft samen met de VNG en met een aantal deskundigen is gekeken naar een modelbegroting voor lokale omroep. Men is daarbij uitgegaan van een omroep met gemiddeld een verzorgingsgebied van 200.000 mensen. Hiervoor is minimaal € 875.000 nodig (symposium over de lokale omroep (Zaantheater, 18/6/2021). € 375.000 zou de basisbekostiging vanuit het rijk moeten zijn voor elke lokale omroep. Daarbovenop komt het richtsnoerbedrag vanuit het Gemeentefonds. Dit betekent een financiële ondersteuning/bekostiging/subsidie van ongeveer € 475.000 per jaar voor een lokale omroep. De gevraagde bedragen van zowel RTVI (€ 174.000) als De Orkaan (€ 129.000) liggen beduidend lager.

Daarnaast is in Nederland is een duale financiering afgesproken, dus er zal ook een deel reclame moeten worden gegenereerd. In de praktijk blijkt wel dat het lastig is een commercieel model op te bouwen. Toelichting scenario’s Indien er gekozen wordt voor scenario A1 dan heeft dit geen financiële consequenties. Het subsidiebedrag van € 98.356 is gedekt in de meerjarenbegroting 2022 e.v. RTVI heeft aangeven de activiteiten te willen uitvoeren voor dit bedrag maar zal wel minder activiteiten ontplooien dan bij een volwaardige lokaal omroep. Bij scenario B1 ontvangt de Orkaan een financiële ondersteuning/bekostiging/subsidie van maximaal € 98.356. Bij dit scenario zijn er wel frictiekosten inzake RTVI (zie verder in de tekst ad € 150.000). Indien er gekozen wordt voor A2 of B2 dan heeft dit financiële consequenties. Voor A2 (RTVI als volwaardige omroep) bedraagt dit € 75.644 en voor scenario B2 (Orkaan als volwaardige omroep) € 30.644. Dit bedrag is niet gereserveerd in de meerjarenbegroting 2022 en dit betekent dus een structurele lastenverzwaring in de programmabegroting vanaf 2022 afhankelijk van de gekozen scenario. Indien alsnog gekozen wordt voor scenario C (toch fuseren). Dit betekent een financiële ondersteuning/bekostiging/subsidie van ongeveer € 300.000 per jaar voor een volwaardige lokale omroep. Hierbij ontstaat op de MJB een tekort van € 201.644.

Frictiekosten Indien er gekozen wordt voor de Orkaan zal de subsidie van RTVI in een redelijke termijn (bv. 3 jaar) moeten worden afgebouwd. Dit betekent € 75.000 euro voor 2022 en € 50.000 voor 2023 en € 25.000 voor 2024 boven op de keuze van beslispunt B1 of B2. Totaal bedragen de frictiekosten dan incidenteel €150.000 (indicatief). Ook dit bedrag zal dan (pre-prioritair) incidenteel in de programmabegroting 2022 moeten worden opgenomen.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

10/11

gemeente Zaanstad

Samenvattend: Scenario

Subsidie p/j Gedekt p/j Tekort p/j

0

(x 1 euro) C Fusie (RTVI/Orkaan) 300.000 -98.356

98.356 98.356 0

A1 (RTVI basis) 98.356 98.356 0

A2 (RTVI gevraagd) 174.000 -98.356

B1 Orkaan (basis) 98.356 -98.356

B2 Orkaan (gevraagd) 129.000 -98.356

75.644

0

30.644

201.644

0

0

0

150.000

150.000

0

Frictiekosten (eenmalig)

Kortom: alleen scenario’s 0 en 1 zijn budgetneutraal. De keuze voor één van de overige scenario’s betekent een lastenverzwaring in de programmabegroting vanaf 2022. De hoogte hangt af van hete gekozen scenario. De raad kan hiervoor een dekkingsvoorstelopdracht geven aan het college. Juridische consequenties Indien de gemeenteraad van Zaanstad een positief advies heeft gegeven dan zal het Commissariaat van de Media de zendmachtiging toekennen aan de geadviseerde partij. De zendmachtiging wordt verleend voor 5 jaar. Hiermee voldoen de gemeenten aan de Mediawet (artikel 2.16 Mediawet 2008). Voor de samenloop met het besluit van de gemeenteraad van Wormerland wordt verwezen naar ‘externe betrekkingen’. Ingevolge artikel 160, lid 1 onder b Gemeentewet bereidt het college de besluiten van de raad voor. In dit geval heeft het college geen inhoudelijke voorkeur, echter dient zij wel een voorstel aan te bieden dat zich leent voor besluitvorming door de raad conform de juridische procedures. Daarom wordt om besluitvormings-technische redenen een scenario (scenario 0) dat past binnen de vastgestelde (financiële) kaders voorgesteld. De raad kan aan de hand van de inhoudelijke beoordeling met haar instrumenten van amendement en budgetrecht sturen op de uitkomsten van de besluitvorming.

De genoemde externe deskundigen op het gebied van (lokale) media, zijn ermee akkoord dat hun namen zijn opgenomen in dit openbare voorstel aan de raad. Communicatie/vervolgtraject  Zodra de Raad een keuze heeft gemaakt wordt een positief advies gestuurd aan het Commissariaat voor de Media;  De aanvragers en de gemeente Wormerland worden in kennis gesteld van de keuze die door de raad is gemaakt. Opsteller: Evers, E. Versie: 1-9-2021 17:20:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/19515

11/11

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: 1. De gemeenteraad van Zaanstad adviseert op basis van artikel 2.61, lid 3 Mediawet 2008: Het Commissariaat voor de Media nogmaals om uitstel te verzoeken teneinde beide partijen te verzoeken om samen te gaan en het gezamenlijk beleidsplan uit te voeren, met de financiële ondersteuning ter hoogte van € 98.356 welke gedekt is in de meerjarenbegroting 2022 e.v. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,