RV raad Statutenwijziging Stichting de Zaanse Schans

2021/9731

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Statutenwijziging Stichting de Zaanse Schans Gevraagd besluit Om de door het stichtingsbestuur gewenste statutenwijziging mogelijk te maken, worden 2 beslispunten aan de raad voorgelegd: 1. Goedkeuring te verlenen aan de wijziging van de statuten van Stichting de Zaanse Schans conform de beschikking van 16 november 2021 van de rechtbank Noord-Holland (C/15/317330); 2. Indien de raad akkoord is met beslispunt 1, als zelfstandig besluit goedkeuring te verlenen aan de algehele statutenwijziging, op basis van het besluit van het stichtingsbestuur d.d. 23 november 2021. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Stichting de Zaanse Schans wenst een wijziging van haar bestuursmodel en bijbehorende statutenwijziging door te voeren. Op basis van de huidige statuten, is voor het wijzigen van de stichtingsstatuten instemming van de raad nodig. Voordat tot deze statutenwijziging over kan worden gegaan, dient eerst de huidige impasse in het stichtingsbestuur doorbroken te worden. Deze impasse komt erop neer dat een besluit tot statutenwijziging uitsluitend in een volledige bestuursvergadering genomen kan worden, zonder dat in het bestuur een vacature bestaat. In het huidige bestuur bestaat echter een vacature, die niet ingevuld wordt. Over de hierdoor ontstane situatie heeft de rechter op 16 november 2021 uitspraak gedaan.

In de uitspraak schrapt de rechter de zinsnede ‘’zonder dat in het bestuur een vacature bestaat’’, uit de huidige statutenwijziging, onder voorwaarde dat de raad hiermee instemt. Stichting de Zaanse Schans verzoekt in haar brief d.d. 1 december 2021 de raad goedkeuring te verlenen aan de statutenwijziging. Hiermee kan invulling gegeven worden aan de nieuwe bestuursstructuur met een onafhankelijk bestuur. Aanleiding Naar aanleiding van het advies van de heer Remkes in mei 2019, is prof. Minderman gevraagd te adviseren over het bestuursmodel van stichting de Zaanse Schans. Prof. Minderman heeft daartoe betrokkenen gesproken en eind 2019 zijn advies uitgebracht. In zijn advies beschrijft prof. Minderman een nieuwe bestuursstructuur. In het verlengde van het advies van de heer Remkes bestaat deze uit drie onafhankelijke bestuurders en een adviesorgaan aan het stichtingsbestuur; het Overleg Zaanse Schans (OZS). Aan het OZS nemen de volgende stakeholders op de Zaanse Schans deel: de gezamenlijke ondernemersverenigingen, vereniging De Zaansche Molen, stichting Zaans Museum, verenging Zaans Erfgoed, de bewonerscommissie Zaanse Schans en de gemeente Zaanstad. Over een aantal beleidsaspecten, met de toekomstige bijstellingen/wijzigingen van de Ontwikkelstrategie als belangrijkste, moet advies aan het OZS worden gevraagd.

Het OZS heeft bovendien een instemmingsrecht bij de vaststelling van de jaarstukken van de Stichting. Het advies van prof. Minderman is begin 2020 door het stichtingsbestuur vastgesteld. Daarna heeft het stichtingsbestuur het advies van prof. Minderman nader geconcretiseerd en door haar notaris laten uitwerken in concept-statuten. Deze concept-statuten heeft het stichtingsbestuur besproken met betrokken partijen op en rond de Zaanse Schans, inclusief de gemeente Zaanstad. Ook heeft prof. Minderman een review gedaan op deze concept-

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

2/9

gemeente Zaanstad

statuten, vanuit zijn advies van eind 2019. Deze zaken tezamen hebben geleid tot een aantal aanpassingen, resulterende in de voorliggende statuten. Het wijzigen van de statuten kan uitsluitend in een bestuursvergadering waar het voltallige stichtingsbestuur aanwezig is, zonder dat in het bestuur een vacature bestaat (art. 15 in statuten). Begin 2020 heeft een bestuurslid namens de ondernemersvereniging echter hun bestuurszetel opgegeven en de ondernemersvereniging is niet van plan weer zitting te nemen in het bestuur, waardoor een impasse is ontstaan. Het ‘resterende’ bestuur kan immers volgens de geldende statuten niet over een statutenwijziging besluiten, vanwege het bestaan van de vacature in het bestuur. In april 2021 heeft het stichtingsbestuur reeds ingestemd met de algehele statutenwijziging, maar dat bleek dus in strijd met de geldende huidige statuten. Om deze situatie te doorbreken, heeft stichting de Zaanse Schans een verzoekschrift bij de rechtbank ingediend. Hierover is op 12 oktober een zitting geweest, waarna de rechter op 16 november schriftelijk uitspraak heeft gedaan. Deze uitspraak komt er op neer dat de rechter in de huidige statuten de zinsnede ‘’zonder dat in het bestuur een vacature bestaat’’, schrapt uit het betreffende artikel 15.

De rechtbank is terughoudend met het doorvoeren van de algehele statutenwijziging (nieuwe bestuursmodel etc.), maar schrapt wel de bepaling over het niet kunnen wijzigen van de statuten als er een vacature in het bestuur is. Voordat de statutenwijziging formeel kan plaatsvinden en de nieuwe statuten in werking kunnen treden, dient de raad op basis van de huidige statuten (art. 15 lid 3) in te stemmen met een statutenwijziging. In eerste instantie betreft dit een besluit over het schrappen van bovengenoemde zinsnede, in opvolging van het besluit van de rechtbank. Als de raad hiermee instemt, wordt de raad vervolgens gevraagd een besluit te nemen over de algehele statutenwijziging, voortvloeiend uit de adviezen van prof. Minderman. Het bestuur van stichting de Zaanse Schans heeft hiermee ingestemd op 23 november 2021 en in heeft in haar brief d.d. 1 december 2021 de raad gevraagd goedkeuring te verlenen aan de statutenwijziging. Beoogd resultaat  Met de gewijzigde statuten wordt de bestuursstructuur van stichting de Zaanse Schans herzien. Het nieuwe bestuur zal in plaats van een stakeholder bestuur – op basis van de huidige statuten – een kleiner en onafhankelijk bestuur worden. Hiermee wordt de slagkracht van het stichtingsbestuur vergroot.  Tegelijkertijd wordt een adviesorgaan, het Overleg Zaanse Schans (OZS), ingericht.

In dit orgaan hebben alle betrokken stakeholders een stem. Daarmee wordt geborgd dat de stakeholders nauw betrokken blijven bij de stichting en hebben zij de mogelijkheid hun belang kenbaar te maken. De gemeente Zaanstad krijgt ten opzichte van de huidige situatie een explicieter betrokken rol, door deelname aan het OZS.  In de gewijzigde statuten wordt duidelijk gemaakt in welke situaties de gemeente (het College) kan ingrijpen in de stichting en/of het bestuur en wanneer zij anderszins actie dient te ondernemen. Dit betreft onder meer het voorzien in een (tijdelijk) stichtingsbestuur bij ontslag van het bestuur en bij navolgende statenwijzigingen. Kader  Op 1 december 2015 heeft het college ingestemd met de bestuursopdracht ‘Verkenning van een ontwikkelingsrichting voor een toekomstbestendige Zaanse Schans’ (BBV nummer 2015/239282).  Op 8 november 2016 heeft de Raad een raadsinformatiebrief ontvangen over de stand van zaken Ontwikkelstrategie Zaanse Schans (BBV nummer 2016/232974).  Op 13 februari 2018 heeft de raad een collegevoorstel ontvangen en heeft de raad een positieve zienswijze gegeven op het collegevoorstel tot het verder uitwerken van de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans op basis van voorkeursmodel 3 (BBV 2017/53397).  Op 12 februari 2019 is het College van BenW akkoord gegaan met het definitief concept van de Ontwikkelstrategie (BBV 2019/2890).

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

3/9

   

  

 



  



gemeente Zaanstad

Op 28 februari 2019 ontving de Raad een memo van de wethouder Toerisme met een overzicht van een aantal feiten betreffende de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans. Op 4 april 2019 is de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans behandeld in de gemeenteraad. De gemeenteraad geeft nog geen zienswijze en verzoekt een bemiddelaar aan te stellen. Op 10 april 2019 delen wethouders Toerisme en Economie de opdracht voor de bemiddelaar Johan Remkes met de gemeenteraad via een wethoudersmemo. Op 21 mei 2019 heeft het College kennisgenomen van het advies van de heer Remkes inzake bemiddeling van de Zaanse Schans van 6 mei 2019 (BBV 2019/11565) en is akkoord gegaan met de implementatie van de aanbevelingen uit het advies van de heer Remkes met betrekking tot (BBV 2019/11549): o Publiekrechtelijke (en zo mogelijk ook privaatrechtelijke) maatregelen op het gebied van veilig verkeer, brandveiligheid, parkeeroverlast, behoud kwaliteit erfgoed, vergunningparkeren en daarmee de drukte in het gebied in betere banen te leiden en op korte termijn daartoe een druktebeheersingsplan op te stellen; o Opdracht verlenen om in afstemming met Stichting de Zaanse Schans en in overleg met alle betrokken partijen de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans in ambities en tijd te faseren en na de zomer 2019 opnieuw ter zienswijze aan de gemeenteraad voor te leggen; o De tarieven van het heffingsplan en de eventuele financiële

consequenties daarvan ten opzichte van de Voorjaarsnota mee te nemen bij de besluitvorming over de Begroting 2020 e.v.; Op 21 mei 2019 ontving de gemeenteraad een raadsinformatiebrief (BBV/11168) betreffende het advies van de heer Remkes inzake bemiddeling op de Zaanse Schans; Op 23 mei 2019 heeft de heer Remkes zijn advies toegelicht aan de stakeholders en de gemeenteraad van Zaanstad. De gemeenteraad ontving een raadsinformatiebrief. Op 10 september 2019 informeert de wethouder Toerisme de gemeenteraad middels een wethoudersmemo over de ontvangen brieven van vier stakeholders d.d. 3 september vanuit het bestuur van Stichting de Zaanse Schans waarin gevraagd wordt de Ontwikkelstrategie alsmede het proces voor het nieuwe bestuursmodel te staken. Op 12 november 2019 besluit de raad tot het instellen van een Vermakelijkhedenretributie Zaanse Schans (2019/21590). Middels Amendement K besluit de raad tot uitstel van invoering van de VMR tot 1 april 2020. Op 30 maart 2020 besluit de raad tot gefaseerd en voorwaardelijk uitstel van invoering van de VMR (2020/5179). De eerste voorwaardelijke mijlpaal is de ondertekening van een schriftelijke intentieovereenkomst door alle partijen over de ontwikkeling van een duurzaam exploitatiescenario (tenminste de grondeigenaren, idealiter ook de gebruikers van gronden/panden) voor 1 juli 2020.

Op 12 mei 2020 informeert de wethouder Economie de gemeenteraad middels een wethoudersmemo over de afhandeling van de toezegging een sessie te organiseren over verschillende modellen met betrekking tot een duurzame exploitatie van de Zaanse Schans, naar aanleiding van het raadsbesluit de invoering van de VMR gefaseerd en voorwaardelijk uit te stellen (2020/10513). Op 26 mei 2020 gaat het college van BenW akkoord met het definitief concept van de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans (2020/8263). Op 9 juni 2020 geeft de raad een positieve zienswijze op de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans. Daarmee is de Ontwikkelstrategie definitief vastgesteld. Op 2 juli besluit de raad tot verder gefaseerd en voorwaardelijk uitstel van invoering van de VMR (2020/11717). De volgende voorwaardelijke mijlpaal is de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst waarin de uitgangspunten uit de intentieovereenkomst zijn uitgewerkt voor 1 oktober 2020. Middels Amendement A besluit de raad vast te houden aan de eerder gestelde voorwaarde van het betrekken van alle partijen bij de totstandkoming van een samenwerkingsovereenkomst.

Op 8 oktober 2020 besluit de raad tot uitstel van de inwerkingtreding van de VMR naar 1 februari 2021, op basis van de vorderingen van partijen op de Zaanse Schans en de redelijkheid in verband met verminderde urgentie van de geplande investeringen ten gevolge van de coronacrisis (2020/22049). Er wordt niet voldaan aan de mijlpaal van een ondertekende samenwerkingsovereenkomst per 1 oktober. De mijlpaal van 1 februari 2021 is gehandhaafd (inhoudelijke en juridische uitwerking van het duurzaam

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

4/9



 

  





gemeente Zaanstad

exploitatiemodel, oprichting van een juridische entiteit). Op 17 november 2020 wordt de raad door middel van een raadsinformatiebrief (2020/24532) geïnformeerd over een aantal onderwerp aangaande het dossier Zaanse Schans. Dit betreft de VMR, uitwerking Ontwikkelstrategie, bestuursmodel stichting de Zaanse Schans en verankering van het dossier in de ambtelijke organisatie. Op 16 december 2020 wordt de raad door middel van een raadsinformatiebrief (2020/30204) geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de ontwikkelingen van het duurzaam exploitatiemodel. Op 21 januari 2021 neemt de raad kennis van het feit dat conform haar besluit van 8 oktober 2020 de VMR per 1 februari 2021 in werking treedt en besluit de raad uit te spreken dat terwijl de VMR geldt, de partijen op de Zaanse Schans in de gelegenheid blijven om het duurzaam exploitatiemodel als alternatief voor de VMR uit te werken (200/30290). Wanneer dit model gereed is, wordt de raad hierover geïnformeerd en in staat gesteld te besluiten over de omgang met dit model in relatie tot de VMR. Op 23 maart 2021 gaat het College akkoord met het Programmaplan Zaanse Schans 2021-2022 (2020/1735). Het Programmaplan vormt de uitwerking van de Ontwikkelstrategie.

Op 20 april 2021 gaat het College akkoord met de benoeming van mevrouw Roggeveen als lid van de selectiecommissie voor een nieuw bestuur van stichting de Zaanse Schans (2021/4112). Op 12 mei 2021 ontvangt de raad een raadsinformatiebrief, waarin zij wordt geïnformeerd over het proces van de statutenwijziging van stichting de Zaanse Schans en de benoeming van mevrouw Roggeveen als lid van de selectiecommissie voor een nieuw stichtingsbestuur (2021/9635). Op 18 augustus 2021 ontvangt de raad een raadsinformatiebrief waarin zij wordt geïnformeerd over de stand van zaken van het proces van de statutenwijziging van stichting de Zaanse Schans en de behandeling van de betreffende zaak in de rechtbank (2021/17808). Op 23 november 2021 ontvangt de raad een wethoudersmemo van de wethouder Toerisme, waarin de uitspraak van de rechter en het vervolgproces worden toegelicht.

Argumenten en afwegingen In deze paragraaf wordt eerst het doorlopen proces toegelicht, waarna vervolgens wordt ingegaan op de inhoudelijke wijzigingen in de statuten van stichting de Zaanse Schans. Toelichting doorlopen proces Het wijzigen van de statuten na het advies van prof Minderman uit december 2019, heeft relatief veel tijd in beslag genomen. Hier liggen meerdere redenen aan ten grondslag. Ten eerste heeft de coronacrisis vanaf begin 2020 hard toegeslagen in de toeristische sector en dus ook op de Zaanse Schans en bij stichting de Zaanse Schans. Deze enorme impact heeft veel tijd en aandacht gevraagd. Datzelfde geldt in zekere zin ook voor de totstandkoming van de samenwerking tussen stichting de Zaanse Schans, het Zaans Museum, Uurwerkmuseum en vereniging de Zaansche Molen met betrekking tot hun gezamenlijke exploitatiemodel (toegangskaart). Verder heeft stichting de Zaanse Schans in meerdere rondes het advies van prof. Minderman in de loop van 2020 uitgewerkt in concept-statuten en een eerste versie van het regelement OZS. Hierover heeft meermaals afstemming plaatsgevonden met de betrokken stakeholders, waarna diverse inhoudelijke wijzigingen zijn doorgevoerd. Dit proces heeft tijd in beslag genomen, ook onder meer doordat het college zich goed heeft moeten verdiepen in de materie en discussie heeft gevoerd over de rol van de gemeente in het OZS.

Nadat stichting de Zaanse Schans een volwaardige conceptversie van de statuten heeft opgeleverd, heeft op verzoek van de gemeente prof. Minderman een review op deze versie van de statuten gedaan. Ook hier zijn nog enkele aanpassingen uit voortgekomen.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

5/9

gemeente Zaanstad

Tot slot heeft het stichtingsbestuur in april 2021 de statutenwijziging reeds goedgekeurd. De advocaat van de stichting heeft vervolgens echter geconstateerd dat dit geen geldig besluit is geweest, omdat de bestuurspositie van de Ondernemersvereniging Zaanse Schans op dat moment niet was ingevuld. Op grond van art. 15 van de huidige statuten (dus niet de gewijzigde statuten) kan een besluit tot wijziging van de statuten immers slechts worden genomen in een voltallige bestuursvergadering, zonder dat in het bestuur van de stichting een vacature bestaat. De advocaat van de stichting vond het verdedigbaar dat de thans ontstane situatie en haar gevolg (de bestuurspositie van OVZS kan niet worden vervuld en als gevolg kunnen de statuten niet worden gewijzigd) kwalificeerde als een situatie die bij de oprichting van de stichting redelijkerwijs niet kan zijn gewild. De statuten konden immers niet gewijzigd worden, omdat een van de (verplichte) bestuursleden niet meer wil besturen. De advocaat heeft de rechtbank verzocht een uitspraak te doen over de gewenste statutenwijziging. Op 12 oktober 2021 heeft hierover een zitting bij de rechtbank plaatsgevonden. Tijdens de zitting zijn stichting De Zaanse Schans, Ondernemersverenigingen OVZS en OV1509 en de gemeente Zaanstad door de rechter gehoord.

Het standpunt van de gemeente was daarbij dat zij na uitspraak van de rechter de statutenwijziging aan de raad wenst voor te leggen, hetgeen altijd is voorgenomen en ook op basis van de huidige statuten een vereiste is. Dit om te borgen dat de gemeenteraad de mogelijkheid behoudt om de inhoudelijke wijzigingen van de statuten te beoordelen en om ruimte te bieden aan goede discussie en besluitvorming in de raad. De rechtbank heeft besloten in de huidige statuten in artikel 15 lid 1 de zinsnede ‘’ zonder dat in het bestuur een vacature bestaat’’, te schrappen. Dat betekent dat het stichtingsbestuur ook een besluit omtrent de beoogde statutenwijziging kan nemen, ondanks dat de ondernemers hun bestuurszetel hebben teruggegeven en er aldus een vacature in het bestuur bestaat. De rechtbank is terughoudend met het doorvoeren van de algehele statutenwijziging waarover het stichtingsbestuur op 20 april 2021 reeds heeft besloten, maar schrapt wel de bepaling over het niet kunnen wijzigen van de statuten als er een vacature in het bestuur is, met de opschortende voorwaarde van goedkeuring door de gemeenteraad. Het eerste beslispunt in het raadsvoorstel is hierop gericht. Het college heeft met de uitspraak van de rechter voldoende zekerheid dat de voorgenomen statutenwijziging van stichting de Zaanse Schans juridisch houdbaar is.

Inhoudelijke wijzigingen van de statuten De statuten van stichting de Zaanse Schans zijn op een aantal punten gewijzigd ten opzichte van de huidige statuten. In de navolgende paragrafen worden de belangrijkste wijzigingen toegelicht. De basis voor deze wijzigingen vloeien voort uit de adviezen van prof. Minderman. In zijn adviezen wordt onder meer de relatie met de Ontwikkelstrategie expliciet gemaakt, wordt het belang van het blijven(d) betrekken van stakeholders toegelicht, wordt de rol van de gemeente ten opzichte van de stichting – onder meer als achtervang – verduidelijkt en wordt een kleiner en onafhankelijk stichtingsbestuur voorgesteld. Hiermee wordt onder meer beoogt de slagkracht van (het bestuur van) de stichting te vergroten, waarbij inspraak van stakeholders – inclusief de gemeente – geborgd blijft. 1. Volledig onafhankelijk bestuur Vanaf 2010, toen de huidige statuten in werking traden, bestaat het bestuur van stichting de Zaanse Schans uit 7 bestuursleden; 3 onafhankelijke leden en 4 vertegenwoordigers namens stakeholders op de Zaanse Schans (vereniging Zaansche Molen, Zaans Museum, Zaanse Schans Vastgoed NV en de ondernemersvereniging Zaanse Schans). De heer Remkes heeft in zijn advies in mei 2019 reeds geconstateerd dat het huidige bestuursmodel ‘’is ingericht op polderen, terwijl als het er echt op aan komt en keuzes moeten worden gemaakt dit niet werkt’’.

Prof. Minderman heeft in zijn advies van december 2019 in lijn met het advies van de heer Remkes voorgesteld een volledig onafhankelijk bestuur te installeren, bestaande uit 3 personen. De slagvaardigheid van het stichtingsbestuur wordt hiermee vergroot. Tegelijkertijd blijven stakeholders actief betrokken bij de stichting, via het adviesorgaan Overleg Zaanse

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

6/9

gemeente Zaanstad

Schans. Om te komen tot een bestuur van drie onafhankelijke bestuurders, heeft stichting de Zaanse Schans een wervings- en selectiecommissie ingesteld voor het aanwijzen van een volledig nieuwe en onafhankelijk bestuur. Deze onafhankelijke selectiecommissie van 3 leden wordt gevormd door leden vanuit de verschillende invalshoeken waarbinnen de stichting opereert (erfgoed, bestuurlijk, ondernemerschap). Hierover is de raad geïnformeerd in een RIB op 12 mei 2021 (2021/9635). Zodra, na een positief besluit van de raad op deze statutenwijziging, de notaris de akte van de statutenwijziging heeft gepasseerd, zal het nieuwe bestuursmodel in werking treden. Het huidige stichtingsbestuur zal dan aftreden en worden vervangen door het nieuwe bestuur (zie tevens paragraaf ‘Aansluiting externe ontwikkelingen’). 2. Introductie adviesorgaan Overleg Zaanse Schans Onderdeel van het advies van prof. Minderman is de oprichting van een adviesorgaan dat (op onderdelen bindend) adviseert richting het stichtingsbestuur; het Overleg Zaanse Schans (OZS). Het doel van het OZS is het waarborgen van inspraak en participatie van de belanghebbende groepen bij het functioneren en de ontwikkeling van de Zaanse Schans. In het OZS hebben de belangrijkste stakeholders op de Zaanse Schans zitting (bewoners, ondernemers, musea, vereniging de Zaansche Molen, gemeente Zaanstad).

Eventuele andere stakeholders kunnen deelnemen aan het overleg indien dit nodig of wenselijk is. Over een aantal beleidsaspecten, met de toekomstige bijstellingen/wijzigingen van de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans als belangrijkste, moet advies aan het OZS worden gevraagd. Dit advies is niet bindend. Het OZS heeft bovendien instemmingsrecht bij de vaststelling van de jaarstukken van de Stichting. Hiermee heeft het OZS stevige invloed op het bestuur; bij het onthouden van goedkeuring van de jaarstukken door het OZS zal het stichtingsbestuur moeten aftreden. Deelname gemeente Zaanstad aan het Overleg Zaanse Schans Stichting de Zaanse Schans heeft de gemeente gevraagd met stemrecht (over de adviezen aan het stichtingsbestuur) deel te nemen aan het OZS. Hier is grondig over nagedacht en hebben zowel intern binnen de gemeente als tussen de gemeente en stichting vele gesprekken over plaatsgevonden. Het College heeft besloten de gemeente Zaanstad met stemrecht deel te laten nemen aan het OZS. Hier ligt een aantal redenen en argumenten aan ten grondslag: - Gemeentelijke deelname aan het OZS geeft statuur aan dit overlegorgaan. De gemeente laat zien het belangrijk te vinden dat alle stakeholders op de Zaanse Schans met elkaar in gesprek zijn en blijven. De gemeente is één van de belangrijke stakeholders op de Zaanse Schans en deelname aan het OZS borgt haar betrokkenheid.

Bovendien heeft de gemeente door haar deelname goed zicht op wat leeft onder de stakeholders. Afzien van gemeentelijke deelname aan het OZS brengt het grote risico met zich mee dat het belang en de urgentie voor andere stakeholders om aan het OZS deel te nemen, afneemt. Dit zou kunnen leiden tot mislukken van het OZS, nog voor het is ingericht. - Deelname aan het OZS zonder stemrecht maakt de gemeente ongelijkwaardig ten opzichte van andere deelnemers aan het OZS. Prof. Minderman illustreert dit in zijn review van februari 2021: ‘’In het advies is de participatie van de gemeente gelijkwaardig, doch naar haar aard en belang zeker niet gelijk. De gemeente heeft een brede maatschappelijke verantwoordelijkheid: het publiek belang. Het is echter zo dat géén van de partijen een gelijk belang heeft omdat de belangen voor allen wezenlijk zijn en nogal verschillen: voor huurders raakt het beleid hun primaire woonrecht. De ondernemers hebben een verantwoordelijkheid naar werknemers en investeerders: het gaat om voortbestaan. Wie zal zeggen welk belang hoger is dan het andere? Daarom: een gelijkwaardige rol in het overleg, op basis van ongelijke belangen.’’

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

7/9

-

gemeente Zaanstad

Een formeel stemrecht (over de te definiëren adviezen) in het OZS maakt dat de gemeente ten minste moet deelnemen aan het OZS en in het overleg met de partners zich moet uiten. Zoals prof. Minderman in zijn review van februari 2021 formuleert: ‘’Dit stemrecht betekent immers een kans op gemeentelijke beïnvloeding van het proces van advisering, gericht op consensus. Anders gezegd: een kans om in het adviestraject al met een eenstemmig advies te komen, is een kans die niet verloren mag gaan.’’ In de praktijk kan het voorkomen dat de vertegenwoordig(st)er van de gemeente Zaanstad in het OZS, over bepaalde zaken geen uitspraak kan doen, of het voorbehoud dient te maken dat het betreffende onderwerp (nog) onderwerp is van politieke besluitvorming. Feitelijk geldt dit voor alle deelnemende partijen aan het OZS. Een concreet voorbeeld hiervan is het feit dat de gemeente deelneemt aan het OZS (het OZS adviseert het stichtingsbestuur over de Ontwikkelstrategie) en in het proces ook zelf de Ontwikkelstrategie vaststelt (zie ook art. 6 in de voorliggende statutenwijziging). Het is dan ook van belang dit (politieke) voorbehoud expliciet te benoemen, zodat er geen verkeerde verwachtingen ten aanzien van de gemeente ontstaan. In dergelijke gevallen zal de gemeente zich in het OZS moeten onthouden van stemming.

3. Eventuele volgende statutenwijzigingen worden voorgelegd aan het college van B&W Met de nieuwe statuten wordt de gemeentelijke instemming bij een toekomstige statutenwijziging bij het college van B&W belegd. In de huidige statuten is deze bevoegdheid nog bij de gemeenteraad belegd. Hoewel het in zijn algemeenheid niet gangbaar is dat de gemeente in dient te stemmen met statutenwijzigingen van externe partijen, is een uitzondering bij Stichting de Zaanse Schans gerechtvaardigd, gezien het unieke publieke karakter van de Schans, zijnde een toeristische trekpleister van formaat gelegen in de openbare ruimte. Met de mogelijkheid om statutenwijzigingen goed- dan wel af te keuren houdt de gemeente een instrument in handen om vanuit haar publieke verantwoordelijkheid te kunnen sturen op de Schans. In het duale politieke stelsel is dit (be)sturingsmechanisme echter beter op zijn plaats bij het college van B&W, dat een besturende taak heeft. 4. Overige moderniseringen Tot slot is een aantal moderniseringen toegepast in de statutenwijziging. Zo is bij de vergoeding voor bestuurders verwezen naar de normen voor toezichthouders uit de Wet Normering Topinkomens en is de omschrijving van het doel van de stichting geactualiseerd. De voorzitter van het stichtingsbestuur zal niet meer, zoals nu het geval, door de gemeenteraad worden benoemd.

Het bestuur wijst de voorzitter uit zijn midden aan, na advisering door het OZS. Het OZS adviseert tevens over het profiel van de te benoemen bestuurders. Ook wordt een actieve relatie gelegd met en is een definitie opgenomen van de Ontwikkelstrategie Zaanse Schans. Draagvlak Na het opstellen van eerste concept-statuten op basis van het advies van prof. Minderman (december 2019), heeft stichting de Zaanse Schans deze concept-statuten in het najaar van 2020 voorgelegd aan de betrokken stakeholders. De stichting heeft hierover meerdere gesprekken gevoerd met de betrokken erfgoedpartijen, bewoners, ondernemers en de gemeente. Op basis van deze gesprekken zijn aanpassingen aan de concept-statuten gemaakt. In februari 2021 heeft prof. Minderman op een volgende versie van de conceptstatuten een review gegeven. Daartoe heeft hij de concept-statuten naast zijn oorspronkelijke advies gelegd. Op basis van deze review heeft de stichting een aantal zaken aangepast en is zij met een aantal stakeholders in gesprek gegaan. Dit gehele traject heeft geresulteerd in de versie van de statuten die nu aan de raad voorligt.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

8/9

gemeente Zaanstad

Aansluiting externe ontwikkelingen Zodra het nieuwe bestuursmodel in werking treedt, treedt het huidige stichtingsbestuur af. De stichting heeft een selectie- en benoemingscommissie samengesteld voor het aanwijzen van een volledig nieuw en onafhankelijk bestuur. Deze onafhankelijke selectiecommissie van 3 leden wordt gevormd door leden vanuit de verschillende invalshoeken waarbinnen de stichting opereert (erfgoed, bestuurlijk, ondernemerschap). De selectiecommissie heeft een voorstel gedaan voor een nieuw stichtingsbestuur, waarmee het huidige stichtingsbestuur op 13 juli 2021 heeft ingestemd. Inmiddels is een van de beoogde bestuursleden echter niet meer beschikbaar en worden gesprekken gevoerd met een andere kandidaat. Het nieuwe bestuur van stichting de Zaanse Schans zal bestaan uit Josette de Goede, Jaap Reijnders en een derde persoon. In de eerstvolgende bestuursvergadering van stichting de Zaanse Schans na het passeren van de statutenwijziging bij de notaris, zal het huidige bestuur aftreden en het nieuwe bestuur worden geïnstalleerd. Financiële consequenties Er zijn geen financiële consequenties. Juridische consequenties Beslispunten raadsvoorstel Met dit voorstel worden twee besluiten aan de raad gevraagd, waarbij twee successievelijke stappen worden doorlopen: 1.

Goedkeuring te verlenen aan gewijzigde statuten van de Stichting de Zaanse Schans, conform de door de Rechtbank Noord-Holland op 16 november uitgesproken beschikking. Met dit besluit wordt de zinsnede ‘’zonder dat in het bestuur een vacature bestaat’’ geschrapt uit de huidige statuten; 2. Nadat de raad akkoord is gegaan met beslispunt 1, als zelfstandig besluit goedkeuring te verlenen aan de algehele statutenwijziging, op basis van het besluit van het stichtingsbestuur d.d. 23 november 2021. Het besluit van het stichtingsbestuur is genomen onder de opschortende voorwaarde dat de gemeenteraad goedkeuring verleent aan de aanpassing zoals deze is gedaan door de Rechtbank Noord-Holland in de door haar op 16 november 2021 uitgesproken beschikking. De wijze waarop de beslispunten zijn geformuleerd, borgt dat de twee stappen daadwerkelijk na elkaar worden genomen. Gemeentelijke deelname aan OZS Bij gemeentelijk deelname aan het OZS bestaat het risico dat de vertegenwoordiger van de gemeente Zaanstad uitspraken doet waar de gemeente in haar politieke besluitvormingsproces door partijen aan wordt gehouden. Het is van belang dat de gemeente (blijvend) benadrukt dat uitspraken in het OZS onder voorbehoud zijn van het politieke proces en de bestuurlijke besluitvorming.

Hoger beroep termijn beschikking rechtbank Met betrekking tot de beschikking van de rechtbank waar in dit voorstel naar wordt verwezen, geldt dat deze een hoger beroep termijn van 3 maanden kent, maar de beschikking is uitvoerbaar bij voorraad verklaard. Dit is ook reeds toegelicht in het wethoudersmemo dat op 23 november 2021 met de raad is gedeeld en betekent dat de wijzigingen al kunnen worden doorgevoerd bij het nog lopen van de beroepstermijn. Communicatie/ vervolgtraject Na goedkeuring van de statutenwijziging door de raad, draagt het bestuur van stichting de Zaanse Schans zorg voor het passeren van de akte bij de notaris. Vanaf dat moment treden de nieuwe statuten in werking. Opsteller: Egging, M. Versie: 14-12-2021 15:28:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9731

9/9

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: Om de door het stichtingsbestuur gewenste statutenwijziging mogelijk te maken, worden 2 beslispunten aan de raad voorgelegd: 1. Goedkeuring te verlenen aan de wijziging van de statuten van Stichting de Zaanse Schans conform de beschikking van 16 november 2021 van de rechtbank Noord-Holland (C/15/317330); 2. Indien de raad akkoord is met beslispunt 1, als zelfstandig besluit goedkeuring te verlenen aan de algehele statutenwijziging, op basis van het besluit van het stichtingsbestuur d.d. 23 november 2021.

In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,