RV Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba)

2021/11329

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba) Gevraagd besluit Het vaststellen van het Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba) als onderdeel van de welstandsnota, inhoudende het integreren van het Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba) als onderdeel van de welstandsnota waarbij het als juridisch kader fungeert voor aanvragen en beoordeling van omgevingsvergunningen. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal In samenwerking met coöperatie de Vlijt, ontwikkelaar en eigenaar van het Meneba-complex in Wormerveer, werkt de gemeente aan de herontwikkeling van het fabriekscomplex naar woningen en stedelijke voorzieningen, project Zaankwartier. Op 8 oktober 2019 is daarvoor een anterieure overeenkomst gesloten. Er is eveneens een Masterplan opgesteld, waarin de ontwerpkaders voor de transformatie naar een nieuwe bruisende wijk om te wonen, te werken en te recreëren zijn beschreven. Op 19 januari 2021 bent u geïnformeerd over de Cultuurhistorische Verkenning Meneba (Erfgoed Zaanstad, juni 2020), waarin de ontwikkelgeschiedenis van de locatie wordt beschreven en de cultuurhistorische waarden worden geformuleerd. Deze verkenning is door het college vastgesteld en aan uw raad ter kennisneming voorgelegd. Het Masterplan en de Cultuurhistorische Verkenning zijn de basis voor het Beeldkwaliteitsplan.

Daarin worden de kernkwaliteiten van het plan omschreven, de ruimtelijke karakteristieken van de huidige bebouwing en de uitgangspunten en de criteria voor de herontwikkeling. Op het Beeldkwaliteitsplan is de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4. van de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing. Na akkoord van het college op het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan en de vrijgave voor inspraak en het informeren van de raad via een raadsinformatiebrief (2020/429) op 19 januari 2021 is het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan Meneba van 15 februari 2021 tot en met 29 maart 2021 ter inzage gelegd. Hierop zijn geen zienswijzen ingediend. Het Beeldkwaliteitsplan is niet gewijzigd ten opzichte van het ontwerpBeeldkwaliteitsplan. Nu wordt het plan ter vaststelling voorgelegd en na de vaststelling wordt het Beeldkwaliteitsplan onderdeel van de welstandsnota en kan het als juridisch toetskader worden gebruikt bij de beoordeling van plannen en aanvragen omgevingsvergunningen. Aanleiding Uw raad is over de herontwikkeling geïnformeerd in het omgevingscarré op 25 jun 2019. In de Raadsinformatiebrief van 16 juli 2019 is uw raad geïnformeerd over het principe besluit om een anterieure overeenkomst te sluiten en op 19 januari 2021 is de raad geïnformeerd over de Cultuurhistorische Verkenning en het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan van Meneba.

Op het Beeldkwaliteitsplan is de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4. van de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing. Na akkoord op het ontwerpBeeldkwaliteitsplan van het college en de vrijgave voor inspraak op 19 januari 2021 is het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan Meneba van 15 februari 2021 tot en met 29 maart 2021 ter inzage gelegd. Hierop zijn geen zienswijzen ingediend. Het Beeldkwaliteitsplan is niet gewijzigd ten opzichte van het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan. Nu wordt het plan ter vaststelling voorgelegd aan het college en de raad en na de vaststelling wordt het Beeldkwaliteitsplan onderdeel van de welstandsnota en kan het als juridisch toetskader worden gebruikt bij de beoordeling van plannen en aanvragen omgevingsvergunningen. Beoogd resultaat

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/11329

2/5

gemeente Zaanstad

Na vaststelling door de raad wordt het Beeldkwaliteitsplan integraal onderdeel van de welstandsnota, zodat deze als juridisch kader fungeert bij beoordeling van plannen en toetsing van toekomstige omgevingsvergunningen. Kader - Op grond van de Woningwet is het mogelijk dat gemeenten welstandsbeleid voeren. De toetsing aan redelijke eisen van welstand moeten gemeenten laten beoordelen door een extern deskundige (artikel 12b Woningwet), de welstandscommissie. De welstandscommissie baseert haar advies op de welstandsnota. Hierin is het welstandsbeleid voor het gemeentelijk grondgebied vastgelegd door middel van criteria. - In de Erfgoedstrategie 2019-2023 van de gemeente is aangegeven dat het behouden en mogelijk versterken van de kwaliteit en haar identiteit bij (gebieds)ontwikkeling uitgangspunt is. Erfgoed wordt als basis genomen bij transformaties en verdichtingsopgaven van ontwikkelgebieden en cultuurhistorische waarden worden in stedenbouwkundige kader voor ontwikkeling opgenomen. - Wet Ruimtelijk Ordening. Argumenten en afwegingen Welstandsnota Zaanstad 2013 In de Welstandsnota Zaanstad 2013 zijn de uitgangspunten, beoordelingskaders en welstandcriteria opgenomen die de gemeente hanteert bij de beoordeling van bouwplannen.

De welstandsnota bevat geen welstandscriteria voor grotere (her)ontwikkelingsprojecten, die de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek doorbreken. Dit is het geval bij het project Zaankwartier (Meneba). Zaankwartier (Meneba) ligt binnen bedrijventerrein Noorderveld. Vanwege de voorgenomen transformatie zijn de geldende criteria voor welstand zoals opgenomen in hoofdstuk 5 van de nota niet van toepassing, omdat die criteria zijn gericht op een bedrijventerrein. De locatie Meneba is in kaart 1 van de welstandsnota opgenomen in het gebied ‘Indicatieve Aanduiding ZaanIJ’. Binnen ZaanIJ kan voor een locatie, op basis van een concreet ontwikkelplan, een kader voor welstandsbeoordeling worden gemaakt en vastgesteld als onderdeel van het welstandsbeleid. Daarvoor werkt de gemeente onder andere met beeldkwaliteitsplannen, waarin de welstandscriteria zijn opgenomen. In een beeldkwaliteitsplan staat de ambitie voor de gewenste kwaliteit van het te ontwikkelen gebied beschreven gevolgd door de richtlijnen van de locatie. Het Meneba-complex valt onder het Supervisieoverleg van MAAK.Noord. Het Supervisieoverleg is het platform waar ingediende ontwerpen van gebouwen, monumenten en openbare ruimte op het Zaankwartier (Meneba) door het supervisieteam worden beoordeeld aan de hand van het Beeldkwaliteitsplan en de gebiedspaspoorten en formeel van een advies worden voorzien.

Elke (deel)ontwerpfase tot en met de bouwaanvraagprocedure wordt afgerond met een advies. Het supervisieteam adviseert aan de Adviescommissie Welstand en Monumenten Zaanstad (AWMZ). Inspraak maakt onderdeel uit van de procedure tot vaststelling van het Beeldkwaliteitsplan. Visie dijken, paden en linten De Noorddijk ligt centraal in het plangebied Zaankwartier (Meneba) en maakt als rivierdijk onderdeel uit van de visie Historische linten, dijken, paden, welke op 3 september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld (2020/12619). Die visie en bijbehorende profielen zijn meegenomen in het Beeldkwaliteitsplan, waarbij dit profiel is ingepast in de meer industriële uitstraling van de openbare ruimte van Zaankwartier (Meneba). Cultuurhistorische objecten De objecten die in het Masterplan zijn geïnventariseerd als categorie 1 (hoge monumentwaarde, behoud is noodzakelijk) zijn in mei 2020 voorbeschermd als monumenten. Voor de aanwijzing van de panden als gemeentelijk monument zal het gebruikelijke proces voor het aanwijzen van monumenten worden doorlopen. In het Masterplan zijn ook categorie 2 panden benoemd, met een positieve monumentwaarde waarbij behoud wenselijk is. De gemeente pleit voor behoud van die gebouwen. Indien behoud niet mogelijk is dient onderbouwd te worden waarom dat niet mogelijk is. De cultuurhistorische waarden van de

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/11329

3/5

gemeente Zaanstad

panden wordt afgewogen tegen diverse aspecten die spelen binnen het project, zoals financieel, verkeerskundig, bouwtechnisch, stedenbouwkundig, duurzaamheid en de woningbouwopgave/differentiatie. In geval behoud niet mogelijk is dient een nieuw gebouw in dezelfde hoofdvorm en eenzelfde karakter te worden teruggebouwd, zodat recht wordt gedaan aan de cultuurhistorische waarden van het voormalige fabriekscomplex. Draagvlak - Het Supervisieteam MAAK.Noord en de Adviescommissie Welstand en Monumenten Zaanstad hebben positief geadviseerd het Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba). Beide teams zullen bij hun adviserende werkzaamheden de ontwerpen en voorstellen toetsen aan het Beeldkwaliteitsplan. - De eigenaar en ontwikkelaar van het Meneba-complex is betrokken geweest bij de uitwerking van de documenten en is akkoord met de inhoud. - Omwonenden en bedrijven zijn geïnformeerd over de plannen. Er is een enquête uitgevoerd onder zowel omwonenden als bedrijven om inzicht te krijgen in behoeftes, wensen en ideeën. De resultaten zijn voor iedereen inzichtelijk op de website www.meelfabriek.info. - Er zijn twee denktanksessies georganiseerd waar bewoners bedrijven en belangenverenigingen in hebben deelgenomen. Uit alle reacties blijkt een breed draagvlak voor de herontwikkeling. De verslagen van de denktanksessies zijn te vinden op www.meelfabriek.info.

- Op 6 oktober 2020 is een digitale informatie avond georganiseerd voor de bedrijven op bedrijventerrein Noorderveld. De bedrijven staan in beginsel positief tegenover de ontwikkeling; belangrijk aandachtspunt en zorg van de bedrijven betreft toename van verkeer en daarmee verslechterde bereikbaarheid van het bedrijventerrein en voldoende milieuruimte voor de bedrijven in relatie tot nieuw te realiseren woningen. Nieuwbouw van woningen betekent o.a. dat de milieuruimte van enkele bedrijfskavels planologisch moeten worden afgeschaald. Die aspecten wordt meegenomen bij de uitwerking en het bestemmingsplan. - Het Beeldkwaliteitsplan heeft van 15 februari tot en met 29 maart ter inzage gelegd. Dit is gecommuniceerd via de Staatscourant, www.overheid.nl en www.zaanstad.nl. Er zijn in deze periode geen zienswijzen ingediend. Het Beeldkwaliteitsplan is niet gewijzigd ten opzichte van het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan. Aansluiting externe ontwikkelingen - Het programma MAAK Zaanstad wil de kwaliteit en de leefbaarheid van de stad verbeteren en versterken. Noord is in de periode tot 2040 dé plek in Zaanstad waar mensen suburbaan en compact dorps kunnen wonen. Sterke kanten als water, groen en erfgoed worden goed benut. In Noord kunnen mensen prettig opgroeien en oud worden.

Meneba voegt door herontwikkeling woningen met een gedifferentieerde programmering, bedrijvigheid en voorzieningen toe. Ze houdt cultuurhistorisch erfgoed in stand en maakt de Zaan toegankelijk. De typische blikvangers van het industriële complex blijven behouden. - In het kader van het Zaans Mobiliteitsplan wordt een pilot uitgewerkt voor Zaanstad Noord. Daarbij zijn een aantal speerpunten geformuleerd, waaronder het verbeteren van de bereikbaarheid en terugdringen van de parkeerdruk. Eén van de maatregelen is verbetering van bereikbaarheid voor bedrijventerrein Noorderveld 2, door aanpassing van de aansluiting Witte Bijlweg–Ned Benedictweg inclusief een verkeersregelinstallatie. Er wordt nog bestudeerd of aanvullende maatregelen elders nodig zijn voor verbeterde bereikbaarheid. - Voor het project Zaankwartier (Meneba) is een MobiliteitsProgramma van Eisen (MPVE) opgesteld, met uitgangspunten voor mobiliteit voor het project. De focus is vooral gericht op minder autogebruik en –bezit en meer vervoer via andere middelen. Mobiliteitsconcepten die worden onderzocht bij Zaankwartier (Meneba) hebben een bredere relatie met de omgeving, zoals openbaar vervoer en flankerend parkeerbeleid. In de gebiedsuitwerking rondom het Zaankwartier (Meneba) is de relatie met Wormerveer van groot belang.

De dynamiek die bij het Zaankwartier (Meneba) ontstaat zal uitstralen naar de omliggende gebieden zoals Wormerveer

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/11329

4/5

gemeente Zaanstad

Noord, Krommenie en Wormerland. Dit vraagt om op termijn stedelijke herinrichting van de Ned Benedictweg, Noordsterpark en Noorderveld. Financiële consequenties Het vaststellen van het Beeldkwaliteitsplan is kaderstellend en heeft geen directe financiële consequenties. Juridische consequenties Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) dient bij het opstellen van bestemmingsplannen een beschrijving te worden opgenomen van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden. Dit betekent dat de gemeente een analyse moet doen naar de cultuurhistorische waarden van een gebied alvorens van dit gebied een (gewijzigd) bestemmingsplan wordt vastgesteld. De vastgestelde Cultuurhistorische Verkenning dient hierbij als input voor het toekomstige bestemmingsplan. Het Beeldkwaliteitsplan betreft een plan met eisen omtrent de inrichting van de openbare ruimte en eisen voor de architectonische uitwerking. Met het vaststellen van het beeldkwaliteitsplan als integraal onderdeel van de welstandsnota door de gemeenteraad geldt dit document als juridisch kader voor aanvragen omgevingsvergunning binnen dit gebied.

Het Beeldkwaliteitsplan wordt integraal onderdeel van de welstandnota en gebruikt bij de beoordeling van aanvragen omgevingsvergunning door de adviescommissie welstand en monumenten. Op het Beeldkwaliteitsplan is de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing. Daarom is het ontwerpBeeldkwaliteitsplan voor zienswijzen ter inzage gelegd (2021/29879). Na de periode van inspraak gaat de gemeenteraad nu over tot vaststelling van het definitieve beeldkwaliteitsplan. Met het principebesluit Anterieure overeenkomst Meneba (2019/16984) is het college akkoord gegaan met het pakket aan afspraken over de gemeentelijke beleidsdoelstellingen zoals die in de Anterieure overeenkomst van Meneba (2019/23133) zijn overeengekomen. Onderdeel van de AO is het Masterplan, waarin de visie voor het ontwikkelgebied Meneba is overeengekomen. Met het Beeldkwaliteitsplan wordt een juridisch kader gecreëerd voor het kunnen realiseren van de ambities uit het masterplan. De Wabo heeft een directe relatie met de welstandsnota. Zo bevat de Wabo in artikel 2.10, lid d, de weigeringsgrond voor een omgevingsvergunning wanneer een bouwwerk niet voldoet aan redelijke eisen van welstand waarvoor de criteria in de welstandsnota zijn opgenomen.

Een door de raad vastgesteld Beeldkwaliteitsplan geeft aanvullende criteria op de welstandsnota en wordt daarmee een toetsdocument bij de planuitwerking en beoordeling van een aanvraag omgevingsvergunning. Communicatie/ vervolgtraject - Het ontwerp-Beeldkwaliteitsplan is gedurende 6 weken ter inzage gelegd, van 15 februari tot en met 29 maart. Publicatie heeft plaatsgevonden via de Staatscourant, overheid.nl en de website van de gemeente. - Het Beeldkwaliteitsplan wordt na vaststelling door de raad een integraal onderdeel van de Welstandsnota en fungeert als een juridisch kader voor de aanvraag van omgevingsvergunningen. - Het Beeldkwaliteitsplan wordt gepubliceerd op de website www.meelfabriek.info en de gemeentelijke websites. Opsteller: Gerven, van M. Versie: 13-7-2021 18:04:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/11329

5/5

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: Het vaststellen van het Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba) als onderdeel van de welstandsnota, inhoudende het integreren van het Beeldkwaliteitsplan Zaankwartier (Meneba) als onderdeel van de welstandsnota waarbij het als juridisch kader fungeert voor aanvragen en beoordeling van omgevingsvergunningen. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,