Reactie Vereniging Zaans Erfgoed op voorstel gemeenteraad

2021/26078

Aan de heer J. van der Werf Zaandam, 11 oktober 2021 Betreft: RIB Vaststellingsproces Waarderingskaarten, Criteria en richtlijnen Woningbouwwijken 1900 - 1945

Geachte heer Van der Werf, In reactie op het aangehaalde concept, hieronder het volgende: Nadat de gemeenteraad heeft besloten om aan de hand van vragen van individuele raadsleden/-fracties het gesprek met de corporaties opnieuw aan te gaan, heeft Vereniging Zaans Erfgoed de Raadsgriffie verzocht daarbij betrokken te worden. In tegenstelling tot de corporaties bij het eerste gesprek met de Raad heeft de Agendacommissie wel positief gereageerd op ons verzoek tot deelname aan dit vervolg.. Vervolgens hebben wij begrepen dat de corporaties excursies hebben georganiseerd in de vroeg twintigste eeuwse sociale woningbouwwijken, waarvoor onze vereniging niet is uitgenodigd. Van een nieuw gesprek met de Raad is het helaas niet gekomen. Er is gewerkt aan een nieuwe Raadsinformatiebrief waarover (het concept), na een eerste gesprek, commentaar is gevraagd. Met enige verwondering hebben wij ons afgevraagd wie nu feitelijk de agenda van de Gemeenteraad vaststelt. Hierbij het commentaar op het concept RIB: In het kader van de programma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen hanteert het Erfgoedplatform voor de Kunsten ’92 de leus: ‘Erfgoed is van ons allemaal’. Dit betekent dat het lot van erfgoed een publieke aangelegenheid is waarover het gemeentebestuur beschikt en niet een willekeurige eigenaar en/of gebruiker van dat goed.

Dat wil onze vereniging graag zo houden temeer daar erfgoed het aanzien en de kwaliteit van onze stad bepaalt. Mooie stadsdelen, dorpen en bijzondere landschappen lijken gewoon, maar dat is het niet: ze zijn buiten-gewoon. Dat blijkt onder andere uit de inventarisatie en ordewaarderingen van de gemeente, waarin de orde 1 en 2 categorieën kwalitatief vergelijkbaar zijn met panden die de monumentale status hebben van het Rijk, de Provincie of de Gemeente. Die status verbiedt sloop, behoudens in hoog uitzonderlijke situaties waartoe alleen de status-toekenner uiteindelijk kan besluiten. In Zaanstad wordt er een afweging gemaakt, of de wijken met de orde 1 en/of 2 waardering gerenoveerd of gesloopt worden, via een uitgebreide procedure waarin nagenoeg alleen de eigenaar/gebruiker wordt betrokken. Hierbij is monumentaal waardig erfgoed een van de 10 aspecten waarbij wordt gewogen. De corporaties hebben al aangegeven erfgoed te respecteren maar meer gewicht te leggen bij de andere aspecten die worden beschouwd. De gemeente wil bedoelde wijken beter tegen sloop beschermen door de welstandscriteria aan te scherpen en deze criteria al vroeg in het proces toe te passen. In het procesvoorstel in deze concept RIB zijn feitelijk alleen de gemeente, de corporaties en hun huurders betrokken.

Door de Overlegwet is er al een overlegstatus tussen corporaties en bewonerscommissies in stadsvernieuwingsgebieden.

1

2021/26078

Er is echter nog geen plek gevonden voor andere omwonenden en bijvoorbeeld erfgoedverenigingen in het proces van planvorming. Volgens de nieuwe Omgevingswet is de gemeente voor de vormgeving van dat proces verantwoordelijk. Onze vereniging pleit ervoor om al met de inspraak te starten op het moment dat gesproken gaat worden over toepassing van het afwegingskader. Uit bovenstaande hopen wij dat u begrijpt dat het vaststellen van Stads- en Dorpsgezichten een gemeentelijk instrument is om ons monumentaal waardige erfgoed te beschermen. Onze vereniging juicht het van harte toe indien met name die wijken uit de inventarisatie met de orde 1 en/of 2 die status wordt toegekend. Alle partijen weten dan immers waar de eindverantwoordelijk ligt en kan niet langer uit allerlei uithoeken argumenten verzamelen om bevoegdheden ter discussie te stellen of naar zich toe te trekken. Erfgoed is van iedereen en de Gemeenteraad vertegenwoordigd iedereen. Geef die verantwoordelijkheid niet uit handen.

Met vriendelijke groet,

Peter Tange Ron Kiburg

2