Raadsvoorstel Zienswijze gewijzigde begroting 2021

2021/13364

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Zienswijze gewijzigde begroting 2021, primaire begroting 2022 en meerjarenraming 20232025 Participatiebedrijf Werkom Gevraagd besluit Akkoord te gaan met een positieve zienswijze op de gewijzigde begroting 2021, primaire begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Participatiebedrijf Werkom. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Op grond van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zaanstad Purmerend worden de raden van de gemeenten in de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven op de toegezonden gewijzigde begroting 2021, de primaire begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 (hierna: begroting). De zienswijze ligt nu voor om te worden vastgesteld door de gemeenteraad. De begroting sluit aan bij de Kadernota Werkom 2022, die op 17 maart 2021 ter kennisname naar de raad is gestuurd. In 2020 is het traject van strategische heroverweging Werkom gestart nadat bleek dat de huidige (financiële) werkwijze onvoldoende toekomstbestendig is. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden die raken aan de oorspronkelijke bedrijfsvoering om Werkom het bedrijf te laten zijn waarvoor het is opgericht met een passend financieel kader.

Eind 2020 bleek dat geen van de uitgewerkte scenario’s passend is, daarom nemen we meer tijd voor de doorontwikkeling van Werkom naar een gezond wsw-bedrijf dat past bij ons participatiebeleid. In de begroting 2022 van Werkom wordt vooralsnog de huidige infrastructuur in stand gehouden en uitgegaan van ongewijzigd beleid met een (beperkt) aantal pilots. De gewijzigde begroting 2021 en de primaire begroting 2022 is sluitend, doordat de operationele tekorten kunnen worden opgevangen door onttrekkingen aan de algemene reserve. Voor 2023 en de jaren daarna wordt in samenwerking met Purmerend en Werkom gewerkt aan een antwoord op de volgende vraag: Hoe verbinden we de inhoudelijke opgave om een publieke voorziening in te richten- voor de inwoners die het meest kwetsbaar zijn op de arbeidsmarktaan een passend financieringsmodel op basis waarvan Werkom perspectief heeft om op de middellange termijn voort te bestaan en handen en voeten kan geven aan het beleid volgens de bedoeling? Daarnaast wordt gewerkt aan en gestuurd op de verbetering van de huidige opdracht. Aanleiding Artikel 15 lid 3 en lid 7 van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zaanstad Purmerend schrijft voor dat de raden van de deelnemende gemeenten om een zienswijze wordt gevraagd op begrotingen van de GR en wijzigingen in begrotingen. Met dit voorstel geeft het college uitvoering aan deze artikelen.

Beoogd resultaat Het voorstel heeft tot doel dat uw raad tijdig een zienswijze kan geven op deze financiële stukken. Kader Wet sociale werkvoorziening Participatiewet Wet gemeenschappelijke regelingen Gemeenschappelijke Regeling participatiebedrijf Purmerend-Zaanstad Kadernota Werkom 2022 Bijdrageverordening participatiebedrijf Zaanstad Purmerend

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/13364

2/5

gemeente Zaanstad

Argumenten en afwegingen Werkom voert voor de gemeenten Zaanstad en Purmerend de taken in het kader van de Participatiewet en Wet sociale werkvoorziening uit. De intentie waarom Werkom is opgericht was om een leerwerkbedrijf te hebben voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. De uitstroom van Wsw-medewerkers wordt gecompenseerd door het bieden van tijdelijke arbeidsplaatsen voor een mix van mensen, zowel nieuw beschut als mensen met een uitkering op grond van de participatiewet. In die zin zijn de doelen van Werkom de volgende: 1) Mensen met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk helpen, bij voorkeur bij een gewone werkgever. Dit geldt voor zowel de reguliere participant, als ook kandidaten met een doelgroepindicatie of nieuw beschut. 2) Werk bieden aan mensen die dit nog niet bij een reguliere werkgever kunnen vinden. 3) Mensen begeleiden naar het werk van morgen. 4) In samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven zorgen voor omscholingsmogelijkheden om de vaardigheden te leren die nu en straks op de arbeidsmarkt worden gevraagd. 5) Werkgevers adviseren en ondersteunen bij inclusief ondernemen. Het eerste jaar was voor Werkom een transitiejaar. In 2019 is binnen Werkom volop ingezet op de verdere doorontwikkeling van de dienstverlening aan werkzoekenden, werknemers en werkgevers.

Begroting De gewijzigde begroting 2021 laat een hoger negatief resultaat zien dan was geraamd. De primaire begroting had een negatief resultaat van € 346.015. Dit is in de gewijzigde begroting € 1.019.890. Het grootste deel van het verschil van € 673.875 is te verklaren doordat het verwachte Btw-voordeel van € 500k niet in 2021 wordt ontvangen, maar al in 2020 is gerealiseerd. Dit voordeel is in 2020 toegevoegd aan de algemene reserve en wordt in 2021 weer onttrokken. Naast het effect van de BTW wordt het verschil (€ 174k) verklaard door hogere personeelskosten en hogere onderhoudskosten. De hogere personeelskosten zijn het gevolg van de pilot tijdelijke dienstverbanden en de extra inzet die nodig is om de hogere aantallen kandidaten in begeleiding te kunnen ondersteunen. Deze hogere kosten wordt gecompenseerd doordat de verwachte omzet als gevolg van nieuwe opdrachten hoger is, gemeenten extra budgetten beschikbaar stellen, door lagere afschrijvingen en een onttrekking aan de algemene reserve. Het tekort in 2022 bedraagt € 316k. Ook dit tekort kan worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve. De stand van de algemene reserve per einde 2022 wordt begroot op € 679k. Dit wordt nog niet begroot als dekking voor tekorten van 2023 en verder, omdat de uitkomsten van het proces van de strategische herijking nog niet bekend zijn.

In afwachting van de uitkomsten van de strategische herijking, zet Werkom voor de begroting 2022 door op de lijn om de leeggekomen plekken binnen het werkleerbedrijf in te vullen met nieuwe doelgroepen. Het gaat dan om mensen uit de Participatiewet met een indicatie beschut werk, mensen met een doelgroepindicatie waarvoor een loonkostensubsidie beschikbaar is, en mensen uit de Participatiewet zonder indicatie. Werkom streeft ernaar het negatieve effect van deze keuze op het resultaat te beperken door: • Efficiënter te werken (optimaliseren processen) • Effectiviteit te vergroten (focus op leren binnen de gehele organisatie) • Openvallende plekken opvullen om capaciteit te blijven gebruiken • Verzuim te reduceren Werkom richt de processen in om de productiviteit te verhogen en wil anderzijds de algemene reserve inzetten ter dekking van het resterende tekort. Daarnaast investeert Werkom in het versterken van de Werkom Methode om voor groepen met een relatief korte afstand tot werk

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/13364

3/5

gemeente Zaanstad

meer uitstroomkansen te realiseren en sorteert Werkom voor richting de samenwerking en versterking van de regionale mobiliteitsteams en het WSP. Voor deze laatste twee investeringen worden regionale middelen ingezet. Strategische heroverweging De aanleiding en de probleemstelling van het vraagstuk dat we onderzoeken binnen de strategische heroverweging is meervoudig. Werkom heeft sinds 2018 een bredere doelstelling gekregen als ontwikkelbedrijf voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. De inwoners hebben behoefte aan mogelijkheden om zich te ontwikkelen en bemiddeld te worden naar betaald werk naar vermogen. Het financieringsmodel waar de organisatie op is gebaseerd is niet houdbaar door diverse ontwikkelingen: 1. De Wsw-medewerkers die werkzaam zijn bij Werkom leveren met de productie een financieel resultaat op dat de infrastructuur van Werkom (voor een groot deel) dekt. Als gevolg van het dalend aantal Wsw-medewerkers is er spanning ontstaan tussen verschillende belangen binnen de organisatie, namelijk het behalen van voldoende financieel resultaat (of NTW) uit productie om de bestaande infrastructuur te kunnen handhaven en de ontwikkeling van mensen die zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt moeten worden begeleid.

De financieringsstructuur die hieraan ten grondslag ligt is met de oprichting van Werkom ongewijzigd voortgezet ten opzichte van haar voorloper BaanStede. Daardoor is het noodzakelijk te zoeken naar een financieringsmodel dat past bij de inhoudelijke opgave en ontwikkelingen. 2. Er zijn binnen de gemeenten en op landelijk niveau nieuwe inzichten ontstaan over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de effectiviteit van de Participatiewet en het aansluiten van de beroepsbevolking bij de vraag op de arbeidsmarkt en wat daarvoor nodig is. Dit leidt tot de wens voor een nieuw inhoudelijk kader over de participatieopgave en de rol van Werkom in het bijzonder. Binnen het traject wordt in samenwerking met Purmerend en Werkom gewerkt aan een antwoord op de volgende vraag: “Hoe verbinden we de inhoudelijke opgave om een publieke voorziening in te richten- voor de inwoners die het meest kwetsbaar zijn op de arbeidsmarkt- aan een passend financieringsmodel op basis waarvan Werkom perspectief heeft om op de middellange termijn voort te bestaan en handen en voeten kan geven aan het beleid volgens de bedoeling?” Inzicht op inhoudelijk en financieel gebied moet leiden tot nieuwe scenario’s op basis waarvan Werkom (financieel) kan voortbestaan en tegelijkertijd de ontwikkeling kan maken die nodig is Tegelijkertijd werkt Werkom aan de verbetering van de uitvoering van de huidige opdracht.

De opbrengsten van dit traject zal met de raden worden gedeeld om mee te praten over de gewenste toekomst richting. De voorstellen zullen in het eerste kwartaal 2022 ter besluitvorming zullen worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit zal dan door Werkom vertaald worden in de kadernota 2023 en de bijbehorende (meerjaren) begroting 2023. Draagvlak Het bestuur van Werkom heeft de gewijzigde begroting 2021, primaire begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 voorlopig vastgesteld. Voor de jaren 2023 en verder wordt voorgesorteerd op het in standhouden van de infrastructuur op het huidige niveau. Dit past niet in de bestaande opdracht en het bestaande beleidskader. Het vaststellen van een nieuw kader is bevoegdheid van de raad. Dit zal worden uitgewerkt en daarbij zullen meerdere scenario's worden voorgelegd die van invloed zijn op het meerjarig beeld. De jaren 2023 en verder zijn daarom ter kennisname aangenomen.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/13364

4/5

gemeente Zaanstad

Aansluiting externe ontwikkelingen Niet van toepassing Financiële consequenties In de gewijzigde begroting 2021 is een budget van €185.000 toegevoegd voor de uitvoering van de extra opdracht werken aan de poort in het kader van vitale stad. Hiervoor heeft de gemeente extra middelen vrijgemaakt. Daarnaast krijgt Werkom in 2021 extra middelen van Zaanstad voor de aanpak nieuwe instroom. Het budget voor de aanpak nieuwe instroom was nog niet bekend toen Werkom haar begroting opstelde. Daarom zijn deze middelen nog niet in de gewijzigde begroting 2021 opgenomen. De wijziging van de budgetten voor de P-wet taken in 2022 zijn geïndexeerd conform de afspraken van de gemeenschappelijke regeling. Deze indexatie bedraagt € 119.000. Dit is reeds bij de voorjaarsnota in de Zaanse begroting verwerkt. De gevolgen van de strategische herijking voor 2023 en verder worden betrokken in de Voorjaarsnota 2022-2026. Zaanstad betaalt Werkom de werkelijke Wsw-lasten. Er is in 2021 sprake van een toename van de Wsw loonkosten. Deze wordt verklaard, doordat Zaanstad met ingang van 2021 optreedt als betalende gemeente voor de Wsw-medewerkers van Over-gemeenten. Omdat Zaanstad ook het budget hiervoor ontvangt, is dit een budgetneutrale wijziging. De Wswlasten voor 2022 en verder passen binnen het Wsw-budget van de Zaanse begroting.

Juridische consequenties Het verzoek aan de raad voor een zienswijze op de gewijzigde begroting 2021, primaire begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 is een wettelijke verplichting op grond van artikel 35 Wet gemeenschappelijke regelingen en artikel 15, lid 3 en lid 7 van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zaanstad Purmerend. De raad is niet verplicht een zienswijze te geven. Communicatie/vervolgtraject Het college draagt zorg voor verzending van de zienswijze van de raad aan de gemeenschappelijke regeling. De brief wordt gericht aan Bestuur. In de brief wordt de zienswijze naar voren gebracht en zo nodig toegelicht. Ook wordt vermeld op welke datum de zienswijze door de raad is behandeld. Opsteller: Smit, L. Versie: 17-6-2021 12:55:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/13364

5/5

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: Akkoord te gaan met een positieve zienswijze op de gewijzigde begroting 2021, primaire begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Participatiebedrijf Werkom. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,