Raadsvoorstel Wijziging Verordening Maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020

2021/25511

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Wijziging Verordening Maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020. Gevraagd besluit De verordening tot wijziging van de verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020 vast te stellen. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Met de verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad legt de gemeente de lokale regels vast voor maatschappelijke ondersteuning. De verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020 (uit 2019) is met ingang van 2022 op enkele punten aangepast om aan de besparingsopgave te voldoen. Daarnaast zijn er zaken meegenomen die of eerder waren toegezegd (pgb tarieven materiële voorzieningen) of bijdragen aan de uitvoerbaarheid van de verordening. Het college legt deze wijzigingen ter goedkeuring voor aan de raad. De aanpassingen bestaan uit: - de hoogte van de pgb bedragen voor materiële voorzieningen; - verkorting van de termijn waarin het pgb niet is aangewend voor bekostiging van de voorziening waarvoor het pgb is verstrekt; - de kostprijs ter bepaling van de termijn van het abonnementstarief voor materiele voorzieningen; - de invoering van een jaarlijkse indexering op de pgb bedragen materiele voorzieningen en financiële tegemoetkomingen vervoerskosten.

Naast bovenstaande technische wijzigingen zijn er drie wijzigingen die voortkomen uit de besparingsopgave: - De limitering van het gebruik van het Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) - Harmonisatie AOV tarieven met OV tarieven. - De inzet van een activeringscoach in de toegang tot ondersteuning. Aanleiding De voorgestelde wijzigingen zijn een direct gevolg van de besparingsopgave, zoals vastgesteld door het College bij de Voorjaarsnota 2021. Daarnaast zijn er zaken meegenomen die of eerder waren toegezegd (pgb tarieven materiële voorzieningen) of bijdragen aan de uitvoerbaarheid van de verordening. Beoogd resultaat Met de voorstelde wijzigingen in de Verordening Maatschappelijke ondersteuning van de artikelen: - artikel 8, lid 4 onderdeel 9 (indexering financiële maatwerkvoorzieningen) en toevoeging lid 8 (AOV limitering) - artikel 11, lid 4 (Reële pgb tarieven materiele voorzieningen en indexering) - artikel 12, lid 4 (AOV harmonisatie met OV tarieven) - artikel 14, lid 4 (verkorten termijn waarin pgb wordt aangewend) en wijzigingen in de toelichting op de artikelen: - Artikel 5, lid 1 (inzet op activering zelfredzaamheid burger) - Artikel 12 (verheldering toelichting op eigen bijdrage) worden de besparingsopgaven juridisch gedekt, wordt de toepasbaarheid van de verordening in de uitvoering verbeterd en is de verordening tevens beter leesbaar en te begrijpen voor de inwoner.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25511

2/6

gemeente Zaanstad

Kader • Wet maatschappelijke ondersteuning 2020. •

Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020.

Argumenten en afwegingen Reële prijzen pgb materiële voorzieningen Voor 2021 was de Verordening maatschappelijke ondersteuning gewijzigd op een aantal technische punten. Het onderdeel hoogte pgb bedragen voor hulpmiddelen moest nog verder worden uitgezocht. Uitgangspunt bij pgb is dat de cliënt met een pgb in staat moet zijn om maatwerkvoorzieningen (waaronder hulpmiddelen) van derden te betrekken. Daarbij kan de gemeente zich baseren op: - de tarieven van de gecontracteerde hulpmiddelen leverancier; - een marktonderzoek naar de tarieven; - de opgedane ervaringen (voor welke artikelen vragen burgers over het algemeen een pgb aan, feedback van de burgers over de hoogte van het pgb). ● Het nadeel van de toepassing van de tarieven die via een aanbesteding tot stand komen is dat de kostprijs per aanbesteding kan verschillen, dit is namelijk afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt met betrekking tot de onderdelen waaruit het tarief is opgebouwd. ● Een marktonderzoek zou voor het gehele assortiment toereikende pgb tarieven opleveren, maar de ervaring heeft geleerd dat de burgers over het algemeen voor een paar artikelen pgb aanvragen. Zo’n marktonderzoek zal daarnaast kunnen leiden tot hogere pgb tarieven voor de andere artikelen, wat een aanzuigende werking kan hebben, met hogere uitgaven voor de gemeente tot gevolg.

● Gebleken is dat de in de vorige hulpmiddelen contract (2016-2020) vastgestelde ZIN tarieven voor de meeste burgers toereikend is. De toepassing van deze bedragen heeft in het verleden de minste klachten van burgers opgeleverd. Een jaarlijkse indexering maakt dat deze pgb tarieven bestendig blijven. Deze systematiek voor het bepalen van de pgb bedragen voor materiele voorzieningen is in de aangepaste verordening meegenomen. (art. 11 lid 4). Verkorten termijn waarin een pgb kan worden ingetrokken als het niet wordt aangewend voor bekostiging van de voorziening waarvoor pgb is toegekend. Een beslissing tot verlening van een pgb kan worden ingetrokken als dit niet binnen een bepaalde termijn wordt aangewend voor de aanschaf van een noodzakelijke voorziening. Thans staat deze termijn op 6 maanden. De termijn van 6 maanden is lang als het wordt afgezet tegen de noodzaak van de toegekende voorziening en t.a.v. de immateriële voorzieningen maakt dit een groot deel uit van de duur van de toegekende voorziening (2 jaar). Een termijn waar binnen 3 maanden het pgb wordt aangewend voor de aanschaf van een voorziening zou hier meer passen. De wijziging van de termijn is verwerkt in artikel 14 lid 4 Aanpassing toelichting op artikel 12 m.b.t.

eigen bijdrage De invoering van het abonnementstarief in 2020, waarbij een standaardbedrag op iedereen, ongeacht het inkomen, van toepassing is, heeft ervoor gezorgd dat de kostprijs van een artikel (de prijs die bij contractering is vastgesteld) alleen nog invloed heeft op de termijn waarover eigen bijdrage moet worden betaald. Per 2017 is de kostprijs voor materiele verstrekkingen gelimiteerd tot 50% van de inkoopprijs (destijds vanuit het oogpunt om de eigen bijdrage voor personen met een hoog inkomen te beperken). Deze regeling is met de diverse aanpassingen van de verordening na 2017 niet komen te vervallen, echter de toelichting op het artikel over de eigen bijdrage (artikel 12) is hier niet helder over en zal worden aangepast.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25511

3/6

gemeente Zaanstad

Indexering bedragen PGB en financiële tegemoetkomingen Een jaarlijkse wijziging van de verordening in verband met het aanpassen van bedragen is een administratieve belasting die kan worden ondervangen door de toepassing van een indexering op de bedragen voor PGB verstrekkingen en de Financiële tegemoetkomingen. Hiertoe wordt artikel 8 lid 4 en artikel 11 lid 4 aangepast. Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn de mogelijkheden voor besparingen in de Wmo besproken. Daarin zijn een aantal maatregelen over het AOV opgenomen, die we nader hebben uitgewerkt. De maatregelen zijn: - het instellen van een maximum te reizen aantal kilometers per jaar. - harmoniseren tarieven AOV met het OV. Deze maatregelen zijn uitgewerkt in het traject aanbesteding Doelgroepenvervoer (waaronder het AOV) 2022 en de Raad wordt over deze aanbesteding geïnformeerd in een Raadsinformatiebrief. Limitering reiskilometers Op grond van vaste jurisprudentie wordt een compensatie van 1500 tot 2000 kilometer als voldoende beschouwd om in de vervoersbehoefte te voorzien. Voorgesteld wordt om het aantal reiskilometers te limiteren op 1.500 per jaar met de optie tot maatwerk voor schrijnende gevallen.

De impact voor de gemiddelde reiziger is minimaal en gezien de aard van het reispatroon (veelal naar instellingen) hebben ook de personen die zeer frequent gebruik maken van het AOV voor sociaal recreatieve doeleinden ruim voldoende mogelijkheden met 1.500 km per jaar. Bij een overschrijding kan gebruik gemaakt worden van bijvoorbeeld het collectief vraagafhankelijk vervoer (CVV)1. Er zijn 79 gebruikers (op ruim 2.800 actieve reizigers) van het AOV die meer dan 1.500 km per jaar reizen. Voor schrijnende gevallen waarbij de 1.500 kilometer onvoldoende blijkt of het CVV niet een passende oplossing is, zal maatwerk worden geboden. Er worden gesprekken met de meest reizende gebruikers gepland. Artikel 8 lid 8 van de verordening wordt aangepast op 1.500 km. Harmonisatie tarieven AOV met tarieven OV Het uitgangspunt van het WMO-vervoer is dat deze qua tariefstelling voor wat betreft de eigen bijdrage van de gebruiker in lijn ligt met de OV-tarieven. Dat is in Zaanstad niet het geval; het AOV is nu goedkoper dan het reguliere OV. Om het vervoer op de lange termijn betaalbaar te houden, is het harmoniseren van het AOV-tarief met het OV-tarief noodzakelijk. De gemeente Zaanstad heeft regionaal het laagste opstaptarief voor het AOV. Andere regio’s hanteren tarieven die meer in lijn zijn met het reguliere ov-tarief.

De afgelopen jaren hebben de gebruikers van het AOV in Zaanstad gebruik kunnen maken van een lager tarief dan het regulier Openbaar Vervoer (instaptarief € 0,99 en prijs per kilometer € 0,174) en vergelijkbare voorzieningen in het land. Dat komt met name doordat voor langere tijd de tarieven niet zijn geïndexeerd met de prijsontwikkelingen van het OV. Het voorstel is om de tarieven gefaseerd (in twee stappen) te harmoniseren met het OV-tarief in onze regio en wel op 1-1-2022 en bij de start van het nieuwe contract AOV op 1-8-2022. Per 1-1-2022: Opstarttarief naar € 0,70 en tarief per km naar € 0,16 Per 1-8-2022: Opstarttarief naar € 0,99 en tarief per km naar € 0,17 Om deze maatregel te effecturen zijn een aantal stappen nodig op het gebied van de verordening en communicatie. Voor alle reizigers zal de maatregel impact hebben. Voor reizigers is het een gevoel dat hun reismogelijkheden worden beperkt vanwege de betaalbaarheid. Echter de maatregel is noodzakelijk om een beweging naar eigen kracht te realiseren. 1 Het CVV is onderdeel van de huidige overeenkomst. Het is een vervoerssysteem waar alle inwoners

van Zaanstad gebruik van kunnen maken in gebieden waar er bijvoorbeeld bijna geen bussen rijden. Het CVV is ook toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25511

4/6

gemeente Zaanstad

Dir leidt tot een aanpassing van artikel 12 lid 4 van de Verordening.

Toegang tot de Begeleidingsarrangementen. Een ander instrument dat zou kunnen leiden tot een besparing is de inzet van een activeringscoach met als doel cliënten te stimuleren in de zelfredzaamheid. Deze maatregel wordt gecombineerd met het bestaande leerprofiel, dat al tijdelijk ingezet kan worden om cliënten vaardigheden aan te leren en daarna de zorg weer af te schalen. De invulling van het werkterrein van een activeringscoach wordt voorlopig gezocht in al aanwezige manieren om inwoners te coachen in het activeren, zoals het bestaande leerprofiel en de aanpak van de wijkteams. Inzet van dit middel zal worden vastgelegd in de toelichting op artikel 5 lid 1 (onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en voorkeuren). Draagvlak De maatregelen zijn tot stand gekomen in samenspraak met de Sociaal Wijkteams. Verder is de klankbordgroep AOV geraadpleegd, deze heeft ingestemd met de voorstellen. Aansluiting externe ontwikkelingen Niet van toepassing. Financiële consequenties Voor de uitvoering van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020 is structureel budget geraamd in de begroting. De maatregelen in het kader van de besparingsopgave leiden tot de volgende besparingen o.b.v. volume 2019: 1. AOV limitering reiskilometers naar max. 1500 km per jaar: € 185.000 2. Harmonisering AOV-tarief met OV-tarief, in twee stappen: € 30.000 3.

Inzet op activering eigen kracht: 2021: € 35.000 2022: € 54.000 Juridische consequenties De voorgestelde aanpassingen hebben op de AOV onderdelen juridische consequenties, omdat hierbij sprake is van beperking van het recht. Op grond van vaste jurisprudentie van de CRvB (zie ECLI:NL:CRVB:2015:2418) volgt dat de toekenning van een vervoersvoorziening of een combinatie van vervoersvoorzieningen die neerkomt op een aflegbare afstand in de bandbreedte van ongeveer 1500 tot 2000 kilometer per jaar, in beginsel toereikend wordt geacht om de betrokkene in staat te stellen sociale contacten te onderhouden en deel te nemen aan het leven van alledag. Op grond van nieuw beleid kunnen de vervoersvoorzieningen naar beneden bij worden gesteld. Ervaringen uit andere gemeenten leert dat inperking van eerdere toekenningen in eerste instantie leidt tot hogere aantallen bezwaar- en beroepschriften. Communicatie/vervolgtraject De Uitvoering wordt geïnformeerd over de wijzigingen in de Verordening. Communicatie ten aanzien van de onderdelen AOV zal bestaan uit: - Communicatie naar aanleiding van de vaststelling van de Verordening: Via een nieuwsbrief aan alle AOV reizigers (december 2021). Planning en uitvoering gesprekken met de meest reizende gebruikers.

- Communicatie na de definitieve gunning van het AOV: informeren van alle gebruikers van het AOV, informeren Vervoerder en klankbordgroep AOV en publicatie op de website. Communicatie met betrekking tot inzet Activeringscoach bestaat uit: het informeren van de

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25511

5/6

SWT medewerkers. Opsteller: Geer, C. van der Versie: 3-11-2021 10:41:00

gemeente Zaanstad

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/25511

6/6

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: De verordening tot wijziging van de verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zaanstad 2020 vast te stellen. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,