Raadsvoorstel Werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023

2021/9020

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023 Gevraagd besluit 1. Akkoord te gaan met het Werkplan Verkeersveiligheid 2021 — 2023; 2. In te stemmen met het voorstel inzake een kredietverzoek (ad €500.000,-) voor het bekostigen van het Werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023 uit het hiervoor gereserveerde budget in het investeringsfonds. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal De gemeente Zaanstad vindt het belangrijk dat iedereen veilig op de bestemming komt, te voet, met de fiets of met de auto. Om die reden wordt er continu gewerkt aan het verbeteren van verkeersveiligheid. Verkeersveiligheid is een thema dat iedereen bezighoudt. Mensen ergeren zich aan het gedrag van andere weggebruikers of ervaren een plek als onveilig. Uit de Zaanpeiling blijkt dat bij de inwoners van de gemeente Zaanstad, na jaren van daling, het gevoel van onveiligheid (subjectieve verkeersveiligheid) licht is toegenomen in 2020. Er geldt ook een toename voor het aantal verkeersgewonden (objectieve verkeersveiligheid) in de gemeente Zaanstad. Zo waren er in 2020 194 verkeersgewonden wat in 2018 en 2019 104 waren. De sterke stijging in 2020 is deels te verklaren door een verbeterslag in de politie registratie, waardoor er in 2020 meer verkeersgewonden zijn geregistreerd dan andere jaren.

Het aantal ongevallen is in 2020 ten opzichte van voorgaande jaren stabiel gebleven. Het jaar 2020 is door de Lock-down maatregelen sowieso een uitzonderlijk jaar waarbij het nog te vroeg is om uit die registratie conclusies te trekken. De stijging van het aantal verkeersgewonden is voor een ander deel te verklaren door de toename van de mobiliteit onder senioren is (e-bikes), kwetsbaarheid van de fietser, meer agressie is in het verkeer, afleiding in het verkeer en de toename van de bevolking in de gemeente Zaanstad wat leidt tot meer verkeersbewegingen. De oorzaak van de daling van de tevredenheid heeft vermoedelijk te maken met dat inwoners door corona meer thuis zijn, zodat onveilige verkeerssituaties, zoals te snel rijden meer opvallen. Mogelijk is de agressie in het verkeer ook toegenomen. Gemeente Zaanstad deelt het streven van het ministerie van I&W om in 2050 0 verkeersslachtoffers te hebben. De invloed van de gemeente op dit streven is beperkt, omdat het halen van dit streven afhangt van landelijk wetgeving, zoals het verplichten van snelheidsbegrenzing in voertuigen en handhaving in 30 km/u zones. Met het nieuwe werkplan verkeersveiligheid is eerst terug gekeken op de afgelopen drie jaar en vervolgens zijn er nieuwe maatregelen beschreven.

De maatregelen die onder andere zijn beschreven zijn: - Nemen van kleine maatregelen naar aanleiding van onderzoek Netwerk Safety Index (NSI); - Aanpakken schoolzones en zebrapaden; - Meer inzet op het veilig bezorgen van pakket en maaltijd bezorgers; - Aanpakken aandachtlocaties; - Samen met partners inzetten op beter (rij)gedrag. Om een bijdrage te leveren aan het landelijke streven van 0 verkeersslachtoffers in 2050 en de tevredenheid van de inwoners te vergroten met betrekking tot de inzet op verkeersveiligheid, blijft de gemeente, samen met maatschappelijke partners (zoals Vervoerregio Amsterdam, Veilig Verkeer Nederland en Teamalert) naast (proactieve) infrastructurele maatregelen, intensief inzetten op gedragsbeïnvloeding en educatie.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9020

2/6

gemeente Zaanstad

Aanleiding De gemeente Zaanstad is samen met partners en inwoners continu actief op het werkterrein verkeersveiligheid. In 2018 heeft de gemeente het werkplan verkeersveiligheid vastgesteld en dit is in de afgelopen jaren uitgevoerd. Uit de Zaanpeiling 2020 blijkt dat het aandeel tevreden inwoners over verkeersveiligheid gestegen is in 2019 en in 2020 weer iets is gedaald ten opzichte van 2018 (45%) en 2019 (49%) naar 42%. Bovenstaande cijfers en de stijging van het aantal gewonden in 2020 vraagt om meer inzet en continuering op het werkterrein verkeersveiligheid. Beoogd resultaat In 2050 zijn er in Zaanstad geen verkeerslachtoffers meer. De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de stand van zaken rondom verkeersveiligheid. Hierin worden de nieuwe cijfers geanalyseerd, welke activiteiten de gemeente heeft uitgevoerd en de huidige- en nieuwe activiteiten om de verkeersveiligheid te waarborgen. Kader Het werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023 geeft een vervolg op het werkplan verkeersveiligheid 2018 (2018/5733). De gemeenteraad heeft twee keer een terugkoppeling van dit plan ontvangen middels raadsinformatiebrieven. Dit was in 2019 met raadsinformatiebrief ‘stand van zaken verkeersveiligheidsplan’ (2019/5144) en in 2020 met de raadsinformatiebrief ‘Stand van zaken Verkeersveiligheidsplan’ (2020/8644).

Argumenten en afwegingen In de afgelopen jaren heeft de gemeente Zaanstad met behulp van de het werkplan 2018 – 2020 geïnvesteerd in de verkeersveiligheid. Zo zijn er meer educatieprojecten geweest op scholen, zijn er meer verkeerscampagnes gehouden in Zaanstad en zijn aandachtlocaties aangepakt. Nu er een nieuw werkplan moet komen is het belangrijk om het vorige werkplan te evalueren. Een uitgebreide evaluatie staat in het werkplan verkeersveiligheid (nummer) hoofdstuk 3 met daarin ook extra maatregelen voor de komende twee jaar. Hieronder staan de belangrijkste ontwikkelingen genoemd: Ongevallencijfers De ongevallencijfers laten zien hoeveel ongevallen, gewonden en dodelijke slachtoffers er zijn geweest op de wegen in Zaanstad. Deze cijfers zijn, door een verminderde registratie van de politie, tussen 2008 en 2014 minder betrouwbaar geweest. In 2014 is een convenant getekend waarin verschillende partijen zoals de politie en verzekeraars hebben toegezegd de registratiegraad (en daarmee de betrouwbaarheid) te verbeteren. Sinds 2015 zijn de cijfers weer betrouwbaar en is de registratie sterk verbeterd, en op het niveau van voor 2008. Vanaf 2019 worden ongevallen meegenomen die bij mobielschademelden bekend zijn. Dit betekent dat er meer blikschade ongevallen in de cijfers kunnen voorkomen dan voorgaande jaren.

Hier bovenop heeft de politie in Zaanstad een verbeterslag gedaan in het registreren van verkeersgewonden. De ongevallen van 2007 en 2015 tot en met 2020 staan in tabel 1. Jaar: Ongevallen: Betrokkenen: Slachtoffers: Gewonden: Doden: 2015 865 1035 130 126 4 2016 1048 1344 144 143 1 2017 979 1219 131 125 6 2018 881 1186 107 104 3 2019 950 1288 107 104 3 2020 875 1203 194 193 1 Tabel 1 Overzicht ongevalscijfers 2015 t/m 2020 in de gemeente Zaanstad (Bron: viastat.nl).

In tabel 1 is te zien dat het aantal ongevallen tussen 2015 en 2020 redelijk stabiel blijft met als uitschieter 2016. In dezelfde tijd zijn er 16% meer personen betrokken bij een verkeersongeval. Het totale aantal verkeersgewonden is in 2020 gestegen nadat er tussen 2015 en 2019 een daling was. De stijging komt door de verbeterde registratie van verkeersgewonden door de politie. Het hoogste aantal verkeersdoden was in 2017, toen

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9020

3/6

gemeente Zaanstad

overleden 6 mensen bij een verkeersongeval in Zaanstad. In 2020 was er 1 verkeersdode. De voertuigen die het meest betrokken zijn geweest bij ongevallen met letsel in de afgelopen drie jaar zijn de bromfiets+ (bromfietsen, scooters, etc.) en daarna de fiets. De auto is veruit het meest betrokken geweest bij een verkeersongeval, de bromfiets+ volgt daarop. Bij de bromfietsen+ die betrokken zijn geweest bij verkeersongevallen is 50% tussen de 16 en 24 jaar. Risicogroepen Leeftijdsgroepen die veel voorkomen in de ongevallen cijfers zijn kinderen tot 11 jaar, jongeren tussen de 16 en 24 jaar en vanaf 65 jaar. Kinderen tot en met 11 jaar zijn een risicogroep vooral door het feit dat zij onervaren zijn en zijn bezig met het ontwikkelen van hun vaardigheden. Jongeren in de leeftijd van 16 tot 24 jaar vormen een risicogroep, want zij hebben een gebrek aan rijervaring, overschatten zichzelf en nemen daarom meer risico’s in het verkeer. Senioren vanaf 65 jaar zijn een risicogroep, omdat zij een langere reactietijd hebben waardoor zij later remmen voor gevaarlijke. Ook zijn zij fysiek kwetsbaarder dan jongere volwassenen en neemt met het ouder worden ook de kans toe dat er functiestoornissen en/of ziekten optreden die de kans op een ongeval kunnen vergroten. Hierbij leidt vooral een achteruitgang van de motorische functies tot een grotere ongevalskans.

Doelstelling De doelstelling die de gemeente Zaanstad heeft voor de verkeersveiligheid is: ‘’in 2020 zijn in de gemeente Zaanstad 25% minder verkeersgewonden in vergelijking met 2007”. Binnen de huidige registratie kan de politie niet vaststellen of een gewonde is opgenomen in het ziekenhuis. Daarom wordt onder verkeersgewonden geen onderscheid gemaakt in lichte en ernstige verkeersgewonden. In 2007 werd dit onderscheid wel gemaakt. Om toch een vergelijking te maken, worden de lichtgewonden en ernstige verkeerslachtoffers van 2007 bij elkaar opgeteld. Hieruit blijkt dat in 2007 143 gewonden waren. Vergeleken met 2007 is er tot 2019 een daling te zien van het aantal verkeersgewonden, zie tabel 1. In 2020 is het aantal verkeersgewonden gestegen en daarmee is de doelstelling, in tegenstelling tot voorgaande jaren, niet gehaald. De stijging komt door een verbeterslag in de ongevallenregistratie bij de politie in Zaanstad. Nieuwe doelstelling De Tweede Kamer heeft eind 2018 het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) vastgesteld waarin een gezamenlijke strategische visie op de aanpak van het verkeersveiligheidsbeleid van alle overheden staat beschreven. De overheden samen hebben als ambitie het streven naar 0 verkeersslachtoffers in 2050.

De invloed van de gemeente op dit streven is beperkt, omdat het halen van dit streven afhangt van landelijk wetgeving, zoals het verplichten van snelheidsbegrenzing in voertuigen en handhaving in 30 km/u zones. De gemeente Zaanstad doet mee aan het SPV en deelt dit streven. In het SPV staan geen maatregelen maar een visie op een nieuwe risico gestuurde aanpak. Lokale overheden vertalen deze visie in hun nieuwe verkeersveiligheidsbeleid naar concrete maatregelen. Subjectieve onveiligheid Subjectieve verkeersveiligheid is hoe men het verkeer beleeft en is dus een persoonlijk gevoel. Immers beleeft niet iedereen het verkeer hetzelfde. Jaarlijks wordt in de Zaanpeiling gevraagd wat Zaanse inwoners vinden van de verkeersveiligheid in hun buurt. De ambitie is dat in 2021 minimaal 45% van de inwoners (zeer)tevreden is met de verkeersveiligheid in hun buurt. Het aandeel inwoners van Zaanstad die (zeer)tevreden zijn, is in 2020 42%. In voorgaande twee jaren was dit hoger, namelijk 45% en 49%. De daling van het aantal tevreden inwoners kan komen, doordat de Zaankanters meer thuis zitten door Covid-19. Hierdoor vallen dingen op die eerst niet opvielen.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9020

4/6

gemeente Zaanstad

Nieuwe maatregelen Naast de extra inzet, zoals meer campagnes, meer acties op scholen en het programma Doortrappen, die is verricht in de afgelopen jaren zijn extra maatregelen nodig om de doelstelling te halen. Hieronder staan de extra maatregelen die genomen gaan worden: - Nemen van kleine maatregelen (fietsvoorzieningen, kantmarkeringen en oversteken) naar aanleiding van onderzoek Netwerk Safety Index (NSI); - Aanpakken schoolzones en zebrapaden. Er zijn 17 schoolzones die verbeterd kunnen worden. Per schoolzones wordt gekeken welke maatregelen er nodig zijn. Voor de zebrapaden geldt dat 12 verbeterd worden; - Meer inzet op het veilig bezorgen van pakket en maaltijd bezorgers. Veel frustratie bij bewoners gaat over de bezorgdiensten. De gemeente onderzoekt samen met partners om deze groep het beste benaderd kan worden; - Aanpakken aandachtlocaties. Elk jaar zijn er nieuwe aandachtlocaties n.a.v. de ongevallenanalyse. Per locatie wordt gekeken welke maatregelen er nodig zijn; - Samen met partners inzetten op beter (rij)gedrag. Veel ongevallen komen door gedrag. Om het gedrag veiliger te maken gaat de gemeente met partners om tafel om nog meer in te zetten op gedrag, zoals extra campagnes en educatieve acties. Niet alle wensen kunnen uitgevoerd worden met het gevraagde budget.

Inzet om de veiligheid te verbeteren van de risicogroepen, aanpak van aandachtlocaties en de uitkomsten van het NSI onderzoek hebben prioriteit. Als een andere locatie aantoonbaar onveilig is kan er een onderzoek gestart worden. Meer achtergrond van de maatregelen staat in hoofdstuk 3 van het werkplan verkeersveiligheid (2021/013369). Draagvlak Uit de Zaanpeiling blijkt dat de bevolking minder tevreden is over de verkeersveiligheid. Verkeersveiligheid vindt men erg belangrijk. De maatschappelijke impact van een ongeval is groot. Voor de direct betrokkenen maar ook voor de indirect betrokkenen en hulpverleners. De verbetering van zowel de subjectieve als de objectieve verkeersveiligheid leidt tot het vergroten van de leef kwaliteit. De verwachting is dat belanghebbenden daarom positief zullen reageren op het Werkplan Verkeersveiligheid en de uitvoering van de maatregelen een positief effect hebben. Aansluiting externe ontwikkelingen Dit werkplan past in het beleid van de Vervoerregio Amsterdam (Investeringsagenda Verkeersveiligheid 2017 en Regionale Aanpak Verkeersveiligheid) en Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De gemeente Zaanstad participeert actief met de Vervoerregio Amsterdam op het gebied van Verkeersveiligheid. Daarbij stimuleert de Vervoerregio verkeersveiligheid door cofinanciering. Financiële consequenties Dit voorstel heeft financiële consequenties.

De kosten voor het tweede deel van het werkplan verkeersveiligheid bedragen ongeveer € 500.000. Voor het werkplan Verkeersveiligheid staat een tweede €500.000 gereserveerd in het investeringsfonds (voorjaarsnota 2021). Voor veel maatregelen geeft de Vervoerregio Amsterdam subsidie, zodat de bestedingsruimte (bij infrastructuur) mogelijk groter kan worden. Dit tweede bedrag van € 500.000 is verdeeld in de categorieën: infrastructuur, campagnes en educatie, zie tabel 2.

Maatregel Infrastructuur Kleine infrastructurele maatregelen

2021

2022

2023

Totaal:

€ 150.000

€ 150.000

€ 150.000

€ 450.000

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9020

5/6

gemeente Zaanstad

Campagnes Ondersteuning Eénmalige acties

€ 10.000 € 3.000

€ 10.000 € 3.000

€ 10.000 € 3.000

€ 30.000 € 9.000

Educatie Ondersteuning

€ 4.000

€ 4.000

€ 3.000

€ 11.000

Totaal:

€ 167.000

€ 167.000

€ 166.000

€ 500.000

Tabel 2 Overzicht verkeersveiligheidsbudget gemeente Zaanstad.

Ter informatie Het eerste deel verkeersveiligheid (ad € 500.000) is nagenoeg besteed inzake de huidige activiteiten (zie verder werkplan paragraaf 3). Financiële risico’s Er zijn geen (directe) financiële risico’s behorende bij dit voorstel. Juridische consequenties Het vastgestelde werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023 legt de basis waarop de uitvoering door het ambtelijk apparaat kan worden opgepakt. Verder heeft deze vaststelling geen juridische consequenties. Communicatie/ vervolgtraject De gemeente Zaanstad gaat door op de ingeslagen weg. Jaarlijks doet de gemeente mee aan alle regionale en landelijke campagnes. Aanvullend op deze campagnes wordt extra ingezet op de risicogroepen (senioren en jongeren). Deze acties blijven we doen. In 2022 krijgt de Raad een terugkoppeling van het Werkplan Verkeersveiligheid, middels een raadsinformatiebrief. Opsteller: Voet, F. Versie: 15-6-2021 14:02:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9020

6/6

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit Besluit: 1. Akkoord te gaan met het Werkplan Verkeersveiligheid 2021 — 2023; 2. In te stemmen met het voorstel inzake een kredietverzoek (ad €500.000,-) voor het bekostigen van het Werkplan Verkeersveiligheid 2021-2023 uit het hiervoor gereserveerde budget in het investeringsfonds. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2021 De griffier,

De voorzitter,