Raadsvoorstel Onderschrijven Verstedelijkingsconcept MRA 2050

2021/28641

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Onderschrijven Verstedelijkingsconcept MRA 2050 Gevraagd besluit Onderschrijven van het verstedelijkingsconcept MRA 2050 met daarin de volgende ambities: a. De hele metropoolregio laten profiteren van de groei. b. Voldoen aan de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte aan woon- en werkmilieus. c. Diversiteit en verbondenheid in de economie versterken. d. Meer balans brengen in wonen en werken. e. Zorgen voor een gezonde leefomgeving. f. Bereikbaarheid en bereisbaarheid in de MRA bevorderen. g. De uitstoot van broeikasgassen terugdringen. h. Doorontwikkelen van het metropolitane landschap. i. De regio klimaatadaptief inrichten. j. De biodiversiteit vergroten. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal In het samenwerkingsverband van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) werken we samen met het Rijk aan een verstedelijkingsstrategie MRA en zetten daarin de koers uit voor de toekomst. Het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 is het inhoudelijk deel van deze Verstedelijkingsstrategie MRA en is door Rijk en regio samen opgesteld. Het Verstedelijkingsconcept gaat uit van een polycentrische (vanuit meer kernen) evenwichtige ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam. Voor Zaanstad bevat het Verstedelijkingsconcept belangrijke afspraken met het Rijk en de regio over o.a.

een betaalbare woningbouwontwikkeling, stedelijke vernieuwing in Zaandam Oost, natuur- en landschapsontwikkeling, economische ontwikkeling rondom de stadsharten en in het Noordzeekanaalgebied. Aandacht voor de sociaal maatschappelijke effecten van de ruimtelijk economische koers hoort hier bij. Het Verstedelijkingsconcept vormt daarnaast ook de basis voor bereikbaarheidsinvesteringen zoals een hoogwaardige openbaar vervoerverbinding tussen Amsterdam en Zaanstad (HOV ZaanIJ). Dergelijke ontwikkelingen zijn gemeentegrens overstijgend. Zaanstad heeft hierbij de regio (en het Rijk) nodig en andersom. Alle raden en staten in de MRA worden nu gevraagd het verstedelijkingsconcept te onderschrijven.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/28641

2/6

gemeente Zaanstad

Aanleiding De afgelopen twee jaar is met inbreng van alle MRA-deelnemers en diverse departementen gewerkt aan het Verstedelijkingsconcept MRA 2050. Hiermee zetten we als regio samen met het Rijk de koers uit voor de ruimtelijke en economische ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) op de middellange (2030) en lange termijn (2050). Dit verstedelijkingsconcept vormt daarmee een gemeenschappelijke basis voor het maken van afspraken tussen Rijk en regio en als input voor op lokaal en regionaal niveau op te stellen beleid voor de toekomst van de MRA. Essentieel is de nadrukkelijke inzet op de verdere ontwikkeling van onze regio als een toekomstbestendige, evenwichtige meerkernige metropool. Met deze koers wordt ruimte gegeven aan 325.000 extra woningen tot 2050, waarvan minimaal 175.000 tot 2030 en ongeveer evenveel aan banen. En met de integrale aandacht die er is voor de grote maatschappelijke opgaven en transities waar we voor staan, bouwen we niet alleen woningen, maar duurzame steden en samenlevingen in een aantrekkelijk en vitaal landschap. Daarmee versterken de afzonderlijke gebieden van de MRA elkaar en de regio als geheel. Het Verstedelijkingsconcept is het inhoudelijke deel van de Verstedelijkingsstrategie MRA. De Verstedelijkingsstrategie omvat drie onderdelen: 1. het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 (de inhoudelijke basis); 2. de fasering; 3.

de investeringsstrategie. Voor de zomer van 2021 heeft de raad ‘wensen en opvattingen’ kunnen inbrengen op de tweede versie van het Verstedelijkingsconcept. Deze inbreng is verwerkt in de nu voorliggende derde versie van het Verstedelijkingsconcept (zie de nota van beantwoording ‘Wensen en opvattingen’). De fasering en de investeringsstrategie worden aankomende maanden uitgewerkt. Het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 ligt nu bij alle raden en staten met de vraag dit te onderschrijven. Beoogd resultaat Draagvlak van het college en de raad voor het Verstedelijkingsconcept zodat Zaanstad als onderdeel van de MRA met een sterke positie eensgezind en gezamenlijk met het Rijk verder kan werken aan de realisatie van de grote opgaven voor onze stad en de regio. Kader       

Ruimtelijke Structuurvisie Zichtbaar Zaans Maak.Zaanstad Zaans Mobiliteitsplan Nota strategie bedrijventerreinen Visie Zaans Noordzeekanaalgebied Woonvisie: metselen aan het Zaans Mozaïek Zaanse Omgevingsvisie (in ontwikkeling)

Argumenten en afwegingen Het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 is een gemeenschappelijke basis van regio en Rijk om te werken aan de grote opgaven waar we voor staan. Rijk en regio hebben samen gewerkt aan dit Verstedelijkingsconcept. Door onderschrijving hiervan door alle raden en staten geven we als MRA aan dat we een gezamenlijke koers hebben voor de toekomstige ontwikkeling van de regio en over de uitvoering daarvan met het Rijk (en onderling) afspraken willen maken.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/28641

3/6

gemeente Zaanstad

Een gedeeld beeld van Rijk en regio over de toekomst van de MRA is de noodzakelijke basis voor afspraken over onze gezamenlijke inzet en investeringen. De Zaanse Omgevingsvisie is en blijft het inhoudelijk kader voor de toekomst van Zaanstad. Onderschrijven van het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 betekent niet dat Zaanstad haar eigen beleidsvrijheid opgeeft, maar wel dat ze de intentie uitspreekt de gezamenlijke koers te vertalen naar eigen beleid. Het vaststellen van kaderstellend beleid blijft voorbehouden aan de raad zelf. De Zaanse vraagstukken en ontwikkelingen hebben een sterke relatie met die van de regio. Samenwerken in de regio is essentieel voor Zaanstad om haar eigen ambities te kunnen realiseren. Voor Zaanstad zijn de gebiedsgerichte afspraken voor Zaanstreek Waterland en die voor het Noordzeekanaalgebied daarin de meest relevante. Het betreft opgaven en onderwerpen zoals  de HOV ZaanIJ,  evenwichtige en betaalbare woningbouwontwikkeling,  ontwikkeling van omgeving station Kogerveld als onderdeel van de corridor tussen Purmerend, Zaanstad en Amsterdam,  mogelijke versnelling van de ontwikkeling van de Achtersluispolder,  versterken van de bestaande kernen met oog voor de sociaal maatschappelijke effecten van onze ruimtelijke en economische keuzes. Voor Zaanstad krijgt de aanpak voor Zaandam Oost (inclusief de Achtersluispolder) hier een plek.

De wijken Poelenburg en Peldersveld worden specifiek benoemd.  Versterken van de recreatieve en landschappelijke waarden van de landschappen in Zaanstreek Waterland en de aanpak van de stikstofproblematiek. We staan dus voor grote opgaven en transities die gemeentegrenzen overstijgen en op het schaalniveau van de MRA afgewogen moeten worden. In de Zaanse Omgevingsvisie (in ontwikkeling) maakt Zaanstad keuzes voor onze stad en landschap die een sterke relatie hebben met de voorgestelde ontwikkelingen en keuzevraagstukken in het Verstedelijkingsconcept van de MRA. Het gaat dan om onder andere de keuze om de MRA evenwichtig en meerkernig te ontwikkelen, de toekomst van het landschap, het Noordzeekanaalgebied en het versterken van de stadsharten in Bereikbare Steden. Voor een evenwichtige metropool is het van het grootste belang dat kansengelijkheid wordt bevorderd. Het oplossen van de vraagstukken bijvoorbeeld in Zaandam Oost kunnen alleen succesvol aangepakt worden in relatie en samenwerking met de regio. Deze opgave en de daarvoor belangrijke HOV ZaanIJ verbinding tussen Zaanstad en Amsterdam hebben een plek gekregen in het verstedelijkingsconcept en sluiten daarmee aan op de Zaanse opgave. Het Noordzeekanaalgebied wordt de komende tijd verder uitgewerkt als NOVI gebied. De toekomst van het Noordzeekanaalgebied is voor Zaanstad belangrijk.

Ook regionaal en zelfs landelijk speelt dit gebied een belangrijke rol als plek waar veel opgaven samen komen: energietransitie, haven- en bedrijventerrein, circulaire economie en transformatie van bedrijventerreinen naar gemengde woonwerk gebieden. Het Verstedelijkingsconcept geeft al enige richting over de toekomst van dit gebied, maar er blijven ook onbeantwoorde vragen en onzekerheden bestaan. Het beantwoorden van die vragen gaat plaats vinden in het traject van het NOVI Noordzeekanaalgebied. Zaanstad is bestuurlijk betrokken via het Bestuursplatform Noorzeekanaalgebied (portefeuillehouder Economie) en het Bestuursplatform NZKG Energietransitie (portefeuillehouder Duurzaamheid). Zaanstad is samen met Velsen bestuurlijk trekker van het NOVI NZKG. De inhoudelijke voorbereiding van beide bestuursplatforms gebeurt in ambtelijke werkgroepen. Ook daarin is Zaanstad vertegenwoordigd.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/28641

4/6

gemeente Zaanstad

Het Bestuursplatform NZKG werkt de wijze van samenwerken en besluiten (de governance) nog nader uit, inclusief de manier waarop raden betrokken worden. Citaat www.denationaleomgevingsvisie.nl: ‘NOVI-gebieden zijn, voortbouwend op Citaat www.denationaleomgevingsvisie.nl: ‘NOVI-gebieden zijn, voortbouwend op bestaande interbestuurlijke samenwerkingstrajecten, instrumenten waarbij overheden meerdere jaren verbonden zijn en toewerken naar de echte gezamenlijke uitvoering van de verschillende opgaven. Deze gebieden zijn onderdeel van de Omgevingsagenda's die per landsdeel worden opgesteld. NOVI staat voor Nationale Omgevingsvisie.’ Het vinden van ruimte voor bedrijvigheid is een regionale opgave. Uit onder andere de (op het moment van dit schrijven nog aan de raad ter vaststelling voorliggende) Zaanse strategie Bedrijventerreinen, de principenota voor de Achtersluispolder, de Zaanse visie op het Noordzeekanaalgebied blijkt dat in de nabije toekomst ruimte voor bedrijvigheid schaars wordt. Keuzes om bedrijventerreinen zoals de Achtersluispolder te transformeren naar gemengde woonwerkgebieden betekenen ook dat sommige bedrijven een andere plek moeten vinden. De ruimte hiervoor is schaars, zowel in Zaanstad zelf als in andere gemeenten in de regio. Bij het vinden van voldoende ruimte voor bedrijvigheid is regionale samenwerking van groot belang.

Het Verstedelijkingsconcept MRA biedt een inhoudelijke basis om deze opgave met elkaar op te pakken. Naast het vinden van fysieke ruimte voor bedrijvigheid moeten we als Zaanstad en de regio keuzes maken over economie/ bedrijvigheid/ arbeidsmarkt van de toekomst. Wat voor soort banen willen we creëren op transformatieterreinen zoals de Achtersluispolder? De Zaanse ‘wensen en opvattingen’ op het tweede concept van het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 zijn verwerkt in de eindversie van het Verstedelijkingsconcept. In de nota van beantwoording is terug te lezen hoe onze Zaanse wensen en opvattingen meegenomen zijn in deze laatste versie. Een aantal daarvan worden hieronder toegelicht. Wijkermeerpolder is niet aangewezen als ‘droog’ bedrijventerrein. Eén van de belangrijkste punten in de Zaanse ‘wensen en opvattingen’ was de mogelijke reservering van de Wijkermeerpolder als zoekgebied voor droog bedrijventerrein. De raad (en het college) sprak zich hierover duidelijk uit: dit is wat Zaanstad betreft niet aan de orde. De Wijkermeerpolder moet open en groen en blijven. In de Nota van beantwoording is te lezen dat ‘de Wijkermeerpolder in het Verstedelijkingsconcept dan ook niet is opgenomen als mogelijke bedrijventerreinlocatie.

Wel is deze polder gedeeltelijk aangegeven als zoekgebied voor tijdelijke piekwaterberging, aangezien een tijdelijke piekwaterberging als onmisbaar element is geïdentificeerd.’ Voor Zaanstad is in de discussie over de toekomst van de Wijkermeerpolder van belang dat het om meer gaat dan alleen zoeken naar een gebied voor piekwaterberging. Het gaat ook over natuurontwikkeling, de waarde van het OerIJ, de waterkwaliteit, effecten op gebruik en bewoning en de cultuurhistorische aspecten als onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Schiphol heeft grote invloed nu en in de toekomst op de ontwikkeling van de MRA. In de Zaanse ‘wensen en opvattingen’ heeft Zaanstad duidelijk uitgesproken dat vanwege de effecten op de leefbaarheid in Zaanstad uitbreiding van de vliegbewegingen van Schiphol onwenselijk te vinden. Daarnaast heeft Zaanstad aangegeven voorstander te zijn van het stopzetten van de nachtvluchten. Het voorliggende verstedelijkingsconcept geeft hierop geen concreet antwoord, maar maakt wel duidelijk dat zowel Rijk als regio een integrale benadering voorstaan van dit vraagstuk. Inzet daarbij is het verhogen van de leefkwaliteit en een duurzame en robuuste toekomst van Schiphol. Dit vraagt nadere uitwerking.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/28641

5/6

gemeente Zaanstad

Sociaal-maatschappelijke effecten van ruimtelijke keuzes krijgen een plek in het Verstedelijkingsconcept. Het verstedelijkingsconcept gaat uit van een meerkernige metropool met menselijke maat. Dat houdt in dat ruimtelijke en economische keuzes moeten bijdragen aan meer kansengelijkheid in de metropoolregio Amsterdam. Het gaat dan bijvoorbeeld om tegengaan van vervoersarmoede (goede betaalbare bereikbaarheid van werk), energiearmoede (tegengaan segregatie door hoge energiekosten) en zorgen voor voldoende en betaalbare woningen. Voor Zaanstad zijn dit belangrijke vraagstukken. Op basis van het Verstedelijkingsconcept MRA kan Zaanstad als onderdeel van de MRA afspraken maken over het verbeteren/ oplossen hiervan. Rijk en regio maken volgend jaar afspraken over verdere uitwerking van vraagstukken waar nog geen overeenstemming over is. De toekomst van de Wijkermeerpolder is er daar 1 van, net als de toekomstige ontwikkeling van Schiphol in relatie tot de leefbaarheid en vraagstukken in het Noordzeekanaalgebied ten aanzien van onder andere energietransitie. Draagvlak Voor het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 is geen uitgebreid participatietraject met bewoners in de MRA en de stad geweest.

Raden en staten zijn wel betrokken bij het proces van opstellen door onder andere presentaties en werksessies in de deelregio’s en de mogelijkheid om wensen en opvattingen in te brengen op de tweede versie van het Verstedelijkingsconcept. Belangrijk punt dat de Zaanse raad heeft ingebracht was het uitsluiten van de Wijkermeerpolder als mogelijke toekomstige locatie voor bedrijven. Dit is overgenomen in de derde versie die nu voorligt. Aansluiting externe ontwikkelingen Het verstedelijkingsconcept als onderdeel van de Verstedelijkingsstrategie vormt voor de regio de basis om afspraken met het Rijk te maken over inzet en investeringen. Verschillende programma’s hebben een relatie of zijn opgenomen in deze gezamenlijke strategie, zoals Samen bouwen aan bereikbaarheid (Sbab), Bereikbare Steden, knooppuntontwikkeling Zaancorridor, Corridor Amsterdam Hoorn. Financiële consequenties Dit besluit heeft geen financiële consequenties. Over noodzakelijke investeringen voor uitvoering van het verstedelijkingsconcept vanuit Zaanstad vindt apart besluitvorming plaats in het college en/ of de raad. Juridische consequenties Dit besluit heeft geen juridische consequenties. De raad houdt haar bevoegdheid in het vaststellen van de inhoudelijke kaders, zoals de Zaanse Omgevingsvisie (in oprichting).

Communicatie/vervolgtraject  Na onderschrijving van het Verstedelijkingsconcept MRA 2050 in de raden en staten wordt in overleg/ samenwerking met het Rijk gewerkt aan de uitvoering. Een voorstel voor de governance voor uitvoering van de Verstedelijkingsstrategie is in de maak.  Afspraken over investeringen worden gemaakt in het BO MIRT.  De raden en staten worden structureel betrokken bij de verdere uitvoering. Opsteller: Rozemond, M. Versie: 18-1-2022 14:00:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/28641

6/6

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: Onderschrijven van het verstedelijkingsconcept MRA 2050 met daarin de volgende ambities: a. De hele metropoolregio laten profiteren van de groei. b. Voldoen aan de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte aan woon- en werkmilieus. c. Diversiteit en verbondenheid in de economie versterken. d. Meer balans brengen in wonen en werken. e. Zorgen voor een gezonde leefomgeving. f. Bereikbaarheid en bereisbaarheid in de MRA bevorderen. g. De uitstoot van broeikasgassen terugdringen. h. Doorontwikkelen van het metropolitane landschap. i. De regio klimaatadaptief inrichten. j. De biodiversiteit vergroten. In de vergadering van …………………..…….-…………………..…………………………...- 2022 De griffier,

De voorzitter,