Raadsbvesliut Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten

2021/20455 ~

,~'~

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Raadsvoorstel Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) Gevraagd besluit Akkoord to gaan met het aanwijzen van de leningen voor funderingsherstel via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten door de gemeente Zaanstad als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang in de zin van artikel 25h lid 5 Mededingingswet. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) verstrekt al enige jaren voor de gemeente Zaanstad onder bepaalde voorwaarden leningen op het gebied van urgent funderingsherstel. Voor het uitvoeren van onder andere deze dienst heeft het SVn een geactualiseerde Deelnemersovereenkomst 2022 opgesteld voor de deelnemende gemeenten en andere overheden. Deze overeenkomst ligt bij het college voor ter ondertekening. Voor de geactualiseerde Deelnemersovereenkomst kan worden ondertekend, is het vanuit de gedragsregels van de Mededingingswet noodzakelijk om de leningen voor funderingsherstel via het SVn als een activiteit van algemeen belang door de gemeenteraad aan to wijzen. Aanleiding De bijna 25 jaar oude deelnemingsovereenkomst tussen de deelnemende gemeenten en het SVn is geactualiseerd en is door het SVn voorgelegd aan de gemeente Zaanstad ter ondertekening.

De wijzigingen in de overeenkomst hebben betrekking op het juist toepassen van actuele wet- en regelgeving en het actualiseren van de beheervergoeding. Beoogd resultaat De leningen voor funderingsherstel die de gemeente verstrekt via het SVn worden aangewezen als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang. Kader - B&W-besluit Financiele stimulering funderingsherstel (2001/511107) - Overeenkomst Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) gemeente Zaanstad (2001/11352) - Plan van aanpak Programma Verbetering kwaliteit bestaande woningvoorraad 2017 2020 (2017/12004) - Raadsbesluit Maatwerklening funderingsherstel (2019/23592) - Raadsinformatiebrief Samenwerkingsovereenkomst 2.0 gemeente Zaanstad en Stichting Fonds Duurzaam Funderingsherstel (2020/4651) - Raadsinformatiebrief Evaluatie Programme Verbetering kwaliteit bestaande woningvoorraad (2021/9620) - Evaluatie programme Verbetering kwaliteit bestaande woningvoorraad (2021/11703) - Mededingingswet Argumenten en afwegingen Het SVn is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk. Semen met overheden en andere samenwerkingspartners helpt SVn bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het financieren van maatregelen die niet mogelijk waren geweest indien dit gefinancierd had moeten worden bij een reguliere commerciele instelling of door de particulier zelf.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/20455

2/4

gemeente Zaanstad

Zaanstad kent een groot funderingsproblematiek Het beleid van Zaanstad is dat eigenaren zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van hun woning. De meeste mensen kunnen zelf de financiele middelen regelen voor het herstellen van de eigen fundering. Er zijn echter ook eigenaren die het niet lukt om het herstel zelf to financieren en de situatie gelet op het overschrijden van de zakkingsnormen echt urgent is. Namens de gemeente Zaanstad verstrekt en beheert het SVn vanuit een rekening courantconstructie leningen aan deze bepaalde groep particulieren voor urgent funderingsherstel aan de woning. Dit betreft de maatwerkleningen (tot medio 2017 verstrekt en een bepaald aantal eind 2019) en de leningen vanuit het Landelijk Fonds (vanaf medio 2017). Deze leningen zijn van groot belang. Via deze leningen worden onveilige Zaanse woningen hersteld. Een langdurig handhavingstraject wordt zo voorkomen. Verstrekken van de funderingsleningen is een economische activiteit Decentrale overheden die economische activiteiten verrichten, zoals het verstrekken van leningen, moeten zich houden aan de gedragsregels Markt en Overheid die zijn opgenomen in de Mededingingswet. Zij moeten daarbij onder meer de integrate kosten van de activiteit doorberekenen en mag eigen overheidsbedrijven niet bevoordelen boven concurrerende bedrijven.

Activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang zijn uitgezonderd van de gedragsregels en mogen wet onder de kostprijs worden aangeboden. Hiervoor is wet vereist dat de raad een aanwijsbesluit neemt om die activiteiten aan to wijzen als in het algemeen belang. Dit besluit moet voldoen aan de zorgvuldigheidseisen van afdeling 3.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Deze stelt de verplichting tot het maken van een zorgvuldige belangenafweging. Het voorliggende besluit is hierop zorgvuldig getoetst. Er kan geconcludeerd worden dat de leningen die het SVn, in het geval voor de gemeente Zaanstad zijn dit de funderingsleningen, verstrekt een algemeen (volkshuisvesting)belang dienen en niet concurrerend zijn met producten van de reguliere financiele marktpartijen, to weten: - De leningen, met een looptijd van 30 jaar, die het SVn verstrekt namens de gemeente Zaanstad worden verleend aan particulieren die geen (aanvullende) hypotheek kunnen krijgen bij een bank, omdat de hypotheek dan hoger wordt dan de woningwaarde en/of omdat het inkomen to laag is. - De particulier moet aantonen dat hij/zij geen toegang heeft tot de reguliere financiele markt. Hiertoe heeft vooraf een (verplichte) uitgebreide toetsing plaatsgevonden door een onafhankelijke financiele adviseur aan onder andere de normen van de financieringslast van het NIBUD en de hypotheekvoorwaarden van de banken.

- De voordelen zijn voor de burger en het algemeen belang (kwaliteit van de woningen) groot. Het draagt bij aan de oplossing van een groot maatschappelijk probleem (verzakte woningen in het geval van de gemeente Zaanstad) en voorkomt dat de bewoners op straat komen to staan of zich onverantwoord in de schulden werken. De raad wordt gevraagd de leningen voor funderingsherstel die de gemeente Zaanstad verstrekt via het SVn aan to wijzen als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang. Cijfers in beeld In oktober 2017 is Zaanstad gestopt met het verstrekken van leningen uit de eigen maatwerkleningverordening bij het SVn en is het landelijk Fonds Duurzaam Funderingsherstel (FDF) geintroduceerd. Eind 2019 is eenmalig voor een bepaalde groep woningeneigenaren de maatwerklening opgehoogd (2019/23592). Uitstaand per september 2021 Maatwerklening FDF Landelijk Fonds

Aantal 17 22

In pijplijn nvt 15

Uitstaand bedrag € 353.614,88 € 928.270,22

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/20455

3/4

Openstaand schuldbedrag van de nude funderingsleningen (van voor 2017) per 31 december 2020 € 4.450.000

gemeente Zaanstad

Betaalde beheerkosten (de variabele kosten) in 2020 € 22.255

Actualisatie Deelnemersovereenkomst Het SVn heeft in overleg met een afvaardiging van deelnemers recent de deelnemersovereenkomst geactualiseerd. Dit betreft een standaard overeenkomst die met alle deelnemende gemeenten wordt aangegaan. De wijzigingen in de overeenkomst hebben betrekking op het juist toepassen van actuele wet- en regelgeving en het actualiseren van de beheervergoeding. Indien de raad positief besluit, kan de geactualiseerde Deelnemersovereenkomst door de portefeuillehouder Wonen worden getekend. De diensten van SVn en de verstrekte leningen worden dan ook na 1 januari 2022 via het SVn voortgezet. Draagvlak Het SVn voorziet namens de gemeente Zaanstad in leningen voor specifieke doelgroepen. Het betreft hier particuliere woningeigenaren met een woning in de gemeente Zaanstad die het niet lukt om het funderingsherstel zelf of via een commerciele instelling to financieren en waarbij de situatie gelet op het overschrijden van de zakkingsnormen van de woning urgent is. Deze doelgroep is geholpen via de dienstverlening van het SVn. Financiele consequenties Door het SVn wordt jaarlijks met ingang van 2022 een vaste beheervergoeding in rekening gebracht ad. € 6.000,00 per jaar (geldt voor gemeenten vanaf 150.000 inwoners). De variabele beheerkosten betreffen 0,5% van het openstaande schuldrestant.

De kosten zullen stijgen door de jaarlijkse vaste vergoeding maar deze kosten zijn gedekt binnen de bestaande programmabegroting. Juridische consequenties Indien een ondernemer vindt dat de overheid oneerlijk concurreert en zich niet aan de gedragsregels van de wet Markt en Overheid/Mededingingswet houdt dan kunnen zij een klacht indienen bij de gemeente of bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De ACM kan ook op eigen initiatief een onderzoek instellen Haar concurrentievervalsing. Indien de ACM na onderzoek vaststelt dat een gemeente in strijd met de Wet markt en overheid handelt, kan de ACM verklaren dat een overtreding is vastgesteld en een last onder dwangsom opleggen. Communicatie/vervolgtraject Het besluit wordt gepubliceerd in het gemeenteblad. Opsteller: Bouwmeester, H. Versie: 2-11-2021 12:22:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/20455

4/4

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: Akkoord to gaan met het aanwijzen van de leningen voor funderingsherstel via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten door de gemeente Zaanstad als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang in de zin van artikel 25h lid 5 Mededingingswet.

In de vergadering van ..~Q.(.~ De griffi r,

....~...........?-~....nQ. .. ..,.. ..:~........- 2021 De voorzitter,