Raadsbesluit Zienswijze Reg. Risicoprofiel en Beleidsplan Veiligheidsregio ZW 2021-2024

2021/9303

~ '.

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Zienswijze Regionaal Risicoprofiel en Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek Waterland 2021-2024 Gevraagd besluit 1. Een positieve zienswijze to geven op het Regionaal Risicoprofiel 2021-2024 en het Beleidsplan 2021-2024 van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, met daarbij de volgende opmerkingen: - We hebben waardering voor het proces van totstandkoming van beide documenten. Ondanks de beperkingen als gevolg van corona zijn de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld input to leveren voor beide documenten. - We wensen een sterkere samenhang tussen de ambities zoals opgenomen in het Beleidsplan en de jaarlijkse uitwerking daarvan in beleidsprioriteiten in de begroting. Zodat inzichtelijk is op Welke wijze de beleidsprioriteiten voor 2022 bijdragen aan het realiseren van de ambities in 2024. - Het ontbreekt ons ook aan inzicht in hetgeen wat tijdens de afgelopen beleidsperiode door de veiligheidsregio gerealiseerd is. In hoeverre zijn de ambities uit het Beleidsplan 2017-2020 gerealiseerd? Aan het eind van de huidige beleidsperiode worden we graag geinformeerd over hetgeen gerealiseerd is. - In het Beleidsplan zijn geen prestatie-indicatoren geformuleerd. Daardoor is onduidelijk op basis van Welke indicatoren de prestatie van de veiligheidsregio worden gemeten en beoordeeld.

Daardoor kunnen we als gemeenteraad niet beoordelen of de veiligheidsregio het goede doet en het goed doet. 2. De zienswijze conform zienswijzebrief kenbaar to maken aan het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal Het Algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) heeft op 1 april 2021 het Regionaal Risicoprofiel 2021-2024 en het Beleidsplan 2021-2024 van VrZW voorlopig vastgesteld. Wettelijk is bepaald dat het risicoprofiel en het beleidsplan pas definitief kunnen worden vastgesteld nadat door de burgemeesters van de gemeenten in het gebied van de veiligheidsregio met de gemeenteraden over het concept is overlegd. Het bestuur van de veiligheidsregio is op grond van de Wet veiligheidsregio's verantwoordelijk voor de vaststelling van het risicoprofiel en het beleidsplan. Risicoprofiel 2021-2024 Het Regionaal Risicoprofiel Zaanstreek-Waterland 2021-2024 beschrijft de risico's op rampen en crisis in de regio. Het RRP creeert een basis voor het to voeren veiligheidsbeleid van het bestuur van veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en is hiermee een van de pijlers onder het beleidsplan 2021-2024 van VrZW.

Relevante risico's voor Zaanstreek-Waterland - Natuurlijke omgeving Het thema 'natuurlijke omgeving' omvat crisistypen die een natuurlijke oorzaak hebben. Dit betreft bijvoorbeeld overstromingen, natuurbranden, extreme weersomstandigheden, aardbevingen, plagen en dierziekten. De relevante crisistypen voor onze regio zijn de crisistypen `overstromingen', 'extreme weersomstandigheden' en `aardbeving'. Dierziekten worden niet relevant geacht voor onze regio door het ontbreken van zeer grote locaties voor intensieve veeteelt of bio-industrie. Zoonose wordt als risico benoemd bij het

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9303

2/7

gemeente Zaanstad

- ,~. ~ ~

;` 1 f ,`„

thema gezondheid. De scenario's `dijkdoorbraak primaire waterkering' en `aardbeving' zijn overgenomen uit het RRP 2019-2020. Deze scenario's zijn nog relevant. Aan het scenario 'aardbeving' wordt als mogelijke oorzaak ook de ontwikkeling van geothermie toegevoegd. Het crisistype extreme weersomstandigheden is breder opgepakt. Het scenario `extreem winterweer' is aangepast Haar een nieuw scenario 'extreme weersomstandigheden'. Hierbij wordt ook aandacht geschonken aan storm, langdurige droogte, ernstige wateroverlast en langdurige/extreme hitte. - Gebouwde omgeving Het thema `gebouwde omgeving' omvat crisistypen die betrekking hebben op het bouwen en gebruiken van gebouwen en kunstwerken. Bij branden gaat het om incidenten die de dagelijkse brandweerzorg overstijgen. Het scenario `brand in een woongebouw met niet of verminderd zelfredzame personen' is overgenomen uit het RRP 2019-2020. Dit scenario blijft relevant. Wooncomplexen waar in eerste instantie zelfredzame senioren woven, worden uiteindelijk wooncomplexen waar veel verminderd zelfredzame personen woven. Door de vergrijzing en omdat mensen langer zelfstandig woven, zal deze situatie in omvang de komende jaren verder toenemen. - Technologische omgeving Het maatschappelijk thema `technologische omgeving' omvat crisistypen die betrekking hebben op incidenten met gevaarlijke stollen.

Het gaat hierbij om brandbare, explosieve, giftige en radioactieve stollen. De incidenten kunnen plaatsvinden tijdens transport of bij een stationaire bron. Het scenario 'brand in cacao opslag' is aangepast Haar een nieuw scenario 'zeer grote brand met langdurige effecten op de omgeving'. Hierdoor is het scenario algemener van aard geworden, wat leidt tot een breder spectrum aan oorzaken en gevolgen. Het scenario 'brand in een opslag met gevaarlijke stollen minder dan 10 ton' is overgenomen uit het RRP 20192020. Daarnaast is er een trend (en behoefte) dat energie gebufferd moet worden. Opgewekte energie door wind en zon die niet direct gebruikt wordt, kan worden opgeslagen in batterijen of in andere energiedragers. Het bijhouden en registreren van dit snort opslagen is een doorlopend proces en blijft aandacht vragen. - Vitale infrastructuur en voorzieningen Het thema `vitale infrastructuur en voorzieningen' omvat crisistypen die zorgen voor verstoring van voorzieningen die noodzakelijk zijn voor het kunnen leiden van een ongestoord leven. Het scenario `uitval vitale voorzieningen' is overgenomen uit het RRP 2019-2020. Verstoring van energievoorzieningen neemt toe door een toename van `nieuwe' energiebronnen die energie leveren aan het net. De complexiteit van systemen neemt toe wat kan leiden tot uitval.

Daarnaast kan uitval van vitale voorzieningen worden gelinkt aan de klimaatverandering. Door droogte kunnen verzakkingen ontstaan waardoor schade aan leidingen kan ontstaan en door langdurige hitte kunnen systemen 'oververhiY raken. Ook ongelukken en menselijke fouten kunnen zorgen voor uitval van vitale infrastructuur. Een scenario dat is toegevoegd is het scenario 'digitate ontwrichting'. Er gaat steeds meer digitaal. Door keteneffecten, bijvoorbeeld door het uitvallen van vitale voorzieningen, kunnen de gevolgen nog groter worden. Digitate ontwrichting kan daarom leiden tot grote effecten voor de samenleving en een groot beroep doen op de crisisstructuur.

DOCUMENTNUMMER

2021/9303

PAGINA 3/7

gemeente Zaanstad

- Verkeer en Vervoer Het thema 'verkeer en vervoer' omvat crisistypen die betrekking hebben op een verstoring van een van de verkeersmodaliteiten, lucht, weg, spoor en water. Een ongeluk is meestal de oorzaak van de verstoring. Ook andere oorzaken zoals extreme weersomstandigheden, uitval van systemen, tunnels of bruggen en blokkades kunnen zorgen voor ernstige verstoring. De drukte op het water neemt toe. Een ontwikkeling is dat zeeschepen op Liquid Natural Gas (LNG) gaan varen en deze stof vervoeren. Dat brengt nieuwe externe veiligheidsrisico's met zich mee. Op het gebied van veiligheid op het water is er al veel geregeld. In het Incident Bestrijdingsplan Noordzeekanaal worden scenario's beschreven die zich kunnen voordoen op het Noordzeekanaal en wordt de crisisbeheersing bij een incident op het Noordzeekanaal geregeld. Naast het Noordzeekanaal bestaat ook op het Markermeer, de Zaan en het Noordhollands Kanaal het risico op een ernstige aanvaring tussen schepen. Voor het Markermeer bestaat de Samenwerkingsregeling Incidentbestrijding IJsselmeergebied (SAMIJ). Hierin zijn afspraken gemaakt over de coordinatie van een ongeval op het Markermeer. Het scenario 'aanvaring op het water' is overgenomen uit het RRP 2019-2020. Tussen Zaandam en Amsterdam bevindt zich de Hemspoortunnel. Voor de tunnel bestaat het calamiteitenplan Hemspoortunnel.

- Gezondheid Het thema gezondheid omvat crisistypen die een impact hebben op de gezondheid van de burgers in de regio. Het gaat hierbij om impact Haar aanleiding van virussen, infecties en bacterien en de impact op de gezondheidzorg als gevolg van rampen en crises. (Het gaat hier bijvoorbeeld niet om directe gezondheidsschade als gevolg van het vrijkomen van gevaarlijke stollen.) In dit verband is ook gekeken Haar dierziekten die besmettelijk zijn voor de mens zoals vogelgriep, Q-koorts en de ziekte van Lyme. Bij de COVID-19 crisis hebben we gezien dat niet alleen de zorgcontinuiteit onder druk komt to staan, maar dat ook andere domeinen geraakt worden, zoals de horeca en de amusementsindustrie. We maken daarom onderscheid in een scenario `uitbraak besmettelijke ziekte' en 'zorgcontinu'iteit onder druk'. Bij het scenario `uitbraak besmettelijke ziekte' ligt de nadruk op het brede spectrum van gevolgen voor alle inwoners en sectoren. Bij het scenario 'zorgcontinu'iteit onder druk' is meer gefocust op het aanbod van (medische)zorg bij rampen en crisis van andere aard. - Sociaal-maatschappelijke omgeving Dit thema omvat crisistypen die een grote maatschappelijke impact kunnen hebben. Het gaat hierbij zowel om de zichtbare openbare ordeverstoringen (demonstraties/vernielingen) als in eerste instantie onzichtbare verstoringen (groeiende maatschappelijke onrust in de buurt).

Incidenten binnen dit thema lijken een steeds grotere rol to spelen. De scenario's 'Extreem geweld' en 'Verstoring evenement — Paniek in menigten' en 'Opvang grote groep mensen' zijn nog actueel en zijn met enige aanpassingen overgenomen uit het RRP 2019-2020. Bij het scenario `extreem geweld' is inmenging van buitenlandse overheden in binnenlandse activiteiten als trigger toegevoegd. Onder dit scenario valt ook terrorisme. Aan het scenario 'verstoring evenemenY zijn een aantal triggers toegevoegd. Middelengebruik, polarisatie en de online beinvloeding door digitate platformen en social media, worden nu als mogelijke oorzaak van de verstoring benoemd. Het scenario `opvang grote groep mensen' is aangepast. In dit scenario is gewijzigd dat de

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9303

4/7

gemeente Zaanstad j ~ ~~, - ~ r-~--~ ~Y r

inspanningen op het gebied van opvang vooral gaan Haar niet zelfredzame mensen. Op deze manier sluit dit scenario beter aan bij de praktijk. Daarnaast is stil gestaan bij de risico's die personen met verward gedrag met zich meebrengt. De problematiek rond personen met verward gedrag vraagt om een integrate benadering van reguliere processen van verschillende (zorg)partijen. Dit onderwerp vraagt niet om een scenario in het RRP. Scenario-uitwerkingen en beheersmaatregelen De relevante risico's zijn uitgewerkt in scenario's. Vervolgens zijn per scenario beheersmaatregelen geformuleerd om de omvang en de gevolgen van het scenario zoveel mogelijk to beperken. Het voorkomen dat een scenario optreedt, wordt bewerkstelligd door sectorale wet- en regelgeving. Het is meestal niet aan de veiligheidsregio om deze wet- en regelgeving to handhaven en to controleren. Wel zorgt de veiligheidsregio ervoor dat de veiligheidspartners gecoordineerd kunnen optreden als een scenario zich voor doet. Daar waar de veiligheidsregio niet primair zelf aan zet is wordt in contact getreden met de verantwoordelijke partijen. Dit om inzicht to vergaren in de wijze waarop op proactieve en preventieve wijze de kans op het ontstaan van een scenario geminimaliseerd wordt. Beleidsplan 2021-2024 Dit beleidsplan geeft richting aan het strategische beleidskader van VrZW voor de periode 2021-2024.

Hierbij zetten we de komende jaren in op een nog intensievere samenwerking met onze netwerkpartners voor een veilig Zaanstreek-Waterland. Missies Kracht van samen, samen voor veiliq Door risico's to beperken, adequaat op to treden en de effecten van incidenten, rampen en crises to beheersen, zorgt de veiligheidsregio met (crisis) partners, inwoners, instellingen en bedrijven voor een veilig Zaanstreek-Waterland en waarborgen we samen de continuiteit van de samenleving. Visie VrZW is een organisatie in ontwikkeling en wit zich de komende jaren verder richten op diverse maatschappelijke opgaven: VrZW investeert in toekomstbestendige netwerkrelaties en contacten om effectief samen to werken voor de reguliere incidentbestrijding, hulpverlening en (moderne) risico- en crisisbeheersing. VrZW vervult daar wisselende rotten in (regisseur, adviseur, uitvoerder, facilitator etc.). VRZW wit een divers samengestelde en duurzame organisatie zijn waarin iedereen zich herkent en waar iedereen zich thuis en uitgedaagd voelt. Met deskundige, vitale medewerkers die snel kunnen schakelen (flexibel) en in staat zijn om to anticiperen op veranderingen (wendbaar). VrZW hanteert daarbij een dragende leiderschapsstijl.

VrZW versterkt het veiligheidsbewustzijn bij inwoners, instellingen en bedrijven in Zaanstreek-Waterland zodat zij weten wat ze moeten doen bij noodsituaties en maatschappelijke ontwrichting. VZW werkt planmatig, integraal, efficient en effectief, zowel intern als in samenwerking met onze partners en bestuurders. Dit doet VrZW onder andere door slim gebruik to maken van data en ons netwerk Gezamenlijke thema's De kerntaak van VrZW blijft, net als voorgaande jaren, het voorkomen en bestrijden van rampen en crises. Maar ontwikkelingen in de maatschappij zoals ook mondiale thema's zoals klimaatverandering, de energietransitie en de digitalisering van de samenleving eisen van ons een bredere blik die vraagt om verdergaande samenwerking met partijen. Onze ambities op de volgende thema's kan VrZW alleen in een samenwerkingsverband waarmaken:

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9303

5/7

-

-

-

-

gemeente Zaanstad

Veilig leven o Veilig oud worden o Veilige evenementen Voorbereiden op nieuwe crisistypen o Effecters van maatschappelijke onrust o Digitate ontwrichting o Ziektegolf besmettelijke ziekte Versterken van verbinding en samenwerking netwerkpartners o Flexibel netwerk o Expertise inzetten bij crises van partners Nieuwe energiebronnen Digitate transformatie o Informatie gestuurd werken o Informatiebeveiliging en privacybescherming o Samen slimmer met data

Aanleiding Op 1 april 2021 heeft het Algemeen Bestuur VrZW het Regionaal Risicoprofiel 2021-2024 en het Beleidsplan 2021-2024 VrZW vastgesteld. In de Wet veiligheidsregio's staat dat voorafgaand aan definitieve vaststelling van het risicoprofiel en het beleidsplan de burgemeester van een gemeente in het gebied van de veiligheidsregio overlegt met de gemeenteraad over het concept-risicoprofiel en het ontwerpbeleidsplan. Beoogd resultaat De gemeenteraad in de gelegenheid stellen een zienswijze op het Regionaal Risicoprofiel 2021-2024 en het Beleidsplan 2021-2024 van VrZW naar voren to brengen. Kader Artikel 14 Wet veiligheidsregio's: Het bestuur van de veiligheidsregio stelt ten minste eenmaal in de vier jaar een beleidsplan vast, waarin het beleid is vastgelegd ten aanzien van de taken van de veiligheidsregio. Voorafgaand aan de vaststelling van het beleidsplan overlegt de burgemeester van een gemeente in het gebied van de veiligheidsregio met de gemeenteraad over het ontwerpbeleidsplan. Artikel 15 Wet veiligheidsregio's: Het beleidsplan is mede gebaseerd op een door het bestuur van de veiligheidsregio vastgesteld risicoprofiel.

Artikel 15 Wet veiligheidsregio's: Het bestuur van de veiligheidsregio stelt het risicoprofiel vast na overleg met de raden van de deelnemende gemeenten, waarbij het bestuur de raden tevens verzoekt hun wensen kenbaar to makers omtrent het in het beleidsplan op to nemen beleid. Argumenten en afwegingen Voorgestelde zienswiize Waardering voor process De gemeenteraad heeft een kaderstellende rot richting veiligheidsregio. Het bestuur van de veiligheidsregio dient de gemeenteraad to betrekken bij het opstellen van de risico-inventarisatie (onderdeel RRP). En de gemeenteraad dient in de gelegenheid gesteld to worden om zijn wensen omtrent het beleid van de veiligheidsregio kenbaar to makers. Door middel van een presentatie tijdens een regionale raadsledenbijeenkomst en een online enquete heeft VrZW hier invulling aangegeven. `Sterkere samenhang beleidsplan en begroting: De gemeenteraad heeft een controlerende rot richting veiligheidsregio. Deze komt jaarlijks tot uiting in een zienswijze op de ontwerpbegroting. Om tot een zienswijze to komen is het van belang dat inzichtelijk gemaakt wordt hoe de activiteiten (wat gaan we doers?) in de begroting bijdragen aan de ambities in het beleidsplan (wat willen we bereiken?)

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9303

6/7

gemeente Zaanstad

~ --

-3

•

Afsluiting voorgaande beleidsperiode: Alvorens een nieuwe beleidsperiode gestart wordt, dient de voorgaande beleidsperiode afgesloten to worden. Zodat duidelijk is wat gerealiseerd is en wat niet gerealiseerd is — en waarom niet. Alsmede wat vanuit de voorgaande beleidsperiode meegenomen wordt Haar de nieuwe beleidsperiode.

•

Prestatie-indicatoren: De gemeenteraad heeft een controlerende rol richting veiligheidsregio. Deze komtjaarlijks tot uiting in een zienswijze op de begroting. Om tot een zienswijze to komen is het van belang dat duidelijk is op basis van Welke indicatoren de prestaties van de veiligheidsregio worden gemeten en beoordeeld.

Draagvlak Niet van toepassing. Aansluiting externe ontwikkelingen Geen. Financiele consequenties Als er door ambities van het algemeen bestuur of vanuit aanpassing van wettelijke voorschriften nieuwe taken aan onze veiligheidsregio worden toegekend, zal VrZW zich altijd eerst inspannen om deze vanuit bestaande middelen to financieren. Juridische consequenties Het bestuur van de VrZW voldoet met het opstellen van het beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 aan de wettelijke verplichting (artikel 14, lid 1 van de Wet veiligheidsregio's) eens per vier jaar een beleidsplan vast to stellen. Met deze raadsnota wordt tevens voldaan aan de wettelijke verplichting (artikel 14, lid 2a van de Wet Veiligheidsregio's) dat de burgemeester overleg heeft met de gemeenteraad over het risicoprofiel en het beleidsplan. Het risicoprofiel en het beleidsplan voldoen tenslotte aan de vereisten, zoals genoemd in artikel 14 en 15 van de Wet veiligheidsregio's. Communicatie/ vervolgtraject Zienswijze brief sturen Haar het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio ZaanstreekWaterland. Bijlagen

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/9303

7/7

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: 1. Een positieve zienswijze to geven op het Regionaal Risicoprofiel 2021-2024 en het Beleidsplan 2021-2024 van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, met daarbij de volgende opmerkingen: - We hebben waardering voor het proces van totstandkoming van beide documenten. Ondanks de beperkingen als gevolg van corona zijn de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld input to leveren voor beide documenten. - We wensen een sterkere samenhang tussen de ambities zoals opgenomen in het Beleidsplan en de jaarlijkse uitwerking daarvan in beleidsprioriteiten in de begroting. Zodat inzichtelijk is op Welke wijze de beleidsprioriteiten voor 2022 bijdragen aan het realiseren van de ambities in 2024. Het ontbreekt ons ook aan inzicht in hetgeen wat tijdens de afgelopen beleidsperiode door de veiligheidsregio gerealiseerd is. In hoeverre zijn de ambities uit het Beleidsplan 2017-2020 gerealiseerd? Aan het eind van de huidige beleidsperiode worden we graag geinformeerd over hetgeen gerealiseerd is. - In het Beleidsplan zijn Been prestatie-indicatoren geformuleerd. Daardoor is onduidelijk op basis van Welke indicatoren de prestatie van de veiligheidsregio worden gemeten en beoordeeld. Daardoor kunnen we als gemeenteraad niet beoordelen of de veiligheidsregio het goede doet en het goed doet. 2.

De zienswijze conform zienswijzebrief kenbaar to maken aan het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland.

~~~)

~s~ ... ................Z.~~.....U1~1.1~~..........- 2021 In de vergadering van ..~...... 4:~.........De voorzitter.