Raadsbesluit Vaststelling Toeristische visie Zaanstad 2021-2025

2021/29506

Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Vaststelling Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 Gevraagd besluit 1. Kennis te nemen van de Inspraaknota Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025, inhoudende een weergave van de tijdens de inspraak binnengekomen reacties alsmede de beantwoording daarvan en de wijze waarop deze al dan niet tot aanpassing van de concept visie heeft geleid; 2. De Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 vast te stellen, inhoudende het doorontwikkelen van het toeristisch-recreatieve aanbod (hoofddoel), met de volgende subdoelen: a. De waarden en beleving van de Zaan, het erfgoed en de Zaanse landschappen verzilveren b. Positiever imago van de stad en streek onder eigen inwoners en bezoekers c. Zorgen dat toeristen langer verblijven in de stad, met een betere spreiding in plaats en tijd d. Toerisme heeft een toegevoegde waarde voor inwoners (zoals meer werkgelegenheid, betere voorzieningen) e. Kwaliteit huidige aanbod waarborgen en nieuw (cultureel) aanbod toevoegen f. Aantrekken (inter-)nationale cultuurtoerist g. Versterken gebruik water en watersport h. Aanhaken op regionale samenwerkingsverbanden i. Werken aan een duurzame sector. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal De gemeenteraad van Zaanstad heeft de Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 vastgesteld.

Het betreft een actualisatie van de visie in de Uitvoeringsagenda Toerisme 2016 - 2019. Actualisatie was nodig omdat het daarbij bijbehorende Actieplan afliep en omdat thema’s als het beheersbaar houden van toerisme en leefbaarheid steeds meer de boventoon voerden in landelijke discussies waardoor de landelijke kijk op toerisme de afgelopen jaren is veranderd van meer toerisme naar grip op toerisme. Kwaliteit en de toegevoegde waarde voor de stad en haar inwoners staan daarbij in Zaanstad voorop. Zaanstad kijkt met een integrale blik naar toerisme vanwege de diverse dwarsverbanden met andere beleidsterreinen, zoals MAAK.Zaanstad en de Omgevingsvisie. Het nieuwe toerismebeleid draagt bij aan de zes strategische opgaven van Zaanstad. Vooral m.b.t. verstedelijking, economie en duurzaamheid is er sprake van een sterke wisselwerking. Hoofddoel van het nieuwe toerismebeleid is dat Zaanstad zich op gepaste wijze toeristischrecreatief door wil ontwikkelen, met aandacht voor de inwoners als bezoeker en vanuit de eigen identiteit. Dat wil Zaanstad langs de volgende vier strategielijnen bereiken: 1. door uit te gaan van de eigen kracht en DNA en een eigen bijdrage te leveren aan de toeristische mogelijkheden die de MRA te bieden heeft; 2. door focus aan te brengen op bepaalde doelgroepen en aanbod; 3. door te streven naar een goede balans tussen economie, leefbaarheid en duurzaamheid; 4.

door de wisselwerking met andere sectoren en beleidsvelden te versterken. De nieuwe visie beschrijft vijf focusgebieden met elk hun eigen verhaal en gewenste doelgroepen: Stadshart Zaandam, Zaanse Schans, Zaanbocht, Hembrugterrein en

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

2/7

gemeente Zaanstad

Buitengebied. De visie wordt afgesloten met een actieprogramma waarin acties per focusgebied zijn uitgewerkt. De Corona crisis heeft tot gevolg dat de uitvoering van het toerismebeleid zich in eerste instantie richt op (regionale) inwoners en nationale bezoekers. Bij versoepelingen van de maatregelen richt het beleid zich op bezoekers uit de direct omliggende landen. In de volgende fasen van versoepeling komen hier de andere Europese en niet Europese landen bij. De Toeristische visie is tot stand gekomen met actieve participatie van stakeholders uit de sector. Na een positieve zienswijze van de raad op 9 september 2021 op de concept visie is deze vrijgegeven voor inspraak. De visie is n.a.v. de inspraak op een klein aantal punten aangepast. De hoofdlijn van de visie is onveranderd. Aanleiding Op 27 augustus 2021 heeft het college ingestemd met de concept Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025. Na een positieve zienswijze van uw raad daarop op 9 september 2021 heeft het college de visie vrijgegeven voor inspraak. De n.a.v. de inspraak op details aangepaste visie wordt nu ter vaststelling aan de raad aangeboden. Beoogd resultaat Het beoogd resultaat van dit besluit is de vaststelling van de Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 door uw raad als geactualiseerd toerisme beleid van de gemeente Zaanstad. Kader  Collegebesluit d.d. 27 augustus 2021 m.b.t.

de concept Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025  Zienswijze raad ‘Bestuurlijke afstemming motie 23 en uitwerking Toeristische visie, Verblijfsaccommodatievisie en Horecavisie’ d.d. 25 mei 2021  Uitvoeringsagenda Toerisme 2016 - 2019 (2016) Argumenten en afwegingen Een heldere geactualiseerde visie helpt de toeristische sector in Zaanstad vooruit Voordat de coronacrisis toesloeg was toerisme één van de snelst groeiende sectoren in de Amsterdamse Metropoolregio. Zaanstad haakt daar op aan en levert haar eigen bijdrage aan de toeristische mogelijkheden die de MRA te bieden heeft. Maar Zaanstad wil daarbij wel grip houden op het toerisme. Vandaar dat deze nieuwe Toeristische visie ingaat op de mogelijkheden om de groei van het toerisme naar de stad te beheersen. Waardevol toerisme is daarbij het uitgangspunt. Dit zorgt ervoor dat in de toekomst kansen worden gegrepen zonder dat Zaanstad de eigen identiteit verliest. Zo ontstaat een prettige leefomgeving voor inwoners, bezoekers en toeristen. Zaanstad heeft een authentiek en inspirerend verhaal te vertellen De rijke historie van Zaanstad vormt de basis voor vele authentieke en inspirerende verhalen en monumenten, zoals het industriële erfgoed en de Zaanse architectuur. Dit erfgoed (o.a. de pakhuizen, de houtbouw, de sluizen en molens) geeft een terugblik naar het fascinerende verleden van Zaanstad.

Jaarlijks komen vele toeristen naar het gebied om deze (Oud-) Hollandse iconen te bewonderen, waarbij vooral de Zaanse Schans een internationale trekker is met een zeer hoge toeristische waarde. Naast erfgoed en architectuur is ook de Zaan een belangrijk icoon voor Zaanstad.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

3/7

gemeente Zaanstad

Hoofddoel toerismebeleid is toeristisch-recreatief doorontwikkelen / diverse subdoelen Het hoofddoel van het nieuwe toerismebeleid is dat Zaanstad zich op gepaste wijze toeristisch-recreatief wil doorontwikkelen, met aandacht voor de inwoners als bezoeker en niet ten koste van de eigen identiteit. Subdoelen zijn:  De waarden en beleving van de Zaan, het erfgoed en de Zaanse landschappen verzilveren  Positiever imago van de stad en streek onder eigen inwoners en bezoekers  Zorgen dat toeristen langer verblijven in de stad, met een betere spreiding in plaats en tijd  Toerisme heeft een toegevoegde waarde voor inwoners (zoals meer werkgelegenheid, betere voorzieningen)  Kwaliteit huidige aanbod waarborgen en nieuw (cultureel) aanbod toevoegen  Aantrekken (inter-)nationale cultuurtoerist  Versterken gebruik water en watersport  Aanhaken op regionale samenwerkingsverbanden  Werken aan een duurzame sector. Er liggen kansen voor de toekomst / vier strategielijnen Om de doelen van de Visie te kunnen verwezenlijken, zijn de volgende uitgangspunten / strategielijnen van belang: 1. Uitgaan van eigen kracht & DNA en daardoor een herkenbare bijdrage leveren aan het toeristisch product dat de Metropoolregio Amsterdam te bieden heeft; 2. Focus aanbrengen op aanbod en doelgroepen; 3. Streven naar een gepaste balans tussen economie, leefbaarheid en duurzaamheid; 4.

De wisselwerking versterken tussen toerisme en andere sectoren en beleidsvelden. Vijf toeristische focusgebieden hebben hun eigen kenmerken en potenties De gemeente Zaanstad kent vijf toeristische focusgebieden: Stadshart Zaandam, Zaanbocht, Zaanse Schans, Hembrugterrein en het Buitengebied. Ieder gebied heeft eigen kenmerken en bijbehorende potenties. Zo heeft het Stadshart Zaandam alles in zich om de huiskamer van de stad te zijn. Belangrijk hierbij is dat het voorzieningenniveau in het centrum behouden blijft en wordt versterkt met recreatief cultureel en/of toeristisch aanbod. De ambities voor de Zaanse Schans sluiten aan bij de recent opgestelde Ontwikkelstrategie Zaanse Schans. Hierin wordt gestreefd naar een gepast balans tussen wonen, werken en recreëren in dit deel van de stad. Het beter in banen leiden van bezoekers is een aandachtspunt. De Zaanbocht wordt de komende jaren verder ontwikkeld in samenwerking met buurgemeente Wormerland. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn om de beleving van de Zaan te versterken, de huidige ondernemers te behouden en nieuw ondernemerschap te stimuleren. Met het Hembrugterrein heeft Zaanstad een onontdekte parel in handen. Komende jaren wordt dit gebied verder ingevuld. Het verbeteren van de bereikbaarheid en de (online) vindbaarheid krijgen prioriteit. Tot slot beschikt Zaanstad over een prachtig Buitengebied.

Door natuurontwikkeling te combineren met recreatief gebruik ontstaan meer mogelijkheden voor recreatie.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

4/7

gemeente Zaanstad

Recreatie nog geen apart beleidsthema binnen Zaanstad Het Nederlands Bureau voor Toerisme en congressen en de raad van de Leefomgeving en Infrastructuur roepen overheden op om het belang van de inwoner voorop te stellen en te sturen op vormen van recreatie en toerisme die van toegevoegde waarde zijn voor een gebied. Investeringen in recreatie en toerisme hebben een directe positieve invloed op het welzijn en de welvaart van onze inwoners. Als het gaat om de recreatieve waarde van het buitengebied hebben wij onze ambities voor dit onderdeel vertaald in het kopje over het buitengebied in paragraaf 3.2 van de visie. Tot nu toe hadden wij in Zaanstad geen beleid waar toerisme en de recreatieve waarde van het buitengebied in samenhang werden bekeken. In deze visie hebben wij het over de vrijetijdsactiviteiten van onze inwoners (lokaal en regionaal) in natuur- en recreatiegebieden als over gasten die de stad bezoeken voor een dag of een meerdaags verblijf. Waar mogelijk probeert de gemeente Zaanstad vanuit toerisme recreatief aanbod te stimuleren, toe te voegen en samen met partijen dit meer te promoten. E.e.a. gebeurt ook vanuit landschap en natuur. Recreatie is echter meer en verdient een apart beleidsthema binnen Zaanstad te vormen. Hier ligt een mooie opgave/vraag voor het nieuwe college.

Van visie naar actie In de Toeristische visie zijn diverse actielijnen en acties uitgewerkt, die de basis vormen voor de uitvoering in de komende jaren. Om tot uitvoering van het actieprogramma te komen zal de gemeente verschillende rollen innemen (zie verder). Bij het formuleren van acties is ook gekeken naar koppelkansen met andere beleidsterreinen. Tot slot is de versterking van de samenwerking met ondernemers in de sector cruciaal om tot de gewenste resultaten te komen. De rol van de gemeente Zaanstad is divers Om tot uitvoering van het actieprogramma te komen, zal de gemeente verschillende rollen innemen. De ene keer is de gemeente opdrachtgever, stelt zij de kaders vast, of fungeert zij als (ruimtelijk) ontwikkelaar. De andere keer is de gemeente een van de partners in het netwerk die ontwikkelingen van derden (ondernemers, ontwikkelaars, etc.) ondersteunt en faciliteert, of aanjaagt en stimuleert. De partners in de netwerken zijn onze voelsprieten, die aandachtspunten opleveren en ons helpen in het stellen van prioriteiten. De focus van Zaanstad ligt bij het versterken van het imago van Zaanstad, het fysiek ontwikkelen van de stad en het versterken van aanbod waar mogelijk. Daarnaast kan Zaanstad samenwerkingsverbanden creëren/opzetten, een podium voor ondernemers creëren/opzetten etc. c.q. dit faciliteren.

Dit alles om een aantrekkelijke stad te zijn voor ondernemers en bezoekers. De uitvoering van het actieprogramma is afhankelijk van de capaciteit en middelen die de komende jaren beschikbaar worden gesteld door de raad. Visie n.a.v. inspraak op details aangepast / hoofdlijn visie is onveranderd gebleven Gedurende 6 weken, van woensdag 6 oktober 2021 tot woensdag 17 november 2021 heeft eenieder zijn/haar reactie op de concept visie kunnen geven. Er zijn vier reacties binnengekomen. In bijgevoegde Inspraaknota zijn de reacties weergegeven en van een antwoord c.q. reactie voorzien. Indien relevant is aangegeven op welke wijze e.e.a. tot een aanpassing in de visie heeft geleid. In de Inspraaknota zijn tevens de door raad gemaakte opmerkingen tijdens het afgeven van zijn zienswijze op de visie op 9 september 2021 verwerkt. N.a.v. de inspraak is de visie op details aangepast. De hoofdlijn is onveranderd gebleven.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

5/7

gemeente Zaanstad

Draagvlak Het draagvlak voor dit besluit is naar verwachting groot. In het traject om tot de nieuwe visie te komen zijn er o.a. fysiek en digitaal sessies gehouden met een externe klankbordgroep bestaande uit een tiental vertegenwoordigers uit de Zaanse toeristische sector. In constructieve sessies zijn deel- en eindproducten getoetst en is input verkregen om de visie sterker en beter te maken. Ook heeft er op 30 september 2020 een brede (digitale) werksessie Toeristische Visie plaatsgevonden, waarin plenair de contouren voor de nieuwe visie zijn getoetst en in deelgroepen voor elk focusgebied gezamenlijk de ambities zijn aangescherpt en concrete acties zijn bedacht. Er waren ruim 40 deelnemers bestaande uit een mix van ondernemers, raadsleden, vertegenwoordiger van buurgemeente, citymarketing organisaties en culturele -/erfgoedorganisaties. Dit leverde veel interactie, mooie gesprekken en inzichten op en de reacties waren positief, zowel over de organisatie als de techniek en de inhoud van de sessie. In de inspraakperiode zijn vier reacties binnengekomen. Deze zijn verwerkt in een Inspraaknota, die ertoe heeft geleid dat de visie op een klein aantal punten is aangepast. Aansluiting externe ontwikkelingen De MRA werkt aan haar Visie Toerisme en Recreatie. In dat kader kunnen t.z.t. acties uit de Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 worden geprioriteerd.

Recent heeft de provincie Noord-Holland haar Visie Toerisme vastgesteld. Ook deze visie vormt een kader voor de verdere uitvoering van de Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025. Verder heeft de Corona crisis tot gevolg dat de uitvoering van het toerismebeleid zich in eerste instantie richt op (regionale) inwoners en nationale bezoekers. Bij versoepelingen van de maatregelen richt het beleid zich op bezoekers uit de direct omliggende landen. In de volgende fasen van versoepeling komen hier de andere Europese en niet Europese landen bij. Tot slot is Zaanstad bij het realiseren van haar toeristische ambities voor een groot deel afhankelijk van derden, zoals toeristische en culture ondernemers, maar ook bestuurlijke partners. Financiële consequenties Aan het vaststellen van de Toeristische visie zitten geen (directe) financiële consequenties. De uitvoering wordt verspreid over de komende 5 jaar. Jaarlijks wordt hierbij geïnventariseerd welke capaciteit en middelen nodig zijn voor de beoogde uitvoering. Onderdelen van de visie worden daarmee (zo mogelijk) gerealiseerd binnen bestaande capaciteit en middelen. Bij gelijkblijvende capaciteit en middelen is het mogelijk dat niet alle maatregelen in deze 5 jaar uitgevoerd kunnen worden. Ter informatie: In het huidige investeringsfonds is nog € 60.000 voor de Monet steiger beschikbaar (onderdeel uitvoeringsagenda Toerisme 2016-2019).

Dit geldt ook voor de camperplaatsen van € 150.000. D.m.v. een kredietbesluit aan de raad kunnen deze middelen beschikbaar worden gesteld. Voor de toeristische bewegwijzering en de recreatiesteigers zijn de kredietbesluiten reeds genomen en de projecten in uitvoering. Eventuele verdere intensiveringen zullen twee keer per jaar worden meegenomen bij de actualisatie van het investeringsfonds. Juridische consequenties Een vastgestelde visie geeft richting voor toekomstige ruimtelijke ontwikkeling. Het vormt geen juridisch afdwingbaar (ruimtelijk) toetsingskader bij vergunningprocedures. Dat juridisch afdwingbare (ruimtelijke) toetsingskader wordt gevormd door geldende

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

6/7

gemeente Zaanstad

bestemmingsplannen en bestaand, vastgesteld beleid. Om deel uit te (gaan) maken van het toetsingskader moet een visie nog worden vertaald in concreet beleid/beleidsregels en worden vastgelegd in bestemmingsplannen. Beleid Op het moment dat bestaand beleid niet in overeenstemming is / wordt gebracht met de visie en er geen nieuwe beleidsregels worden opgesteld dan zal er bij concrete aanvragen (voor een omgevingsvergunning) altijd worden getoetst aan het bestaande vastgestelde beleid (dat zijn namelijk de regels die je als overheid in acht moet nemen). Bij concrete vergunningaanvragen die niet in lijn zijn met bestaand beleid dan wel de visie moet met maatwerk beargumenteerd worden waarom wordt afgeweken van beleid of visie. Hoewel dus soms technisch mogelijk, laat deze werkwijze te wensen over qua kenbaarheid van de geldende regels (beginsel van behoorlijk bestuur) en dus heeft dit invloed op het vertrouwen dat de samenleving kan hebben in de gemeente. Bestemmingsplannen Op het moment dat een visie en beleid niet zijn verwerkt in bestemmingsplannen moeten aanvragen die passen binnen de kaders van het bestemmingsplan worden vergund (dan zijn daar geen weigeringsgronden aanwezig, ook niet de visie dus).

Bij aanvragen voor een omgevingsvergunning om af te wijken van een bestemmingsplan kan de visie wel worden meegenomen in de belangenafweging die plaatsvindt bij besluitvorming op een dergelijke aanvraag. Het vaststellen van de visie, vooruitlopend op het wijzigen/vaststellen van omgevingsplannen heeft wel tot gevolg dat de wijzigingen van omgevingsplannen voor derden ‘voorzienbaar’ zijn. Communicatie/vervolgtraject Na vaststelling door uw raad van de Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 en de Inspraaknota fungeert de visie als geactualiseerd toerisme beleid van de gemeente Zaanstad. De Inspraaknota zal naar de insprekers verstuurd worden. Opsteller: Niet, E. de Versie: 21-12-2021 15:14:00

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/29506

7l7

gemeente Zaanstad

Raadsbesluit De gemeenteraad van Zaanstad, Besluit: 1. Kennis to nemen van de Inspraaknota Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025, inhoudende een weergave van de tijdens de inspraak binnengekomen reacties alsmede de beantwoording daarvan en de wijze waarop deze al dan niet tot aanpassing van de concept visie heeft geleid; 2. De Toeristische visie Zaanstad 2021 - 2025 vast to stellen, inhoudende het doorontwikkelen van het toeristisch-recreatieve aanbod (hoofddoel), met de volgende subdoelen: a. De waarden en beleving van de Zaan, het erfgoed en de Zaanse landschappen verzilveren b. Positiever imago van de stad en streek onder eigen inwoners en bezoekers c. Zorgen dat toeristen langer verblijven in de stad, met een betere spreiding in plaats en tijd d. Toerisme heeft een toegevoegde waarde voor inwoners (zoals meer werkgelegenheid, betere voorzieningen) e. Kwaliteit huidige aanbod waarborgen en nieuw (cultureel) aanbod toevoegen f. Aantrekken (inter-)rationale cultuurtoerist g. Versterken gebruik water en watersport h. Aanhaken op regionale samenwerkingsverbanden i. Werken aan een duurzame sector.

In de vergadering van . 4:C~n~~!Q~ De griffi

-......~Q..~........................- 2022

De voorzitter